PERİFERİK DAMAR HASTALIKLARINDA TEMEL KAVRAMLAR, TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PERİFERİK DAMAR HASTALIKLARINDA TEMEL KAVRAMLAR, TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ"

Transkript

1 PERİFERİK DAMAR HASTALIKLARINDA TEMEL KAVRAMLAR, TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ Genel anlamda vasküler sorunlar aterosklerozis veya thrompoflebite bağlıdır ve çoğunlukla üst ekstremite veya viseral organları değilde alt ekstremiteyi ilgilendirir. Semptomlar ise ağrı, doku kaybı(ülserasyon, gangren) ve görünüm ve histe olan farklılıklardır(şişlik, renk değişikliği, ısı değişikliği gibi). VASKÜLER HASTALIKLARDA HASTAYA YAKLAŞIM, HİKAYE ve FİZİK MUAYENE YÖNTEMLERİ: Damar Hastalıklarında da tanı her hastalıkta olduğu gibi hikaye, ayrıntılı bir fizik muayene ve girişimsel veya girişimsel olmayan görüntüleme yöntemleri ile konur. Özellikle periferik damar hastalıklarında hikaye tanı koydurabilecek nitelikte olduğundan yüzeysel bir sorgulama ve ardından görüntüleme yöntemlerine yönelme yerine hasta dikkatlice sorgulanmalıdır. Ağrılı Ekstremite: Akut arteriel oklüzyon için tanımlanmış 5 P kuralı mevcuttur. Pain(ağrı): Difüz bir ağrı mevcuttur. Ani gelişimli ve hızlı pik yapan türdedir. Etkilediği ekstremiteyi zayıf bırakır, hastayı oturmaya zorlar, hatta yere düşmesine neden olabilir. Ancak nadiren ağrı hafif olabilir veya hiç olmayabilir. Pallor(renkte beyazlama): Pulselessness(nabızların kaybolması): Paresthesia(parestezi): Derin duyu ve basınç hislerinden önce hafif duyu, iki nokta ayırımı, vibrasyon ve propriosepsiyon duyuları yitirilir. Paralysis(paralizi): Muayenede önemli olan ayak hareketlerinin daha proksimalde bulunan kaslar tarafından yapılması nedeniyle özellikle distal tıkanıklıklarda motor defisit bakılması amaçlı ayağın intrinsik kaslarının hareketlerinin muayene edilmesidir. Bunlara ek olarak azlmış kapiller dolum, soğuk ekstremite varlığı ve azalmış venöz dolum tanıda yol göstericidir. Diğer bir önemli anahtar nokta ise herzaman bulguların diğer ekstremite ile karşılaştırılmasıdır. Akut arteriel tıkanıklıklarda emboli ile tromboz ayırıcı tanısında ağrının zaman içindeki durumu yardımcıdır. Trombotik durumlarda ağrı ilk oluşan vazospazm dalgasının geçmesiyle berabar azalır ve kolleteral varlığıyla ilgili olarak geçer yada kronik iskemik ağrı halini alır. Kronik Arteriyel Yetmezlikte ise ağrı iskemik dinlenme ağrısı veya kladikasyon şeklindedir. Kladikasyon( claudicatio Latincede uzuv anlamına gelir): Hastalığın seviyesine ve yaygınlığına bağlı değişkenlik gösterir. Bacak kladikasyonu: Genellikle kramp tarzında baldır ağrısı şeklide gelir, egzersiz ile oluşturulabilir ve dinlenme ile geçer. Yaşlı hastalarda kolleterallerin varlığında dinlenme ağrısı, fiziksel aktiviteleri düşük olduğundan dolayı ise kaldikasyon var olmayabilir. Yine yaşlı hastalarda dikkat edilecek bir başka husus özellikle geceleri oluşan ve gerilmeye karşı abartılı nöromüsküler cevap ile karakterize, vasküler orijinli olmayan ağrıdan ayırt edilmesidir. Kalça/uyluk kladikasyonu: Aortoiliak dağılımlı hastalıkta görülür. Kramp tarzında kas ağrısından ziyade zayıflık getiren ağrılı rahatsızlık şeklindedir ve bu yanıyla egzersiz ile oluşan osteoartrit ağrısına benzer. OA den ayırıcı tanısı OA de oluşan ağrının değişken derecelerde egzersiz ile ortaya çıkması, dinlenme ile belirgin derecede düzelmeyişi ve değişken derecede ağrı düzeyinin hava şartları ve fiziksel aktiviteden etkilenmesi ile yapılabilir.

2 Benzer şekilde ağrı lumbar nörospinal kompresyonda da tariflenebilir. Ancak NS kompresyonda hareket etmeden ayakta dururken bile(artmış lumbar lordoz sonucu) uyuşma hissinin vardır, dinlenmekle düzelmez, uyuşukluk perineyide etkileyebilir. Bilateral aortoiliak dağılımlı periferik damar hastalığında ayırıcı tanıda önemli bir nokta erkeklerde impotansında eşlik etmesidir. Venöz kladikasyonda ise ağrının sebebi artmış venöz basınçtır. Şişkin, gergin venöz damarlar sebebiyle oluşur. Aktivite ile yeterli geri dönüş sağlanamadığından ağrı oluşur ancak dinlenmekle geçmez. Ayak Kladikasyonu: İzole hali oldukça nadir görülür, genelde baldır kladikasyonu ile beraberdir. Daha distali tutma eğilimi nedeniyle aterosklerotik hastalıktan ziyade Tromboangiitis Obliterans da görülür, ayakta odun hissi ve geceleride soğuk olması ile karakterizedir. İskemik Dinlenme Ağrısı: Geceleri rahatsız edici şiddette tarsal kemiklerin distalinde ayağı tutan veya iskemik ülser yada gangren alanına lokalize ağrı şeklindedir. Hastaları uykudan uyandırır, hasta ayğını ovuşturur, yürür(yerçekimi distal dolaşımı arttırarak hastayı rahatlatır) yada ağrı kesici alır. Geceleri olan bu ağrının ayırıcı tansından artrite bağlı oluşan ağrı vardır. Ancak artritteki ağrı değişken zamanlarda olmakta, iskemik ağrı ise hastanın herhangi sürede herhangi zaman yatmasıyla olmaktadır. Venöz Ağrı karakteristik bir ağrı değildir. Genellikle variköz venlerin varlığı ve şiş ekstremitenin eşlik etmesi ile kolayca anlaşılabilir. Çoğunlukla valvüler yetmezliğe bağlı oluşur ve ayakta durmakla şiddetlenir. Varikozite üzerinde uyuşma, yanma, batma hissi vardır. Derin venöz yetmezlikte ise ekstremitede yaygın bir ağırlık ve yorgunluk hissi vardır. Venöz ağrı genelde elevasyon ile düzelsede derin venöz yetmezlikte ilk başta elevasyonla ağrı artabilir. Eşlik eden tromboz varlığında etkilenmiş venin trasesi boyunca hassaslıkta mevcuttur. Kronik venöz yetmezliği(basitçe varisleri) olan ve daha önce ağrı yakınması olmayan hastalarda ağrı varlığında arteriel hastalık mutlaka ekarte edilmelidir. Ağrılı ekstremite için ayırıcı tanıda iki hastalık daha akılda tutulmalıdır. Nörit özellikle Diabeti olan hastalrda mevcut olup parestezi ve eşlik eden trofik deri değişiklikleri ile beraberdir. Refleks Sempatik Distrofide ise etkilenmiş ekstremite önceleri ılık ve ıslak iken zamanla soğuk, kuru bir hal alır ve trofik değişiklikler eşlik eder. Ağrılı ekstremiteye (ve her tür damar hastalığına) yaklaşırken yapılması gereken dikkatli şekilde hastanın nabızlarının palpe edilmesidir. Femoral nabızlar: Hasta kalçadan eksternal rotasyona getirilmeli ve pubik tüberkülün ½-2 parmak genişliği lateralinden bakılmalıdır. Popliteal nabızlar: Dizler parsiyel fleksiyona getirilerek bakılmalıdır. Eğer çok kolay palpe ediliyorsa fuziform popliteal anevrizma varlığı akılda tutulmalıdır. Posterior Tibial nabızlar: Medial malleolün arkasındaki oluktan bakılmalıdır. Dorsalis Pedis nabızları: Birinci ve ikinci metatarsal kemikler arasından bakılmalıdır. *Ancak normal bireylerin %10 unda dorsalis pedis nabzı yoktur, bu nedenle alınamadığı durumlarda öncelikle lateral malleolün hemen medialinde lateral tibial arter(peroneal arterin terminal dalı) nabzı aranmalıdır. Nabızlar palpe edilirken normalden daha zayıf palpe edilmiş nabzın olduğu bölge ve daha proksimalinde mutlaka üfürüm varlığı araştırılmalıdır. İlerlemiş İskemi Belirtileri: Baldır kaslarında atrofi görülür ve asimetriye neden olabilir. Özellike ayağın ve ayak parmaklarının dorsal yüzünde kıllanmada azalma görülür. Tırnak büyümesinin yavaşlamasına bağlı ayak tırnaklarında kalınlaşma vardır. Deri ve eklerinde ve ciltaltı dokuda atrofi meydana gelir, bunun sonucunda parlak, deskuame ve iskeletleşmiş bir görünüm mevcuttur. Parmak pulpasına uygulanan basınç sonrası kapiller akım dönüşünde gecikme saptanır.

3 Buerger belirtisi mevcuttur(kısıtlı arteriyel akım ve periferik vasküler yataktaki, özellikle post-kapiller venüllerde, kronik dilatasyon sonucu elevasyonla kadavradaki gibi beyazlık olur ve üzerine basmakla kırmızı hale döner). Azalmış kapiller doluma bağlı oluşan lokalize beyazlık ve siyanoz genellikle iskemik gangren veya ülserasyon öncesi bir belirtidir. Venöz Yetmezlik Belirtileri: Safenofemoral inkompetans veya derin veya perforatör venöz inkompetansa bağlı varikoz venler belirir. Bunun sonucunda kahverengimsi bir ödem oluşur, hafif derecededir ve nadiren günün ilk saatlerinde görülür. Belirgin varikoziteler üzerinde staz dermatiti oluşur. Daha ileri seviyelerde ülserasyonlar meydana gelir. Tromboze süperfisial venler bağ gibi hissedilir, eritem, deri pigmentasyonu, sıcaklık, şişlik, endurasyon gibi lokalize enflamasyon bulguları tarafından çevrelenir. Tromboze derin venlerin varlığında ise distalde ödem, Homans belirtisi(dorsofleksiyonda ağrı), Bancroft belirtisi(anteroposterior kompresyonla ağrı) ve Löwenberg belirtisi( Baldır atrafına sarılan kafın 80 mm Hg nın üzerinde şişirilmesiyle ağrı olması) gibi bulgular eşlik eder, ancak bunlar ancak vakaların 1/3 ünde mevcuttur(tanıda Doppler oldukça yardımcıdır). Şiş Ekstremite: Şiş ekstremite için tanımlanmış 5P kuralı mevcuttur. Pressure(basınç): Kompetan bir venomotor pompa ve baldır kaslarının da etkisiyle ayak bileğinde mm Hg civarında bir venöz basınç mevcuttur ve oluşabilecek minimal düzeydeki şişlik yatay pozisyonda düzelir, ancak mm Hg civarındaki basınçlar ciddi şişlik ve peteşial kanamalara yol açar. Protein: Ekstravaze olan proteinlerin klerensi lenfatikler yoluyla sağlanmaktadır. Lenfatiklerde hipoplazi, geçirilmiş lenfanjit epizotları, cerrahi veya iyonize radyasyon(lenfatiklere zarar verir) proteinden zengin ödeme neden olur. Hipoproteinemi durumlarında ise artmış damar içi hidrostatik basınç ve azalmış damar içi onkotik basınç nedeniyle ödem oluşur. Permeability(geçirgenlik): İnflamasyona bağlı oluşan artmış geçirgenlik ekstremiteler eleve edilmezse şişliğe yol açar. Paresis(parezi): Patency(patensi): Yüksek venöz basınç şiş ekstremitenin en sık nedenidir. Çoğunlukla inkompetan valv varlığında ayakta durmakla yerçekimi etkisiyle yetersiz dönüş nedeniyle meydana gelir. Ödem genellikle ayak bileği ve baldırdadır, ayaklar korunmuştur(inkompetan perforatör venlerle venöz hipertansiyon yüzeyel venlere yansır). Son evrelerde ters şampanya şişesi şeklini alır. Eşlik eden staz dermatiti olabilir. Ekstravaze kırmızı kan hücrelerinin yıkımına bağlı kahverengi ödem vardır. İnterstisyumdaki artmış fibrin subkutan dukuda inflamasyon ve fibrozise yol çar ve ileri evrelerde atrofiye ve travma ile kolay yaralanmalara neden olur. En sık bacak alt 1/3 ve ayak bileği çevresinde lokalizedir. Lenfödem difüzdür, daha distalde ayak parmaklarında başlar ve yukarı doğru ilerler. Delikli(spongy) dir, kahverengimsi değildir ve gode bırakmaz, üzerine basınş uygulandığında direnç göstermez ve kolayca eski haline döner. Deri zamanla hipertrofik bir hal alır. İleri evrede elefantiazis görülür(ayak bileği üzerinden sarkan likenifiye, kalın deri katlantıları halindedir). Post-trombotik sendrom staz dermatiti ve ülserasyonun elefantiazis ile beraber olduğu bir klinik tablodur. Ülsere deriden yayılan invazif enfeksiyonun lenfatikleri oblitere etmesi sonucunda sekonder lenfödem oluşması nedeniyle meydana gelir. Lipidema kadınlarda kronik şiş bacak şeklindedir. Kollarda ve bacaklarda yağın maldistribüsyonu sonucu oluşur(kalın ayak bilekleri). Ortostatik ödeme yatkındır ve künt bir ağrı verir. Elevasyon ve diüretiklerle asla tamamen düzelmez. Simetriktir ve ayaklar korunmuştur.

4 Tablo 1: Şiş Ekstremite Ayırıcı Tanısı Klinik Bulgu Venöz Lenfatik Kardiak Lipidema Ortostatik Şişliğin kıvamı Kahverengimsi Spongy Gode bırakan Baskılanmayan(yağ) Elevasyonla Tamamen Kısmen Tamamen Minimal düzeliyor mu? Şişliğin dağılımı Ayak bileği ve Difüz, distalde Difüz, distalde Ayak bileği ve bacakta, ayaklar daha belirgin daha belirgin bacakta, ayaklar korunmuş korunmuş Eşlik eden deri Atrofik,pigmente, Hipertrofik, Parlak, pigmente, Yok belirtileri subkutan fibrozis likenifiye trofik değişiklik yok Ağrı Ciddi,gerginlik hissi Yok veya ciddi Yok veya az Künt ağrı, cit hassas Bilateralite Çoğunlukla, ancak eşit değil Çoğunlukla, ancak eşit değil Herzaman, ancak eşit değil Herzaman Ülsere Bacak: %95 iskemik, nörotropik, staza bağlı gelişir. İskemik ülserler ağrılıdır ve iskemik dinlenme ağrısı ile beraberdir. Başlangıçta etrafı düzensizdir, zamanla punched-out görünümünü alır. Çoğunlukla yak parmakları ve ayağın dorsumundadır. Ülser tabanında granülasyon dokusu yoktur. Etrafında inflamatuar belirtiler yoktur çünkü iyileşmeyi sağlayacak inflamatuar cevabı sağlayacak yeterli dolaşım yoktur ve edbridman çok az kanamaya neden olur.eşlik eden kronik iskemi bulguları vardır. Nörotropik ülserler ağrısızdır, manipülasyonla kanar, derindir ve atrafında akut ve kronik inflamatuar değişikliklerin belirtileri ve kallus dokusu vardır. Çoğunlukla basınç noktalarında oluşur. Hastaların çoğunlukla Diabeti ve/vaya nöropatisi mevcuttur(kaybolmuş propriosepsiyon, iki nokta diskriminasyon duyuları gibi) Venöz staz ülserleri venöz hipertansiyon ile beraberdir. Çoğunlukla bacak alt 1/3 ü ve medial malleol civarındadır. Daha büyük, etrafı düzensiz ve tabanında ıslak granülasyon dokusu vardır. Etrafını staz dermatiti sınırlar. Vaskülitlere bağlı ülserler çokludur ve tabanı inflamedir. Hipertansif ülserler ağrılıdır ve fokal infarktlar şeklindedir. Uzun süreli ve tedaviye cevap vermeyen ülserler varlığında altta yatan osteomyelit veya sekonder malign lezyonlar akılda tutulmalıdır. VASKÜLER HASTALIKLARDA NON-İNVAZİV ÇALIŞMALAR: Non-invaziv vasküler laboratuvar klinik değerlendirmeye yardımcıdır ve hastalığın varlığını, lokalizasyonunu, yaygınlık ve şiddetini belirler. Aynı zamanda yaygın aterosklerotik hastalığı olanlarda(kritik internal carotis arter tıkanıklığı), anevrizmalarda(abdominal aort anevrizması) ve hayatı tehdit edici venöz hastalıklarda(alt ekstremite derin venöz trombozu) yüksek riskli popülasyonu tarama aracıdır.

5 Tablo 2: Non-invaziv vasküler testlerin klinik uygulamaları Hastalık Kategorisi Tanı İnstrumentasyon Periferik arteriyel Tanımlama,lokalizasyon, obstruktif lezyonun şiddetinin derecelendirilmesi Doku nütrisyon yeterliliğinin tanımlanması Abdominal viseral Anevrizmanın yeri ve boyutunun belirlenmesi Renal/mezenterik obstruktif lezyonların tanımlanması ve derecelendirilmesi Serebrovasküler Obstruktif ekstrakraniel lez yonların tanımlanması, lokalizasyonu, derecelendirilmesi İntraserebral kolleteral dolaşımın değerlendirilmesi İntraserebral vazospazmın saptanması Venöz Venöz trombozun tanımlanması, lokalizasyonu ve karakterizasyonu Valvüler yetmezlik alanlarının saptanması Venöz hipertansiyonun şiddetinin değerlendirilmesi Doppler basınçları, pulse volume reorder, renkli Duplex USG Transkutan oksimetri (TcPO2) USG, CT, MRI Duplex USG, renkli Duplex USG Duplex USG, renkli Duplex USG Transkraniel Doppler Transkraniel Doppler Duplex USG, İmpedans pletismografi Duplex USG Fotopletismografi, Hava pletismografisi Periferik Arteriyel Değerlendirme: Arteriyel hastalık normal basınç ve akımı bozar, dinlenme halinde veya egzersiz gibi ihtiyacın arttığı durumlarda akımı azaltır. Bu nedenle basınç, kan akım hızı, hacim-akım ölçümleri oldukça önemlidir. Kan basıncının endirek ölçülmesi: Dopplerli pnömotik kaf oklüzyon metodu: Distal alt ve üst ekstremitelerde Korotkoff sesleri rahatça duyulamdığından Doppler kullanılarak kaf şişirilir ve kan basıncı ölçülür. Daha sonra Ankle Brachial Index ölçülür(posterior Tibial ve Dorsalis Pedisin yüksek olanı her iki kolda ölçülen sistolik basınçlardan yüksek olanına bölünür). Tablo 3: Uzuvlardaki Sistolik Basınçların Değerlendirilmesi Ölçüm Bölgesi Değerler Ayak bileği basıncı(ab) Normali: > brakial basınç ABI Normali: 1,0-1,2; Hemodinamik anlamlı:<0,95 Egzersiz sonrası AB Basıncı Bazalin %20 sinden az Proksimal Uyluk Basıncı Normali: brakial basınçtan mm Hg fazla Segmental Basınçlar Normali: uzuvdaki 2 seviye arası fark 20 mm Hg dan az olmalı Ayak parmak basıncı Normali: brakial basıncın %80-90 ı

6 ABI vasküler kladikasyonda 0,5-0,9 arasındadır. İskemik dinlenme ağrısı ve bacak/ayak ülserleri varlığında 0,5 den küçüktür. Ayak bileği basıncının(ab) 40 mm Hg dan az olduğu durumlarda kritik uzuv iskemisi vardır ve eğer doku kaybı varsa iyileşme olasılığı çok azdır. Özellikle tibial arterlerde kalsifikasyona bağlı olarak Doppler ile inkompresibilite(diabetiklerin %5-10 unda) söz konusu olduğunda fotopletismografi ile kalsifikasyondan korunmuş olan ayak parmaklarında basınç bakılması tercih edilir. Dopplerde normal periferik arteriyel akım trifazik duyulabilir karakterdedir. Tıkanıklığın proksimalinde sinyal sistolde daha yavaş akselerasyon ve daha yuvarlak pik ile karakterize bifazik bir hal alır. Ciddi iskemide ise sinyal minimal pulsatil monofazik hale gelir veya hiç olmaz. Treadmill Testi: Hasta 2 mil/saatte yürütülür ve %12 lik artışlar yapılır. Özellikle atipik kladikasyon yakınmaları olan hastalarda semptomların vasküler nedenli olduğunun gösterilmesi ve intermitan kladikasyonun derecesinin belirlenmesi amaçlı kullanılır. Bu test ile klasik semptomları olan ancak relatif olarak normal ABI e sahip hastalar ortaya çıkarılır. Hastalar 5 dakika boyunca veya semptomlar hastayı durmaya zorlayana kadar yürütülür. Semptomların lokalizasyon ve karakteri, egzersiz sonrası AB da düşüş ve normal bazal değerlere dönüş zamanı önemli tanısal parametrelerdir. AB nın egzersiz sonrası 50 mm Hg nın altına düşmesi vasküler kladikasyonu tanımlar. Bazl değerlere dönüşün 5 dakikadan uzun sürmesi çoklu seviyede hastalık varlığı ve zayıf kolleteral varlığına işaret eder. Tablo 4: Alt Ekstremite İskemisinin Değerlendirilmesi Klinik Bulgular ABI Ayak Parmak Basıncı Treadmill Test(TT)/PVR Asemptomatik 1,0 Brakial basıncın %80 i Normal TT Hafif kladikasyon >0,8 >60 mm Hg TTi tamamlar, Egzersiz sonrası AB<50 mm Hg Orta-şiddetli kladikasyon 0,4-0,8 >40 mm Hg TT i tamamlayamaz, Egzersiz sonrası AB<50 mm Hg İskemik dinlenme ağrısı <0,4 <30 mm Hg Metatarsal PVR düz yada minimal pulsatil Doku kaybı <0,5 <40 mm Hg Ayak bileği PVR düz, nadiren pulsatil Tehdit altında uzuv <0,15 Duyulamayan Doppler arteriyel sinyali, ancak ayak bileğinde duyulabilir, hafif duyu yada motor kayıp İrreversibl iskemi 0,0 Ayak bileğinde de duyulamayan arteriyel sinyal, anestetik ve paralize uzuv Pulse Volume Recording: Pulse Volume Recording günümüzde pletismografi ile sinonim olarak kullanılmaktadır. Ekstremitenin çeşitli seviyelerine hava dolu kaflar yerleştirilir(yüksek uyluk, dizüstü, dizaltı, ayak bileği, transmetatarsal, ayak birinci parmak), bu kaflar yaklaşık 65 mm Hg ya kadar şişirilir ve 1 mm Hg lık basınç değişiklikleri kağıtta 20 mm lik sapmalara neden olur. Teknik kan akımının endirek ölçülmesine olanak sağlar ve amplitüt de dalgalanmalar lokal doku perfüzyonunu gösterir. Normal segmental volüm palsı sert yükseliş, sivri sitolik pik, bazal çizgiye doğru aşağı eğim ve bu eğimin hemen ortasında dikrotik dalga şeklindedir. Bu dikrotik dalganın varlığı oklüsiv hastalığı ekarte ettirir. Obstrüksiyonun distalinde yükseliş daha yumuşak, pik gecikmiş ve yuvarlaklaşmış, aşağı eğim bazal çizgiden uzaklaşır tazda ve dikrotik dalga kaybolmuştur. Obstrüksiyon arttıkça yükseliş ve düşüş zamanları eşitlenir ve amplitüt azalır. Obstrüktif hastalığın lokasyon ve şiddeti hakkında bilgi verir.

7 Doku Perfüzyonunun Ölçülmesi: Deriye difüze olabilecek oksijen miktarının ölçülmesi ülserlerin iyileşme potansiyellerinin değerlendirilmesi, amputasyon seviyesinin belirlenmesi ve doku canlılığının saptanması (muskülokutenöz flepler, doku transferi) için yardımcı olabilir. En sık kullanılan teknik Transkutan Parsiyel Oksijen gerilimi(tcpo2) nin ölçülmesidir. Stratum korneuma geçen oksijen miktarını ölçer. TcPO2 probu kontrol için göğüs veya kolun proksimaline ve araştırılacak bölgeye yerleştirilir. Probun C a ısıtılması oksijen difüzyonunu arttırır ve vazodilatasyona sebep olur. Normal bireylerde alt ekstremite proksimal ve distalinde gradient alınmaz(kontrolün %90 ı)ve yaklaşık 60 mm Hg dır. Kladikasyon tarifleyenlerde ise uyluk ve ayakta dinlenme değerleri arasında fark vardır. Egzersiz bu farkı daha da arttırır. Kritik uzuv iskemisi olanlarda 40 mm Hg nın altındadır. Eğer 24 mm Hg nın üzerinde ise yara iyileşmesi için yeterlidir. Duplex Ultrasonografi: Yüksek çözünürlüklü Real-time B mode görüntüleme ile Pulsed Wave Dopler spektral analizin kombinasyonudur. Hastalık morfolojisi(stenoz, oklüzyon, anevrizma) gibi spesifik konularda, damar çapını ölçmek amaçlı, stenozun şiddetinin derecelendirilmesi veya re-entry kolleterallerin belirlenmesi amaçlı kullanılmalıdır. Renkli Dopler teknolojisi ile ultrasonik enerjinin ulaşabildiği vücut bölgelerinde arteriografideki gibi vasküler haritanın çıkartılmasını sağlar. Renkli akım görüntülemesi stenozun lokalizasyonu, anevrizmal dilatasyon veya oklüzyonun tanımlanması sağlar. Arteriografi ile karşılaştırıldığında %50 nin üzerindeki stenozlarda veya tıkanıklıklarda %80 nin üzerinde tanısal keskinliği vardır. Tablo 5: Alt Ekstremite Arteriyel Tıkayıcı Hastalıkta Duplex Kriterleri % Stenoz Pik Sistolik Velosite Velosite Oranı(V1/V2) Normal <150 cm/san <1, cm/san 1,5-2, cm/san 2,0-4,0 >75 >400 cm/san >4,0 Oklüzyon Akım yok V1: Stenoz alanında pik sistolik velosite V2: Stenozun 2 çevre kadar uzaklığı içinde normal damardaki velosite Doplerin klinik uygulama alanları; Anormal ABI i olan semptomatik hastalarda girişim seçeneklerinin değerlendirilmesi(anjioplasti ile cerrahi karşılaştırılması) Femoral nabzı alınan ve femorodistal bypass yapılması planlanan hastalarda aortoiliak hastalığın ekarte edilmesi Anjiografik inceleme sonrası hemodinamik önemi kesin saptanamayan spesifik arteryel segmentlerin değerlendirilmesi Infrainguinal ven bypass larının myointimal hiperplazi açısından değerlendirilmesi Çoklu seviyede hastalığı olanlarda ve ciddi iskemi varlığında arteriografi tercih edilmelidir, çünkü sekonder ve tersiyer oklüsiv lezyonların derecelendirilmesinde Duplex incelemenin tanısal keskinliği daha azdır. Duplex görüntüleme arteriyel hastalığın taranmasında önemlidir(bypass greft patensisi, abdominal/periferal anevrizma). Graft başarızızlığına neden olacak lezyonlar tanımlanabilir ve tromboz gelişiminden önce düzeltilebilir, böylece greft patensisi artar ve uzuv kurtarılmış olur. Yüksek dereceli stenotik lezyonlar(>%75) düzeltilmelidir. Seri görüntülemelerle anevrizmal genişleme doğru bir şekilde gösterilebilir. Girişim anevrizmanın boyutuna veya mural trombus varlığına göre planlanır. Dopler görüntülemede en büyük kısıtlayıcı faktör klinik tecrübedir. Manyetik Rezonans Görüntüleme(MRG ):

8 Arteriyel ağacın 3 boyutlu olarak rekonstrüksiyonunu yapabilir. MRG tecrübesi olan merkezlerde cerrahi bypass ları sadec bu tekniğe dayanılarak yapılması güvenli ve efektif olarak kabul edilmiştir ve bu ileride çoğu hastada anjiografinin yerini alacağına işaret eder. MRG anjiografi ile iyi görüntülenemeyen alt ekstremite damarlarını görüntüleyebilir. Enstrüman yetersizliği, uzun tarama zamanı ve hasta hareketi, ciddi bozuk kan akımı ve damar düzensizliği varlığının neden olduğu artefaktlar sebebiyle kullanımını kısıtlanır. Bilgisayarlı Tomografi(BT): Lezyonların boyutunu, yaygınlığını ve karakterini belirlemede ve endovasküler tedaviye aday hastaları belirlemede oldukça yararlıdır. Koroner Arter Hastalığının şiddeti ile orantılı olan koroner kalsifikasyonu belirleyebilmesi nedeniyle eşlik eden kardiovasküler riski belirlemede de yararlıdır. Koroner arter greft patensisi değerlendirilebilir. 3 boyutlu rekonstrüksiyon mümkündür. Serebrovasküler Değerlendirme: Duplex Görüntüleme: Ekstrakranial carotid ve vertebral arterlerin okluzif ve anevrizmal lezyonlarını değerlendirmede temel yöntemdir. Endikasyonları; *Şüpheli serebrovasküler iskemi *TIA *Hikaye ve fizik muayene verileri(üfürüm) ile tanımlanmış yüksek SVO riski *Bilinen hastalığın veya karotis endarterektomi sonrası izlem Duplexde hem anatomi ve akım karakteristikleri değerlendirilir, hem de hastalığın lokalizasyonu ve şiddet derecesi belirlenebilir. Tablo 6: Duplex USG ile Carotis Stenozunun Değerlendirilmesi % Stenoz Derecelendirme 0-19 Normal Hafif Orta Ciddi 100 Tam tıkalı Real-time B mode ile aynı zamanda ülserasyon, kalsifikasyon,akustik heterojenisite ve plak içi kanama da değerlendirilebilir. Hastalığın klasifikasyonu anlamlıdır çünkü tromboemboli tipik olarak kompleks lezyonlardan(heterojen plak, düzensiz yüzey, plak içi kanma) köken alırken düzgün homojen plaklar ve %50 nin altındaki tıkanıklıklardan nadiren köken alır. Ayrıca Duplex ile subclavaian arter stenozu ile ipsilateral tarafta vertebral arterden ters akımın gösterilmesi subclavian steal sendromu tanısı koydurabilir. Karotis arter tıkayıcı hastalıkları çoğunlukla karotis bifurkasyon seviyesindedir ve Duplex ile kolayca görüntülenebilir, ancak CCA ve distal İCA lezyonlarında MRG, transkraniel Dopler yada arteriografi kullanılmalıdır. Duplex ile güvenilirlik arteriografi ile karşılaştırıldığında %90 civarındadır. Cerrahiye uygun olmayan lezyonlar(total internal carotis tıkanıklığı gibi) vakaların %95-98 inde tanımlanabilir. Transkraniel Dopler: Transtemporal ve transorbital yaklaşımla ICA, MCA, ACA ve anterior komünikan arterin intrakraniel bölümleri görüntülenebilirken foramen magnumdan yapılan arka yaklaşımla vertebral arter, basilar arter ve posterior komünikan arterlerin intrakraniel kısımları görüntülenebilir. Subaraknoid kanama sonrası intraserebral vazospazmın belirlenmesinde, intrakraniel arteriyel stenozların tanımlanmasında, bilinen ciddi ekstrakraniel hastalık durumunda kolleterallerin değerlendirilmesi amacıyla ve beyin ölümü tanısında kullanılabilir.

9 Yapan kişiye bağımlı olması ve vakaların %10-15 inde uygun pencere bulunamaması kısıtlayıcı faktörlerdir. MRG: Proksimal CCA ve distal ICA kolayca görüntülenebilir. Intraserebral kolleteral paterni gösterilebilir.!!!karotis endarterektomi planlanan hastalarda MRG ve Duplex USG nin beraber kullanılması oldukça faydalıdır. Abdominal Viseral Vasküler Değerlendirme: Renal Duplex USG: HT ve iskemik nefropati varlığında renal arter stenozunu değerlendirme amaçlı yapılır. Renovasküler HT genellikle 30 yaş altı ve 50 yaş üstü hastalarda, ani başlangıçlı HTda, malign HTda, kontrolü için 3 den fazla ilacın kullanıldığı HT hastalarında ve ACE inhibitörleri ile renal fonksiyonlarda gerileme saptanan hastalarda düşünülmelidir. Renal arter stenozu tanımlanması renal arter ve aortadaki hız hesaplamalarına bakılarak yapılır. Anevrizma Değerlendirilmesi: Renkli Duplex inceleme abdominal aorta, iliak arterler ve extremite arterlerindeki anevrizmaları tanımlayabilir. Anevrizmanın dış çapı, uzunluğu, mural trombus varlığı, anatomik ilişkiler değerlendirilebilir. BT görüntüleme cerrahi öncesi boyutun hesaplanması, yaygınlığın değerlendirilmesi ve cerrahi için önemli anatomik bilginin edinilmesi amaçlı yapılır. Abdominal, femoral ve popliteal anevrizmalarda tarama ve takipte B-mode USG yeterli bir metoddur. Hemodinamik olarak stabil ve aortik anevrizma rüptürüne benzer semptomları olan hastalarda BT anevrizma duvar bütünlüğünün bozulduğunu veya anevrizma rüptürünü taklit edebilecek diğer patolojileri(renal ve bilier kolik) gösterebilir. MRG anevrizma tamiri planlanan ancak kontrasta bağlı renal yetmezlik gibi arteriografi sonrası olabilecek komplikasyonlar açısından yüksek riskli hastalarda yapılmalıdır. Periferik Venöz Değerlendirme: Duplex Görüntüleme: Derin ven trombozu tanısında bacak, popliteal ve süperfisial femoral venlerdeki dvt ler için venöz Duplex görüntüleme flebografinin yerini almıştır. Şüphelenilen dvt yada PTE, ortopedik, nörolojik veya genel vasküler cerrahi geçirmiş yüksek riskli hastaların takibinde ve dvt den sonraki düzelme fazında venöz sistem patensisi ve elastik baskı ihtiyacının değerlendirilmesi durumlarında endikedir. Normal bir ven prob tarafından uygulanan basınçla kollaps ve valsalva manevrasına cevap olarak dilate olur. Akut tromboze venler inkompresibl dır ve artmış venöz basınca bağlı olarak genişlemişlerdir. Popliteal veya daha proximaldeki venler akımda solunumla değişkenlik gösterirler, valsalva manevrası veya uzuvun proximaline basmakla geri akım oluşmaz. Uzuvun distaline basmakla ise akımda augmentasyon olur. Oklüde bir vende ise akım yoktur, oklüde segmentin distalinde sürekli bir akım vardır. Uzuvun distaline basmakla çok az augmentasyon olur yada hiç olmaz. Tıkayıcı trombusun olmadığı venöz segmentlerde ise Doplerdeki akımda belirgin anormallik olmayabilir ancak transvers prob basıncıyla ven tam olarak koapte olmaz. dvt nin Duplex ile tanısında alt ekstremite için tanımlanmış altı bölge vardıri; tibial-soleal, popliteal, süperfisial-common femoral, derin femoral, iliak venler ve inferior vena cava. Doplerle venöz sistemin tıkanıklık açısından değerlendirilmesinde ise 4 kategori vardır(tablo 7).

10 Tablo 7: Dopler ile Venöz Sistem Oklüzyonunun Değerlendirilmesi Kategori Vendeki Akım Paterni 0 Patent 1 Tıkayıcı olmayan trombus 2 Tıkayıcı, subsegmental 3 Segment boyunca tıkayıcı Venöz valvüler yetmezlik değerlendirilmesi kompresyon ve valsalva manevrası ise venöz geri akımın görülmesi durumunda Duplex görüntüleme ile konabilir. Anormallik derin, süperfisiel veya perforatör sistemde olabilir. Valvüler yetmezlikte ayrıca uzuvun proksimaline bası ile valvüler inkompetans saptanabilir. Pletismografi: Venöz HT nun varlığı ve derecesi belirlenebilir. Venöz HT venöz obstrüksiyonlarda, venöz valvüler yetmezliklerde ve çoğunlukla her ikisinin birden olduğu durumlarda görülür.fotopletismografi(ppg) egzersiz ile oluşan venöz boşalma sonrası derideki kapiller geridolumu ölçer. Probe bacak medialinde medial malleolün 8-10 cm üzerine konur ve hasta oturur konumdayken topuğun kaldırılması ve tekrar yere basması ile 5 kez bacak kompresyonu sağlanır. Venöz geri dolum zamanı( refilling time :RT) bacak venlerinin tekrar dolması için geçen süredir ve 20 saniyeden fazla olmalıdır. Ciddi venöz HT da 7-10 saniye arasıdır. Daha sonra test oklüsiv bir yüzeyel bir turnike konarak tekrarlanır. Eğer RT normale dönerse reflü süperfisiel venlerdedir(turnike baskısı altında olan), eğer hala düşükse derin venlerdedir. Hava pletismografisi(apg) ile kronik venöz yetmezliği olan hastalarda venöz HT nun şiddetinin derecelendirilmesi ve derin ven rekonstrüktif cerrahi adayı hastaların değerlendirilmesi yapılabilir. Takipte Değerlendirme: Duplex Görüntüleme: dvt ve internal karotis arter hastalığı progresyonu için yüksek riskli hastalarda, infrainguinal bypass grefti olan hastalarda fonksiyonel greft patensisi moniterizasyonu amaçlı ve karotis endarterektomi ve perkütan taranslüminal anjiplasti hastalarında hemodinamik inceleme için kullanılır. Takip çalışması anormal olan hastaların çoğu cerrahiye gereksinim göstermez, ancak 3-6 aylık aralıklarla takip edilerek arteriyel greft patensisini tehlikeye sokacak ciddi stenoza progresyonun saptanması gerekmektedir. VASKÜLER HASTALIKLARDA İNVAZİV ÇALIŞMALAR: ARTERİOGRAFİ: Arteriografi vasküler görüntülemede halen altın standarttır. Arteriografide stenoz çapta daralmanın en belirgin olduğu görüntüde normal çıkım damar çapı baz alınarak çapta % azalma olarak tarif edilir. Giriş Yeri: Femoral arter kanülasyonu: Brakial arter kanülasyonu: Özellikle ciddi aortoiliak hastalığın olduğu femoarl kanülasyonun uygun olmadığı durumlarda uygulanır. Axiller kanülasyondan daha az risklidir. İnen aorta görüntülemesi için sol, ark ve çıkan aort görüntülemesi için sağ brakial arter tercih edilir. Translumbar aortik kanülasyon: Aortoiliak ve brakiosefalik tıkayıcı hastalık beraberliği gibi hem femoral hem de barakial yolun uygun olmadığı durumlarda uygulanır. Genellikle abdominal aort infrarenal segmentlerde daha sık tutulduğundan yüksek translumbar yaklaşım tercih edilir. 12. kosta posteriorunda orta hattın 8-10 cm solundan giriş yapılır. Aortofemoral greft kanülasyonu: Patent aortofemoaral greftleri olan ve insizyonların enfekte olmadan güzel iyileştiği hastalarda kasıktan greft puncture yapılır. Bu yol transbrakial yoldan daha az risklidir.

11 Anjiografi sırasında kullanılan farmakolojik ajanlar: Vazodilatörler: Talozoline, nitrogliserin, papaverin ve Ca kanal blokörleri gibi ajanlar katetere bağlı oluşan vazospazm engeller, damarın kontrast opasifikasyonu arttırır ve stenozun hemodinamik değerlendirilmesinin yapılmasına yardımcı olur. Antikoagülanlar: Heparin katetere bağlı tromboemboli oluşumunu engellemek amaçlı verilir. Balon anjioplasti ve stent yerleştirilmesi öncesi bolus(5000 U) ve prosedür sonrası kontinü infüzyon endikedir. Aortografi: Aortik Anevrizma: Aort anevrizması varlığı, lokalizasyonu ve boyutu USG, BT, MRG kullanılarak belirlenebilir. Aortografi anevrizmanın yayılımını, büyük aortik dallarla olan ilişkisini ve aort dallarında anevrizmal ve oklüziv hastalık şiddetini dokümente etmek amacıyla kullanılır. Aortik Diseksiyon: BT, MRG ve Transözefagial Eko(TEE) ile gösterilebilir. Aortografi tanıyı konfirme etmek, diseksiyonun yayılımını ve intimal yırtılma alanlarını göstermek ve dal tutulumunu belirlemek amaçlı kullanılır. Kronik Aortooklüziv Hastalık: Revaskülarizasyon adayı semptomatik hastalarda abdominal aorta, pelvik arterler ve distal run-off damarların anatomisini belirlemek amaçlı kullanılır. Çeşitli Durumlar: Süpheli akut torasik arter travmalarında aort ve dallarını değerlendirmek amaçlı, aortit ve konjenital aort hastalıları değerlendirmesinde selelktif dal anjiografisi öncesi yapılır. Abdominal Viseral Anjiografi: Viseral İskemi: Kronik mesenterik iskemide ve akut intestinal iskemide kullanılır. Akut intestinal iskemi emboli sebebiyle, vazsopazma bağlı(papaverin infüzyonu ile düzelir ve hasta kontinü papaverin infüzyonundan fayda görür) veya mezenterik veöz tromboza bağlı(geç faz görüntüleme) oluşabilir. Çeşitli Durumlar: Viseral arter anvrizmaları, vasküler malformasyonlar ve vaskülitlerde kullanılabilir. Portal HT: Geç faz görüntüleme mezenterik ve portal venöz anatomiyi ve postosistemik kolleteralleri gösterir. Renal Anjiografi: Şüpheli renal arter tıkayıcı hastalıklarda aortogram yapılır. Selektif renal anjiogram belirgin proksimal renal arter hastalığının olmadığı durumlarda(fibromüsküler displazi) endikedir. Aterosklerotik renal arter hastalıklarında, ki çoğunlukla proksimal renal arteri etkiler, selektif kateterizasyon yapılmaz, balon anjiplasti uygulanır. Renal anjiogram ayrıca şüpheli künt ve delici renal arter yaralanmalrında, emboli, diseksiyon, anevrizma, vasküler malformasyon ve vaskülitlerde yapılabilir. Pelvik Anjiografi: Aortoiliak tıkayıcı hastalık, abdominal aort anevrizması, bilinen yada şüpheli iliak arter anevrizması olanlarda rutindir. Bunun haricinde pelvik travma, tümör veya obstetrik komplikasyonlarda endikedir. Pelvik arteriovenöz fistüller, vasküler malformasyonlar, arteriyel oklüziv hastalığa bağlı erkek impotansında kullnılabilir. Alt Ekstremite Anjiografi: Kronik semptomatik artriyel oklüziv hastalığı olanlarda cerrahi yada endovasküler tedavi öncesi rutindir. Tam değerlendirme aortografi sonrası tüm pelvik ve ve her iki ayağın pedal arkına kadar tüm distal run-off damarların anjiografisi ile yapılır. Multisegmental tıkayıcı hastalığı olanlarda, ciddi infrapopliteal hastalığı olanlarda ve periferal vazospazmı olanlarda run-off damar görüntülemesi zor olabilir. Bacağa sarılan venöz kafların sistolik basıncın 5 mm Hg üzerinde şişirilmesinin yarattığı reaktif hiperemi opasifikasyonu arttırır. Ayrıca selektif injeksiyon veya sistemik yolla vazodilatasyon sağlanması, balon oklüzyonu ve kateterin eksternal iliak artere yerleştirilmesi yardımcı olabilir. Duplex USG ile tanımlanmış femoral veya popliteal anevrizmalarda inflow değerlendirmek ve distal damarları görüntülemek amaçlı kullanılabilir. Çoklukla eşlik eden abdominal aort anevrizmalarını görüntülemek amaçlı aortografi de yapılır.

12 Başarısız alt ekstremite bypass grefti olan hastalarda greft durumunu göstermek amaçlı kullanılabilir, ayrıca grefte trombolitik verilebilir. Akut ekstremite iskemisinde(trombotik veya embolik orijinli)künt veya delici travma sonrası şüpheli arter yaralanmalarında kullanılabilir. Üst Ekstremite Anjiografi: Semptomatik el veya üst ekstremite iskemisi olanlarda(ateroskleroz gibi proksimal tıkayıcı hastalığı olanlarda, torasik outlet sendromu ve vaskülitlerde, tromboangiitis obliterans gibi proksimal üst ekstremite orijinli veya kardiak orijinli embolilerde, kollojen damar hastalıkları veya tekrarlayan travmalarda)arkus aortografisni takiben etkilenen ekstremitenin eli içerecek şekilde anjiografisi yapılır. Vazodilatör enjeksiyonu eldeki distal damarların opasifikasyonuna yardımcı olabilir. El anjiosu şüphelenilmemiş bir sistemik durumu gösterebilir. Çalışmayan dializ fistüllerinde de üst ekstremite anjiosu yardımcı olabilir. Brakiosefalik ve Serebral Anjiografi: Cerrahi tedavi adayı ekstrakraniel karotis tıkayıcı hastalığı olan hastalarda(semptomatik TIA hastaları, amorosis fugox, tamamlanmış stroke, non-invaziv görüntüleme yöntemleri ile gösterilmiş stenoz, ülsere plak gibi patolojileri olan asemptomatik hastalar)arkus aortografiyi takibenbilateral selektif common karotis anjiografi yapılır. Tıklaı bölgeleri göstermek ve kolleteralleri belirlemek amaçlı serebral anjiografi de ek olarak yapılır. Ayrıca selektif kateterizasyon ile vertabral dolaşım da gösterilebilir. Posterior dolaşım iskemisi olan hastalar, şüpheli subclavian steal sendromu, şüpheli arteriyel travma, diseksiyon, vasküler malformasyon, intrakraniel anevrizma durumlarında da uygulanır. İntraoperatif Anjiografi: Akut iskemisi veya akut intraarteriyel travması olan ve preoperatif detaylı anjiografinin yapılamadığı hastalarda uygulanır. İnfrainguinal bypass greft tamamlanması sonrası intragreft veya greft anastomotik alnda olan stenozları, greft kink ve dönmelerini ve şüphelenilmeyen distal arteriyel lezyonları saptamada oldukça yararlıdır. Düzeltme veya ek bypass prosedürlerinin uygulanması erken greft patensisini uzatır. Anjiografi Komplikasyonları: Ürtiker, bronkospazm, laringial ödem, hipotansiyon ve kardiak arrest gibi dozdan bağımsız kontrasta bağlı psödoallerjik reaksiyonlar görülebilir. Bu reaksiyonlar antijen-antikor bağımlı değildir, direk olarak kontrasta bağlı histamin ve diğer mediatörlerin mast hücrelerinden salınması, kompleman aktivasyonu ve direk santral sinir sistemi etkileri ile oluşur. Kontrastın enjekte edildiği damar veya perfüze ettiği organ üzerine direk etkisi olan kemotaksik reaksiyonlar oluşabilir. Bunlar doz bağımlıdır ve enjeksiyon yeri ile ilşkilidir. Arteriyel enjeksiyon sırasında ağrı, sistemik vazodilatasyon, pulmoner HT ve renal tübüler toksisite gibi etkilerdir. Hastaların %5-8 inde akut reaksiyonlar saptanır. Tedavi gerektiren reaksiyonlar %1-2 hastada görülür. Hayatı tehdit eden ciddi reaksiyonlar ise hastaların %0,05-0,1 inde görülür. 1/ /69000 civarında mortalite rapor edilmiştir. Bu oranlar düşük ozmolaliteli kontrast maddelerle daha azalmıştır. Risk önceki oluşmuş reaksiyon(risk %20-33 e çıkar), Diabet, yüksek kreatinin, ilerlemiş yaş, ciddi kardioplumoner hastalık ve ciddi allerji ve astım hikayesi varlığında artar.allerjik reaksiyonlarda steroidler, H1 ve H2 blokörleri ile, nefrotoksisitede preprosedür hidrasyon ve daha az miktarda kontrast kullanımı ile risk azalır. Bunların haricinde arteriyel kateterizasyon alanında hematom, psödoanevrizma, arteriovenöz fistül ve arteriel tromboz, transbrakial kanülasyonda lokal kanamaya bağlı sinir sıkışması, ki erken cerrahi eksplorasyon endikedir, ponksiyon alanının distalinde damar perforasyonu, diseksiyon, kontrast ekstravazasyonu, emboli yada kateter kırılması gibi komplikasyonlar olabilir.

13 Giriş yerine göre risk transfemoralde en az, transaksiller/brakialde en fazla, translumbarde orta derecededir. İntravasküler Ultrasonografi(IVUS): Daha sıklıkla koroner arter hastalığında kullanılır. İntravasküler USG damarların transmural görüntülenmesini sağlar. Kateterin ucuna yerleştirilmiş USG transducer vasküler sisteme perkütan, arteriotomi veya venotomi yoluyla iletilir. Elde edilen lümen boyutları histolojik kesitlerde elde edilenler ile koreledir. İnternal flepler veya diseksiyon kolayca görüntülenebilir. Normal arter ve plak ayrımı yapılabilir. IVUS damarın transmural anatomisini tanımlayarak arteriyel lümen içerisinde hastalığın dağılımını tanımlar ve damarda girişim öncesi ve sonrası lüminal ve damar morfolojisi ile ilgili kesitsel bilgi sağlar. VENOGRAFİ: Alt Ekstremite Venografi: Ayak dorsumu üzerinden yüzeyel bir ven kanüle edilir, ardından ayak bileği etrafına bir turnike konur ve böylece kontrast madde süperfisial ven enjeksiyonu yoluyla derin venlere geçer. dvt şüphesinde Duplex USG yapılır, ancak bacak venlerinde etkinliği sorgulanabilir. Venografi USG ile sonuçsuz kalan vakalar ve şüpheli bacak dvt durumlarında kullanlır. Varikoz venler için planlanan cerrahi öncesi inkompetan perforator venleri değerlendirmek ve derin venöz inkompetansı sağlamak amacıyla yapılabilir. Üst Ekstremite Venografi: Klinik olarak şüphelenilen venöz tromboz ve stenozlarda kateter ile yapılacak lokal trombolitik tedavi öncesi bir basamaktır. Kontrast distal önkolda bir yüzeyel vene verilir ve tüm patent venöz kanallar opasifiye olur. PERİFERİK VASKÜLER HASTALIKLARDA MEDİKAL TEDAVİ: I. ANTİ-TROMBOTİK TEDAVİ: Heparin: Heparin tromboembolik olayların önlenmesinde ve tedavisinde etkindir Dalton arası molekül ağırlığı vardır. Subkütan veya intravenöz olarak kullanılır, intramüsküler enjeksiyon yüksek oranlarda hemotom oluşumuna yol açtığından kullanlımaz. Subkütan kullanımda yavaş emilim nedeniyle etkisi 8-12 saate kadar uzar. Kanda plazma proteinlerine bağlanır. Yarı ömrü yaklaşık 90 dakikadır. Vücutta Retiküloendotelial sistem(res) tarafından yıkılır, RES tam olarak satüre olduğunda renal klerensi vardır. Heparinin kendi başına antikoagülan etkisi yoktur, bu etkiyi aktif anti-trombin e bağlandığında elde eder(1:1 oranla bağlanır), anti-trombin yapısında aktif bölgelerin trombin ve serin protaezlara(faktörle IIa, IXa, Xa, XIa ve XIIa) bağlanmasını engelleyecek şekilde bir konfirmasyonel değişikliğe neden olur. Düşük molekül ağırlıklı heparinin molekül ağırlığı yaklaşık Dalton kadardır. Trombin ve Faktör Xa ile etkileşir, Tissue Pathway Factor Inhibitor(TFPI) salınmasını sağlar, etkisi Faktör X a inhibisyonu üzerindendir. Daha etkin biyoyararlanımı, daha uzun yarı ömrü ve dozdan bağımsız renal klerensi sayesinde daha güvenilir bir antikoagülandır ve renal yetmezlik hariç laboratuvar takibine gerek yoktur. Trombositler üzerinde daha az inhibitör etkisi olduğundan, mikrovasküler permeabiliteyi arttırmadığından ve damar duvarı ve trombositler arası etkileşimi daha az etkilediğinden dolayı standart unfraksiyone heparine oranla daha az kanamaya neden olur. Subkütan, intravenöz veya intraarteriyel olarak verilebilirve laboratuvar takibine gerek yoktur. Heparin doğumsal yada edinilmiş(dic, hepatik yetmezlik ve heparin tedavisi) anti-trombin eksikliklerinde etkin değildir, bu durumlarda taze donmuş plazma veya krioprecipitat verilerek anti-trombin düzeyi normalin en az %80 nine ulaştırılmalıdır. Kontinü infüzyon ve intermitan enjeksiyon(daha az tercih edilir) karşılaştırıldığında kontinü infüzyonda daha düşük dozlar yeterlidir U/kg lık yükleme dozunun ardından 1000 U/saat

14 lik idame dozuna geçilir. aptt kontrolün 1,7-2,0 katı arasında tutulur. Subkütan profilakside ise preoperatif 2.saatte başlanır ve 8-12 saatte bir U verilir. Subkütan tedavide ise 8-12 saatte bir U verilir ve aptt kontrolün 1,5-2,0 katı arasında tutulur. Heparin kullanımından önce hemorajik komplikasyonlardan kaçınmak için mutlaka trombosit sayısı, PTZ ve aptt bakılmalıdır. Heparin profilaksisi: PTE profilaksisinde kullanılır. Cerrahi hastalarında venöz trombozu engellemek amaçlı kullanlır ve insidans %29 dan % 6ya düşmüştür. Vasküler cerrahide klemp konduktan sonra damar ve greft içinde pıhtılaşmayı engellemek amaçlı klemp konmadan önce U intravenöz yapılır(greftler preclotted olarak hazırlanır, albumin ve kollojen kaplı greftlerde sızıntı daha azdır ve preclotting e gerek yoktur). Vasküler kelmpin kaldığı her saat için ek U verilir. Tromboz riski bulunan greftlerde warfarin ile etkin antikoagülasyon sağlanana kadar idame heparin tedavisi verilmelidir(diz altı prostetik greftler). Kardipulmoner bypass(cpb) için erteriyel ve venöz kanüllerin yerleştirilmesinden önce 300u/kg dozda ve takiben ACT yi 400 üm üzerinde tutacak şekilde ek dozlarda verilir. CPB nin sonunda etkisi protamin ile geri çevrilir, ancak kanüller protamin verilmeden önce çekilmelidir. 100 U heparinin etkisi 1 mg protamin ile geri çevrilir. Hipotansiyon, vazodilatasyon ve bradikardiden kaçınmak için protamin dozunun ½-1/3 ü yavaşça verilmelidir. Protamin heparine bağlanır ve antitrombin ile etkilşemini engeller. Heparin yüksek dozlarda verildiğinde heparin-protamin kompleksinin ayrılmasına veya mikrosirkülasyan ve ekstravasküler dokulardan heparin salınımına bağlı heparin rebound etkisi oluşur. Bu durumda ek protamin ihtiyacı vardır. Trombosit ve serin proteazlarla etkileşiminden dolayı yüksek dozlarda protamininde antikoagülan etkisi vardır. Protamin düşük molekül ağırlıklı heparin etkisini de nötralize edr(1 mg Protamin/1 mg Enoxiparine) Heparin Kullanımının Komplikasyonları: Kanama heparinin en sık komplikasyonudur. Normal hemostatik mekanizmalar varlığında %10-20, trombositopeni ve üremi varlığında % 50 dir. Aspirin ce diğer anti-platelete ilaçların kullanımı riski arttırır. Heparin Induced Trombositopeni (HIT) heparin verilmesi sonucu anti-platelete antikorların oluşası ile oluşur. Antikorlar trombositopeniye ve trombohemorajik komplikasyonlara neden olur. Heparin ile ilk kez karşılaşanlarda tedavinin günleri arasında ortaya çıkar. Eğer daha önce heprain kullanılmışsa ilk günde de görülebilir, bu nedenle hergün trombosit sayımı yapılmalıdır. HIT heparinin dozu, tipi ve uygulama yolundan bağımsızdır, ancak düşük molekül ağırlıklı heparin(dmah) ile daha nadir görülür. HIT tanısı trombosit sayısının nin altına düşmesi, heparin ile antikoagülasyona reziztans oluşması, yeni veya progresif trombohemorajik komplikasyonların gelişmesi ile konulur. %23 mortalite ve %61 morbiditeye neden olur, heparin hemen durdurulursa mortalite %12, morbidite %22,5 e düşer. Kataterler dahil tüm heparin içeren kaynaklar uzaklaştırlmalı ve aspirin başlanmalıdır. Antikorların 13 seneye kadar vücutta kaldığı gösterilmiş olduğundan gerektiği durumlarda diğer antikoagülan tedaviler verilmelidir. Hipersensitivite hastaların %2-5 inde ortaya çıkar. Alopesi ve osteoporoz 6 aydan daha uzun süreli kullanımda % 1den daha az oluşur. Heparinin kesilmesiyle saç büyümesi tekrar normale döner. Warfarin: Faktör II, VII, IX ve X un sentezi sırasında K vitamini kullanımı ile etkileşir(k vitamini glutamil rezidülerinin gama karboksilasyonu için gereklidir, bu şekilde aktif hale geçip kalsiyum bağlayabilirler). Faktör VII nin yarı ömrü 6 saat olsa da Faktör II nin ki yaklaşık 3 gün kadardır, bu nedenle birkaç gün antikoagülan etki ortaya çıkamaz ve bu süreçte heparin kullanımı gereklidir. Ayrıca Warfarin bir antikoagülan olan ve K vitamini bağımlı Protein-C seviyelerini de düşürdüğünden ilk birkaç gün prokagülan bir durum oluşumuna neden olur.

15 Warfarin barsaktan kolayca emilir ve plazmada %97 oranla plazma proteinlerine bağlıdır, asıl etkiden sorumlu olan serbest fraksiyonudur. Yarı ömrü yaklaşık saat kadardır. Hepatik yetmezliği olan hastalar, parenteral nutrisyonla beslenen hastalar ve geniş spektrumlu antibiotik kullanan hastalarda daha düşük dozlar kullanılmalıdır. INR stabilize olana kadar yakın takip edilmeli daha sonra 4-8 haftada bir monitorize edilmelidir. Warfarin Profilaksisi: Venöz tromboz ve PTE profilaksisinde kullanılır. İnsidans %29 dan %3 e düşer. Kullanımı uzun süreli infrapopliteal greft patensisini arttırır. WarfarinKullanımının Komplikasyonları: %4-22 oranında kanam oluşur. Fatal kanama %1,8 civarındadır. Risk PTZ daha az yükselmişse azalır(normalin 1,3-1,5 katı). İntravenöz yada intramüsküler K vitamini antikoagülan etkiyi 24 saatte nötralize eder, etkinin hemen ters çevrilmesi gerekiyorsa taze donmuş plazma verilmelidir. Ürtiker, dermatit, alopesi, ateş, bulantı, ishal, abdominal kramplar ve hipersensitivite reaksiyonları görülebilir. Protein-C eksikliğinde dermal venöz tromboz ve gangren görülebilir. Teratojenik bir ajandır, ayrıca doğumda hemorajik yaralanmalara neden olabilir. Warfarinin birçok ilaçla etkileşimi vardır. Kolestiramin absorbsiyonunu engeller. Aspirin, indometasin, sulfinpirazon, fenilbutazon, klofibrat, sulfonamidler, anabolik steroidler albuminden ayrılmasına ve serbest fraksiyonun artmasına neden olur. Kloramfenikol ve trisiklik antidepresanlar karaciğerde metaolizmasını azlatrak etkinin artmasına neden olur. Alkol, barbitüratlar metabolizmayı arttırarak etkisini azltır. Obstruktif sarılık, ishal, parenteral nutrisyon, kolestiramin, neomisin, laksatifler ve geniş spektrumlu antibiotikler K vitamini abzorbsiyonunu ve yararlanmını azaltır. Tablo 8: Oral Antikoagülanlarla İlaç Etkileşimleri Artmış Etki Allopurinol Aminoglikozidler Anabolik Steroidler Kloramfenikol Klofibrat Klorpromazin Simetidin Kotrimaksazol Dipiridamol Disulfiram Metronidazol Oral Hipoglisemikler Fenilbutazon Kinidin Salisilat Trisiklik Antidepresanlar Azalmış Etki Antihistaminikler Karbamezepin Kolestiramin Glutethimid Griseofulvin Haloperidol Oral Kontraseptifler Fenobarbital Fenitoin Spirinolakton K vitamini Dextran: Hem plazma genişletici hem de antikoagülan etkileri vardır. Dextran 70( Dalton) ve Dextran 40( Dalton) olarak iki formu vardır. Trombositlerin agregasyon ve adhezyonunu azaltarak kanam zamanını uzatır. Dextranın von Willebrand Faktör(vWF) e bağlanarak bir kompleks oluşturduğu gösterilmiştir. Preoperatif 500 ml verilmesini takiben postoperatif dönemde günde ml verilir. Dextran venöz ve artriyel emboli profilaksisinde kullanılır ve DMAH ile profilaksi arasında anlamlı bir fark yoktur.

16 Dextran Kullanımının Komplikasyonları: Kanamaya neden olabilir. Kan grupları ve cross-match ile etkileşebilir. Volüm fazlasına neden olabilir, bu nedenle günlük total kan volümünün %10 undan fazlası verilmemelidir. %1 oranında allerjik reaksiyonlara, %0,1 den az oranda anafilaksiye neden olur. Bu tür komplikasyonlar Dextran 70 kullanımında daha fazla görülür. Ancrod: A fibrinopeptitleri fibrinojenden ayırır ve oluşan yapı fibrinolize daha yatkındır U(1-2 U/kg) saatte fibrin düzeyini 0,4-0,6 g/dl ye düşürür(cerrahi bu düzeyde güvenle yapılabilir), ancak serum fibrin düzeyi monitorize edilmelidir. Anti-trombin eksikliği olanlar ve HIT geçirmiş olanlar için oldukça uygundur. Stroke, dvt, PTE ve sentral retinal fibroziste kullanılabilir, ayrıca hemodializ sırasında, CPB de ve periferik damar cerrahisinde anti-koagülan etkisinden yararlanılabilir. Anaflaksi ve kanama komplikasyonları arasındadır, etkisi kryoppresipitat ile ters çevrilebilir. Trombin İnhibitörleri: Hirudin: Trombini anti-trombin ile etkileşmeden engeller, aynı zamanda pıhtı içindeki trombin üzerindede etkilidir. Trombositler üzerinde etkisi yoktur. aptt üzerinden ölçülen yarı ömrü 2 saat kadardır. Subkütan yada intravenöz olarak verilebilir. Postoperatif venöz tromboz ve difüz mikrotromboz profilaksisi ve tedavisi, arteriyel trombozun engellenmesi, fibrinolitik tedavinin etkinliğinin arttırılması ve anjioplasti sırasında reoklüzyonun önlenmesi endikasyonları arasındadır. Argobatran: Serbest ve fibrine bağlı trombini bloke eder. Trombolitik tedavide yardımcıdır. Perkütan translüminal anjioplasti(pta) sonrası intimal hiperplaziyi azaltarak restenozu %30 oranında engeller. İntravenöz olarak verilir, aptt normalin 1,5-2,0 katı olmalıdır. Hem hirudin, hem de argobatran heparin sensitivitesi olan veya anti-trombin eksikliği olan bireylerde etkilidir. Platelet Fonksiyon İnhibisyonu: Aspirin: Siklooksijenazı(COX) irreversibl olarak inhibe edre, böylece trombosit kökenli Tromboxane A2(TxA2) sentezini engeller, bu etki trombositler yeni enzim sentezleyemedikleri için kalıcıdır. Günde 325 mg enterik kaplı tabletlerin yemekle beraber alınması tavsiye edilir. Postoperatif 24. saatte profilaktik olarak başlanması vasküler greft patensisini arttırır. CABG cerrahisi sonrası greft patensisini arttırdığı bildirilmiştir(kontrol grupta greft trombozu oranı %25 iken aspirin kullananlarda %11 dir). Tranzient iskemik atak(tia), stroke, MI ve ölüm insidansını azalttığı gösterilmiştir(canadian Cooperative Study Group). Kanama eğilimi, peptik ülser varlığı ve sensitivite kontraendikasyonları arasındadır. Özellikle warfarin ve heparinle beraber kullanlıdığında kanama eğilimini arttırır. Ayrıca uzun dönem kullanımının kan üre ve kreatinin düzeylerini arttırdığı gösterilmiştir. Ticlopidine: Kollojen, Platelet Aktive Edici Faktör(PAF), adrenaline ve ADP ile indüklenen platelet agregasyonunu irreversibl olarak inhibe eder. Günde 2 kez 250 mg oral yolla verilir. Stroke, MI ve vasküler sebepli ölümü azlttığı gösterilmiştir. İntermitan kladikasyonda placeboya oranla yürüme mesafesini % 10 arttırmaktadır. Bacakta kullanılan safen ven greftlerinin patensisini arttırmaktadır(2 yılda %63 den %82 ye çıkarmıştır). Aspirin ile beraber kullanıldığında antiplatelet etkinliği artmaktadır.

17 Nötropeni, agranülositoz ve pansitopeni gibi yan etkileri %2 oranında görülür ve ilacın kesilmesiyle düzelir. Dipiridamol: Platelet fosfodiesterazı inhibe eder, böylece hücre içindeki siklik AMP(cAMP) artar, buda hücreiçi Ca miktarını azaltır. Ayrıca TxA2 sentezini de inhibe eder. Günde 3-4 defa oral yolla mg verilir. Hastaların %10 unda başağrısına neden olur. Profilaksideki etkinliği halen kanıtlanmamıştır. GP IIb/IIIa İnhibitörleri(Abciximab, Lamibifan, Eptifibatide): Fibrinojenin trombositler üzerindeki glikoprotein IIb/IIIa reseptörleri üzerine bağlanmasını engelleyerek antitrombotik etkisini gösterir. Unstabil Anjina Pektoris ve koroner anjioplasti/stent uygulanmış hastalarda ölüm ve MI oranını azaltır. Stroke engellenmesi, myokardial ve periferik oklüziv hastalıklar ve HIT endikasyonları arasındadır. Kanama zamanın yaklaşık olarak 30 dakikada tutulmalıdır. O,25 mcg/kg bolusun ardından 10 mcg/dakika kontinü intravenöz infüzyon şeklinde verilir. En önemli komplikasyon kanamadır. Tromboembolizm Profilaksisi: Erken mobilizasyon Elastik bandajlar Venöz pnömonötik kompresyon Yüksek riskli hastalarda(geçirilmiş tromboemboli, malignansi, kalça kırığı) warfarin veya dextran Travma: Pnömonötik kompresyon ve/veya dextran Kanam riski geçince düşük doz heparin yada DMAH Eğer bilateral bacak kırığı varsa dvt taraması için 2-3 günde bir Dopler, eğer sonuç müsbetse ve antikoagülasyon kontraendike ise İnferior Vena Cava filtresi Major Arteriyel Emboli: Trombus propogasyonunu engellemek ve kolleteralleri açık tutmak amaçlı heparin Embolektomi sonrası endotelyal iyileşme sağlanana kadar heparin Özellikle mural trombus varlığında warfarin(1 seneden sonra kesilebilir) Tedavi ile tekrarlayan emboli riski %30 azalır Serebrovasküler olay(svo): Kardiak orijinli serebral emboli varlığında warfarin Minör stroke ve TIA oranını azaltmak için aspirin(oran %20-30 azalır) dvt: En az 3 ay antikoagülasyon verilmelidir(ilk olarak intravenöz heparin yada DMAH, ardından warfarin, subkütan heparin yada DMAH) Uygun tedaviye rağmen %2-3 rekürren dvt saptanır(proksimal trombus varlığında daha sık) Gebelikte heparin; doğumdan önce kesilir, sonrasında tekrar başlanır Antikoagülasyon kontraendike ise Inferior Vena Cava filtresi PTE: İlk olarak heparin ardından en az 6 ay warfarin, subkütan heparin yada DMAH; eğer kesildikten sonra tekrarlarsa aynı tedavi ean az 12 ay Tedaviye rağmen tekrarlarsa yada antikoagülasyon kontraendike ise İnferior Vena Cava filtresi

18 II. DOLAŞIMI ARTTIRICI İLAÇLAR: IIa.İntermitan Kladikasyonda Kullanılan İlaçlar: İntermitan kladikasyonun seyri hastadan hastaya oldukça farklıdır. Epidemiyolojik veriler hastaların herhangi bir tedavi almadan yaklaşık %75 inin stabil hale geleceğini, hatta ilerleme kaydedeceğini göstermektedir, ancak syir tahmin edilemez. Semptomatik ilerleme ne derece kolleterallerin geliştiğine ve hastanın yürüyüşünü nasıl etkilediğine bağlıdır. Mevcut ilaçlarda uzun yıllarda belirgin bir gelişme saptanmamıştır. Kullanımı patentli ancak az fayda sağlayan ilaçlar: Pentoksifilin: Kladikasyon mesafesini arttırması için en sık kullanılan ilaçtır. Tam kan filtre edilebilirliğini arttırır(mikrosirkülasyon elastisitesi anlamındadır, aktive beyaz kan hücreleri > beyaz kan hücreleri > kırmızı kan hücreleri bu elastisiteyi bozar; aterosklerotik damar duvarında beyaz küre oranı artar), kan fibrinojen seviyesini düşürür, tam kan viskositesini ve platelet agregasyonunu azaltır. Optimal doz olan 1.200mg/ gün 6 ayda absolü kladikasyon mesafesini %56 arttırır, bu oran kontrol grubunda %38 dir(us placebo controlled trial, 1982). Bulantı, kusma, sersemlik hissi gibi yan etkileri vardır, ancak bu etkiler yaklaşık %3-5 hastada ilacın bırakılmasına neden olacak kadar şiddetlidir. Naftidrofuryl: Avrupa da oldukça popülerdir. Anti-seratonin etkisi vardır. İskemik dokularda metabolizmayı arttırıcı etkisi vardır. Yürüme mesafesi üzerine kontrol grubuna göre daha belirgin etkisi vardır. Fayda ölçütü pentoksifilin ile karşılaştırılabilecek düzeydedir. Kullanımı patentli ancak minimal yada hiç etkisi olmayan ilaçlar: Aspirin: İntermitan kladikasyonu olan her hasta kontraendike olmadıkça düşük doz aspirin yada başka bir antiplatelet ajan kullanmalıdır çünküyüksek riskli ölümcül olan ve olmayan kardiovasküler olaylar engelleyici etkisi vardır. Kladikasyon mesafesini arttırıcı etkisi olduğunu gösteren yayın bulunmamaktadır. Bir çalışmada seri arteriografiler ile gösterilmiş femoral arterde aterosklerozu yavaşlatıcı etksi olduğu gösterilmiştir(1982). Ticlopidine: Faydası aspirine benzerlik gösterir. Yürüme mesafesini arttırdığına dair tek bir yayın mevcuttur. Vazodilatörler: Klinik etkinlikleri yoktur. Steal Sendromu na yol açtıkları gösterilmiştir. Normal damarlarda oluşan vazodilatasyon kan akımını çekerek daralmış damarda olan akımı azaltmaktadır. Normovolemik Hemodilüsyon: Alınan kan kadar plasma expander verilir. Kan viskositesini azaltır, ancak aynı zamanda oksijen taşıma kapasitesi de azalır. Yürüme mesafesini arttırdığına dair tek bir yayın mevcuttur. Diğer Vazoaktif İlaçlar: Ketanserin: Seratonin antagonisti Nikotinik Asit Cinnarazine: Kalsiyum kanal blokörü Aminofilin Gingko Biloba: PAF inhibitörü Şelasyon Tedavisi: Edetate Sodyum(EDTA): Hipokalsemiye neden olur. Potansiyel etkili, ancak çalışmaları halen devam eden ilaçlar: Karnitin: Periferik arteriyel tıkayıcı hastalığı olan hastaların kaslarında asilcarnitin birkir, karnitin azalır. Dışarıdan verilen karnitin bunun yerini doldurur. Kas metabolizmasını arttırır, hipoksik streste

19 metabolizmanın devam etmesine yardımcı olur. Bazı çalışmalar kladikasyonu azaltıcı eğimde etkisi olduğunu savunmaktadır. Cilastazol: Vazodilatör ve antiplatelet etkileri vardır. Prostoglandinler: PG E1(i.v): Yürüme mesafesi egzersiz ile %99, egzersiz+pentoksifilinle %119, egzersiz+pg E1 ile %317 artmaktadır. PG I2(epoprostenol/p.o): artış sağlamaz. PG I2(iloprost/p.o) İntermitan Kladikasyon Tedavisi: Hayat tarzının modifikasyonu Risk faktörlerinin yok edilmesi, Diabet gibi eşlik eden hastalıkların tedavisi Egzersiz Aspirin En son basamak olarak yukarıda adı geçen ilaçlar IIb. Kritik Bacak İskemisinde(KBİ) Kullanılan İlaçlar: KBİ terimi intermitan kladikasyondan farklı olarak dinlenme halinde iskemik semptomları olan hastaları tanımlamak amaçlı kullanılır. KBİ de trofik deri değişiklikleri, ülserler ve gangren mevcuttur. Stabilizasyon mümkün değildir ve hastalar başarılı revaskülarizasyon tedavisi uygulanmadıkça major amputasyona gereksinim duyarlar. Ölümcül olan ve lmayan kardiovasküler olaylar daha sıklıkla görülür. Farmoklojik tedavi gereksinimi daha fazladır. Aktive plateletler, beyaz kan hücreleri ve endotel arasındaki kısır döngü sonucu derideki mikrosirkülasyon bozulur. Mikrovasküler defans mekanizmalarının uygunsuz aktivasyonu kendini mikrotromboz, şeklinde gösterir. Prostanoidler: Vazodilatsyona neden olurlar, kuvvetli antiplatelet etkileri vardır. Lökosit aktivasyonu ve endotel hasarı üzerinde modifiye edici etkileri vardır. Intravenöz kullanımda hızlıca akciğerlerde metabolize olurlar, ancak metobolitlerinde benzer etkileri olduğundan intraarteriyel kullanımın üstünlüğü yoktur. İloprost: Major amputasyon gereksinimini azaltır(iloprost ile %23, placebo grupta %39). Takip süresini iki bacaklı olarak tamamlama oranı placeboda %30 iken, iloprostla %55 dir. Buerger Hastalığında belirgin ağrı azaltıcı ve iskemik ülserleri düzeltici etkisi vardır. Pentoksifilin: Dinlenme ağrısını azltır, ancak amputasyon oranlarını etkilemez. Antiplateletler: Çalışma yoktur. Uzun dönem antikoagülan kullanımı: Çalışma yoktur. Defibrinojen Ajanlar: Fayda sağlamaz. Bazı yeni çalışmalar VEGF ün kolleteral akımı ve kapiller dansiteyi arttırdığını göstermektedir. KBİ Tedavisi: Revaskülarizasyon Revaskülarizasyon başarısız olmuşsa yada yapılması mümkün değilse farmakoterapi III. TROMBOLİTİK TEDAVİ: Fibrinolitik sistem pıhtının yıkımından sorumludur ve plazminojenin tissue plasminogen activator (tpa) gibi endojen yada streptokinaz ve ürokinaz gibi ekzojen aktivatörler varlığında plazmine dönüşmesi ile aktive olur. Plazmin fibrin ve fibrinojeni parçalar ve bu parçaların da

20 bazıları antitrombotik etkiye sahiptir. Plazminojen ve plazmin serbest ve pıhtıda bağımlı halde bulunurlar. α- 2 antiplazmin, α-2 mikroglobulin, α-1 antitripsin, anti-trombin 3 ve kompleman 1 inaktivatör serbest plazmin etkisini nötralize eder ve jeneralize bir fibrinolitik durum yaratır. Pıhtı içindeki plazmin bu etkiden korunur. Streptokinaz: Grup C β-hemolitik streptokoklardan elde edilmiş pürifiye bir proteindir. 16 ve 83. dakikalarda olmak üzere iki piki vardır. Önce plazminojene bağlanır, bu kompleks başka bir plazminojene bağlanır ve sonra plazmine bağlanır, bu nedenle urokinaza oranla daha az etkindir ve daha fazla plazminojen kaybına neden olur. Daha önce geçirilmiş bir enfeksiyona bağlı oluşmuş antistreptokokkal antikorlar irreversibl bir kompleks oluşturarak streptokinazı inaktive eder. Bu nedenle önce bu antikorları nötralize edecek u yükleme dozu verilir(antikorların % 90 ı nötralize olur). Yabancı bir protein olduğundan hastaların %5-10 unda ateşe sebep olur. Ürokinaz: Böbrek tarafından üretilen bir enzimdir ve idrarda bulunur. Direk aktivatördür, tüm plazminojen plazmine dönüşür. Endojen olarak da bulunduğundan yükleme dozuna gerek yoktur, ayrıca allerjenik değilidir. Yarı ömrü daha kısadır(14 dakika). Streptokinazdan daha etkin ve güvenlidir. Rekombinan tpa: Fibrin üzerinden plazminojeni plazmine çevirdiğinden fibrin olmadığı durumlarda etkisi kısıtlıdır. Bu etki mekanizması sayesinde sistemik verildiğinde pıhtıdaki fibrine bağlanır ve plazminojeni plazmine çevirir, yani lokal fibrinolize neden olur, sistemik yan etkileri olduça azdır. Pro-ürokinaz(Kidney plasminogen activator: Vücutta bulunur. Daha uzun yarı ömrü olduğundan daha düşük dozlarda kullanılabilir. Trombolitik Tedavinin Komplikasyonları: Lokalize kanamalar ve morarmalar oluşabilir. Sistemik fibrinoliz sonucu difüz kanamalar, gastrointestinal kanama, serebral kanama ve parçalanmış pıhtının daha distale atarak emboliye sebep olması görülebilir. Sistemik Trombolitik Tedavi: Fibrin vücutta bulunduğu her yerde parçalanır. Pıhtı veya trombus halindeki tüm hemostatik plaklar yıkılır. Kontraendike durumlar tablo 9 da anlatılmıştır. Tablo 9: Sistemik Litik Tedavi Kontraendikasyonları Kontraendikasyon Derecesi Kesin Relatif: Major Relatif: Minör Streptokinaz Kontraendikasyonları Kontraendike Durum Aktif iç kanama Yeni(<2 ay) SVO İntrakraniel patoloji Yeni(<10 gün) major cerrahi, doğum, organ biopsisi Sol kalpte trombus Aktif peptik ülser yada gastrointestinal patoloji Yeni major travma Kontrolsüz HT Minör cerrahi yada travma Yeni CPR Mitral kapak hastalığında Atrial Fibrilasyon Bakteriyel endokardit Hemostatik Defekt(renal yada hepatik bozukluk) Diabetik hemorajik retinopati Gebelik Bilinen allerji Yeni streptokokkal enfeksiyon Son 6 ayda streptokinaz tedavisi

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Mahmut Şahin Düzenleme, Gözden

Detaylı

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Ani ölümün önemli bir nedenidir Sıklığı yaşla birlikte artar 50 yaş altında nadir rastlanır E>K Aile

Detaylı

Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım. Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3

Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım. Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3 Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3 Periferik arter hastalıkları uygarlık tarihinin ilk medeniyetlerinde bile dikkat çeken bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

Detaylı

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Akut Mezenter İskemi Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Anatomi Etyoloji/Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Giriş Tüm akut mezenter iskemi

Detaylı

KAYNAK:Türk hematoloji derneği

KAYNAK:Türk hematoloji derneği KAYNAK:Türk hematoloji derneği HİT, heparinin tetiklediği bir immün yanıt sonucu, trombositlerin antikor aracılı aktivasyonu ve buna bağlı tüketimi ile oluşan, trombositopeni ve tromboz ile karakterize

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIĞI. Dr Sim Kutlay

PERİFERİK ARTER HASTALIĞI. Dr Sim Kutlay PERİFERİK ARTER HASTALIĞI Dr Sim Kutlay ENDOTEL Nitrik oksit Endotelin-1 Anjiotensin II Nitrik oksit NF-kB aktivasyonu Anjiotensin II Aktivatör protein-1 aktivasyonu Nitrik oksit Doku faktörü Plazminojen

Detaylı

Olgu Sunumu. Olgu-1. 85 yaşında erkek hasta Sağ ayak 1. parmak gangrenöz görünümde

Olgu Sunumu. Olgu-1. 85 yaşında erkek hasta Sağ ayak 1. parmak gangrenöz görünümde Olgu Sunumu Mustafa SAÇAR Olgu-1 85 yaşında erkek hasta Sağ ayak 1. parmak gangrenöz görünümde Diyabet, HT, hiperkolesterolemi, geçirilmiş CABG, aktif sigara kullanımı. Travma öyküsü yok, İstairahatte

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ RESİRKÜLASYON NEDİR? Diyaliz esnasında, diyaliz olmuş kanın periferik kapiller dolaşıma ulaşmadan arter iğnesinden geçen

Detaylı

Vasküler Patolojilerin Cerrahi Tedavisi

Vasküler Patolojilerin Cerrahi Tedavisi Vasküler Patolojilerin Cerrahi Tedavisi Dr.Özalp KARABAY DEÜTF Kalp Damar Cerrahisi A.B.D - Diyabetli olgular agresif bir ateroskleroz gösterirler. - Diyabetli olgularda kompensatuar arteryel genişleme

Detaylı

İskemik Serebrovasküler Olaylarda Karotis Arterinin Cerrahi Tedavisi Prof. Dr. Ayla Gürel Sayın

İskemik Serebrovasküler Olaylarda Karotis Arterinin Cerrahi Tedavisi Prof. Dr. Ayla Gürel Sayın İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Ateroskleroz; Koroner, Serebral, Periferik Arter Tutulumu Sempozyum Dizisi No: 52 Ekim 2006; s. 99-107 İskemik Serebrovasküler Olaylarda Karotis

Detaylı

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul Öğrenim hedefleri Mezenterik vasküler olay şüphesi ile gelen hastayı değerlendirmede kullanılan

Detaylı

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK-TANIM Ø Kardiyojenik şok (KŞ), kardiyak yetersizliğe bağlı uç-organ hipoperfüzyonudur. Ø KŞ taki hemodinamik

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU...

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU... EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz...iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xv Şekiller

Detaylı

Asendan AORT ANEVRİZMASI

Asendan AORT ANEVRİZMASI Asendan AORT ANEVRİZMASI Aort anevrizması, aortanın normal çapından geniş bir çapa ulaşarak genişlemesidir. Aorta nın bütün bölümlerinde anevrizma gelişebilir. Genişlemiş olan bölümün patlayarak hayatı

Detaylı

Damar Hasarı: Travma, cerrahi

Damar Hasarı: Travma, cerrahi Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkök Göğüs Cerrahisi Pulmoner Tromboemboli Giriş Pulmoner emboli (PE) pulmoner arter dallarının sistemik venler aracılığıyla taşınan

Detaylı

KOMPARTMAN SENDROMU. Patofizyoloji. KS Nedenleri. Ödem

KOMPARTMAN SENDROMU. Patofizyoloji. KS Nedenleri. Ödem KOMPARTMAN SENDROMU 10.08.2010 Dr.Günay YILDIZ Kompartman Sendromu (KS),damar ve sinir içeren kapalı boşluklarda doku basıncının, perfüzyonu engelleyecek kadar artması sonucu ortaya çıkan hipoksiyle birlikte

Detaylı

ATARDAMAR HASTALIKLARI

ATARDAMAR HASTALIKLARI Yazar Ad 67 Prof. Dr. Ali KUTSAL Kan vücutta damarlar içerisinde dolaşır. Akciğerlerde temizlenen kan kalbin sol tarafına gelir ve buradan kalbin kasılması ile atardamar sistemine geçer. Kapiller adı

Detaylı

BUERGER HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr.Celal YAVUZ

BUERGER HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr.Celal YAVUZ BUERGER HASTALIĞI Yrd.Doç.Dr.Celal YAVUZ Epidemiyoloji: Buerger tüm ırkları etkilemekle birlikte Orta ve Uzak Doğu da Avrupa ve ABD den daha yaygın görülmektedir. Mayo Kliniği nin kayıtlarında 1949 da

Detaylı

Aort Anevrizmaları. Dr. Nevzat Erdil

Aort Anevrizmaları. Dr. Nevzat Erdil Aort Anevrizmaları Dr. Nevzat Erdil Asendan aort anevrizması (%45) Arcus aorta anevrizması (%10) Desendan aort anevrizması (%55) Torakoabdominal aort anevrizması (%10) Asendan aort anevrizması Tanım:

Detaylı

Doppler Ultrasonografi: Karotis ve Vertebral Arterler. Dr.S.Süreyya Özbek EÜTF Radyoloji

Doppler Ultrasonografi: Karotis ve Vertebral Arterler. Dr.S.Süreyya Özbek EÜTF Radyoloji Doppler Ultrasonografi: Karotis ve Vertebral Arterler Dr.S.Süreyya Özbek EÜTF Radyoloji Öğrenim Hedefleri Serebrovasküler Hastalık Karotis ve Verteral Arter Doppler USG Teknik Patolojilerde tanı Stenoz

Detaylı

İNNOHEP 10 000 IU / ml KULLANIMA HAZIR ENJEKTÖR 0.45 ml PROSPEKTÜS

İNNOHEP 10 000 IU / ml KULLANIMA HAZIR ENJEKTÖR 0.45 ml PROSPEKTÜS PROSPEKTÜS FORMÜLÜ : 0.45 ml lik enjektör içinde; Tinzaparin sodyum 4 500 IU Anti-Xa Sodyum asetat, 3H2O 2.25 mg Enjeksiyonluk su k.m. 0.45 ml FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ: Farmakodinamik Özellikler: Tinzaparin

Detaylı

2.Valvüler kalp hastalıklarına cerrahi yaklaşım: Aort,Mitral, Trikuspit (2 saat)(yrd.doç.dr.şenol Gülmen)

2.Valvüler kalp hastalıklarına cerrahi yaklaşım: Aort,Mitral, Trikuspit (2 saat)(yrd.doç.dr.şenol Gülmen) Kalp Damar Cerrahi Dönem 4 2012-2013 Öğretim Yılı Teorik Dersler 12.11.2012-16.11.2012 Staj Grubu(4) 1.Kardiyopulmoner Baypas, İntraaortik Balon Pompası, Yapay Kalp (1 saat) Yrd.Doç.Dr.Şenol 2.Valvüler

Detaylı

Kardiyovasküler Güncel Görüntüleme Yöntemleri. Doç. Dr.İbrahim Özsöyler Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniği

Kardiyovasküler Güncel Görüntüleme Yöntemleri. Doç. Dr.İbrahim Özsöyler Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniği Kardiyovasküler Güncel Görüntüleme Yöntemleri Doç. Dr.İbrahim Özsöyler Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniği Kardiyovaskuler hastalıklarda görüntüleme gerektiren kalp

Detaylı

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ ANEURYSM (ANEVRİZMA) Arteriyel sistemindeki lokalize bir bölgeye kan birikmesi sonucu şişmesine Anevrizma denir Gerçek Anevrizma : Anevrizma kesesinde Arteriyel duvarların üç katmanını kapsayan Anevrizma

Detaylı

AKUT ARTER TIKANIKLIĞI

AKUT ARTER TIKANIKLIĞI AKUT ARTER TIKANIKLIĞI Dr. Önder TOMRUK SDÜ Acil Tıp AD- Giriş Trombüs/Emboli Akut arter tıkanıklığı, Ekstremitenin ve kişini hayatını tehdit eder, Gerçek bir acil durumdur. Tedavideki gelişmelere rağmen;

Detaylı

Pulmoner Tromboembolizm. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı, Ankara

Pulmoner Tromboembolizm. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı, Ankara Pulmoner Tromboembolizm Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı, Ankara Pulmoner Tromboembolizm Venöz Tromboembolizm = DVT + PTE Derin Ven Trombozu (genellikle

Detaylı

9.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 7.Ünite Yaşam Bulguları NABIZ. 17.18.19. Hafta ( 6-24 / 01 / 2014 )

9.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 7.Ünite Yaşam Bulguları NABIZ. 17.18.19. Hafta ( 6-24 / 01 / 2014 ) 9.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 7.Ünite Yaşam Bulguları NABIZ 17.18.19. Hafta ( 6-24 / 01 / 2014 ) NABIZ 2 Kalbin sol ventrikülünün kasılmasıyla aorta gönderilen kanın neden olduğu basınç artışına karşı,

Detaylı

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula BACAK YARALANMALARI Gülçin BACAKOĞLU Giriş Alt bacak yaralanmaları daha sık görülür Tibia en sık kırılan kemiktir Beraberinde önemli yumuşak doku yaralanmaları oluşabilir Değerlendirmede hikaye ve FM önemlidir

Detaylı

Diyabetik Ayak Risk Faktörleri; Riskli Bireylerin Taranması. Doç. Dr. Pınar Topsever Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

Diyabetik Ayak Risk Faktörleri; Riskli Bireylerin Taranması. Doç. Dr. Pınar Topsever Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Diyabetik Ayak Risk Faktörleri; Riskli Bireylerin Taranması Doç. Dr. Pınar Topsever Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Tanım-I Diyabetik ayak diyabetin makrovasküler (PDH)

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

PAROKSİSMAL NOKTÜRNAL HEMOGLOBİNÜRİ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI. Dr. Alev GÜRGÜN Ege ÜTF Göğüs Hastalıkları AD. alev.gurgun@ege.edu.tr

PAROKSİSMAL NOKTÜRNAL HEMOGLOBİNÜRİ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI. Dr. Alev GÜRGÜN Ege ÜTF Göğüs Hastalıkları AD. alev.gurgun@ege.edu.tr PAROKSİSMAL NOKTÜRNAL HEMOGLOBİNÜRİ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI Dr. Alev GÜRGÜN Ege ÜTF Göğüs Hastalıkları AD alev.gurgun@ege.edu.tr HİPERKOAGÜLABİLİTE PRİMER 1. Anormal fibrin oluşumuna neden olanlar: AT III

Detaylı

Akut İskemik Bacakta Tedavi Prof. Dr. Erkan Ahat

Akut İskemik Bacakta Tedavi Prof. Dr. Erkan Ahat İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Ateroskleroz; Koroner, Serebral, Periferik Arter Tutulumu Sempozyum Dizisi No: 52 Ekim 2006; s. 123-134 Akut İskemik Bacakta Tedavi Prof.

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

TOS (Toraksın Çıkım Sendromu)

TOS (Toraksın Çıkım Sendromu) TOS (Toraksın Çıkım Sendromu) Akif Turna!! Cerrahpaşa Tıp Fakültesi! Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı!! Bölüm 47 ANATOMİ ANATOMİ Sinir Basısı Hastaların %95 i: Ağrı ve parestezi.! Genelde segmental, n. ulnaris:

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

HEMORAJİK İNME. Yrd. Doç. Dr. Aysel MİLANLIOĞLU Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji ABD

HEMORAJİK İNME. Yrd. Doç. Dr. Aysel MİLANLIOĞLU Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji ABD HEMORAJİK İNME Yrd. Doç. Dr. Aysel MİLANLIOĞLU Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji ABD İntraserebral kanamalar inmelerin %10-15 ini oluşturmaktadır. İntraparenkimal, subaraknoid, subdural ve

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Atrial Fibrillasyon Ablasyonu Sonrası Hasta İzlemi

Atrial Fibrillasyon Ablasyonu Sonrası Hasta İzlemi Atrial Fibrillasyon Ablasyonu Sonrası Hasta İzlemi Dr.Ahmet Akyol Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji A.B.D Ablasyon sonrası hasta izlemi amacı İşlem başarısının değerlendirilmesi Komplikasyonların

Detaylı

Damar Erişimi ile ilgili Sorunlar ve Çözümler

Damar Erişimi ile ilgili Sorunlar ve Çözümler Damar Erişimi ile ilgili Sorunlar ve Çözümler Op. Dr. Ömer Ali SAYIN İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi ABD 3. Güncel Böbrek Hastalıkları Hipertansiyon ve Transplantasyon

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/4 GİRİŞİMSEL RADYOLOJİK TETKİKLER İÇİN HASTA BİLGİLENDİRME VE RIZA FORMU Ünitenin Adı : Hastanın Adı ve Soyadı : Protokol No : Girişimsel radyolojideki işlemler; görüntüleme kılavuzluğunda cerrahiye

Detaylı

Asistan Oryantasyon Eğitimi

Asistan Oryantasyon Eğitimi Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi ST YÜKSELMESİZ Akut Koroner Sendrom SOAP/NSTEMI Gazi Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı 02.04.2011 Sunumu Hazırlayan Dr. Mehmet Mahir KUNT Hacettepe

Detaylı

Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu

Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu Sevcan A. Bakkaloğlu, Yeşim Özdemir, İpek Işık Gönül, Figen Doğu, Fatih Özaltın, Sevgi Mir OLGU 9 yaş erkek İshal,

Detaylı

Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi

Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Trombozun komplikasyonları Trombozun kliniği; tromboembolik olayın yerine,

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

Ölümcül Santral Sinir Sistemi Hastalıkları I epidural, subdural, intraparankimal kanamalar

Ölümcül Santral Sinir Sistemi Hastalıkları I epidural, subdural, intraparankimal kanamalar Ölümcül Santral Sinir Sistemi Hastalıkları I epidural, subdural, intraparankimal kanamalar Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Acil Tıp Anabilim Dalı Olgu 1 25 yaşında inşaat işçisi Yüksekten düşme E2M3V2

Detaylı

TRANSRADİAL KORONER GİRİŞİM. Dr.Suat Altınmakas

TRANSRADİAL KORONER GİRİŞİM. Dr.Suat Altınmakas TRANSRADİAL KORONER GİRİŞİM Dr.Suat Altınmakas TARİHÇE Radial arterden ilk koroner anjiografi Campeau tarafından 1989 da gerçekleştirldi. İlk geniş çaplı çalışma 1992 yılında yayımlandı. Rutin klinik uygulamaya

Detaylı

Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi

Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi İSTANBUL AVRUPA YAKASI EĞİTİM VE İSTİŞARE TOPLANTISI 22.02.2015 DİYALİZ HEKİMLERİ DERNEĞİ VE TÜRK NEFROLOJİ, DİYALİZ VE TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİ DERNEĞİ Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı

Detaylı

ANTİKOAGÜLAN TEDAVİ. tromboz ve pulmoner emboli için standart tedavi; önce heparin, ardından da oral vitamin K

ANTİKOAGÜLAN TEDAVİ. tromboz ve pulmoner emboli için standart tedavi; önce heparin, ardından da oral vitamin K ANTİKOAGÜLAN TEDAVİ Prof. Dr. Ali Ünal Antikoagülan tedavi; klasik olarak akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılır. Akut venöz tromboz ve pulmoner emboli için standart tedavi; önce heparin, ardından da

Detaylı

ATEROSKLEROZUN FERİK K DAMAR TUTULUMU. Alur

ATEROSKLEROZUN FERİK K DAMAR TUTULUMU. Alur ATEROSKLEROZUN PERİFER FERİK K DAMAR TUTULUMU Uzm.. Dr. İhsan Alur TANIM ATEROSKLEROZ OBLİTERANS periferik damarlarda darlık k veya tıkant kanıklık yaratarak hedef organlarda iskemi ve nekrozla seyreden

Detaylı

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D.

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Endotel zedelenmesi ATEROSKLEROZ Monositlerin intimaya göçü Lipid yüklü makrofajlar Sitokinler İntimaya kas h. göçü

Detaylı

Abdominal Aort Anevrizmalarına Genel Bakış Prof. Dr. Ayla Gürel Sayın

Abdominal Aort Anevrizmalarına Genel Bakış Prof. Dr. Ayla Gürel Sayın İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Ateroskleroz; Koroner, Serebral, Periferik Arter Tutulumu Sempozyum Dizisi No: 52 Ekim 2006; s. 135-148 Abdominal Aort Anevrizmalarına Genel

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı

Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı Portal Hipertansiyon Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 2006-2007 GİS Dalak Portal Ven Karaciğer Hepatik Ven Hepatik Arter Portal Hipertansiyonun Tanımı Portal hipertansiyon:

Detaylı

Arter Hastalıkları. Tıkayıcı Periferik. Arter Hastalıkları. Etyoloji. Kladikasyoda 5 yıllık gelecek. Periferik. Arter Hastalıkları. Arter Hastalıkları

Arter Hastalıkları. Tıkayıcı Periferik. Arter Hastalıkları. Etyoloji. Kladikasyoda 5 yıllık gelecek. Periferik. Arter Hastalıkları. Arter Hastalıkları Periferik Arter Hastalıkları Tıkayıcı Periferik Arter Hastalıkları Doç. Dr. Cüneyt Köksoy Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Prevalans Asemptomatik Periferik Arter Hastalıkları

Detaylı

VENA CAVA SUPERİOR SENDROMU. Dr.Serdar Onat

VENA CAVA SUPERİOR SENDROMU. Dr.Serdar Onat VENA CAVA SUPERİOR SENDROMU Dr.Serdar Onat VENA CAVA SUPERİOR SENDROMU Vena Cava Superiorda kan akımının tıkanıklığa uğraması sonucu gelişen klinik tablodur. Acil olarak tanısal değerlendirme ve tedaviyi

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

Diyabetik Ayak Cerrahi Yaklaşım

Diyabetik Ayak Cerrahi Yaklaşım ENDO KURS 2011 Diyabetik Ayak Cerrahi Yaklaşım Dr. Ulunay Kanatlı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji AD Diyabetik Ayak Multidisipliner yaklaşım gerektirir Endokrinoloji, Enfeksiyon

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

KOAGÜLASYON TESTLERİ

KOAGÜLASYON TESTLERİ KOAGÜLASYON TESTLERİ Koagülasyon nedir? Pıhtı oluşumudur; Örneğin, kanın pıhtılaşması. Koagülasyon; kandaki birçok protein veya koagülasyon faktörünün kimyasal reaksiyonu sonucu fibrin formasyonu ile sonuçlanan

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler Prof. Dr. Reyhan Çeliker Antropoloji nedir? Antropoloji İnsanı, biyolojik yapısını, bedensel özelliklerini, kültürel yapısını, sosyal davranışlarını inceleyen bilim

Detaylı

DERİN VEN TROMBOZU & PULMONER EMBOLİ. Dr. Cengiz Köksal Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi

DERİN VEN TROMBOZU & PULMONER EMBOLİ. Dr. Cengiz Köksal Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi DERİN VEN TROMBOZU & PULMONER EMBOLİ Dr. Cengiz Köksal Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Akut Derin Ven trombozu-etyoloji Staz (İmmobilizasyon) STAZ Erken mobilizasyon İntermittant

Detaylı

ELEKTİF OLGULARDA ANTİTROMBOSİT,ANTİTROMBİN TEDAVİ STRATEJİSİ

ELEKTİF OLGULARDA ANTİTROMBOSİT,ANTİTROMBİN TEDAVİ STRATEJİSİ ELEKTİF OLGULARDA ANTİTROMBOSİT,ANTİTROMBİN TEDAVİ STRATEJİSİ Doç.Dr.B.Yılmaz CİNGÖZBAY GATA HAYDARPAŞA EĞİTİM HASTANESİ KARDİYOLOJİ SERVİSİ İSTANBUL İSTANBUL GİRİŞİMSEL KARDİYOLOJİ KURSU 11 Haziran 2011

Detaylı

Cerrahi ve Lenfödem Riski. Prof. Dr. Semih GÖRGÜLÜ

Cerrahi ve Lenfödem Riski. Prof. Dr. Semih GÖRGÜLÜ Cerrahi ve Lenfödem Riski Prof. Dr. Semih GÖRGÜLÜ i. Lenfatik sistem - genel bilgiler ii. Lenfödem nedir? Sunum Planı iii. iv. İnsidans Tanısal yöntemler v. Risk faktörleri vi. Risk yönetimi vii. Beklentiler

Detaylı

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ İbrahim TEMİZ Acıbadem Atakent Üniversitesi Hastanesi Acil servis sorumlusu Hazırlanma Tarihi: 01/09/2015

Detaylı

İskemik İnme ve Acil Yaklaşım(*)

İskemik İnme ve Acil Yaklaşım(*) İskemik İnme ve Acil Yaklaşım(*) Dr. Birsen İnce İnme, merkezi sinir sisteminde iskemi ya da kanamaya bağlı olarak aniden gelişen nörolojik defisit şeklinde tanımlanır. İskemik inme ise, inme olgularının

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

ÇOCUKLARDA TROMBOEMBOLİK HASTALIKLAR

ÇOCUKLARDA TROMBOEMBOLİK HASTALIKLAR ÇOCUKLARDA TROMBOEMBOLİK HASTALIKLAR Dr. Ülker Koçak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Bilim Dalı HEMOSTAZ Prokoagülan Antifibrinolitik Antikoagülan Profibrinolitik ÇOCUKLARDA HEMOSTAZ

Detaylı

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DR. GÜLİZ UYAR GÜLEÇ ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TıP FAKÜLTESİ ENFEKSİYON H. VE KLİNİK MİK. AD- AYDIN UDAİS 2014 Giriş Diyabetin en sık ve ciddi

Detaylı

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ABD Varfarin etkinliğinin kanıtlanmış olmasına rağmen suboptimal ve düşük kullanım oranı nedeniyle yeni oral antikoagülan

Detaylı

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Beyin-Omurilik Arteriovenöz Malformasyonları ve Merkezi Sinir Sisteminin Diğer Damarsal Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Formu 5 AVM ler Ne Tip Sağlık Sorunlarına

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

Prof. Dr. Mustafa DEMİRTAŞ Çukurova ÜniversitesiTF Kardiyoloji ABD

Prof. Dr. Mustafa DEMİRTAŞ Çukurova ÜniversitesiTF Kardiyoloji ABD Prof. Dr. Mustafa DEMİRTAŞ Çukurova ÜniversitesiTF Kardiyoloji ABD KAG için Yüksek Riskli Hastalar LM hastalığı İleri sol ventrikül disfonksiyonu Ciddi aort stenozu Aort diseksiyonu Kardiyojenik şok AKS

Detaylı

CLİNİCAL EVELUATİON OF ABDOMİNAL AORTİC ANEURYSM. Marmara Üniversitesi Acil Tıp Kliniği Dr. Mehmet Mustafa ŞİNASİ

CLİNİCAL EVELUATİON OF ABDOMİNAL AORTİC ANEURYSM. Marmara Üniversitesi Acil Tıp Kliniği Dr. Mehmet Mustafa ŞİNASİ CLİNİCAL EVELUATİON OF ABDOMİNAL AORTİC ANEURYSM Marmara Üniversitesi Acil Tıp Kliniği Dr. Mehmet Mustafa ŞİNASİ Yararlanılan kaynak TİNTİNALİ 7. BASKI 63. KISIM UPTODATE Tanım: Yaşlı erkekler arasında

Detaylı

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR ÖĞRENİM HEDEFLERİ SFT parametrelerini tanımlayabilmeli, SFT ölçümünün doğru yapılıp yapılmadığını açıklayabilmeli, SFT sonuçlarını yorumlayarak olası tanıyı

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

Patent Duktus Arteriyozus

Patent Duktus Arteriyozus Patent Duktus Arteriyozus Dr. Mustafa SAÇAR Duktus arteriyozus v Ana pulmoner arter inen aort v Media tabakasında spirel yerleşimli düz kas hücreleri yoğun v İntima tabakası aorta göre kalın v Doğumla

Detaylı

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Ödem, hiperemi, konjesyon Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 1 Hemodinamik bozukluklar Ödem Hiperemi / konjesyon Kanama (hemoraji) Trombüs / emboli İnfarktüs Şok 2 Hemodinamik bozukluklar Ödem 3 Ödem Tanım: İnterstisyel

Detaylı

Heparin ile İlişkili Trombositopeni

Heparin ile İlişkili Trombositopeni Heparin ile İlişkili Trombositopeni D R. A H M E T U Ğ U R Y A L Ç I N E S O G Ü T I P F A K Ü L T E S İ N E F R O L O J İ BD Heparin 1937 yılından bu zamana venöz ve arteryel tromboembolizmin önlenmesinde

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA 49 yaşında, erkek hasta Sol ayakta şişlik, kızarıklık Sol ayak altında siyah renkte yara

Detaylı

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Zeliha Korkmaz Dişli 1, Necla Tokgöz 2, Fatma Ceyda Akın Öçalan 3, Mehmet Fa>h Korkmaz 4, Ramazan Bıyıklıoğlu 2 1 Anesteziyoloji Bölümü, Malatya Devlet Hastanesi 2

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

5 Pratik Dermatoloji Notları

5 Pratik Dermatoloji Notları AİLE HEKİMLERİ İÇİN 5 Pratik Dermatoloji Notları En Sık Görülen Dermatolojik Hastalıklar İçindekiler Vitiligo Eritema Multiforme Ürtiker Uyuz Tahta Kurusu / Pire Isırığı Kaposi Sarkomu 2 Vitiligo 3 Vitiligo

Detaylı

10:10-10:20 Trombosit disfonksiyonu: Kanamalı hastaya GR yaklaşımı İsmail Oran 10:25-10:35 Oturum sonu genel tartışma

10:10-10:20 Trombosit disfonksiyonu: Kanamalı hastaya GR yaklaşımı İsmail Oran 10:25-10:35 Oturum sonu genel tartışma 1. gün Girişimsel radyolojide hasta/klinik yönetimi kursu GR de poliklinik uygulamaları 08:30-09:10 08:30-08:40 GR de poliklinik kurmanın yolları ve altyapı hazırlığı Nurullah Doğan 08:45-08:55 Günlük

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda

Detaylı

2016 YILI GÖSTERGE YÖNETİMİ SORUMLULARI

2016 YILI GÖSTERGE YÖNETİMİ SORUMLULARI 2016 YILI GÖSTERGE YÖNETİMİ SORUMLULARI Kalite Yönetimi DÖF Sonuçlandırma Oranı Gülistan UYAR Acil Durum Yönetimi Eksiksiz Doldurulan Mavi Kod Olay Formu Oranı Eksiksiz Doldurulan Beyaz Kod Olay Formu

Detaylı

Venocuff II. Ekzovasküler Cuff

Venocuff II. Ekzovasküler Cuff Venocuff II Ekzovasküler Cuff Venocuff II Ekzovasküler Cuff 1 2 3 4 5 6 7 Silikon ile kuvvetlendirilmiş dacrondan oluşan valvüler kaftır. Venöz Yetmezliğin olduğu stratejik Valf bölgelerine implante edilir

Detaylı

Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı

Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı 1 Ameliyat Yapılmadan İlgilendiği Konular: Sıvı ve Elektrolit tedavisi Şok Yanık tedavisi 2 Travma Hastaları Kesici karın travmaları: Karın bölgesini içine alan kurşunlanma,

Detaylı

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri Doç. Dr. Onur POLAT Toraks Travmalarında Temel kuralın tanı ve tedavinin aynı anda başlaması olduğu gerçeği hiçbir zaman unutulmamalıdır. Havayolu erken entübasyon ile sağlanmalı, eğer entübasyonda zorluk

Detaylı