FİBER OPTİK HABERLEŞME. Giriş

Transkript

1 FİBER OPTİK HABERLEŞME Giriş Fiber Optik haberleşme sistemleride iletim içi metal iletkelere alteratif olarak geliştirilmiştir. Ses, veri ve görütü iletişimideki hızlı ve büyük değişim daha ekoomik, yüksek kalitede ve geiş kapasiteli sistemlere talebi arttırmıştır. Mikrodalga sistemleri ve uydu sistemleri arta talebe acak geçici bir rahatlama getirmektedir. Bilgi taşıyıcısı olarak ışığı kullaıldığı sistemler so zamalarda oldukça ilgi görmektedir. Işık çok yüksek frekaslı bir elektromayetik siyaldir. Işık dalgalarıı yeryüzü atmosferide iletmek zor ve verimsizdir. Dolayısıyla ışığı bir kayakta bir varış yerie iletmek amacıyla güdümlü cam ya da plastik malzemeli fiberler kullaılarak bu amaç gerçekleştirilebilir. Güdümlü bir fiber kablo ile bilgi taşıya iletişim sistemlerie fiber optik sistemler adı verilmektedir. Bir iletişim sistemii bilgi taşıma kapasitesi bu sistemi bat geişliğiyle doğru oratılıdır; bat geişliği e kadar fazla olursa sistemi bilgi taşıma kapasitesi de o kadar fazla olur. Karşılaştırma amacıyla bir sistemi bat geişliğii bu sistemi taşıyıcı frekasıı bir yüzdesi şeklide ifade etmek yaygı olarak kullaıla bir yötemdir. Öreği, 00 MHz de çalışa bir VHF radyo sistemii bat geişliği 0 MHz dir. (Yai taşıyıcı frekasıı %0 udur.) Bat geişliği taşıyıcı frekasıı %0 ua eşit 6 GHz de çalışa bir mikrodalga radyo sistemii bat geişliği 600 MHz olur. Dolayısıyla, taşıyıcı frekası e kadar yüksek olursa, o kadar fazla bat geişliği mümkü olur. Buu soucu olarak da, bilgi taşıma kapasitesi o kadar büyük olur. Fiber optik sistemlerde kullaıla ışık frekasları 0 4 Hz ile 0 5 Hz arasıdadır ( GHz ile GHz arası) GHz i %0 u GHz dir. Bugüü ya da yakı geleceği gereksiimlerii karşılamak içi GHz aşırı bir bat geişliğidir. Acak, bu sayı fiber optik sistemleri kapasitesii ortaya koymaktadır. Fiber optik kablou kullaılma alaları arasıda telefo haberleşmesi, LAN, MAN, WAN etwork ağları, tıp, edüstriyel uzakta kotrol, iteret, kablolu TV, uçak ve füze sistemleri, gizli haberleşme ve bilgisayarlar sayılabilir. Şekil. Frekas Spektrumu

2 Frekas tayfıı, ses altı frekaslarda kozmik ışılara uzadığı görülebilir. Fiber optik sistemlerde kullaıla frekaslar, yaklaşık 0 4 Hz ile 0 5 Hz aralığıda (Kızılaltıda Morötesie) uzaır. Bu frekas tayfı, isa gözüü gerçek duyarlığıı altıda bir frekasla üstüde bir frekas aralığıı kapsamasıa karşı, görüür ışık olarak adladırılır. Bir periyodik işareti aldığı yola dalga boyu deir. Birimi metredir. λ(m) = c f ( m / s) (/ s) Işık hızıı değeri m/s dir. (Boşlukta ve yaklaşık olarak havada) Optik spektrumda Fiber Optik haberleşme aralığı { m} dalga boyları arasıdadır. E fazla kullaıla Fiber Optik dalga boyu 300 m dir. Görüür ışık dalga boyu aralığı {400 m m} dalga boyları arasıdadır. Işık gibi ultra yüksek frekaslı elektromayetik dalgalarla ilgili hesaplamalar yapılırke, geelde frekasa dayalı birimler yerie dalga boyua dayalı birimler kullaılır. Işık frekaslarıı dalga boyları aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Dalga boyu içi yaygı olarak kullaıla iki birim vardır: aometre (m) ve agstrom (A ) Bir aometre 0-9 metredir; agstrom ise 0-0 metredir. Dolayısıyla, aometre 0 agstroma eşittir. Fiber Optiği Tarihi Şekil. Moröteside Kızılötesie rekler 880 yılıda, Alexader Graham Bell fotofo adıı verdiği bir aygıtla çeşitli deeyler yapmıştır. Fotofo, ses dalgalarıı bir ışık büzmesi üzeride ilete, ayalarda ve seleyumlu detektörlerde yapılmış bir aygıttı. Fotofo kullaışsızdı, güveilir değildi ve gerçek bir pratik uygulaması olmaya bir aygıttı. Aslıda, elektroik iletişim ortaya çıkmada

3 çok öce, görüe ışıkta yararlamak iletişim kurmaı öde gele yollarıda biriydi. Asırlar öce, kısa, basit mesajları aktarmak içi duma siyalleri ve ayalar kullaılmaktaydı. Bua karşı Bell i düzeeği, bilgi taşımak içi bir ışık huzmesi kullama yoludaki ilk girişimdi. Işık dalgalarıı yeryüzü atmosferide işe yarar bir mesafeye iletimi pratikte mümkü değildir, çükü su buharı, oksije ve havadaki küçük parçacıklar ultra yüksek ışık frekaslarıı soğurarak zayıflatırlar. Dolayısıyla, kullaışlı ola tek optik iletişim sistemi türü, fiber kılavuz kullaa bir sistemdir. 930 yılıda, İgiliz bilim adamı J..L. Baird ile Amerikalı bilim adamı C. W. Hasell, kaplamasız fiber kablolar aracılığıyla televizyo görütülerii tarayarak ve ileterek patet aldılar. Birkaç yıl sora Alma bilim adamı H. Lamm, tek bir cam fiberde görütüleri başarılı bir biçimde iletti. O zamalar, isaları çoğu fiber optiği daha çok bir oyucak ya da bir laboratuarı sıırları içide sergilee bir hüer gösterisi olarak değerlediriyordu, dolayısıyla fiber optik alaıda esaslı bir atılım acak 950i yılları ilk yarısıda gerçekleştirilebildi. 95 yılıda, Hollada da A. C. S. Va Heel ile İgiltere de H. H. Hopkis ve N. S. Kapay, fiber demetleri aracılığıyla ışık iletimi üzerie deeyler yaptılar. Bu bilim adamlarıı araştırmaları, tıp alaıda geiş bir kullaıma sahip ola esek fiberskopu geliştirilmesie olaak sağladı. 956 yılıda Kapay, "fiber optik" terimii üretti. 960 da lazer (uyarılmış yayılım emisyou ile ışık yükseltmesi) icat edildi. Nispete yüksek çıkış gücü, yüksek çalışma frekası ve aşırı geiş bat geişliğie sahip siyalleri taşıma yeteeği, lazeri yüksek kapasiteli iletişim sistemleri içi çok uygu kılmaktadır. Lazeri buluması, fiber optik iletişimle ilgili araştırma çabalarıı geiş ölçüde hızladırdı; buula birlikte fiber optik iletişimde ilk öemli aşama, acak 967 yılıda, İgiltere deki Stadart Telekomüikasyo Laboratuarı da K. C. Kao ile G. A. Bockham ı koruyucu zarflı fiber kabloları kullaıldığı yei bir iletişim ortamıı öermesiyle gerçekleşti. 960 ı yıllarda kullaıla fiber kablolar aşırı kayıplıydı (000 db/km de fazla); bu da optik iletimleri kısa mesafelerle sıırlıyordu. 970 yılıda, New York eyaletii Corig ketideki Corig Glass Works de Kapro, Keck ve Maurer, 0 db/km de daha az kaybı ola bir fiber optik geliştirdiler. Bu, kullaışlı fiber optik iletişim sistemleri oluşturmak içi gerekli ola büyük adımdı. 970 de bu yaa, fiber optik tekolojisi olağaüstü gelişmeler kaydetti. Yakılarda Bell Laboratuarları, yeide üreteç kullamaksızı milyar bps yi bir fiber kablo üzeride 0 kilometrelik mesafeye iletmeyi başardı. AT&T, Atlatik Okyausu u iki yakası arasıda iletişimi sağlaya ve 988 yılıda çalışır duruma geçe bir fiber kablo projesi oluşturmuştur. 970 leri so yılları ile 980leri ilk yıllarıda, daha iyi optik kabloları üretilmesi ve yüksek kaliteli, çok pahalı olmaya ışık kayaklarıı ve detektörlerii geliştirilmesi, yüksek kaliteli, yüksek kapasiteli ve verimli fiber optik iletişim sistemlerii geliştirilmesie imkâ sağlamıştır. Metalik Kablo İle Fiber Optik Kablou Karşılaştırılması Fiber optik iletim hattı aalog ya da sayısal elektriksel bilgi işareti ile modüle edilmiş ışık eerjisii taşımak içi bir dielektrik dalga yölediricisi olarak davraır. Cam ya da plastik fiber kablolar üzeride iletişim, çok daha küçük frekaslı EM 3

4 dalgaları taşıya klasik metalik ya da koaksiyel kablo üzeride iletişime orala so derece öemli avatajları suar. Bular; Şekil 3. Metalik Kablo Eşdeğer Devresi Yapıları gereği optik frekaslar daha geiş bat geişlikleri sağladıkları içi, fiber sistemler daha büyük bir kapasiteye sahiptir. Ses, veri ve görütü işaretleri yüksek kapasiteli sistemler tarafıda ayı ada iletilebilir. Metalik kablolarda, iletkeler arasıda kapasitas ve iletkeler boyuca idüktas meydaa gelir. Bu özellikler metalik kabloları, bat geişliklerii sıırlaya alçak geçire filtreler gibi hareket etmelerie ede olur. Fiber sistemler, mayetik idüksiyou ede olduğu kablolar arası karışmada etkilemezler. Cam ya da plastik fiberler elektriği iletmeye malzemelerdir; bu edele fiber optik kablolarda, akım akışıı meydaa getirdiği mayetik ala yoktur. Metalik kablolarda, karışmaı başlıca edei birbirie yakı yerleştirilmiş iletkeler arasıdaki mayetik idüksiyodur. Fiber kablolar, yıldırımı, elektrik motorlarıı, flüoresa ışığı ve diğer elektriksel gürültü kayaklarıı ede olduğu statik karışmada etkilemezler; buu bir edei de, fiber optikleri elektrik iletmeme özelliğidir. Ayrıca, fiber kablolar eerji yaymazlar; dolayısıyla, diğer iletişim sistemleriyle girişime yol açmaları mümkü değildir. Bu özellik, fiber sistemleri askeri uygulamalara çok uygu hale getirir; askeri uygulamalarda, ükleer silahları etkileri (EMP, elektromayetik darbe girişimi), klasik iletişim sistemleri üzeride çok kötü souçlar yaratır. Fiber kablolar, çevre koşullarıdaki büyük değişikliklere karşı daha direçlidir. Metalik kablolara orala daha geiş bir sıcaklık aralığıda, çalışabilirler. Ayı şekilde fiber kablolar, aşıdırıcı sıvılarda ve gazlarda daha az etkileirler. Fiber kabloları mote edilmesi ve bakımı daha kolay ve daha güvelidir. Cam ve plastik fiberler iletke olmadıkları içi, fiberler kullaıldığıda elektrik akımları ya da gerilimlerii yarattığı tehlikeler yoktur. Fiberler, hiçbir patlama ya da yagı tehlikesi oluşturmaksızı, uçucu sıvıları ya da gazları çevreside kullaılabilirler. Fiberler, metalik kablolarda daha küçük ve çok daha hafiftir. Dolayısıyla, fiber kablolarla çalışmak daha kolaydır. Ayrıca, fiber kablolar daha az saklama alaı gerektirir ve daha ucuza akledilebilirler. Bu yeri çok kısıtlı olduğu deizaltı, gemi ve uçaklarda avataj sağlar. Fiber kablolar bakır kablolara orala daha emiyetlidir. Kullaıcıı haberi olmaksızı fiber kablou içie kaçak veya gizli bir bağlatı yapmak imkâsızdır. Bu da fiberi, askeri uygulamalar açısıda cazip kıla bir başka iteliğidir. Fiber sistemleri metalik malzemede daha uzu ömürlü olduğu varsayılmaktadır. Bu varsayımı dayaak oktası, fiber kabloları çevre koşullarıdaki değişikliklere daha dayaıklı olmasıdır. 4

5 Tekrarlayıcılar ve tekrar üreticiler arasıda 0, db/km olabilecek kadar düşük kayıplı daha uzu bölümler buluur. Plastik fiberleri 00 db/km lere çıkabile kayıpları olmasıa karşı küçük mesafeli iletimlerde bu öelmiş değildir. Bu tür fiberler m dalga boylarıda harekete ve titreşime direçli fiberleri büyük ihtiyaç olduğu arabalarda, robotlarda ve diğer yüksek titreşimli çevrelerde yaygı olarak kullaılır. Temel ham maddesii kum ucuz ve kolay elde edilir. Devamlı gelişe tekoloji Fiber optik sistemi maliyetii sürekli olarak düşürmekte, daha verimli ve hızlı sistemler üretilmektedir. Fiber sistemleri bugü içi, öemseebilecek tek dezavatajı, fiber sistemi kurulmasıda başlagıç maliyetii daha yüksek olmasıdır. Acak fiber sistem kurma maliyetleri gelişe tekoloji ile birlikte her geçe gü düşmektedir Fiber Optik İletişim Sistemi Fiber optik bir iletişim hattıı basitleştirilmiş blok diyagramı Şekil 4 te verilmiştir. Hattı üç asal öğesi, verici, alıcı ve fiber kılavuzdur. Bulara ek olarak iletim hattıı uzuluğua bağlı olarak sayıları değişe tekrarlayıcılar buluabilir. Şekil 4. Fiber Optik İletişim Sistemi Verici şularda oluşur: Aalog ya da sayısal bir arabirim, bir gerilim-akım döüştürücüsü, bir ışık kayağı ve bir kayakta fibere ışık bağlayıcı. Fiber kılavuz, cam ya da plastik bir kablodur. Alıcı ise şuları içerir: Bir fiberde ışık dedektörüe bağlaşım aygıtı, bir foto dedektör, bir akım-gerilim döüştürücüsü, bir yükselteç ve aalog ya da sayısal bir arabirim. Fiber optik bir vericide, ışık kayağı sayısal ya da aalog bir siyal tarafıda modüle edilebilir. Aalog modülasyoda, giriş arabirimi empedasları eşler ve giriş siyal geliğii sıırlar. Sayısal modülasyoda, başlagıçtaki kayak zate sayısal biçimde olabilir; eğer kayak bilgi sayısal değil de aalog biçimde ise, sayısal darbe akışıa döüştürülmesi gerekir. Kayak bilgi aalog olduğuda, arabirimde ek olarak bir aalog/sayısal döüştürücü bulumalıdır. Gerilim-akım döüştürücüsü, giriş devreleri ile ışık kayağı arasıda elektriksel bir arabirim vazifesi görür. Işık kayağı, ya ışık yaya bir diyot (LED) ya da ejeksiyo lazer diyotudur(ild). Biricisi kademeli ideksli veya derece ideksli fiber optik kullaılarak kısa mesafeli hatlarda kullaılır. İkicisi ise tek modlu fiber kullaa uzu mesafeli hatlarda 5

6 kullaılır. Bir LED ya da bir ILD tarafıda yayıla ışık miktarı, sürme akımıı miktarıa eşittir. Gerilim-akım döüştürücüsü, bir giriş siyal gerilimii, ışık kayağıı sürmede kullaıla bir akıma döüştürür. Kayakta fibere bağlayıcı, mekaik bir arabirimdir. İşlevi, kayakta yayıla ışığı fiber optik kabloya bağlamaktır. Fiber optik, cam ya da plastik fiber çekirdekte, bir koruyucu zarfta ve bir koruyucu kılıfta oluşmaktadır. Fiberde ışık dedektörüe bağlaşım aygıtı da mekaik bir bağlayıcıdır. Bu aygıtı işlevi, fiber kabloda mümkü olduğuca çok ışığı ışık dedektörüe bağlamaktır. Işık algılayıcısı, alıa ışık siyalii, eşdeğer bir elektrik siyalie çevirmektedir. Sayısal modülasyo söz kousu ise elektrik siyali daha sora darbe üretecie uygulaır: darbe üreteci alıa ikili (biary) seriyi taır ve faydalı bir sayısal çıkışı sağlamak içi ai bir darbe serisi üretir. Sayısal darbeler, fiber optik içeriside geçerke zayıflar ve darbe dalga şekli, zamaı belli bir aıda alıcıı, biary i mi yoksa 0 ı mı alıyor olduğua karar verememe durumua idirgeebilir. Bu meydaa geldiği zama, darbeler kablo boyuca bir veya daha fazla oktada yeide üretilmelidir. Bu da tekrarlayıcılar sayeside sağlaır. Uzu mesafeli bir fiber optik sistemi 0-6 da daha iyi, küçük bir toplam hata oraıyla kablo boyuca arka arkaya bağlamış birçok tekrarlayıcıyla birlikte çalışabilir. Işık dedektörü çoğulukla ya bir PIN (pozitif-saf-egatif) diyot ya da bir APD dir (çığ fotodiyodu). Gerek APD gerekse PIN diyot, ışık eerjisii akıma döüştürür. Dolayısıyla, bir akım-gerilim döüştürücüsü gereklidir. Akım-gerilim döüştürücüsü, dedektör akımıdaki değişiklikleri çıkış siyal gerilimideki değişikliklere döüştürür. Alıcı çıkışıdaki aalog ya da sayısal arabirim de elektriksel bir arabirimdir. Eğer aalog modülasyo kullaılıyorsa, arabirim empedasları ve siyal düzeylerii çıkış devreleriyle eşler. Eğer sayısal modülasyo kullaılıyorsa, arabirimde bir de sayısal-aalog döüştürücü bulumalıdır. Fiber Optik Kablo Yapısı Şekil 5 te de görüleceği üzere kablo 3 kısımda oluşur: Şekil 5. Fiber Optik Kablo Yapısı Çekirdek (Core) : Işığı içeriside ilerlediği ve kablou merkezideki kısımdır. Çok 6

7 saf camda yapılmıştır ve esektir. Yai belirli sıırlar dâhilide eğilebilir cisie göre çapı tek modlu veya çok modlu oluşua göre 8 µm ile 00 µm arasıda değişir (Not: İsa saçı 00 µm civarıdadır). Koruyucu Zarf (Claddig) : Tipik olarak 5 µm çapıda, çekirdeği sara ve fibere ejekte edile ışıı çekirdekte çıkmasıı egelleye kısımdır. Ayı çekirdek gibi camda yapılmıştır acak idis farkı olarak yaklaşık % oraıda daha azdır. Bu idis farkıda dolayı ışık ışıı çekirdeğe ejekte edildikte sora aşırı bir katlama ya da ezilme yoksa koruyucu zarfa geçemez. Işı kılıf çekirdek/koruyucu zarf sıırıda tekrar çekirdeğe döer ve böyle yasımalar dizisi halide çekirdek içeriside ilerler. Kılıf (Buffer Coatig) : Optik bir özelliği olmaya kılıf polimer veya plastik olabilir bir veya birde fazla katmaı olabilir. Optik bir özelliği yoktur sadece fiberi darbe ve şoklara karşı mukavemet özelliği kazadırır. Fiber Türleri Şekil 6. Fiber Optik Kablo Çeşitleride Bazıları Temel olarak, güümüzde malzeme yapısı açısıda mevcut üç fiber optik çeşidi vardır. Bu üç fiber optik çeşidi de camda, plastikte ya da cam ile plastiği bileşimide yapılır. Üç fiber optik çeşidi şulardır: o Plastik çekirdekli, plastik koruyucu zarflı o Cam çekirdekli, plastik koruyucu zarflı (çoğulukla PCS fiber deir: plastik koruyucu zarflı silika.) o Cam çekirdekli, cam koruyucu zarflı (çoğulukla SCS dei silika koruyucu zarflı silika) 7

8 Şekil 7. Fiber Yapımı Hale Bell Laboratuvarları, silikat olmaya bir maddei, çiko kloriti kullaıldığı dördücü bir çeşidi kullaılıp kullaılamayacağıı araştırmaktadır. Yapıla ilk deeyler bu maddede yapılmış fiberleri, cam (silika bazlı) bezerleride 000 kat daha verimli olacağıı göstermiştir. Plastik fiberleri cam fiberlere orala çeşitli avatajlarıı yaı sıra dezavatajları da vardır. Biricisi avatajı plastik fiberler daha esektir ve bu edele camda daha dayaıklıdır. Mote edilmeleri kolaydır, basıca daha dayaıklı ve daha ucuzdurlar; üstelik cama orala yaklaşık % 60 daha hafiftirler. Plastik fiberleri dezavatajı, yüksek zayıflama özellikleridir; ışığı cam kadar verimli yayamazlar. Dolayısıyla, plastik fiberleri kullaımı ispete kısa mesafelerle (öreği, tek bir bia ya da bir bia kompleksi dâhili) sıırlıdır. Cam çekirdekli fiberler düşük zayıflama özellikleri sergilerler. Acak, PCS fiberler SCS fiberlerde biraz daha iyidir. Ayrıca, PCS fiberler yayılımda daha az etkileirler; dolayısıyla, askeri uygulamalar açısıda daha caziptirler. SCS fiberler e iyi yayılım özelliklerie sahiptir ve soladırılmaları PCS fiberlere orala daha kolaydır. Ne yazık ki, SCS kablolar e dayaıksız kablolardır ve yayılıma maruz kaldıklarıda e fazla zayıflama bu kablolarda meydaa gelir. Fiber Yapısı Güümüzde mevcut birçok farklı kablo tasarımları mevcuttur. Düzelemeye bağlı olarak, kablo şuları içerebilir: Bir çekirdek, bir koruyucu zarf, bir koruyucu tüp, tampolar, mukavemet öğeleri ve bir ya da daha fazla koruyucu kılıf. Gevşek tüp yapımıda her fiber, koruyucu bir tüpte muhafaza edilir. Koruyucu tüpü içeriside poliüreta bir bileşik fiberi çevresii sarar ve su üfuzuu öler. Sıırlamış fiber bir kablou çevreside, biricil tampo ile ikicil tampo buluur. Tampo kılıflar, fiberi kırılmasıa ya da aşırı optik zayıflamaya ede olabilecek harici 8

9 mekaik etkilere karşı fiberi korur. Kelvar, kablou gerilmeye ola mukavemetii artıra eğirirmiş iplik türü bir malzemedir. Harici koruyucu bir tüp, poliüretala doldurulmuştur; bu da emi fiber çekirdeğe temas etmesii egeller. Çok kollu fiber optik düzelemeside gerilmeye karşı ola mukavemeti artırmak içi, merkezi çelik bir öğe ile bir mylar bat dolamalı tabaka pakete dâhil edilmiştir. Şekil 8. Fiber Optik Kablo Düzelemeleri (a. Gevşek tüp yapımı b. Sıırlamış fiber c. Çok kollu d. Telefo kablosu e. Plastik koruyucu zarflı silika kablo) Şerit kablo düzelemesi fiber optik kullaa telefo sistemleride sıkça görülür. Kullaılacak kablo düzelemesi türü, sistemi performas gereklilikleriyle ekoomik ve çevresel şartlara bağlıdır. Işık Yayıımı Işığı Fiziksel Özellikleri Fiber optikleri performası, Maxwell deklemlerii uygulamak suretiyle tamamıyla aaliz edilebilirse de, bu oldukça karmaşık bir yötemdir. Çoğu pratik uygulamada, Maxwell deklemleri yerie geometrik ışı izleme yötemi kullaılabilir; geometrik ışı izleme de yeterice ayrıtılı bir aalizi sağlamaktadır. Yayıım Hızı Elektromayetik eerji (öreği ışık), boş alada yaklaşık m/s (saiyede 9

10 mil) hızla ilerler. Ayrıca, yayıım hızı boş alada bütü ışık frekasları içi ayıdır. Acak, boş alada daha yoğu ortamlarda, bu hızı azaldığı kaıtlamıştır. Elektromayetik bir dalgaı hızı, bir ortamda daha yoğu başka bir ortama geçerke azaldığıda, ışık ışıı ormale doğru kırılır (bükülür). Ayrıca, boş alada daha yoğu ortamlarda, bütü ışık frekasları ayı hızda yayıım yapmazlar. Kırılma Şekil 9. Işığı Kırılması: Işık Kırılması - Prizmatik Kırılma Şekil 9 da bir ışık ışııı, belli yoğuluktaki bir ortamda daha yoğu bir ortama geçerke asıl kırıldığıı göstermektedir. (Gerçekte, ışık ışıı bükülmez; ışı, farklı yoğuluklardaki ortamları sıırıda yö değiştirir.) Diğer şekilde bütü ışık frekaslarıı içere güeş ışığıı, boş alada daha yoğu bir ortamda ilerlerke asıl etkilediğii göstermektedir. Hem havada cama, hem de camda havaya geçişlerdeki sıırlarda kırılma meydaa gelir. E çok kırıla dalga boyları mor dalga boyları; e az kırıla dalga boyları ise kırmızı dalga boylarıdır. Beyaz ışığı tayfıı bu şekilde ayrılmasıa prizmatik kırılma demektedir. Gökkuşaklarıa ede ola olgu budur; atmosferdeki su damlacıkları, beyaz güeş ışığıı çeşitli dalga boylarıa ayırarak, gözle görülür bir rek tayfı yarata küçük prizmalar gibi hareket ederler. Kırılma idisi Farklı yoğuluklardaki iki ortamı sıırıda meydaa gele bükülme ya da kırılma miktarı, öcede tahmi edilebilir ve iki ortamı kırılma idisie bağlıdır. Kırılma idisi, bir ışık ışııı boş aladaki yayıım hızıı, belli bir ortamdaki yayıım hızıa oraıdır. Kırılma idisi, matematiksel olarak şöyle ifade edilir: c = v Burada c boş aladaki ışık hızı, v ise belli bir ortamdaki ışık hızıdır. Kırılma idisi frekası da bir foksiyou olmakla birlikte, çoğu uygulamadaki değişim öemsizdir ve bu edele burada ele alımamıştır. Yaygı olarak kullaıla çeşitli malzemeleri kırılma idisleri Tablo de gösterilmiştir. 0

11 TİPİK KIRILMA İNDİSLERİ. Ortam Kırılma idisi * Vakum.0 Hava.0003 (.0) Su.33 Etil alkol.36 Eritilmiş.46 Cam fiber.5-.9 Elmas.0-,4 Silisyum 3.4 Galyum 3.6 * Kırılma idisleri, bir sodyum kıvılcımıda yayıla ışığı dalga boyu temel alıarak hesaplamıştır. (5890A ) Tablo. Tipik Kırılma İdisleri Bir ışık ışııı, farklı kırılma idislerie sahip iki geçirge ortamı sıırıa geldiğide asıl hareket ettiği Sell yasası ile açıklaabilir. Sell yasası şöyle ifade edilir: Si θ = Siθ Burada l. ortamı kırılma idisi,. ortamı kırılma idisi, θ geliş açısı, θ ise kırılma açısıdır. Şekil 0. Sell Yasası İçi Kırılma Modeli Sell yasası içi bir kırılma idisi modeli Şekil 0 da gösterilmiştir. İki ortamı sıırıda, gele ışı, i de daha küçük ya da daha büyük olmasıa bağlı olarak, ormale doğru ya da ormalde uzağa kırılabilir. Daha yoğu (daha yüksek kırılma idisie sahip) bir ortamda daha az yoğu (daha düşük kırılma idisie sahip) bir ortama geçerke bir ışık ışııı asıl kırıldığıı göstermektedir. Işık ışııı iki ortamı sıırıda yö değiştirdiği ve kırılma açısıı geliş açısıda daha büyük olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, bir ışık ışıı daha az yoğu bir ortama girdiğide, ışı ormalde uzağa bükülür. Normal, gele ışıı iki ortamı sıırıa çarptığı oktada bu sııra dik olarak çizile bir doğrudur. Bezeri şekilde, bir ışık ışıı daha yoğu bir ortama girdiğide, ışı ormale doğru bükülür.

12 Örek: Işığı geldiği. ortamı cam,. ortamı ise etil alkol olduğuu varsayalım. 30 lik bir geliş açısı içi, kırılma açısıı bulu. (cam) =,5 (etil alkol) =,36 Sell yasasıa ait deklemi düzeleyip ve, ve θ i değerlerii yerie koyarsak şu soucu elde ederiz:,5 Si30 = Siθ,36 0,554 = Siθ Siθ = Siϑ θ = Si 0,554 = o 33,47 Souç, ışık ışııı iki ortamı sıırıda 33,47 kırıldığıı (büküldüğüü) ya da yö değiştirdiğii göstermektedir. Işık daha yoğu bir ortamda daha az yoğu bir ortama geçtiği içi, ışı ormalde uzağa bükülmüştür. Kritik Açı > ve kırılma açısı 90 olması durumuda kırıla ışı iki ortamı sıırıa paralel bir şekilde ilerlemesie yol aça geliş açısı özel açıdır. Işık ışııı daha yüksek kırılma idisie sahip bir ortamda daha düşük kırılma idisie sahip bir ortama geçtiğie dikkat ediiz. Sell yasasıı kullaırsak, Si ϑ = Si θ θ = 90 olduğua göre, Siϑ = ϑ = ϑ = Si c Burada θ c kritik açıdır. Siϑ c = Kritik açı, bir ışık ışııı iki ortamı sıırıa çarptığı ve 90 o lik ya da daha büyük bir kırılmaya uğradığı miimum geliş açısı olarak taımlaır. (Bu taım, yalızca ışık ışıı daha yoğu bir ortamda daha az yoğu bir ortama geçtiğide geçerli olur.) Kırılma açısı 90 ya da

13 90 o de daha fazla ise, ışık ışııı daha az yoğu ortama girmesi olaaksız olur. Dolayısıyla, iki ortamı sıırıda tam yasıma gerçekleşir ve yasıma açısı geliş açısıa eşit olur. Işığı Fiber Optikte Yayıımı Işık, fiber optik bir kabloda ya yasıma ya da kırılma yoluyla yayıım yapabilir. Işığı asıl yayıım yaptığı, yayıım modua ve fiberi ideks profilie bağlıdır. Yayıım Modu Fiber optik termiolojiside, mod sözcüğü yol alamıa gelir. Eğer ışığı kabloda alacağı tek bir yol varsa, bua tek modlu yayıım deir. Eğer birde çok yol varsa, bua çok modlu yayıım deir. İdeks Profili Bir fiber optiği ideks profili, çekirdeği kırılma idisii grafiksel bir temsilidir. Kırılma idisi yatay ekse üzerie; çekirdek ekseide radyal uzaklık ise düşey ekse üzerie çizilir. Üç tür fiber optik kablou çekirdek ideks profilleri Şekil de gösterilmektedir. İki temel ideks profili türü vardır: Kademe ve dereceli Kademe ideksli bir fiber, sabit kırılma idisli merkezi bir çekirdeğe sahiptir. Çekirdeği çevresi, sabit ve merkezi çekirdeği kırılma idiside daha düşük bir kırılma idisie sahip, harici bir koruyucu zarfla sarılmıştır. Şekilde, çekirdek/koruyucu zarf sıırıda, kademe ideksli bir fiberi kırılma idiside ai bir değişiklik olduğu görülebilir. Dereceli ideksli fiberde koruyucu zarf yoktur ve çekirdeği kırılma idisi sabit değildir. Kırılma idisi, merkezde e yüksek değerdedir ve dış keara doğru yavaşça azalır. Şekil. Çekirdek İdeks Profilleri (a. Tek Modlu Kademe İdeksli b. Çok Modlu Kademe İdeksli c. Çok Modlu Derece İdeksli) 3

14 Fiber Optik Düzelemeleri Temel olarak, üç tür fiber optik düzelemesi vardır: tek modlu kademe ideksli, çok modlu kademe ideksli ve çok modlu dereceli ideksli. Tek Modlu Kademe İdeksli Fiber Tek modlu kademe ideksli fiber, yeterice küçük bir merkezi çekirdeğe sahiptir; öyle ki, temel olarak ışığı kabloda yayıım yaparke izleyebileceği tek bir yol vardır. E basit tek modlu kademe ideksli fiber biçimide, dıştaki koruyucu zarf havadır. Cam çekirdeği kırılma idisi ( ) yaklaşık,5 tir, hava ola koruyucu zarfıı kırılma idisi ( o ) ise l dir. Kırılma idislerideki büyük fark, cam/hava sıırıda küçük bir kritik açı (yaklaşık 4 ) oluşturur. Dolayısıyla fiber, geiş bir açıklıkta gele ışığı kabul eder. Bu da, ışığı kayakta kabloya bağlamayı ispete kolay hale getirir. Acak bu tür fiber, tipik olarak çok zayıftır ve pratikte bu fiberi kullaımı sıırlıdır. Tek modlu kademe ideksli fiberi daha kullaışlı bir türü, koruyucu zarf olarak hava yerie başka bir malzemei kullaıldığı türdür. Koruyucu zarfı kırılma idisi ( ) merkezi çekirdeği kırılma idiside ( ) biraz daha azdır ve koruyucu zarf boyuca sabittir. Bu tür kablo, fiziksel olarak hava koruyucu zarflı kabloda daha güçlüdür, acak kritik açısı da çok daha yüksektir. (yaklaşık 77 ) Kritik açıı bu kadar yüksek olması, kabul açısıı küçük, kayak-fiber açıklığıı ise dar olmasıa yol açarak ışığı ışık kayağıda fibere bağlamayı güçleştirir. Her iki tür tek modlu kademe ideksli fiberde de, ışık fiberde yasıma yoluyla yayıım yapar. Fibere gire ışık ışıları, çekirdekte doğruda yayıım yaparlar ya da belki bir kez yasırlar. Dolayısıyla bütü ışık ısıları kabloda yaklaşık ayı yolu izler ve kablou bir ucuda diğer ucua ola mesafeyi yaklaşık ayı sürede kat ederler. Bu, tek modlu kademe ideksli fiberleri çok öemli avatajlarıda biridir. Çok Modlu Kademe İdeksli Fiber Çok. modlu kademe ideksli düzeleme, tek modlu düzelemeye bezer; aradaki fark, merkezi çekirdeği çok daha geiş olmasıdır. Bu fiber türü, daha geiş bir ışık-fiber açıklığıa sahiptir. Dolayısıyla kabloya daha çok ışık girmesie imkâ verir. Çekirdek/ koruyucu zarf arasıdaki sııra kritik açıda daha büyük bir açıyla çarpa ışık ışıları, çekirdekte zikzak şeklide yayıım yapar ve sürekli olarak sıırda yasırlar. Çekirdek/koruyucu zarf sıırıa kritik açıda daha küçük bir açıyla çarpa ışık ışıları, koruyucu zarfa girer ve yok olurlar. Fiberde yayıım yaparke, bir ışık ışııı izleyebileceği çok sayıda yol olduğu görülebilir. Buu soucu olarak, bütü ışık ışıları ayı yolu izlemez, dolayısıyla fiberi bir ucuda diğer ucua ola mesafeyi ayı zama süresi içide kat etmezler. Çok Modlu Dereceli İdeksli Fiber Çok modlu dereceli ideksli fiberi belirleyici özelliği, sabit olmaya kırılma idisli merkezi çekirdeğidir. Kırılma idisi, merkezde maksimumdur ve dış keara doğru tedrici olarak azalır. Işık bu tür fiberde kırılma aracılığıyla yayılır. Bir ışık ışıı, çekirdek boyuca diyagoal olarak yayıım yaparke, sürekli olarak daha az yoğuda daha yoğu ortama geçer. Dolayısıyla, ışık ışıları devamlı kırılırlar ve sürekli olarak bükülürler. Işık fibere çok farklı açılarda girer. Işık ışıları fiberde yayıım yaparke, fiberi dış bölgeside ilerleye 4

15 ışık ışıları, merkeze yakı ilerleye ışılarda daha fazla mesafe kat ederler. Kırılma idisi merkezde uzaklaştıkça azaldığı ve ışığı hızı kırılma idisiyle ters oratılı olduğu içi, merkezde uzakta ilerleye ışık ışıları, daha yüksek bir hızda yayıım yapar. Dolayısıyla ışılar, fiberi bir ucuda bir ucua ola mesafeyi yaklaşık ayı sürede kat eder. Şekil. Çok Modlu Derece İdeksli Fiber Tek modlu fiberler yaklaşık 9 mikro çapıda olup,300-,550 m lik dalga boylarıa sahip lazer ışık kayakları ile kullaılırlar. Çok modlu fiberler 6,5 mikro çapıda olup 850,300 m lik LED ler ile kullaılırlar. Plastik fiberler ise mm çaplı olup 650 m lik görüür kırmızı ışık LED ler ile kullaırlar. Üç Tür Fiber Optiği Karşılaştırılması Tek Modlu Kademe İdeksli Fiber Avatajları Miimum ayırma söz kousudur. Fiberde yayıım yapa bütü ışılar yaklaşık ayı yolu izledikleri içi, kabloyu yaklaşık ayı sürede kat ederler. Dolayısıyla kabloya gire bir ışık darbesi, alma ucuda başlagıçtakie çok yakı bir biçimde tekrar oluşturulabilir. Göderile darbeler alma ucuda yüksek bir doğrulukla tekrar oluşturulabildiği içi, öteki tür fiberlere orala tek modlu kademe ideksli fiberlerde daha geiş bat geişlikleri ve daha yüksek bilgi iletim hızları mümküdür. Dezavatajları Merkezi çekirdek çok küçük olduğu içi, ışığı kayakta bu tür fibere ve fiberde ışık dedektörüe bağlamak güçtür. Kayak fiber açıklığı e küçük ola fiber türü budur. Yie küçük merkezi çekirdeği edeiyle, ışığı tek modlu kademe ideksli fibere bağlamak içi lazer gibi oldukça yölü bir ışık kayağı gerekmektedir. Tek modlu kademe ideksli fiberler pahalıdır ve imal edilmeleri zordur. Çok Modlu Kademe İdeksli Fiber 5

16 Avatajları Çok modlu kademe ideksli fiberler ucuzdur ve imal edilmeleri kolaydır. Işığı çok modlu kademe ideksli fiberlere ve bu fiberlerde ışık dedektörüe bağlamak kolaydır; bu fiberleri ispete geiş kayak fiber açıklıkları vardır. Dezavatajları Işık ışıları fiberde çok farklı yollar izler; bu da yayıım süreleri arasıda büyük farklılıklara ede olur. Bu edele, bu tür fiberlerde ilerleye ışılar dağılarak yayılma eğilimi gösterirler. Dolayısıyla, çok modlu kademe ideksli bir fiberde yayıım yapa bir ışık darbesi, öteki tür fiberlerde olduğuda daha fazla bozulmaya uğrar. azdır. Bu tür kabloda bat geişliği ile bilgi aktarım hızı, öteki tür fiberlere orala daha Çok Modlu Dereceli İdeksli Fiber Temel olarak, bu tür fiberi çok öemli avatajları ya da dezavatajları yoktur. Çok modlu dereceli ideksli fiberlerde ışığı kayakta fibere ve fiberde varış yerie bağlamak, tek modlu kademe ideksli fiberlerde daha kolay, acak çok modlu kademe ideksli fiberlerde daha zordur. Çok sayıda yayıım yolu bulumasıı ede olduğu bozulma, tek modlu kademe ideksli fiberlerde daha fazla, acak çok modlu kademe ideksli fiberlerde daha azdır. Dereceli ideksli fiberleri imalatı, tek modlu kademe ideksli fiberlerde daha kolay, acak çok modlu kademe ideksli fiberlerde daha zordur. Çok modlu dereceli ideksli fiberler, öteki fiber türlerie kıyasla bir ara fiber türü olarak değerledirilir. Kabul Açısı Ve Kabul Koisi Şekil 3. Işığı Fiber Optikte Dâhili Yasıması Daha öceki açıklamalarda, kayak-fiber açıklığıda birçok kez söz edilmiş ve bir ışık ışııı çekirdek/koruyucu zarf sıırıa çarptığı oktadaki kritik açı ile kabul açısı izah edilmişti. Aşağıdaki açıklamalarda fiberi ışığı kayakta fiber kabloya bağlama yetisi ele alıacaktır. 6

17 Şekil 4. Işık Işııı Fiber Optik Kabloya Girişi Ve Kabloda İlerleyişi Şekil 4 bir fiber kablou kayak ucuu göstermektedir. Işık ışıları fibere girdiğide, hava/cam sıırıa A ormalii sıırı kestiği oktada çarparlar. Havaı kırılma idisi ; cam çekirdeği kırılma idisi ise,5 tir. Dolayısıyla, hava/cam sıırıda gire ışık, daha az yoğu bir ortamda daha yoğu bir ortama ilerlemektedir. Bu koşullar altıda ve Sell yasasıa göre, ışık ışıları ormale doğru kırılacaktır. Kırılma, ışık ışılarıı yö değiştirmesie ve çekirdekte diyagoal olarak, hava/cam sıırıdaki harici geliş, açısıda (θ giriş ) farklı bir açıyla (θ c ) yayıım yapmasıa ede olur. Bir ışık ışııı kabloda yayıım yapabilmesi içi, bu ışıı dâhili çekirdek/koruyucu zarf sıırıa kritik açıda (θ c ) daha büyük bir açıyla çarpması gerekir. Sell yasasıı harici geliş açısıa uygulamak, aşağıdaki ifadeyi verir: Si giriş = Si 0 θ θ ve θ = 90 θ c Siθ = Si(90 θ ) = Cosθ c c Böylece aşağıdaki ifade elde edilir: 0 Siθ giriş = Cosθ c Deklemi yeide düzeleyip, Siθ giriş i bulmak üzere çözdüğümüzde, şu soucu elde ederiz: Siϑ giriş = 0 Cosθ c Aşağıdaki geometrik bağıtıyı vere Şekil 5 ve Pisagor teoremii kullaarak, şu soucu elde ederiz: 7

18 Şekil 5. Siϑ giriş = 0 Cosθ c deklemii geometrik ilişkisi Cosθ = Siϑ Siϑ ϑ giriş c giriş giriş = Si 0 = = 0 0 = ArcSi 0 Işık ışıları geellikle fibere hava ortamıda girdiği içi, 0 e eşittir. Bu deklemi şu şekilde basitleşmesii sağlar: ϑ giriş(max) = Si Siθ giriş e kabul açısı ya da kabul koisi yarım açısı deir. θ giriş, harici ışık ışılarıı hava/fiber sıırıa çarpıp, tepe değerii 0 db azıda daha düşük olmaya bir yaıtla fiberde yayıım yapabileceği maksimum açıyı göstermektedir. Kabul açısıı fiber ekseii çevreside dödürmek, fiberi kabul koisii betimler. Bu, aşağıdaki Şekil 6 da gösterilmiştir. Şekil 6. Fiber Kablou Kabul Koisi 8

19 Bir Fiber Optiği Parametreleri Bir fiber optiği temel parametreleri aşağıdaki gibidir. Özel kırılma idisleri farkı, Nümerik Açıklık, NA Normalleştirilmiş frekas, ν Özel kırılma idisleri farkı çekirdeği ve koruyucu zarfı kırılma idisleri arasıdaki farkı verir, yai = ( ) Bir fiber optiği ümerik açıklığı, fiberi ışık güç kabulüü belirleye sayıdır. NA, maksimum kabul açısıı siüsüe eşittir, yai; NA = Siθ giriş Bir led, çıkış ışığıı çoğuu ispete büyük bir kabul bölgesii üzerie yayar ve böylece eerjii sadece küçük bir parçası çekirdeğe girer. Led, bu yüzde sadece büyük ümerik açıklıklı fiber optiklerle kullaılmalıdır. Tipik olarak 0,0 civarıdadır, burada ümerik açıklık aşağı yukarı aşağıdaki dekleme eşit olacaktır. NA EM ala teoriside ormalleştirilmiş frekas adı verile bir parametre taımlamıştır. Bir fiber optiği ormalleştirilmiş frekası, iletile farklı modları sayısıı bir gösterimidir ve aşağıdaki gibi elde edilir. πd ν = NA λ Burada d çekirdeği çapıdır. Araştırmalar ν<,405 olduğu zama sadece bir mod akledilebildiğii,,405<ν<3,8 olduğuda 3 mod ve 3,8<ν<4, olduğu zama ise 6 mod akledilebildiğii göstermiştir. ν i diğer değerleri içi mod sayısı N yaklaşık şöyle ifade edilebilir: ν N = Kademe idisli fiber içi ν N = Derece idisli fiber içi 4 Çok sayıda modu ayrılmaya ve buu soucuda da bat geişliğide bir azalmaya 9

20 yol açtığı görülmektedir. Mod sayısıı azaltmaı arzu edilir bir şey olduğu ortadadır. Mod sayısıda bir azalmaı üç şekilde gerçekleştirilebileceği görülür: o Çekirdeği çapıı azaltmak, o Dalga boyuu arttırmak o Çekirdek idisi ile koruyucu zarf idisi arasıdaki farkı azaltmak Dalgaboyudaki bir artış camda daha fazla soğurmaya ve böylece siyal zayıflamasıa yol açmaktadır. ν<,405 olduğu tek moda izi vere çapa sahip bir fiber, olası e büyük bat geişliğii gerçekleştirmektedir. Acak bu kadar küçük bir çekirdeğe ışık gödermede, kayak-fiber bağlatı ve parçalarıda, fiber-fiber ekleride ayar soruları mevcuttur. Bu edele so çözüm tam dâhili yasıma içi /> olması gerektiğii uutmada / oraıı mümkü olduğu kadar küçük yapmaktır. Örek: Bir fiber optik,5 lik bir çekirdek ve,5 lik koruyucu zarf kırılma idisi değerlerie sahiptir. Eğer çekirdek çapı 5 µm ise yayılabile modları sayısıı ve tek modlu yayılım içi maksimum çekirdek çapıı hesaplayıız. Dalga uzuluğu λ=0,8 µm dir Çözüm: NA = =,5,5 πd π 5 ν = NA = 0,74 = 3,33 λ 0,8 N= 3 ν λ,4 0,8 d = = = 3,6µ m NA π 0,74π = 0,74 Örek: Ekse doğrultusuda olmaya bir ışık ışıı, bir fibere tam dâhili yasıma içi miimum açıyla girmektedir. a. Miimum (kritik) açı b. Işıı yol uzuluğuu c. Ekse doğrultusuda olmaya bu ışıı, fiberde ekse doğrultusuda yayıım yapa bir ışıa orala zamasal gecikmesii hesaplayıız. Çözüm: 0

21 (a) Miimum açı şöyle elde edilir: Siϑ c =,46 =,48 = 80,6 o (b) Toplam yol uzuluğu, h uzaklığıı bulmak ve sora h yi fiberdeki l uzaklıklarıı sayısı ile çarpmak suretiyle elde edilebilir. l taθ mi = l = d taθ mi d 6 l = 50 0 ta 80,6 = 6, l 000m = 000m 6, =, m 6 d 50 0 Cosθ = h = = 6,753 0 o h Cos80,6 Yoluzuluğu = h = 03,63m 04m 0 (c) Zamasal gecikme kırılma idisi deklemi kullaılarak hesaplaır: c = ν = ν c m t yasiya = = 4995,0736s 8,03 0 m / s 000m tekse = = 496,084 s 8,03 0 m / s T = t = 69s m m / s = =,03 0, m / s Demek ki, yasıya ışı fiberi ucua, ekse doğrultusuda ilerleye ışıda 69 s sora ulaşır. Örek soruda ele alıa iki ışı yolu arasıda birçok ara yol vardır. Işıları varış sürelerideki zamasal gecikme (ayrılma) bit sıvaşmasıa; dolayısıyla, semboller arası girişime ede olur. Modal yayılmayla sıırlaa bat geişliğii bir büyüklük basamaklı tahmii değeri, çoğu zamasal gecikmei tersi alıarak elde edilir. Örek sorudaki fiber içi, bat geişliğii tahmii değeri şudur: B = 4, 5MHz 9 T 69 0 = Örek: Bir öceki örek sorudaki fiberi yayıım modlarıı sayısıı hesaplayıız. Tek bir mod olması içi (ν=) çekirdek çapıı e olması gerektiğii buluuz. Kırmızı ışık (λ=600 m) kullaıldığıı varsayı. Çözüm: m

22 6 πd π 50 0 ν = NA =,48,46 = 63,45 7 λ 6 0 V 63,45 N= = = 0,95mod 7 ν λ 6 0 d = = = 7,88µ m NA π π,48,46 Nümerik Açıklık Nümerik açıklık (NA), bir fiber optiği ışık toplama yetisii ölçmede kullaıla bir itelik sayısıdır. NA ı büyüklüğü e kadar fazla olursa, fiberi harici ışık kayağıda kabul ettiği ışık miktarı da o kadar fazla olur. Kademe ideksli bir fiberde, ümerik açıklık matematiksel olarak kabul yarım açısıı siüsü olarak taımlaır. Yai, NA = Si NA = θ NA = Siθ giriş giriş Dereceli idekte NA kritik açıı siüsüdür. NA = Siθ c Örek: Cam çekirdekli ( =,5) ve eritilmiş kuvars koruyucu zarflı ( =,46) çok modlu kademe ideksli bir fiberi kritik açısıı (θ c ), kabul açısıı (θ giriş ) ve ümerik açıklığıı bulu. Kayakta fibere ortam havadır. Çözüm: ϑ = Si θ c gitiş = Si NA = Siθ giriş = Si,46 = 76,7,5 = Si,5 = Si0, = 0,344 o,46 = 0, o Fiber Optik Kablolarda Kayıplar Zayıflama ışık fiber içeriside yol alırke meydaa gele güç kaybıdır, db/km olarak ölçülür. Plastik fiberler içi 300dB/km tek modlu cam fiberler içi 0,dB/km civarıdadır. Zayıflamaı e fazla olduğu bölgeler m ve m bölgeleridir. Bu bölgelerde çalışmamak daha avatajlı olur Fiber optik kablolarda iletim kayıpları, fiberi e öemli özellikleride biridir. Fiberdeki kayıplar, ışık gücüde bir azalmaya ede olur ve böylece sistem bat geişliğii, bilgi iletim hızıı, verimliliği ve sistemi geel kapasitesii azaltır. Başlıca fiber kayıpları şulardır:

23 Soğurma kayıpları Malzeme ya da Rayleigh saçıım kayıpları Rek ya da dalga boyu ayrılması Yayılım kayıpları Modal yayılma Bağlaşım kayıpları Soğurma Kayıpları Fiber optiklerdeki soğurma (yutma) kaybı, bakır kablolardaki güç kaybıa bezer fiberi saf olmaması edeiyle fiberde bulua maddeler, ışığı soğurur ve ısıya döüştürür. Fiber optikleri imal etmede kullaıla aşırı saf cam, yaklaşık % saftır. Gee de, db/km ile 000 db/km arasıdaki soğurma kayıpları tipik değerlerdir. Temel olarak, fiber optiklerdeki soğurma kayıplarıa yol aça üç faktör vardır: morötesi soğurma, kızılaltı soğurma ve iyo rezoas soğurması. Morötesi soğurma: Morötesi soğurmaya, fiberleri imal edildiği silika malzemesideki valas elektroları ede olur. Işık, valas elektrolarıı iyoize ederek iletkelik yaratır. İyoizasyo, toplam ışık alaıdaki bir kayba eşdeğerdir ve bu edele fiberi iletim kayıplarıda birii oluşturur. Kızılaltı soğurma: Kızılaltı soğurmaya, cam çekirdek moleküllerii atomları tarafıda soğurula ışık fotoları ede olur. Soğurula fotolar, ısımaya özgü rastgele mekaik titreşimlere döüştürülür. İyo rezoas soğurması: İyo rezoas soğurmasıa, malzemedeki OH - iyoları ede olur. OH - iyolarıı kayağı, imalat sürecide camı içide sıkışıp kala su molekülleridir. İyo soğurmasıa demir, bakır ve krom molekülleri de ede olabilir. Şekil 7. Fiber Optikte Yutma Kayıpları 3

24 Şekil 7 fiber optik kablolarda morötesi soğurmaya, kızılaltı soğurmaya ve iyo rezoas soğurmasıa bağlı tipik kayıpları göstermektedir. Malzeme ya da Rayleigh Saçıım Kayıpları Şekil 8. Dalgaboyuu Bir Foksiyou Olarak Rayleigh Saçıım Kaybı İmalat sürecide, cam çekilerek çok küçük çaplı uzu fiberler halie getirilir. Bu süreç esasıda, cam plastik haldedir (sıvı ya da katı halde değildir). Bu süreç esasıda cama uygulaa germe kuvveti, soğuya camda mikroskopla görülemeyecek kadar küçük düzesizlikleri oluşmasıa ede olur; bu düzesizlikler fiberde kalıç olarak oluşurlar. Işık ışıları, fiberde yayıım yaparke bu düzesizliklerde biri çarparsa kırıım meydaa gelir. Kırıım, ışığı birçok yöde dağılmasıa ya da saçılmasıa yol açar. Kırıım yapa ışığı bir kısmı fiberde yolua devam eder, bir kısmı da koruyucu zarf üzeride dışarı kaçar. Kaça ışık ışıları, ışık gücüde bir kayba karşılık gelirler. Bua Rayleigh saçıım kaybı deir. Şekil 8 dalga boyu ile Rayleigh saçıım kaybı arasıdaki bağıtıyı göstermektedir. Rek ya da Dalga Boyu Ayrılması Daha öce de belirtildiği gibi, bir ortamı kırılma idisi dalga boyua bağlıdır. Işık yaya diyotlar (LED ler), çeşitli dalga boylarıı içere ışık yayarlar. Bileşik ışık siyalideki her dalga boyu farklı bir hızda ilerler. Dolayısıyla, bir LED de ayı zamada yayıla ve fiber optikte yayıım yapa ışık ışıları, fiberi e uç oktasıa ayı ada ulaşmazlar. Buu soucu olarak, alma siyalide bozulma meydaa gelir; bua kromatik bozulma deir. Kromatik bozulma, ejeksiyo lazerli diyot (ILD) gibi mookrom (tek dalga boyuda ışık yaya) bir kayak kullamak suretiyle bertaraf edilebilir. Bir kayak ormalde tek bir dalga boyuda ışık yaymaz. Birçok dalga boyuda ışık yayabilir. Bu dalga boyları aralığı spektral geişlik olarak taımlaabilir. Spektral geişlik ledler içi 35 m lazer içi 3 m dir. Örekte de alaşılacağı gibi kullaıla kayak lazer ise malzeme yayılması çok daha az olur. Öreği lazer kayağımızı 850 m de çalışmasıı istiyoruz. Kayak 848 m ile 85 m arasıda bir spektral çerçevede çalışır. 848 m deki siyaller (kırmızımsı) 85 m deki siyallerde daha hızlı hareket edecektir. Acak lede göre çok daha az bir yayılma ortaya çıkar. 4

25 Yayılım Kayıpları Yayılım kayıplarıa, fiberdeki küçük bükümler ve burulmalar ede olur. Temel olarak, iki tür büküm vardır: mikro büküm ve sabit yarıçaplı büküm. Mikro büküm, çekirdek malzemesi ile koruyucu zarf malzemesii ısıl büzülme orala arasıdaki farkta kayaklaır. Mikro büküm, fiberde Rayleigh saçıımıı meydaa gelebileceği bir süreksizlik oluşturur. Sabit yarıçaplı hükümler, fiberleri yapımı ya da mote edilmesi sırasıdaki bükülmeler soucu meydaa gelir. Modal Yayılma Modal yayılmaı ya da darbe yayılmasıı edei, bir fiberde farklı yollar izleye ışık ışılarıı yayıım sürelerideki farktır. Modal yayılmaı yalızca çok modlu fiberlerde meydaa gelebileceği açıktır. Dereceli ideksli fiberler kullaılmak, suretiyle modal yayılma öemli ölçüde azaltılabilir; tek modlu kademe ideksli fiberler kullaıldığıda ise heme heme bütüüyle bertaraf edilebilir. Modal yayılma, bir fiberde yayıım yapmakta ola bir ışık eerjisi darbesii yayılarak dağılmasıa ede olabilir. Eğer darbe yayılması yeterice ciddiyse, bir darbe bir soraki darbei tepesie düşebilir (bu, semboller arası girişime bir örek oluşturmaktadır). Çok modlu kademe ideksli bir fiberde, doğruda fiber eksei üzeride yayıım yapa bir ısılı ışıı, fiberi bir ucuda diğer ucua e kısa sürede kat eder. Kritik açıyla çekirdek/ koruyucu zarf sıırıa çarpa bir ışık ışıı, e çok sayıda dâhili yasımaya maraz kalacak, dolayısıyla fiberi bir ucuda diğer ucua e uzu sürede katedecektir. Şekil 9 çok modlu kademe ideksli bir fiberde yayıım yapa üç ışık ışııı göstermektedir. E alt sıralı mod (. ışı), fiberi ekseie paralel bir yolda ilerler. Orta sıralı mod (. ışı), fiberi bir ucuda diğerie kat ederke sıırda birkaç kere sıçrar. E üst sıralı mod (3. ışı), fiberi bir ucuda ötekie yayıım yaparke, fiber boyuca birçok kez yukarı aşağı gelip gider. Fiberde yayıım yaparke, 3. ışıı. ışıda çok daha uzu bir mesafe kat ettiği görülebilir. Şekil 9. Çok Modlu Kademe İdeksli Fiberde Işık Yayıımı Dolayısıyla, bu üç ışık ışııı emisyouu fibere ayı zamada yapılması ve üçüü de bir ışık eerji darbesii temsil etmesi durumuda, üç ışı fiberi soua farklı zamalarda ulaşarak ışık eerjisii zamaa göre dağılmasıa yol açarlar. Bua modal yayılma deir; modal yayılma, fiberi çıkışıda uzamış ve geliği azalmış bir darbe oluşturur; Üç ışık ışıı 5

26 da ayı malzemede ayı hızda yayıım yapar, acak 3. ışıı daha uzu bir mesafe kat etmesi gerekmektedir, bu edele fiberdeki yayıım süresi daha uzudur. Şekil 0. Tek Modlu Kademe İdeksli Fiberde Işık Yayıımı Şekil 0 tek modlu kademe ideksli bir fiberde yayıım yapa ışık ışılarıı göstermektedir. Fiberi radyal boyutu yeterice küçük olduğu içi, fiberde yayıım yaparke ışıları izleyeceği yalızca tek bir yol vardır. Dolayısıyla, her ışık ışıı belli bir zama süresi içide ayı mesafeyi kat eder; fiber kablou souda, ışık ışıları arasıdaki zama ilişkisi, ışıları kabloya girdikleri ada aralarıda mevcut ola zama ilişkisiyle tam olarak ayıdır. Souçta, modal yayılma ya da darbe yayılması meydaa gelmemiştir. Şekil. Çok Modlu Derece İdeksli Fiberde Işık Yayıımı Şekil çok modlu dereceli ideksli bir fiberde yayıım yapa ışığı göstermektedir. Şekil, ayrı modlarda ilerleye üç ışıı göstermektedir. Her ışı farklı bir yol izler, acak üç ışı da fiberi boyuu yaklaşık ayı sürede kat eder. Buu edei, fiberi kırılma idisii merkezde uzaklaştıkça azalması ve bir ışıı ilerleme hızıı, kırılma idisiyle ters oratılı olmasıdır. Dolayısıyla. ışı ve 3. ışı, fiberi merkezide e kadar uzakta ilerlerse, o kadar hızlı yayıım yapar. Şekil. Fiber Optik Kabloda Darbe Geişliği Yayılması 6

27 Bir fiber bir kabloda ilerleye bir ışık darbesii ispi zama/eerji ilişkisi Şekil de gösterilmektedir. Darbe fiberde ilerledikçe, darbeyi oluştura ışık ışılarıı zamada yayıldıkları görülmektedir; bu yayılma, darbe geliğide bir azalmaya ve darbe geişliğide de bir uzamaya ede olur. Şekilde, zama açısıda geri kala bir darbei ışık eerjisii, bir soraki darbeyle girişim yaptığı görülmektedir. Bua, darbe yayılması ya da darbe geişliği yayılması demektedir; darbe yayılması sayısal iletimde hatalara yol açar. Şekil 3a, tek kutuplu sıfıra döüşlü (UPRZ) bir sayısal iletimi göstermektedir. UPRZ iletimde (çok dar bir darbe varsaydığımızda), A darbesii ışık eerjisi bir bit süresi (t b ) geri kalırsa (yayılırsa), B darbesi ile girişim yapar ve 0 matık düzeyi matık düzeyie döüşür. Şekil 3b, her darbei bit süresie eşit olduğu, tek kutuplu sıfıra döüşsüz (UPNRZ) sayısal iletimi göstermektedir. UPNRZ iletimde, A darbesii eerjisi bir bit süresii yası oraıda geri kalırsa, B darbesi ile girişim yapar. Dolayısıyla, UPNRZ iletimlere orala UPRZ iletimlerde iki kat daha fazla gecikme ya da yayılma olmasıa müsaade edilebilir. Şekil 3. Sayısal İletimleri Darbe Yayılması a. UPRZ b. UPNRZ Bir fiberde yayıım yapa ışığı e hızlı ve e yavaş ışılarıı mutlak gecikme süreleri arasıdaki farka, darbe yayılma sabiti ( t) deir; darbe yayılma sabiti, geellikle kilometre başıa aosaiye (s/km) ciside ifade edilir. O halde toplam darbe yayılması ( T), darbe yayılma sabiti ( t) ile toplam fiber uzuluğuu (L) çarpımıa eşittir. T, matematiksel olarak şöyle ifade edilir: s T ( s) = t( ) L( km) km UPRZ iletimlerde, bit bolü saiye (bps) olarak maksimum veri iletim hızı şöyle ifade edilir: F ( bps) = b t L 7

28 UPNRZ iletimde ise, maksimum iletim hızı şudur: Örek: F ( bps) = b t L Darbe yayılma sabiti 5 s/km ola 0 km uzuluğuda bir fiber optiği; (a) Tek kutuplu sıfıra döüşlü ve (b) Tek kutuplu sıfıra döüşsüz iletimler içi maksimum sayısal iletim hızlarıı bulu. (a) UPRZ F = = Mbps b 5s / km 0km 0 (b) UPNRZ F = = Mbps b ( 5s / km) 0km 0 Souçlar, bu fiber optik içi mümkü ola sayısal iletim hızıı, UPRZ iletimde (0 Mbps) UPNRZ iletime (0 Mbps) orala iki katı daha fazla olduğuu göstermektedir. Bağlaşım Kayıpları Fiber kablolarda, şu üç optik eklem türüde herhagi biride bağlaşım kayıpları meydaa gelebilir: Işık kayağı-fiber bağlatıları Fiber-fiber bağlatıları Fiber-fotodedektör bağlatıları Eklem kayıplarıa çoğulukla şu ayar sorularıda biri ede olur: Yaal ayarsızlık, aralık ayarsızlığı, açısal ayarsızlık ve kusursuz olmaya yüzey Yaal ayarsızlık: Yaal ayarsızlık, bitişik iki fiber kablo parçası arasıdaki yaal kayma ya da ekse kaymasıdır. Kayıp miktarı, bir desibeli beş ila oda biriyle birkaç desibel arası olabilir. Eğer fiber ekseleri, küçük fiberi çapıı % 5'i dâhilide ayarlamışsa, bu kayıp ihmal edilebilir. Aralık ayarsızlığı: Aralık ayarsızlığıa baze uç ayrılması da demektedir. Fiber optiklerde ekler yapıldığıda, fiberleri birbiriyle temas etmesi gerekir. Fiberler birbiride e kadar ayrı olursa, ışık kaybı o kadar fazla olur. İki fiber birbirie bir bağlatı parçasıyla birleştirilmişse, uçlar temas etmemelidir. Buu edei, iki ucu bağlatı parçasıda birbiriyle sürtümesii fiberlerde biride ya da her ikiside birde hasara yol açabilecek olmasıdır. Açısal ayarsızlık: Açısal ayarsızlığa baze açısal yer değiştirme de deir. Açısal 8

29 ayarsızlık de az ise, kayıp 0,5 db de az olur. Kusursuz olmaya yüzey: Kusursuz olmaya yüzey, Şekil 4d de gösterilmiştir. İki bitişik kablou uçlarıı bütü pürüzleri giderilmeli ve iki uç birbirie tam olarak uymalıdır. Fiber uçları dikey çizgide açıklıkları 3 te az ise, kayıplar 0,5 db de az olur. Işık Kayakları Şekil 4. Fiber Optik Bağlaşım Kayıpları Temel olarak, fiber optik iletişim sistemleride ışık üretmede yaygı olarak kullaıla iki aygıt vardır: ışık yaya diyotlar (LED ler) ve ejeksiyo lazerli diyotlar (ILD ler). Her iki aygıtı da avatajları ve dezavatajları vardır ve birie orala öteki aygıtı seçilmesi, sistem gerekliliklerie bağlı olarak yapılır. Işık Yaya Diyotlar(LED) Temel olarak, ışık yaya diyot (LED) yalızca bir P-N eklem diyodudur. Çoğulukla, alümiyum galyum arseit (AlGaAs) veya galyum arseit fosfit (GaAsP) gibi yarıiletke bir malzemede yapılır. LED ler ışığı doğal emisyola yayarlar; ışık, elektrolar ile delikleri yeide birleşimii bir soucu olarak yayılır. Diyot ileri ögerilimli olduğuda, p- eklemi üzeride azılık taşıyıcıları meydaa gelir. Azılık taşıyıcıları eklemde, çoğuluk taşıyıcıları ile yeide birleşip, eerjiyi ışık şeklide verirler. Bu süreç, temel olarak klasik bir diyottaki süreç ile ayıdır; aradaki fark şudur: LED lerde belli yarıiletke malzemeler ve katkılama maddeleri, süreç ışıma yapacak (foto üretecek) şekilde seçilir. Foto, elektromayetik dalga eerjisii bir icemidir. Fotolar ışık hızıda ilerleye parçalardır, acak durağa halde ike kütleleri yoktur. Klasik yarıiletke diyotlarda (sözgelimi, germayum ve silisyum), süreç temel olarak ışıma yapmaz ve foto üretimi olmaz. Bir LED imal etmek içi kullaıla malzemei eerji aralığı, LED de yayıla ışığı görüür ışık olup olmadığıı ve ışığı regii belirler. E basit LED yapıları, sade eklemli, epitaksiyel olarak büyütülmüş veya tek dağılmış aygıtlardır; bu yapılar Şekil 5 de gösterilmiştir. Epitaksiyel olarak büyütülmüş LED ler, geellikle silisyum katkılı galyum arseitle yapılırlar (Şekil a). Bu tür LED de yayıla tipik bir dalga boyu 940 m dir; 00 ma lik ileri yöde akımda tipik çıkış gücü ise 3 mw tir. Düzlemsel dağılmış (sade eklemli) LED ler (Şekil b), 900 m lik bir dalga boyuda yaklaşık 500 µw çıkış yaparlar. 9

30 Şekil 5. Sade Eklemli LED Yapıları (A. Epitaksiyel Olarak Büyütülmüş B. Düzlemsel Dağılmış) Sade eklemli LED leri öde gele dezavatajı, ışık emisyolarıı yölü olmayışıdır; bu da bu tür diyotları fiber optik sistemler açısıda kötü bir seçeek halie getirir. Şekil 6. Düzlemsel Karışık Eklemli LED Şekil 6 da yapısı gösterile Düzlemsel karışık eklemli LED, epitaksiyel olarak büyütülmüş LED e oldukça bezer; aradaki fark, düzlemsel karışık eklemli LED de geometrik tasarımı, ileri yöde akımı aktif katmaı çok küçük bir alaıa yoğulaştıracak şekilde yapılmış olmasıdır. Bu yüzde, düzlemsel karışık eklemli LED leri sade eklemli LED lere orala çeşitli avatajları vardır. Bu avatajlar şulardır: Akım yoğuluğudaki artış, daha parlak bir ışık spotu oluşturur. Emisyo yapa alaı daha küçük olması, yayıla ışığı bir fibere bağlamayı kolaylaştırır. Etkili küçük alaı kapasitası daha düşüktür; bu da düzlemsel karışık eklemli LED leri daha yüksek hızlarda kullaılmasıı sağlar. Burrus oyuklu yüzey emisyolu LED, telekomüikasyo gibi öemli pratik uygulamalar içi, 00 Mbps yi aşa veri hızları gerekmektedir. Bu uygulamalar içi, oyuklu LED geliştirilmiştir. Oyuklu LED i, Bell Laboratuvarları da Burrus ve Dawso geliştirmiştir. Bu LED, yüzey emisyolu bir LED dir ve Şekil 7 de gösterilmiştir. 30

31 Şekil 7. Burrus Oyuklu Yüzey Emisyolu LED Burrus oyuklu LED, ışığı birçok yöde yayar. Oyuk, yayıla ışığı çok küçük bir alaa yoğulaşmasıı sağlar. Ayrıca, ışığı daha da küçük alalara yöledirmek içi yaya yüzeyi üzerie yakısak mercekler yerleştirilebilir. Bu aygıtlar, stadart yüzey yayıcılarda daha verimlidirler ve daha fazla gücü fiber optiğe bağlamasıı sağlarlar, buula birlikte imal edilmeleri daha zor ve daha pahalıdır. Şekil 8. Kear Emisyolu LED Kear emisyolu LED: RCA tarafıda geliştirile kear emisyolu LED, yukarıda gösterilmiştir. Bu LED ler, yüzey emisyolu LED lere orala daha yölü bir ışık pateri yayarlar. Yapımı, düzlemsel -diyotlara ve Burras diyotiaria bezer, acak burada yayıcı yüzey dairesel bir ala değil bir çizgidir. Işık, etki bir çizgide yayılır ve eliptik bir huzme oluşturur. Daha fazla ışık yaydıkları içi yüzey emisyolu LED ler, kear emisyolu Şekil 9. LED i İleri Akım Ve Çalışma Sıcaklığıa Bağlı Çıkış Gücü Özellikleri LED lerde daha yaygı olarak kullaılır. Acak, yüzey emisyolu diyotları bağlaşım kayıpları daha fazladır ve bat geişlikleri daha dardır. LED de yayıla ışık gücü, aygıtta geçe ileri yöde akımı doğrusal bir foksiyoudur. Bir LED i optik çıkış gücüü kısme çalışma sıcaklığıı bir foksiyou olduğu da görülebilir. 3

32 Diyot iletimde ike ışık eerjisi yayacaktır. Bu eerji elektromayetik spekturumu ya görülebile veya ifrared kısmıda olabilir. Işık yaya diyotlar, düşük çalışma gerilimleri, dijital matık devreleri ile uygulukları ve güveirlikleride dolayı siyal lambaları olarak ve görsel paolarda yaygı olarak kullaılır. Görsel pao LED leri kırmızı, portakal, sarı ve yeşil reklerde kolayca buluabilir, fakat mavi reklisi daha zor buluur. Bir fiber optik devrede (sistemde) ışık kayağı olarak kullamak içi bir led ifrared bölgede ışık yaymalıdır. Bir LED i ışık eerjisi yaydığı özel dalga boyu, kullaıla malzemeye ve ispi yoğuluğua bağlıdır. Bu tablo de gösterilmiştir. Tablo. Dalga Boyua Bağlı Olarak LED lerde Kullaıla Malzemeler Bir LED de yayıla ışık uygulaa bir siyalle ayarlaabilir ve Şekil 30, iki mümkü metodu göstermektedir. Şekil 30a da görüldüğü gibi, açık kollektörlü bir VE DEĞİL kapısrı iletime geçirmek ve kesime sokmak içi dijital bir siyal uygulaır. Kapı çıkışı düşük olduğu zama T iletmiyor olacaktır ve bütü akım, I=Vcc/R LED i içide geçer ve ışık yayar. Tersi olarak kapı çıkışı yüksek ise T tetikleir ve akımı çoğuu LED üzeride geri alır. Böylece LED ışık yaymayı keser. Eğer LED aalog olarak ayarlaacaksa, Şekil 30b devresi kullaılabilir. Opamp bir gerilim kotrollü akım kayağı olarak kullaılır ve çıkış LED i sürücü akımıı geliğii ayarlamak içi bir trasistor tarafıda yükseltilir. Açıkça söylemek gerekirse, giriş siyal gerilimii egatife gitmesie izi verilmemelidir, aksi takdirde LEd kesime gidecektir. Şekil 30. Bir LED i a. Bir Dijital Siyalle b. Bir Aalog Siyalle Sürülmesi Ejeksiyo Lazer Diyot(ILD) Lazer sözcüğü, uyarılmış yayılım emisyou tarafıda ışığı yükseltilmesi (İgilizce light amplificatio by stimulated emissio of radiatio ) sözcüklerii ilk harfleride oluşturulmuş bir kısaltmadır. Lazerler, gazlar, sıvılar ve katı maddeler de dâhil 3

33 olmak üzere çok farklı malzemelerde yapılır, acak fiber optik iletişimde e sık kullaıla lazer türü yarıiletke lazerdir. Şekil 3. Ejeksiyo Lazerli Diyot Yapımı Ejeksiyo lazerli diyot (ILD) LED e bezer. Aslıda, belli bir eşik akımıı altıda ILD, LED gibi davraır. Eşik akımıı üstüde, ILD salıım yapmaya başlar; leyzig meydaa gelir. İleri ögerilimli p- eklemli bir diyotta akım geçerke, yarıiletke malzemei eerji aralığı tarafıda belirlee bir frekasta doğal emisyola ışık yayılır. Belli bir akım düzeyie ulaşıldığıda, p- eklemii her iki yaıda üretile azılık taşıyıcılarıı ve fotoları sayısı, daha öcede uyarılmış azılık taşıyıcıları ile çarpışmaya başlayacakları bir düzeye ulaşır. Bu da iyoizasyo eerji düzeyide bir artışa ede olur ve taşıyıcıları kararsız hale getirir. Bu durum meydaa geldiğide, tipik bir taşıyıcı çarpışma öcesi ormal değerii üzeride bir eerji düzeyide karşıt bir taşıyıcı türüyle birleşir. Bu süreç içide, iki foto oluşur; foto, başka bir taşıyıcıyı uyarır. Temel olarak, fotoları sayısıda bir kazaç gerçekleştirilmiş olur. Buu meydaa gelebilmesi içi, çok sayıda taşıyıcı (delikler ve elektrolar) sağlayabilecek büyük bir ileri yöde akım gereklidir. ILD i yapımı LED i yapımıa bezer; aradaki fark, ILD de uçları oldukça pürüzsüz olmasıdır. Ayayı adıra uçlar, fotoları etki bölgede yakalar ve fotolar, uçlar arasıda ileri geri yasırke, serbest elektroları deliklerle ormalde daha yüksek bir eerji düzeyide birleşmesi içi uyarır. Bu sürece leyzig deir. Şekil 3. ILD i İleri Yöde Akım Ve Sıcaklığa Bağlı Çıkış Gücü Özellikleri Tipik bir ILD i çıkış ışık gücü Şekil 3 de gösterilmiştir. Eşik akımıa ulaşılıcaya kadar, çok az çıkış gücüü elde edildiği görülmektedir; daha sora leyzig meydaa gelir. Leyzig başladıkta sora, sürme akımıdaki küçük artışlarla optik çıkış gücü öemli ölçüde artar. Şekilde ILD i optik çıkış gücü büyüklüğüü, LED ye orala çalışma sıcaklığıa daha fazla bağlı olduğu görülebilir. 33

34 Şekil 33. LED Ve ILD Yayılım Paterleri Şekil 33 LED ve ILD ye özgü ışık yayılım paterlerii göstermektedir. Işık ILD i ucuda, yoğulaştırılmış dar bir huzme şeklide dışarı yayıldığı içi, ILD i yayılım pateti daha yölüdür. ILD leri Avatajları ILD leri daha yölü bir yayılım paterleri olduğu içi, bu diyotları ışığıı optik fibere bağlamak daha kolaydır. Bağlaşım kolaylığı, bağlaşım kayıplarıı azaltır ve daha küçük fiberleri kullaılmasıa olaak sağlar. ILD i emisyo çıkış gücü, LED i emisyo çıkış gücüde daha büyüktür. ILD i tipik çıkış gücü 5 mw (7 dbm); LED leri çıkış gücü ise 0,5 mw(-3 dbm) dir. ILD ler daha yüksek bir sürme gücü sağladığıda, uzak mesafelere iletişim gerçekleştire sistemlerde ILD ler kullaılır. ILD ler LED lere orala daha yüksek bit iletim hızlarıda kullaılabilirler. ILD ler mookrom ışık üretirler; bu da kromatik ayrılmayı ya da dalga boyu ayrılmasıı azaltır. ILD Ieri Dezavatajları ILD ler tipik olarak LED lerde 0 kat daha pahalıdır. ILD ler daha yüksek güçlerde çalıştığı içi, tipik olarak LED lerde çok daha kısa ömürlüdürler. ILD Ieri sıcaklık bağımlılığı LED lere orala daha fazladır. Işık Dedektörleri Bir optik dedektörü veya foto dedektörü foksiyou bir giriş ışık siyalii eşdeğer bir elektriksel çıkış siyalie çevirmektir. Dedektör çalışmasıda lieer olmalı ve gele ışığı dalga boyuda maksimum algılama yeterliliğie sahip olmalıdır. P- fotodiyotu, fototrasistor, PIN fotodiyodu ve çığ fotodiyodu foto dedektörleri içerisie dâhildir ve bularda sadece so ikisi ormal olarak fiber optik sistemleride kullaılır. Bir pi veya çığ foto-diyodu tarafıda üretile akım küçüktür ve düşük gürültülü bir yükseltici tarafıda yükseltilmelidir, ikisii birleşimi optik alıcı olarak isimledirilir. Bir optik alıcı; fotoakımıı yükselte bir düşük gürültülü yükselticide ve gire ışığı 34

35 fotoakımıa çevire pi veya çığ fotodiyotta meydaa gelir. Alıcıı performası yai badgeişliği, diamik sıırı ve gürültü değeri temel olarak, düşük gürültülü yükseltici tarafıda belirleir. Yükseltici, siliko bipolar veya ala etkili trasistorları veya GaAs mosfetleri kullaabilir. So verile elema e düşük gürültü değerie fakat e yazık ki e yüksek duyarlılığa sahiptir, ayı zamada azaltılmış bir diamik sııra da sahiptir ve frekas degelemesi ister. Bir optik alıcıı temel devresi Şekil 34 de gösterilmiştir. Optik alıcı paketlerii bir grubu çeşitli üreticiler tarafıda, örek olarak Natioal Semicoductor LH008, üretilirler. Şekil 34. Temel Optik Alıcı Fiber optik iletişim alıcılarıda ışık eerjisii algılamada yaygı olarak kullaıla iki aygıt vardır: PIN (pozitif-has-egatif) diyotlar ve APD (çığ fotodiyotları). PIN Diyotlar Şekil 35. PIN Fotodiyotu Yapısı PIN diyot, tükeim katmalı bir foto diyottur ve muhtemele fiber optik iletişim sistemleride e çok kullaıla ışık dedektörüdür. Şekil 35 bir PIN diyodu temel yapısıı göstermektedir. Çok az katkılamış (heme heme saf ya da has) bir -türü yarıiletke madde katmaı, çok fazla katkılamış iki (biri türü, diğeri p türü madde) temas alaıı eklemi arasıa sıkıştırılmıştır. Işık aygıta çok küçük bir pecerede girer ve taşıyıcısız has maddei üzerie düşer. Has madde katmaı, aygıta gire fotoları çoğuu soğuracak kalılıkta yapılmıştır. Temel olarak, PIN foto diyot, LED e tamame karşıt bir tarzda çalışır. Fotoları çoğu has maddei valas badıdaki elektrolar tarafıda soğurulur. Fotolar soğurulduğuda, tükeim alaıda taşıyıcıları oluşması içi yeterli eerji elde edilir ve böylece akım aygıtta akabilir. Fotoelektriksel etki bir PIN diyodu pecereside gire ışık, has madde tarafıda soğurulur ve elektroları valas badıda iletim badıa geçirmeye yetecek eerjiyi sağlar. İletim badıa geçe elektroları sayısıdaki artış, valas badıdaki delikleri sayısıdaki bir artış ile eşleir. Bir fotodiyotta akımı akabilmesi içi, valas elektrolarıa eerji 35

36 aralığıı aşmaları içi gerekli eerjiyi verecek kadar ışık soğurulmalıdır. Silisyumu eerji aralığı, ev dir (elektro volt). Diyodu çalışması, matematiksel olarak aşağıdaki gibi ifade edilir. Silisyum içi eerji aralığı E g =, ev tur: Böylece silikou eerji aralığı şu olur: ev =,6 0-9 J 9 J = (, ev )(,6 0 ) =,79 0 J ve eerji E = h f ev E g 9 Burada h=plack sabiti=6, J/Hz f = frekas (Hz) Deklemi yeide düzeler ve f i bulmak içi çözersek, şu soucu elde ederiz: f E h,79 0 6, = = 34 J J / Hz =, Hz Dalga boyua döüştürmek şu soucu verir: λ = c f = m / s 4,705 0 Hz = 09m Dolayısıyla, bir silisyum fotodiyodu eerji aralığıı aşmaya yetecek sayıda elektro üretmek içi, 09 m ya da daha kısa ışık dalga boyları veya, Hz ya da daha yüksek ışık frekasları gerekmektedir. Çığ Fotodiyotları(APD) Şekil 36. Çığ Fotodiyoduu Yapısı Şekil 36 bir çığ foto diyotuu (APD) temel yapısıı göstermektedir. APD i yapısı pip dir. Işık diyota girer ve ice, çok katkılamış katmaı tarafıda soğurulur. Bu, i-p- eklemi üzeride yüksek bir elektriksel ala şiddeti oluşmasıa ede olur. Yüksek ters ö gerilimli ala şiddeti, eklemi çöküm gerilimie yakı değerlerde çarpma iyoizasyoua ede olur. Çarpma iyoizasyou esasıda, bir taşıyıcı öteki bağlı elektroları iyoize etmeye yetecek eerjiyi kazaabilir. Bu iyoize edilmiş taşıyıcılar da daha fazla iyoizasyo meydaa gelmesii sağlarlar. Süreç bir çığ gibi devam eder ve gerçekte dâhili bir kazaca ya da taşıyıcı katlamasıa (çoğalmasıa) eşdeğerdir. Dolayısıyla APD ler, PIN diyotlarda daha duyarlıdır ve daha az ek yükseltme gerektirir. APD leri dezavatajları, ispete uzu geçiş süreleri ve çığ katlama (çoğalma) faktörüde kayaklaa dâhili olarak üretile ek 36

37 gürültüdür. Çığ fotodiyodu daha geiş bir bat geişliği ve daha hızlı bir cevap verme yeteeğii yaıda bir PIN diyotta daha yüksek bir cevaplama yeteeğie sahiptir. Fakat diğer yada daha pahalı, daha gürültülü ve ısıdaki değişmelere daha duyarlıdır. Ayrıca büyük bir ters kutuplama gerilimie ihtiyaç duyar. Fototrasistorlar Bir fototrasistor ormal olarak kolektörü ve emiteri bulua baz ucu olmaya bir bipolar trasistordur. Işık trasistoru baz bölgesie geldiği vakit delik-elektro çiftleri üretilecek ve kolektör sızıtı akımı yükselecektir. Bu akım fotodiyotu foto akımıda çok daha büyüktür fakat cihaz çalışmak içi ispete yavaş olduğuda dolayı hızlı bir cevap isteye fiber optik sistemlerde veya diğer optik elektroik uygulamalarıda kullaılmaz. Fototrasistor, ortak emiterli devrede (Şekil 37a), veya bir emiter izleyici olarak çalıştırılabilir. (Şekil 37b) Bazı fototrasistorlar Şekil 37c de görüldüğü gibi bir led ile birlikte kullaılmak içi dizay edilmektedir. Şekil 37c deki gibi bir optik kublaj devre giriş ve çıkış uçları arasıda yüksek derecede bir yalıtım sağlar, bu özellik baze çok öemlidir. Optik kublajcılar olarak bilie bazı cihazlar bir etegrei içeriside led ve fototrasistor buludurabilirler. Işık Dedektörlerii Özellikleri Şekil 37. Fototrasistorları Kullaım Şekilleri Işık dedektörlerii e öemli özellikleri şulardır: Yaıt verme faktörü: Bu, bir foto dedektörü döüştürme verimliliğii bir ölçüsüdür. Yaıt verme faktörü, bir foto diyotu çıkış akımıı giriş optik gücüe oraıdır; bu faktörü birimi Amper/Watt tır. Yaıt verme faktörü, geellikle belli bir dalga boyu ya da frekas içi verilir. Karalık Akımı: Karalık akımı, ışık girişi olmadığıda bir fotodiyotta aka kaçak akımdır. Karalık akımıa, diyottaki ısıl olarak oluşa taşıyıcılar ede olur. Geçiş Süresi: Geçiş süresi, ışığı idüklediği bir taşıyıcıı tükeim bölgeside geçme süresidir. Bu parametre, belli bir fotodiyotta mümkü ola maksimum bit hızıı belirler. Tayf Yaıtı: Bu parametre, belli bir dalga boyuda gerçekleştirilebilecek aralığı ya da sistem uzuluğuu belirler. Geel olarak, bağıtılı tayf yaıtı dalga boyuu ya da frekası bir foksiyou olarak çizilir. Şekil 38 bir fotodiyota ilişki tayf yaıt eğrisii göstermektedir. 37

38 Bu fotodiyodu eerjiyi, 800 m ile 80 m aralığıda daha verimli bir şekilde soğurduğu görülmektedir. Sistem Tasarımı Şekil 38. Tayf Yaıt Eğrisi Belli bir uygulama içi bir fiberi seçimi, sistem gerekliliklerie bağlıdır. Seçim, söz kousu uygulamaı ekoomik ve lojistik şartlarıa bağlı olarak yapılır. Sistem tasarım aa parametreleri olarak bileşe seçimi, sistem mimarisi, siyal çoğullama ve modülasyo sayılabilir. Bileşe Seçimi: Tasarım aşamasıda maliyet-performas hesaplamarıda üç geel başlık altıda toplaa parametreler dikkate alıır: Işık kayağı ve ilgili sürme devreleri Fiber optik ve mekaik kablo yapımı Foto detektör ve alıcı devre özellikleri Bir sistem tasarımıda başlagıç adımıı çeşitli bileşeleri avatajları ile dezavatajlarıı değerledirmek oluşturur. Öreği optik bir sistemde bu, optik kayağıa değerledirilmesii içerir. Öce bir LED mi yoksa ILD mi kullamak gerektiği göz öüde buludurulur. ILD daha çok güç yayar ve daha dar bir hüzme profilie sahiptir. Bu tekrarlayıcı aralığı olarak daha uzu bir mesafeye izi verir. Bua ek olarak ILD i tayf geişliği daha dardır; bu da fiber-malzeme kayaklı ayrılmaı göz ardı edilmesie olaak sağlar. ILD i yaıt süreleri daha kısadır; bu da LED lere orala dah yüksek modülasyo hızlarıa imkâ taır. Buları yaıda ILD leri leyzig akım eşğide ya da bu eşiğ üstüde çıkış güçleri doğrusal olmaya özellikler gösterir. Bu da doğrusal aalog gelik modülasyou içi öemli bir dezavatajdır. LED leri doğrusal sürme akımıa bağlı güç özellikleri tercih edilir. Göz öüde buludurulması gereke bir soraki kou fiber türüü seçimidir. Bilidiği gibi mevcut üç fiber türü vardır. Tek modlu fiber mümkü ola e yüksek bat geişliği kapasitesii sağlar. Buula birlikte aşırı küçük çekirdek çapı, giriş bağlaşımıı ve fiber eklememelerii çok güç hale getirir. Ayrıca tek modlu fiberi NA ı azdır. Kademe 38

39 idisli fiberi NA ı derece idisli fiberi NA ıda dah yüksektir. Dolayısıyla kademe idisli bir fiber daha iyi bir bağlaşım verimliliği sağlar. Acak bat geişliği açısıda derece idisli fiber daha üstüdür. Alıcı tasarımı içi, bir PIN fotodiyot ile çığ fotodiyotu (APD) arasıda seçim yapılabilir. APD i suduğu avatajlar daha büyük bat geişliği ve daha düşük güç düzeyi (duyarlılık) algılamasıdır. Dezavatajları ise sıcaklığa bağlı kazaç ve yüksek ögerilimdir. Orta uzuluktaki hatlarda PIN fotodiyot tercih edilir. Bileşeleri seçerke elemaları özelliklerii eşlemek şarttır. Öreği kayağı tepe emisyo dalga boyu fiberi e düşük zayıflama dalga boyua karşılık gelmelidir. Bua ek olarak bu dalga boyuda fotodedektör maksimum yaıta sahip olmalıdır. Sistem Mimarisi: Bileşe seçimie ek olarak sistem mimarisi de sistem tasarım parametreleridedir. E basit mimari oktada oktaya mimaridir. İki yölü iletişim çoğullama veya mümküse iki fiberli kablo düzeii kullaılmasıı gerektirir. Coğrafi bir ala dağılmış bir sistemde çoklu erişim sistemi kullamak gerekebilir. Bu tür mimari ek bir bileşe olarak T veya yıldız koektörleri (bağlayıcı) kullaımıı gerektirir. Fiberleri birbirie kayaştırıldığı T bağlayıcı kullaa hat içi yol düzelemeside (çoklu dallama topolojisi) termialler aa hatta optik eerji göderir. Bağlaa ışık miktarı karşılıklı etkileşim uzuluğu ve çekirdekte çekirdeğe uzaklığa bağlı olarak değişir. Yıldız bağlayıcısıda bir termial özel bir iş içi ayrılmış bir fiber üzeride bağlayıcıya doğru bir siyal göderir. Işık. porta girer, dağılarak yayılır ve dielektrik aya tarafıda bütü öteki portlara yasıtılır. Siyal Çoğullama: Bir diğer parametre çoğullamadır. FDM ve TDM kullaılabilecek bildik çoğullama tekikleridir. Eğer her siyal içiayrı bir fiber mevcur ise uzay bölmeli çoğullama (SDM) kullaılabilir. Daha yei bir tekik ola dalda boyu bölmeli çoğullama (WDM) farklı dalga boylarıda kayaklar kullaılır. Bu tekik uygu siyali seçmek içi fotodedektörlerde filtreler gerektirir. Bu tekiği avatajı fiberleri bat geişliğii artmasıdır. Modülasyo: Hem LED leri he de ILD leri diyotları üzeride akmakta ola akımla değiştirmek suretiyle modüle etmek mümküdür. Aalog bilgiyle modülasyo içi temelbat aalog yoğuluk modülasyou kullaaılabilir. LED i çıkış optik gücü giriş elektriksel siyaliyle doğrusal olarak değişir. Bu yötem kullaıldığıda LED e uygulaa ögerilim, aşırı modülasyou (kırpma) meydaa gelmeyeceği bir düzeyde olmalıdır. Siyal algılaması bir kare yasası (optik güçte elektriksel akıma) fotodiyotu ve bir akım-gerilim öyükselteci aracılığıyla meydaa gelir. Eğer FDM varsa optik modülasyoda öce temelbat aalog bilgiyi ö işleme tabi tutmak gereklidir. Bu tür sistemlerde alt taşıyıcılı aalog-yoğuluk modülasyou kullamak yaygı bir uygulamadır. Temelbat aalog siyal öce RF alttaşıyıcıyı modüle eder; sora modülasyolu RF taşıyıcı optik kayağı şiddet modülasyoua tabi tutar. Modülasyo ideksleri aşırı modülasyou öleyecek şekilde seçilir. PPM ve PCM gibi darbe modülasyoları da fiber sistemler içi iyi bir alteratif oluşturmaktadır. Fiber sistemleri geiş bat geişliği bu seçeekleri cazip kılmaktadır. Temelbat aalog-yoğuluk modülasyoua orala daha yüksek bir SNR(S/N) iyileştirilmesi 39

40 gerçekleştirilebilir. İkili sayısal veriyi fiber optik bir hat üzeride iletmek içi e dolaysız tekik optik kayağı açık ve kapalı koumlara aahtarlamaktır. Performas ölçüsü olarak SNR ı yerii BER alır. Bir başka yaklaşım öce bir RF taşıyıcıyı sayısal olarak modüle etmek ve sora ışık kayağıı gelik modülasyoua tabi tutmaktır. Frekas, gelik ya da kaydırmalı aahtarlama gibi bilie tekikler kullaılabilir. SORULAR ) Fiber optik sistemi taımlayı. ) Bilgi kapasitesi ile bat geişliği arasıdaki ilişki edir? 3) Fiber optik kablolarla metalik kabloları avatajlarıı ve dezavatajlarıı karşılaştırı. 4) Fiber optik bir sistemi temel öğelerii özetleyi. 5) Cam ve plastik fiber kabloları karşılaştırarak, aralarıdaki farkları açıklayı. 6) Fiber optik bir kablou yapısıı kısaca alatı. 7) Aşağıdaki ışık frekaslarıı dalga boylarıı m ve A o ciside hesaplayıız. a. f =3, Hz b. f =3 0 4 Hz c. f 3 =3, 0 4 Hz d. f 4 =,9 0 4 Hz 8) Aşağıdaki ışık dalga boylarıa ait frekasları hesaplayıız. a. λ =500 A o b. λ =340 m c. λ 3 =800 m d. λ 4 =0000 A o 9) Bir çok modlu kademe ideksli fiberde =,5 ve =,48 dir. Fiberi uzuluğu L=800 m ve çekirdeğii çapı d = 60 µm, kullaıla ışık kayağıı dalga boyu λ = 50 m dir. Bua göre; a. Kritik açı θ c, b. Maksimum giriş açısı θ giriş, c. Ekse merkezide yayıım yapa ışık ışııı fiberde aldığı yol uzuluğu l merkez, d. Kritik açıyla yayıım yapa ışık ışııı fiberde aldığı yol uzuluğu l yasıya, e. Toplam darbe yayılması T, f. Darbe yayılma sabiti t, g. UPRZ ve UPRNZ iletimler içi maksimum veri iletim hızlarıı, h. Mod sayısı N i hesaplayıız. 0) Modal yayılma e demektir? Modal yayılma mod sayısı ile doğru oratılı 40

41 olduğua göre modal yayılmaı azaltılabilmesi içi e yapılabilir? ) Fiber optik iletişim sistemii blok diyagramıı çiziiz. Kısaca açıklayıız. ) Bir fiber optiğe gire ışık ışııı fiberde kırılmada yasıyarak yayıım yapabilmesi içi fibere giriş açısıı maksimumθ = olacağıı gösteriiz. 3) Eerji aralığı,8 ev ola bir PIN fotodiyot tarafıda algılaabilecek ışık frekaslarıı ve dalgaboylarıı hesaplayıız 4) Aşağıdaki hagi ışık dalga boyları yukarıdaki soruda belirtile fotodiyot tarafıda algılaabileceğii açıklayarak belirtiiz. a. λ =500 A o b. λ =340 m c. λ 3 =800 m d. λ 4 =0000 A o 5) Işık kayağı olarak ILD leri LED lere azara avataj ve dezavatajlarıı maddeler halide yazıız. 6) Fiber optik iletişim sistemideki kayıpları maddeler halide yazıp içleride bir taesii açıklayıız. 7) çekirdek =,5, koruyucu zarf =,4, hava = olduğua göre bu fiber içi θ kritik açısı yaklaşık edir? 8) m. kaç A o dür? 9) Fiber optikte kullaıla ışık dedektörlerii açıklayıız. 0) Nümerik açıklık değeride sistem tasarımı açısıda fiberleri belirlerke asıl yararlaılır? ) Frekas tayfı hagi frekaslarda başlar ve biter? ) Optik iletim özelliklerii açıklayıız. 3) Işık tayflarıı frekasıa göre küçükte büyüğe doğru sıralayıız. 4) Bir foto diyotu çıkış akımıı giriş optik gücüe oraıdır hagi kavramı taımıdır? 5) Işık dedektörleride tayf yaıtı eyi bir foksiyou olarak çizilir? 6) Yadaki fiber kesitideki bağlaşım kaybı hagisidir? 7) Bir fiberde yayıım yapa ışığı e hızlı ve e yavaş ışılarıı gecikme süreleri arasıdaki farka e deir? 8) Modal yayılmaı küçükte büyüğe e çok olduğu fiber türü sıralaması hagisidir? 9) Işık hızı e kadardır? 30) E çok kırıla ışık hagisidir? 3) Çeşitli dalga boylarıı içere ışık kayağıı ede olduğu kayba e ad verilir? Açıklayıız. 3) Fiberde ışık ışıı hagi kısımda ilerler? 33) Bir 5 km lik fiberde meydaa gele toplam darbe yayılması 50 s, diğer bir 500 m lik fiberde darbe yayılma sabiti 0 s/km olduğua göre iki fiberi maksimum Veri iletim hızları hakkıda e söyleebilir?(her ikiside de ayı tür iletim söz kousudur.) giriş 4

42 BİT ORANI ORTAM (Mbps),5 3, KOAKSİYEL 6, FİBER OPTİK SES KANALI TEKRARLAYICI BOŞLUĞU (km) ÇOK MODLU TEK MODLU Tablo 3. Koaksiyel Ve Fiber Optik Kablou Karşılaştırılması Dalga boyu (m) Frekas aralığı (THz) Bad Etiketi Fiber type Uygulama 80 to to 333 Multimode LAN 80 to to S Sigle mode Various 58 to to 9 C Sigle mode WDM 56 to to 9 L Sigle mode WDM Tablo 4. Fiber Optik Uygulamalarda Frekas Kullaımı Tekrarlama Kablo tipi Frekas aralığı Tipik Zayıflatma Tipik gecikme aralığı Twisted pair 0 to 3.5 khz 0. khz 50 µs/km km (with Twisted pairs (multi-pair 0 to MHz 0.7 khz 5 µs/km km cables) Coaxial cable 0 to 500 MHz 7 0 MHz 4 µs/km to 9 km Optical fiber 86 to 370 THz 0. to 0.5 db/km 5 µs/km 40 km Tablo 5. Çeşitli Kablolara Ait Frekas, Zayıflama, Gecikme Ve Tekrarlayıcı Aralıkları 4

43 A AC Ackowledgemet ACR(Atteuatio crosstalk ratio) Adaptive techology Adaptör Advaced paketized voice (APV) AF Aggregate iput rate/tüm giriş oraı Air core/hava boşluğu Air-group dielectric/hava boşluğu dielektriği Akım kapasitesi Akış kotrolü Aktif/pasif cihaz Aktif termial Alaşım Alev dayaıklılığı Alıa veri Alteratif akım AM (Amplitude modulatio)/gelik modülasyou America stadard code for iformatio iterchage Amper Amplitude Aalog Aalog siyal Aeal ANSI (America Natioal Stadarts Istitute Aramid iplik Arayüz (iterface) Arayüz döüştürücü Asekro iletim ASTM (America Society for Testig & Materials Aşırma direci ATM Asychroous (trasfer mode) FİBER OPTİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ: Amper. Alteratif akım. Komüikasyo protokolleride bir cevap olarak kullaıla bir karakter. Bir ACK, bir göderii başarılı olarak yapıldığıı göstermek üzere göderiyi yapaa bilgi amaçlı gider. Belli bir frekasta zayıflama ile crosstalk arasıdaki db olarak fark. Networkde data iletimide bir data kablosudaki bir bükümlü per üzeride göderile siyali ayı peri souda diğer perlerde dolayı oluşa parazit siyallerde daha kuvvetli olarak alımasıı sağlaya öemli bir karakteristiktir. Otomatik olarak bir cihazı bağlı buluduğu etworku çalışmasıa uyumuu sağlaya, böylece etwork performasıı optimize ede ve adaptörler, switchlerle desteklee, Itel firmasıca geliştirilmiş bir tekolojidir. Bir cihazı etworke bağlatısıı sağlaya ve komüikasyo içi etworkle cihaz arasıdaki elektriksel uyumu kotrol ede devredir. Ayı zamada etwork bağlatı kartı (NIC) olarak da adladırılır. Düşük tepe ses dijitalleme tekiği. Sadece 9,6 Kbps lik bir bat geişliği gerekirke isteğe bağlı kabul edilebilir ses siyalleri üretir. Audio frekası. Tüm giriş oraları bir multiplexer a bağlı tüm termialleri toplam data oraıı ölçer. Birdebire oluşa tüm giriş oraı, herhagi bir ada multiplexer tarafıda alıa maksimum data oraıı gösterir. Jel doldurulmamış kablolar. Bir koaksiyel dizayıdaki aa iletkei tuta plastiği moofibmetie artık ola dielektriği havaya vermesidir. Bu dizayda %84 e kadar ola hızlar başarıyla çevrilebilir. Akım taşıma kapasitesi. Bir iletkei güvelikle taşıyabileceği maksimum akım miktarı. Iki cihaz arasıda veri akışıı düzeleme metodu; bir cihaz kapasitesie ulaştığıda veri kaybıı öler. Akım geçişi uygulamalarıda, aktif içi akım sağlayabile bir devre ve bağlı cihazda akımıı çeke devre (pasif). SCSI da, host adaptörü tarafıda sağlaa termial gücüü, oluşa değişikliklere göre kompase ede bir voltaj regülatörü de içere bir termialdir. Host adaptörü tarafıda sağlaa termial gücüü, oluşa değişikliklere göre kompase ede gelişmiş bir devre içere termial, kompleks SCSI sistemlerideki bus empedasıı değişimlerii de kompase eder. Aktif termialleri bir gerilim regülatörüyle kotrol eder. Hızlı ve geiş SCSI ve ötesideki sistemler, aktif termialler sayeside bu sistemi başıda ve souda ayı güveilirlikle çalışır. Biraz daha maliyet gerektirir acak sistemde daha stabil ve daha az problemli çalışma sağlar. İki veya daha fazla faklı polimeri ve metali kombiasyou. Geellikle her polimer metali farklı kullaım amaçlı alaşımı yapılır. Isıı kayağı kaldırıldığıda bir alevi beslememede malzemei yeteeği. Bir DCE de DTE ye yollaa RS-3 siyali. Politeri sürekli değiştiği elektrik akımı türü. Değişim sayısı (dakikadaki) frekas olarak adladırılır. Gelik modülasyou. Verici (ışık kayağı) siyal kuvvetii yoğuluğuu giriş siyalii geliğie göre değiştiği bir siyal iletim yoludur. Bilgi Değişimi Amerika Stadart Kodlaması. ASK Key olarak lase edilir. Veri hizmetleri arasıda uyumu sağlaya ve birçok mii bilgisayar ile PC ler arasıdaki sağlaya 7 bitli veri kodudur. Stadart akım birimi. Ohm luk bir direce V gerilim uyguladığıda direç üzeride geçe akım miktarı olarak taımlaır. Bir amper akım, bir Coulomb yükü buluduğu oktada bir saiyede geçerek üretilir. Büyüklük. Sürekli olarak değişebile miktarlardaki datayı temsil eder. Ayrılmış değerleri olamaya, sürekli değişe elektrik siyali. Aalog siyaller, diğer dalgaları doğal kopyaları veya göstergeleridir. Bir aalog audio siyali öreği, duyulabile sesi birleştire basıç dalgalarıı temsil eder. Bir metal veya camı, erime oktasıa yakı bir sıcaklığa dek ısıtıp yavaş yavaş soğutarak yumuşatma (tavlama). Bu işlem geelde materyali gerilme kuvvetii azaltır, esekliğii artırır. Amerika Ulusal Stadartlar Estitüsü. Siecor kabloda kullaıla ve fiber demetie ekstra koruma sağlaya sıkı bir elemet. Kevlar da özel bir aramid ipliği markasıdır. İki sistemi veya bir majör bir miör sistemi karşılaşıp birbirlerii etki hale getirme alaı. Karşılaştırılamaz elektrik siyalleri, koektörleriyle iki sistem arasıda iletişime izi vere cihaz. İletke karakterleri arasıdaki zama aralıklarıı eşit olmayabileceği bir iletişim metodudur. İletim, her bitteki start-stop karakterleriyle kotrol edilir. (Sekro iletimdeki zama kotrollü iletimde farklı olarak.) Amerika Test ve Malzemeler İceleme Birliği. Çıplak tel, kablo veya materyali yüzey aşamasıa karşı gösterdiği direç özelliği. Asekro trasfer modu. Belli mesafelerde paketler içi kullaıla bir SONET paket değişim tekiğidir. 43

44 Attachmet user....(aui) Atteuatio/Zayıflama Atteuator/Zayıflatıcı Audio Audio frekası Autobaud rate detectio... Automatic request for...missio (ARQ) AWG (America wire cage) AWM (Appliace wirig material) Backreflectio, optical...loss /Geri yasıma, optikal döüş kaybı. Backboe/Omurga Backscatterig/Geri dağılma Bağlatı Balu Bat Bat geişliği Basebad Baud Bayoet-eilcoucelma Bayoet couplig Bel Bed loss/bükülme kaybı BER (Bit-Error-Rate) Bider/Bağlayıcı Bit BNC Bodig Bozulma BPS Braid/Saç örgülü şerit Bradwidth/Bat geişliği Breakdow voltage/arıza voltajı Breakout Bridge Broadbad Broadcast Buffer Bulkhead E çok 5 pi AD tipi koektör ve kabloları ile tek veya bir çok kaallı cihazı bir Etheret vericisie bağlamakta kullaılır. Vericiyle NIC ya da diğer etwork oktası arasıdaki bağlatı 0 BASE 5 Etheret Networkudedir. Bir siyali bir kablo veya devrede ilerlediğide geliğide oluşa azalmadır. Bir oraı logaritması olarak ölçülür. Desibel (db) olarak ifade edilir. Bir fiberdeki optiksel güç artırımıı azalta pasif bir optikal kompoettir. İsa kulağıı duyduğu sesleri tarif etmek içi kullaılır. Ayı zamada bu aralıkta (0 Hz-0 khz) kurula devreleri işletmek içi kullaılır. İsa kulağıı duyduğu frekas aralığı: 0 Hz de Hz ye kadar. Autobaud oraı keşfi ortaya çıkarma. İletildiği devreyi bilgiledirir; eğer doğru olarak alımaya bir veri varsa iletim devresi ou tekrar alıcıya göderir. Amerika tel ölçüsü. Bir tel çapı karakteristiği. AWG umarası küçüldükçe tel çapı büyür. Kablolama uygulama materyali. Hava ve cam arasıdaki yığı yasıma miktarı farkıda dolayı bir fiberi soudaki çatlaklık veya parlaklıkta dolayı yasıya ışık. Geellikle düşe ışığı %4 üüü düşe ışığa oraı db olarak ifade edilir. Çoklu seviyede dağılmış tüm sistemleri bir araya getirmek içi kullaıla kablo. OTDR ölçümlerii yaparak bir fiberdeki ışığı kayağa doğru geri yayılması. Elektroik devrelerde (veri) alışverişii sağlaya kompoetler ve tekoloji. Degelememiş bir koaksiyel iletim hattıı degeli bir hat ile işleştire bir devre. Ayı zamada 300 ohm degelemiş empedas, 75 ohm degesiz empedasa çevrilebilir. Yai bir traformatör görevi de yapar. Saiyedeki veri iletim hızıı ortalama birimidir (500 bat = 500 bit/saiye). Siyal frekaslarıı oraı veya fiber optik kompoet, bağlatı veya etworkü bit oraıda çalışacağı ora. Veriyi temsile gerilimi kullaıldığı iletim tekiğidir. Bir ışık düğmesii açıp kapamaya bezer. Siyalleme/işaretleme hızı birimidir. Baud daki hız, hat değişikliği sayısıdır (frekasta, amplitude da). Düşük hızlarda her değişiklik sadece bir bit durumuu gösterir ve baud oraı bps ye eşittir. Hız arttıkça, her değişiklik birde çok biti gösterir ve baud oraı bps ye eşit olmaz. Acak geelde baud rate ve bps, sık sık değişebilir. İşaretleme hızı birimi baud hızı, ayrılmış (devamsız) olayları sayısıdır (saiyedeki). Eğer her değişiklik sadece bir bit durumuu temsil ederse, baud oraı bps ye eşittir. Her değişiklik birde fazla biti temsil ettiğideyse (öreği dibit), baud oraı, bps ye eşit olmaz. Bir bayoet-kılıf iletkedir (miyatür kılıf içi); TCN ile karşılaştırır. İletkeler içi hızlı komplaj sağlaya bir devredir. Silidirik depoda (receptable) çıka piler, çivili duy (bayoet) oluğudaki uygu boşluklara girer. İki seviyeli bir oraı logaritmasıı temsil eder. db ye bakıız. a) Fiberi sıırlı ya... bir eğilimle kıvrılması ya da b) Fibere dışarıda gele fiziksel darbelerde dolayı oluşa zayıflama şekli. Bir sistemde saiyede oluşa hataları sayısıdır. E düşüğü her zama e idealidir. Birleştirilmiş kablo kompoetlerii bir arada tuta bat veya tel. Bir biary (ikili) rakam. Bayet Neil Coucel i kısaltması. RF ve video uygulamalarıda kullaıla ve adıı, icat ede kişide ala koaksiyel kablo. Bir devrei metalik kısımları arasıda iyi bir elektrik iletimii sağlama metodu. Otomobiller ve uçakları dış kısmıda statik elektriği ölemek içi kullaılır. Ayı zamada cihazı bir arada tuta (bod) iletke koektör ve kayışları ifade ederke kullaılır. Bir dalga formu veya siyaldeki istemeye değişimler. Saiyedeki bit sayısı. Saiyede iletile ikili bitleri sayısıdır: (mbps), (gbps). Bir veya daha fazla tel üzeride uygulaa bir grup tekstil veya metalik filametidir. Bular birlikte örülerek bir teli boru şeklide ve esek bir yapıya getirir. Belirli bir frekas badıı alt ve üst limitleri arasıdaki farktır (Hz ciside). İki iletke arasıdaki izolasyou bozulup elektrik arkıı oluştuğu voltaj, gerilim değeri. Bir veya birde fazla iletkei çoklu bir iletkede ayrılarak ama hatta bağlı devrelere bağladığı okta veya oktalardır. LAN ları ayı protokol ve kablo özellikli diğer LAN lara bağlaya devre. Router veya Gateway ile karşılaştırıız. Bir kabloda birde fazla etworkde birbirie karıştırmada data göderme tekiği. Spesifik bir termialde çok, geel olarak alıcılar içi bir etwork üzeride yapıla veri iletimi. Bir optikal fiber üzerideki koruyucu tabaka. Bir koektör motajı şeklii tarif içi kullaıla bir terimdir. Bulkhead koektörler, bir paeli kearıda çıkarıla bir bölmeye mote edilecek şekilde dizay edilir. 44

45 Buch strad Bus Bus topology Bükülme çapı Bükümlü per Bükümlü per kablo Byte C Call ihibit/ Arama öleyici Carrier detect (CD) Carrier sese multiple access with collisio detectio (CSMA/CD) Cascade CATV Cavity CCTV Cetral processig uit (CPU) Cetroics paralel Chael loopback Characteristic impedace Claddig Closed etry cotact Coil effect Collisio Collisio domai Comote Cosultatif Iteretioale de Telegraphique et Telephaique (CCITT) Composite Composite loopback Compressio Cocetric stradig Coditioig Coectio Cotact cavity Cotact durability/kotak dayaımı Cotact egagig ad seperatig force Cotact ispectio hole Cotact resistace/kotak direci Cotetio Copper Distributed Data Iterface (CDDI) Core Herhagi bir geometrik şekle bağlı olmaksızı ayı yöe bükülmüş iletkeler. Bir kablodaki (veya bir devre şemasıdaki bakır şeritler) data iletimi ve siyal kotrolü içi kullaıla telleri bir araya getirilmesidir. ISA, EISA, VL-Bus ve PCI PC buslarıı örekleridir. SCSI da bir bus dır. Ayı zamada bir LAN daki tüm uçları tek bir kabloya bağlı olduğu topolojidir. Bir bus etworkde tüm uçlar, bütü verileri kabloda alır. Her uç daha sora, verileri göderildiği adrese göre ayırır ve ilgili ola veriyi alır. ) Bir iletim yolu; bir veya daha fazla iletkele elektriksel bağlatı, bağlı tüm devreler mevcut dataları ayı ada alır. ) Etheret tarafıda kullaıla bir LAN topolojisi; her etwork ucu, tüm iletile verileri duyar ve adres taımlamasıa göre ilgili verileri alır. 3) Bilgisayar mimariside, bir sistem içide devrelerce paylaşılmış bir veri yoludur. Öreği bir bilgisayarı giriş/çıkış bus ı bir veya daha fazla iletkele iletim içi birçok devre tarafıda paylaşıla veri yoludur. Tüm sistemleri bir aa kabloya bağlı olduğu bir etworku fiziksel şekli, ayı zamada lieer bus olarak da biliir. Düz, yuvarlak, fiber optik veya metalik kablou herhagi zıt bir etki olmaksızı bükülebildiği yarıçap. Bir arada bükülmüş ayı uzuluktaki iki ayrı uzuluktaki izole iletkeleri oluşturduğu çift, bükümlü per. Bir veya daha fazla bükümlü perde yapılmış ola kablo. Bir grup bitişik ikili rakam (8 bit). Kapasite (kodasatör) ve celciusu (derece) göstere sembol. Bir bus/fax kaalıa bir diğerii arama izi vermeye bir kofigürasyo opsiyou. Bir yerel modemi uzaktaki bir modemde siyal aldığıı göstere bir kotrol siyalidir. OSI modelide. katmada yer ala bir LAN iletimi tekiğidir ve 0 mbps Etheret ve Fast Etheret tarafıda kullaılır. Çoklu porta sahip iki devreyi birleştirerek mevcut port sayısıı artırma. Commuity Atea Televisio. Kavite, oyuk, boşluk. Kapalı devre televizyo sistemi. Bir bilgisayar sistemideki aa işlem çipi veya çipleridir. Geelde bütülüğüyle bir bilgisayar sistemii ifade eder. Paralel priter ları PC ye bağlaya stadart 36 pili de facto bağlatısı. Bir multiplexer ı chael bağlatısıdaki loop testi. Karakteristik empedas. Bir optikal core u sara ve ışık yasımasıa izi vere bir materyal. Core u sararak iletile ışığı yüzeyde dağılmasıa egel olur. Bir başkasıı üzerie uygulaa bir metal katmaı.claddig, geellikle iletkeliği artırmak ve paslamayı azaltmak içi tercih edilir. Kesit veya çapı asıl pide büyük ola pileri girmesie egel ola dişi bir kotak. Geelde audio frekasları üzeride görüle helezo sarımlı koruyucuda ötürü oluşa edüktif etki. ) LAN tekolojiside ayı iletim ortamıı iki farklı kullaıcıı ayı ada kullamaya çalışmasıdır; ) Half-Dublex sistemde, her iki ucu ayı ada iletiyi yapmaya çalışmasıdır. Collisio keşfii (detectio) izi verdiği maksimum kablolama uzuluğudur. Öreği 00 BASE-TX i kullaa fast etheret i collasio domai i 05 m dir. Uluslararası V.3, V.34 ve X.5 gibi stadartları koya uzmalarda oluşa bir komite. ITU-TSS olarak değişti. Hat üzeride bulua ve asekro, sekro ve ses dahil tüm dataları buludura multiplexer ı siyalidir. Multiplexer ı hat üzeride bulua tarafıda gerçekleşe bir büküm loop testidir. Bir kaalda (chael) geçe ses bitlerii ve verileri sayılarıı azaltılmasıyla bat geişliği ihtiyaçlarıı azaltma metodu. Tek bir iletkei çevresie spiral şekilde sarıla izole edilmemiş kablolar grubu. Data iletimi içi kiralamış ola telefo hattıı data iletimii daha sağlıklı yapmasıı sağlaya bir cihaz. Bir veri komüikasyou yolu, bu yolu kurulması işlemi ya da bu yol içi yapıla ek oktası. Kotağı uygu olarak yapıldığı ve koektör içeriside ola bir yol. Bir koektörü devreye girme ve devrede çıkmayı sistemi performasıı olumsuz etkilemede gerçekleştirebildiği sayı; koektörü açma-kapama kapasitesi. Kotakları birleştirip ayırmak içi gerekli ola güç. Kotaklar, maks. ve mi. güç durumlarıa kadar çalışacak özellikte imal edilirler. Kablou içie girdiği kotaklarda bulua delik. Bir koektöre yerleştirilmiş ola kotak çiftii ölçüle elektriksel rezistası. Elektriksel rezistas, bir kotağı elektrik alaıı arkasıda kotak çiftii (her ikisi kıvrımlı durum hariç) kotak alaıı arkasıda özel bir test akımı taşıırke ölçülür. PBX sistemlerde kullaıla çoklu devreleri sıırlı bir umara veya komüikasyo portuu girilmek zoruda olduğu bir metot. ANSI X3T9.5 komitesii suduğu UTP stadardı üzerideki 00 Mbps TP-PMD, CCDI Crescedo Commuicatios/CISCO u bir ticari markasıdır. Bir optikal fiberi ışık taşıya ortadaki parçası, ışığı yasıtması claddig de fazla ola kısım. Bir kablou 45

46 Coroa Coupler Couplig Coverage CPS CPU CRC Crimp Crimp height Crimp dies Crimpig head Crimpig tool Crossed piig Crossover Cross-pied cable Crosstalk CSA Curret ratig Cutback method Cut-off wavelegth Cycle Daisy chai Data Data iletişim ekipmaı Data pump Data rate, datasigalig rate Data service uit (DSU) Data termial equipmet (DTE) Data termial ready (DTR) Data trasfer oraı Datalik cotrol Dataphoe digital services db (mm) db (mm) (Decibles refereced to miliwatt) DB9, DB5, DBİ5HD, DB5, DB37, DB50 dbm (Decibles refereced to miliwatt) DC (Direct curret) DC direci Dedicated lie Delay lie Degesiz hat ortasıdaki bölüm. Uygulamada e çok bir koaksiyel kabloda görülür. Core, merkezi iletkedir ve dielektrik materyal, core üzerie uygulaır. Potasiyel eğimi kesi bir değere ulaştığıda souçlaa bir iletkedeki gazları iyolaşması. Işığı birde fazla fibere böle veya toplaya optikal devre. Direk elektriksel bağlatı olmaksızı bir devrei iki veya daha fazla kablosu veya kompoeti arasıda eerji trasferi gerçekleşmesi. Bir metal koruyucuu aa yüzeyi e derece kapladığıı göstergesidir. % olarak ifade edilir. Cycle per secod u (frekas) kısaltmasıdır (Hz). Cetral processig uit (Merkezi işlemci üitesi). Biary umaraladırma kullaıla iletişim bloğu. Gerekli sıkıştırılmış kuwet uygulaarak termial ile tek tel arasıda foksiyoel bir bağlatı sağladıkta sora termialde yapıla fial kofigürasyoudur. Crimp yüksekliği, karşılaştırıcısı kullaarak fial kofigürasyou yapılmış kabieti yukarıda aşağı yapılmış ölçümüdür. Biçim, şekil vere aletleri tarif ederke kullaıla bir terimdir ve bu aletler birbirie doğru ilerlerke termiali kabietie istee so şekli verir veya istee kotağı sağlar. Bu aletler geelde kalıp setleri veya kalıp girişleri olarak adladırılır. Sıkıştırma yapmak içi kullaıla aletleri güç uygulaya kısmı. Geelde bir kotağı, termiali veya bağlatı oktasıı kıvrılması içi elle kullaılabile mekaik bir alet. İki DTE veya DCE cihazıı komüikasyoua izi vere kofigürasyo. Kabloyu başta başa geçe ve her seferide farklı bir pi umarasıa bağlaa iletke. İki DTE veya DCE cihazıı komüikasyoua izi vermek içi kofigüre edilmiş kablo. Ayı zamada ull-moder kablo veya moder-elimiatör kablo olarak da aılır. Bir peri diğer komşu perlere yaptığı etki. Kaada Stadartlar Birliği, Uderwriters Laboratuvarları ı Kaada versiyou. Belli bir durumda sistemde geçmesi tavsiye edile maks. sürekli elektrik akımı. Amper olarak ifade edilir. Uzu bir çıplak fiberde iletile gücü ölçüp sora da kayağa hızla geri döüp oradaki birleştirilmiş gücü ölçülmesiyle çıplak fiberdeki kayıp gücü tespit edildiği yötemdir. Dalga uzuluğu öteside sadece siglemode fiberi yayılma propagatioı bir moduu sağlar. Değişe değerleri oluşturduğu tam bir dizi (çevrim), bir yöde maksimuma artış ve sıfıra döüşü daha sora da diğer yöde maksimuma çıkışı ve tekrar sıfıra dömeyi içerir. Bu işlemi bir saiyede tekrarlaması miktarı frekas olarak adladırılır. İki veya daha fazla solama alaı ola kablo grubu. İşleebile ve makielerle iletilebile bir sayı, meti, yapı, veri. Bir veri iletimi bağlatısıı sağlaması, koruması ve soa erdirilmesi içi gerekli foksiyoları sağlaya cihazlardır. Bular, telefo hatları veya data (veri) devrelerii kullaarak bu komüikasyou gerçekleştirirler. Bağlatıyı yapar, sürdürür, souçladırır ve komüikasyo içi gerekli değişimi yaparlar. RS-3 de DCE veya DTE olarak yapıla adladırma. Aalog siyali dijitale çevire, modülasyo ve demodülasyo foksiyolarıı içere, modemi aa parçasıdır. Ayı zamada dijital ve ses hatlarıı bağlatısıı sağlar. Verii e kadar hızlı iletildiğii ölçüsüdür, bps ile ifade edilir. Buula birlikte kısmi zama doğru oluşmakla birlikte baud olarak da ifade edilir. Hızı eşalamlısıdır. Modemi bir bağlatıda DDS ye çevire bir DCE dir. Bir basebad cihazıı geellikle DDS devreleriyle birlikte satılması iyi bir örektir. Veri kayağı ya da iletim oktası olarak çalışa cihaz. Bilgisayar portları, termialler ve priterlar çeşitli DTE tipleridir. OTE cihazı iletişim içi hazır olduğuda modemi ikaz ede bağlatı siyalidir. Geelde yüksek hızlı, geri olarak veri trasferi sistemleriyle aılır ve saiyede gigabitlerle ölçülür. Bir data hattıdaki iki termial arasıdaki bilgi trasferii kura, kotrol ede, moitorize ede ve soladıra protokoldür..4, 4.8, 9.6 ve Kbps data seviyelerideki özel hatlı dijital servis. odbm i mikrowatt a eşit olduğu siyal gücüü kesi ölçümüdür. db ile karşılaştır. odbm i mikrowatt a eşit olduğu siyal gücüü kesi ölçümüdür. db ile karşılaştır. Veri komüikasyouda kullaıla D koektörleri ortak adıdır. Sayılar, koektördeki soketlerde mevcut pi sayılarıı gösterir. odbm i miliwatt a eşit olduğu siyal gücüü kesi ölçümüdür. db ile karşılaştır. DC (Direct curret). Direce bakıız. Tek bir komüikasyo hattıa ayrılmış ola bir oswitched kaal veya devre. Karşılıklı değişimler yapılmaksızı bir leasig müşterisii özel kullaımı içi ayrıla telefo hattı. Noktada oktaya veya çok oktaya gide kiralık hat (Ayı zamada özel hat diye de adladırılır). Spesifik bir zama aralığı içi bir dalga veya siyali geciktirilmesi amacıyla dizay edile bir iletim hattı veya eşdeğeri cihaz. İki iletkei gerilimlerii toprağa göre eşit olmadığı bir iletim hattı. Bir koaksiyel kablo, bu tip hat özelliği 46

47 Deklik biti Desibel Devamsızlık (Discotiuity) Devre DIN (Deutsches Istitut for Normug) Dial-up hat Dielektrik Dielektrik gücü Dielektrik kaybı Dielektrik sabiti Differetial Digital sigal processor (DSP) Dijital loopback Dijital siyal Direct i termiatio (DIT) Direct iward dialig (DID) Direct iward system access (DISA) Direç Discoect supervisio Diskless workstatio Dispersio Dissipatio Disturbed coductor Disturbed kablolar Dowlie loadig Driver Drop Drop cable D-Sub coector Dual package (DIP) Dual toe multifrequecy (DTM) Dumb termial Dummy load Dust cap/toz korumakapağı E ECHO EIA (Electroics Idustries Associatio) EIA/TIA T568A gösterir. Bir grupta leri toplam sayısıı da çift olduğuda emi olmak içi karaktere eklee bit, çift eşitlik içi veya tek, tek eşitlik içi, hata ortaya çıkarmak içidir. Bir desibel bir beli o katıdır ve güç oraıı 0 kez logaritmasıa, voltaj oraıı 0 kez logaritmasıa veya akım oraıı 0 kez logaritmasıa eşittir. Desibeller ayı zamada akustik gücü ifade etmek içi kullaılır. Sesi görüür seviyesi gibi, desibel sıfır db olarak kabul edile referas ile karşılaştırma yapıldığıda gerçek bir seviyeyi ifade eder. Rated bağlatı; kopmuş bir bağlatı (açık devre) veya özelleştirilmiş bir bağlatı karakteristiğii zayıflaması. Geçici olaylar: Kısa süreli (geçici) kesilmeler veya akım ya da gerilimdeki kabul edilemez değişimler. Elektrik akımıı geçirmek içi yapıla bir iletim sistemi. Alma Stadartları Estitüsü. Bu estitü tarafıda stadart halie getirilmiş bir tür yuvarlak koektör. İki modem arasıda direkt bağlı telefo hattı ile bağlatısıı geçici olarak sağlamak. Leased lie (kiralık hat) ile kıyaslayı. Siyal taşıma dizayıda kullaıla ortam. Bir izolasyou dayaabileceği voltaj (gerilim) miktarı. Geellikle mm/volt olarak ifade edilir. Alteratif elektrik alaı uyguladığıda hareketler tarafıda üretile friksiyou soucu olarak bir dielektrikteki gücü dağılması. Materyale bir gerilim uyguladığıda materyali depolayacağı elektrostatik eerji miktarıı tespit edilmesii sağlaya bir dielektrik iteliğidir. Bir SCSI bus kofigürasyoudur ve buda her siyal iki tel üzeride göderilir. Siyal iki tel arasıdaki gerilim farkıda çıkar, istemeye gürültüleri elimie edilmeside sora. Bu tip soladırıcılar özellikle farklı SCSI tipleride kullaılmaktadır. Faks demodülasyou ve sesi sıkıştırılması içi kullaıla bir mikroişlemci. Modemi DTE bağlatısıdaki büklümde gerçekleşe bir test. İki farklı duruma sahip elektriksel siyal. Operatör karışmaksızı bir pbx e gele aramaları otomatik olarak bu pbx e bağlı ola ve o a meşgul olmaya hatlarda birie aktarılması hizmeti. Operatör karışmaksızı dışarıda gele bir aramaı, araya kişii dahili umarayı girmesiyle istediği kişiye ulaşmasıı sağlaya hizmet. Bir pbx sistemie gele aramaları özel bir etworke aktarılmasıa izi vere sistem. Bu giriş çoğulukla bir arama şifresiyle sıırladırılır. DC çevrimleride, bir malzemei tersi akım atışıı ögörür, ohm ile ölçülür. AC çevrimleride rezistas, empedası gerçek kompoetidir ve ölçüle değerde daha yüksek olabilir. Yerel kullaıcıya uzaktaki kullaıcıı bağlatısıı kesildiğii göstere protokol. Bir etworkte yerel değil de uzaktaki bir server ı yardımıyla çalışması aktif hale gele sistem. Bir optikal fiberdeki bat geişliği sıırlamalarıı edei. Bu, fiberi uzuluğu boyuca giriş darbelerii geişlemesie ede olur. İki aa türü ise; a) mode dispersio: Bir multimode fiberdeki optik yol uzuluğuda dolayı oluşa, b) materyal dispersio: Dalga kılavuzlu malzemede değişik dalga boylarıda farklı gecikmelerde oluşa malzeme yayılması. Kullaılamaya ya da kayıp eerji; öreği devrede oluşup kullaılmaya ısı gibi. Bir başka iletke veya kayak tarafıda üretile eerjiyi ala iletke; öreği durgu (quret) hat. Bir CATV sistemide dağıtım amplifikatörüyle drop kablosu arasıdaki iletim kablosu. Kotrol edilmekte ola bir cihazda diğerie kofigürasyo parametreleri ve işletme yazılımları göderme. İşlemci kotrolüdeki bir yazılım modülüdür ve bir bilgisayarı herhagi bir kısmıdaki giriş/çıkışı yöetir. Yatay kablolama sistemie tek kaal eklemesidir (duvar motaj, couplig, MOD-MOD adaptör). Bir CATV sistemideki dağıtım kablosuda bir komuta gide iletim kablosudur. Yaygı olarak kullaıla bir koektör grubudur ve ismii D şeklide almıştır. Özel koektör ölçüsü içi bir harf ve pi kofigürasyou içi de bir rakam daha alırlar. Öreği DB-5 koektör, B ölçüsüde 5 pi kofigürasyouda ola bir D-sub koektördür. İki okta arasıdaki leadleri açıp kapakta switch (aahtar). Geelde cihazları kofigüre etmek içi kullalır. Tuşlu telefolarda yapıla aramaları sağlar. Avrupa da multifrequecy pushbutto (MFPB) olarak biliir. İletim hattıı ya da dalga yoluu souda iletile eerjiyi ısıya döüştüre bir devre. Böylece ışık kayağıa eerjii geri dömesi öleir. Bir koektöre takıla toz ve yabacı cisimlere karşı koruma yapa filtre.,048 Mbps de dijital iletişim içi yapılmış ola bir Avrupa stadardı. Yoğuluğa göre 3-64 KB kaalları mevcuttur. İletile verii aslıa döüşmesi. (Elektroik Edüstrileri Birliği) Elektriksel ve bağlatı cihazlarıı foksiyoel karakteristiklerii özelleştire bir ABD stadardıdır. RS ö ekiyle öerile yayılardır (RS-3, RS-485 gibi). Şu ada FIA veya EIA/TIA ö eki ile bu stadartlar dizay edilmektedir. EIA/TIA 568 stadardıca belirlemiş ola, iki bezer fakat birbirleriyle uyumlu çalışmaları mümkü 47

48 EIA/TIA T568B Elastomer Electromagetic/Elektro mayetik Electromagetic compatibility (EMC) Electromageticcoupli g ELFEXT Elogatio EMF EMI Emilme Empedas Empedas match Edüksiyo Edüktas Evirometally sealed Ekolayzer Etheret ETP Expaded polyethlee Exteded biary coded decimal iterchage code (EBCDIC) Exteded capabilities port (ECP) F Farad Fast Etheret Fast etheret packet multiplexig Fax demodulatio Faks ortak kullaım cihazı olmaya bükümlü perli kablou telleriyle RJ-45 koektörleri birleştirme metotlarıda biri. ISDN e göre,. peri 3 ve 6 o. lu pilere, 3. peri de ve o. lu pilere bağlamak gerekir. EIA/TIA 568B kadar yaygı kullaıla bir metot değildir. EIA 568A, EIA Ticari Bialar İçi Kablolama Talimamesi Taslak 9.0 da belirtile e yei UTP data kablolaması soladırma şeklidir (uluslararası ISDN stadardı). Bu, ve 3 o. lu perleri yerlerii değiştirmek dışıda T568B ye bezer. Bu durum iki per yerie tek bir 568B periyle USOC prosedürüe göre uyuma imka sağlamaktadır. EIA/TIA 568A, EIA/TIA 568A ve 568B bir RJ (registered jak) plugdaki,, 3 ve 6 o. lu pileri kullaır. EIA/TIA 568 stadardıca belirlemiş ola, iki bezer fakat birbirleriyle uyumlu çalışmaları mümkü olmaya bükümlü perli kablou telleriyle RJ-45 koektörleri birleştirme metotlarıda biri. EIA/TIA 568A ve 568B de, ve o. lu piler, 3 ve 6 o. lu piler, 4 ve 5 o lu piler ve 7 ve 8 o. lu piler perleir. 0BaseT ye göre, 568B de. peri ve o. lu pilere, 3. peri de 3 ve 6 o. lu pilere bağlamak gerekir. Bezeri ola EIA/TIA-568A da daha yaygı oarak kullaılır. EIA 568B, tüm düyada yapıla yei data kablolama uygulamalarıda e çok tercih edile prosedür olmaktadır. Ayı zamada IEEE 80.3 ile tarif edile bükümlü per üzerideki 0Base- T Etheret stadardı ile de uyumludur. Bu prosedür sadece 8 tel polarizasyolarıda uygulaabilir (WE8W ve WE8K). 568B prosedürüdeki o. lu per ile 3 o. lu per, USOC prosedürüdeki ve o. lu perlere karşılık gelmektedir; böylece -perli sistemlere (öreği aalog ses sistemleri) uyumlu çalışma sağlaabilir. EIA/TIA 568B, pi,, 3 ve 6 yı kullaır. EIA/TIA 568A ve 568B de ve o. lu piler, 3 ve 6 o. lu piler, 4 ve 5 o. lu piler ve 7 ve 8 o. lu piler perleir. Bükülüp ya da eğilip daha sora eski boyutua döebile materyaller. İletkelerdeki elektro hareketide dolayı oluşa elektrik ve mayetik alaları kombiasyou. Elektromayetik uyumluluğu. Değişke mayetik ala ile eerji trasferi idüktif couplig. Eşit seviyeli Far-Ed crosstalk (db) (Equal Level) FEXT zayıflamasıda çıkarılmıştır (E uzak oktadaki ACR). Kablou ya da teli uzuluğuu boyua baskıda dolayı artması. Elektromotor kuvveti (voltaj). Geellikle kapalı bir devredeki iki okta arasıda uygulaa ve burada bir akım geçişii sağlaya terim olarak ifade edilir. Gerilim; (voltaj) volt, milivolt, mikrovolt ve kilovoltlar mertebeside ölçülür. Elektromotor kuvveti (emf), potasiyel, potasiyel farkı ve gerilim (voltaj) geelde gerilim (voltaj) olarak geçe ayı değerlerdir. Elektromayetik etkileşim. Veri iletişimii çok olumsuz etkileyecek ola gürültüleri filtre etme. Aydılatma sistemleri veya elektrik motorları, bu istemeye gürültüyü ürete usurlar olarak sayılabilir. Optikal gücü ısıya döüşmesi soucu fiber optikteki zayıflamaı miktarı. Bir devrei alteratif akımı akışıa dögüü ögördüğü toplam pozisyo veya belli bir frekasta değişe herhagi bir değişke akım. Bir ekipma parçasıda diğerie siyali ideal trasferi. Devre, kablo veya bağladığı cihazı empedasıyla ayı belirli bir devre, kablo veya kompoeti empedas şartı. Voltaj feomei, mayetik ala veya bazı alaları kayağıda kuvvet çizgileriyle bir objede üretile elektrostatik yük. Tel etrafıdaki mayetik alada elektrik akımı depolayabile tel özelliği. Tel bobilemeyle etki yoğulaştırılabilir. Hery ile ölçülür. Cota, sıkıştırma ipi, em, toz kir gibi dış etkileri egelleyip sistemi performasıı azalmasıı öleye sistem. Modemler tarafıda kullaıla ve telefo hattıda dolayı oluşa gürültü ve parazitleri öleye bir cihazdır. İlk olarak Xerox tarafıda yapıla DEC ve Itel tarafıda geliştirile ve IEEE 80.3 stadartlarıyla belirlee bir etwork stadardı. Etheret ile bus topolojiside bulua 04 PC yi birbirie bağlamak mümküdür. 0 Mbps veri alışverişie imka taıya bir sistemdir. Elektrolitik Taugh Pitch dee bakırı iceltilmesi işlemii kısa adıdır. Bu işlemle %99,95 saflıkta ve yüksek iletkeliğe sahip bakır elde edilir. Geişletilmiş veya köpük polietile, polietile bir ortamdaki gaz sıkıştırılmış ayrı hücrelerde oluşur ve dielektrik yapısıı istee azaltmayı yapmasıı sağlar. EBB-see dick olarak ifade edilir. Öceleri IBM cihazlarıda kullaıla 8 bit karakter kodudur; bu kod 56 farklı bit şeklide ortaya çıkar. ASCII ile karşılaştırı. Yüksek hızlı siyalleme metodu. Frekas Bir volt gerilim uyguladığıda coulomb yükü sakladığı kapasitei birimi. 00 Mbps etheret tabalı etwork tablosu. Ses, faks, asekro, video ve LAN siyallerii diamik olarak bir komüikasyo kaalıda toplaya ve uzak etworklerde %95 daha verimli çalışma imkaı vere bir tekik. Bir ses hattıdaki bir grup 3 faks siyalii kotrol edip hızıı 64 Kbps de 6.6 Kbps ye döüştürerek veri hattıda iletimii sağlama tekiği. Diğer tarafta da faks tekrar düzeleip ilgili cihaza iletilecektir. PSIN ve multiserver etwork arasıda bir faks makiesii ortak kullaılmasıa imka taıya cihaz. 48

49 Faz Faz değişimi Federal Commuicatio Comissio FEP Ferrous Ferul FEXT Fiber distributed data (FDDI) Fiber kaalı Fiber optik Fider kablosu File trasfer protocol (FTP) Fillers Filterig Firewire Firmware Flage FM Foam polyethlee Forced bağlatı Forced perfect termiator Form feed (FF) Fox message Frame relay Frekas Frekas ayarlaması Frekas tepkisi Fresel yasıması Full duplex (FDX)/Tam dubleks Fusio splicer/füzyo ekleme G.703 Gateway Gigabit Etheret GigaHertz (GHz) Graded-idex fiber Gürültü Half-dublex Had-shakig Dalgalar arasıdaki açısal ilişki. İki alteratif akım arasıdaki devre ilişkiside değişim. Amerika da gerek eyaletler arası gerekse uluslararası komüikasyo sistemleriyle ilgili düzelemeleri gerçekleştire ve ABD hükümetie bağlı ola bir kuruluştur. Fluoriate etile propile; elektrik izolasyo özellikli, kimyasal ve ısı direçli termo plastik malzeme. Demir içere ve/veya demirde oluşa, demirli bir metal mayetik özellikler ortaya koyar. Bağlatı veya solama içi hizalamada fiberi tuta tüp. Bu tüp, bir koektör veya mekaik bir bağlatıı parçası olabilir. Far-Ed Crosstalk (db) -Perlerde croosstalk a ede olur, kablou ucuda ölçülür. 00 Mbps e kadar değişe verilerle birlikte fiber optik likler içi ANSI stadardı. Saiyede 00 megabit iterface yerel ala ağı içi stadart. Tartılabilir, yüksek hızlı, seri data trasferi arayüzü stadardı. İletişim ve siyal içi optik fiberlerde ışık geçişi. Bir CATV sistemide aa amplifikatörlere gide aa iletim kablosu. Aa kablo olarak adladırılır. Bir ağ üzeride dosyaları kopyalamasıa izi vere üst seviye TCP/IP servisi. Eseklik, yuvarlaklık, gerilim kuvveti veya bu üçüü açığa çıkartılması içi izole iletke veya optik fiberler ile kablolamış iletke olmaya kompoetler. Yerel ala ağı tekolojiside, taşıma içi gerekli kriterleri karşılamaya paketleri atmak. 400 MBps, dijital kameralar, kameralar ve video koferas ağları gibi yüksek bat geişliği gerektire uygulamaları hedefler. 63 alete kadar destekler ve hafıza veya CPU kullamada eş cihaz iletişimii destekler. Doğru plug/play ve tree-like durumuu daisy ziciri içi sistem operasyouu bozmada aletler bağlatı kurabilir veya bağlatı kuramaz durumdadır. Aleti yalız okuabilir hafızasıda uzu döem içi saklaa emirleri işleme geçirmek. Bir koektörü çevresii geçe projeksiyo ve koektörü bir paele veya çift koektöre tutmak içi deliklere sahip olmak. Frekas ayarlaması. Gelişmiş veya foam polietile, orta polietilede iert gazlı bağımsız kapalı hücrelerde oluşmuş dielektrik sabiti arzu edile azalmasıyla souçlaır. İki etwork kaalı arasıda bağlatı. Host adaptör tarafıda sağlaa güçte varyasyolar içi kompase edebile deviri kapsaya soladırıcı tipi; kompleks SCSI sistemlerii bus empedasıdaki değişiklikler kadar iyidir. Forced perfect termiatörler, özellikle yüksek hız sistemleri içi çoklukla tavsiye edilir. Birçok değişik kablo arasıda değişiklikleri kompase etmek içi empedasıı değiştirir. Artı troubleshottig içi LED vardır. Gelecek sayfaı başıa gitmek içi soladırma cihazıa bildire kotrol karakteri. THE QUICK BROWN FOX JUMPS OVER THE LAZY DOG Bir multiplexer içide fox message oluşturucu içide üretile test mesajı. Yüksek hız, gizli paket switchleme tekolojisi, WAN lar içi kullaıla, LAN-LAN bağlatıları içi popüler ola aahtarlamış gerçek etwork topolojisie dayaır. Paket etwork servisi, trasmisyou hızladırmak içi dijital trasmisyolarda veri güveilirliğii sağlar. Eski X.5 etworklerii aksie, FRAME Relay dataı doğru olduğuu farzeder ve header a gelir gelmez hata kotrolü başlar. Frame relay servisleri T ve DDS bağlatılarıyla öerilir. Bir saiyede periyodik hareketi meydaa gelme sayısı. Taşıyıcı frekasıı ayarlamak içi geişliği sabit kaldığı fakat taşıyıcı frekasıı, ayarlaabilir siyali geişliğie oralı ola frekasla yer değiştirmesiyle ilgili pla. Bir fm yayıı, atmosferik ve isa yapımı egellemeye bağışıklık kazamıştır. Etki kullaılabilecek frekasları serisii belirte cihazı karakteristiği. Geri yasıma, optik retur loss, hava ve camı refraktif idislerii farkı edeiyle oluşmuş fiberi parlak ucuda yasıya ışık. Tipik olarak %4 ışık olayı. Eş zamalı, iki yollu, her iki yöde bağımsız trasmisyo. Fiberleri kullaarak veya ağırladırarak fiberleri ekleme. Dijital yüksek hız devirlerii arayüzleme içi geel stadart.,544 Mbps ve.048 Mbps data oraları içi özellikleri içermektedir. Her e kadar G uygulamaları içi G.703 ormal olarak refere edildiyse de. İki yerel ala ağıı birleştire yazılım-doaım birleşim TCP/IP LAN ve SNA maiframe i gibi değişik protokolleri çalıştırır. Yüksek hız ağ veri trasfer protokol stadardı (IEEE 80.3z). milyar hertz e eşit frekas birimi. Core u refraktif idekside claddig i azaltmaya yöelik, parabolik eğri şeklide multi-mode optik fiber çeşidi. Bir kablo veya devrede, sistemde ormal olarak geçe siyali egelleye herhagi bir dış siyal. Her iki yöde de trasmisyo -eş zamalı olmada- paketleri göderilip alımasıa değişik zama aralıklarıda izi verir. Full dubleks ile kıyaslayıız. İki cihaz arasıda öcede belirlee siyalleri değişimi, bir bağlatı sağlamak veya akış kotrolü sağlamak. Geelde iletişim protokolüü bir parçasıdır. 49

50 Hardware reset Harmoik Header Heat-shrikable Hery Hermetic Hermetic seal Hertz (HZ) HF (High frequecy) Hibrid kablo High speed serial datacoector (HSSDC) High-level data lik cotrol (HDLC) Home page/aa sayfa Home ru Horizotal cable/yatay kablo Host computer Hub Hum Hücresel polietile Hypertext Markup Laguage (php) Hypertext Trasfer Protocol (HTTP) Akım kofigürasyouu kaybetmede tarihi ve zamaı sabitlemek. 5 peri bağımsız 4, 6 veya 9 modüler kaala çevire ve birleştirilmiş besleyici/kablou soua eklemiş cihaz. Kablo veya patch cord eki içi izi vere devir kafesi iğeleri. Çapraz bağlamış plastik malzeme çeşidi. Tüpleri, yeleri, filmleri veya kaplamak içi büzüle plastiği diğer şekillerii, bağlatılarıı, ekletilerii, solamalarıı ve diğer kofigürasyolarıı korur veya izole eder. saiyede amper oraıda akım değiştiğide voltajda bir birim düşüklük ürete pratik bir edüktas birimi. Hava geçirmez, hermetik pakette olduğu gibi dış etkilere dayaıklı, metalde metale veya kayak satışlı paketleri alatmak içi kullaılır. Hermetik ola koektörler geellikle çift kotak koektörleridir, kotağı koektöre cam veya diğer malzemelerle birleştiği ve özel uygulamalar içi atmosfer basıçta.0 mikro koektörüde maksimum gaz sızıtısı oraıa izi verir. saiyede bir siyali yaptığı kutuplaşmadaki değişim sayısı. Frekas belirtisi, saiyedeki dögüleri yerii alır. Yüksek frekas; Federal İIetişim Komisyou tarafıda dizay edilmiş radyo spektrumuda 3 te 30 Mhz e bat geişliği. İki veya daha fazla fiber çeşidii içere fiber optik kablo; 6,5 µm multi-mode ve sigle-mode gibi. Yüksek hızlı seri veri koektörü. Yüksek hız seri data koektörü ve kablo tüm korumadır, kotrollü empedas fiber kaalı, 55A uygulamaları ve diğer öteki stadartlar içi düşüce aşamasıda olalar içi sistemi bağlatısıı kurar. Yüksek seviye veri bağlatısı kotrolü. ISO tarafıda taımlamış uluslararası stadart iletişim protokolü. Bir web sitesii temel sayfası ve siteye bağlaıldığıda ilk görütülee sayfa. Geelde diğer sayfalara likler buluur. Bu likler o sitei içide de, başka sitelerde de olabilir. Dağıtım çerçevesideki okta. İş istasyou prizi ve haberleşme çevrimi arasıda kullaıla kablo. Bir veri iletişim sistemide merkezi bilgisayar. Sistemi data prosesleme foksiyolarıı elide tutar: ölçüm, veritabaı erişimie arabuluculuk ve özel sistem-özel programları işletme gibi. Yıldız topolojisi ağı veya kablolama sistemii çekirdeği. Bazı iletişim ekipmalarıı seside mevcut ola ve saiyede 60 veya 0 dögüyü alata süre. Geişletilmiş ya da köpük polietile, polietile bir ortamda tek tek kapalı atıl gaz bırakıla hücrelerde oluşa, devamlı dielektriği istediği kadar azalması soucudur. Herhagi bir sistem tarafıda okuabile World Wide Web üzeride dökümalara izi vere kodları döküma trasfer etmek içi kullaıla protokol. World Wide Web de döküma trasfer etmek içi kullaıla protokol. I Akımı dizay etmekte kullaıla sembol. I/0 itercoectio Girdi/çıktı arayüzü. ICEA (Isulated Cable İzole Kablo Mühedisleri Birliği. Egieers Associatio) IDC (Isulatio İzolasyo yer değiştirme kotağı içi kısaltma. Displacemet Cotact) IEEE (Istitute of Electrical ad Elektrik ve Elektroik Mühedisleri Estitüsü. Electroical Egieers) Bir PC ve dış ikiciller arasıda orijial paralel portta 0 ila 50 kez daha hızlı trasfer ede yüksek hız çift yölü iletişim sağlaya kişisel bilgisayarlar içi çift yölü geişlemiş paralel arayüz içi stadart siyalleme metodu. ECP (Exteded Possibilities Port/Geişlemiş İmkalar Portu) -EPP daisy ziciri yeteekleriyle IEEE 84 birlikte. ECP yei bir yüksek hız siyalleme metodu kullamaktadır. EPP (Ehaced Parallel Port/Geişletilmiş Paralel Port) hızlı, çok yölü priterlar (HP Iaserjet IV&V; TextroixPahasers, Lexmark Optra, IBM 409 veya 4039, Texas Istrumets Microlaser Pro 600). IEEE 394 yei bir tekolojidir. Firewire, 00 Mbps de 400 Mbps ye kadar değişe aralıkta trasfer oraıyla birlikte dijital kamera, kamera ve video koferasla ağlar gibi yüksek bat geişliği gerektire IEEE 394 uygulamaları hedeflemektedir. 63 cihaza kadar destekler ve sistem hafızası veya CPU zamaı kullamada eş cihaz iletişimie imka taır. Daisy ziciri içi doğru plug/play, tree-like durumu ve sistem operasyouu bozmada cihazlar bağlaıp çıkartılabilir. IEEE VG içi fiziksel tabaka stadardı. Etheret içi IEEE stadardı. LAN da bus topolojiside CSMA/CD erişim metoduu kullaa fiziksel IEEE 80.3 tabaka stadardı; 0 BASE- T, 00 BASE- T, etheret ve starla içi fiziksel tabaka stadardı. Toke rig içi fiziksel tabaka stadardı. Rig topology LAN üzeride toke passig erişim kullaa IEEE 80.5 fiziksel tabaka stadardı. Impedace matchig Bir devrei diğerie empedaslarıı eşleştirmek içi dizay edilmiş döüştürücü. trasformer Kayak kesildiği zama, yükseltici veya trasmisyo hattıı giriş termialleri arasıdaki empedas. Devir, Iput empedası siyal seviyesi ve frekas taımlamalıdır. 50

51 Iput seviyesi Isertio loss/ekleme kaybı Isulatio crimp Isulatio displacemet coector Itegrated service uit (ISU) Itegrated Services Digital Networkig (ISDN) Iterferas Iteratioal Electrotechical Commissio (IEC) Iteratioal Telecommuicatios Uio (ITU) Iteret Iteret Service Provider (ISP) ISO ISO 9000 İletişim protokolü İletke İletkelik İvme yaşlaması İzolasyo İzolasyo direci Jack Jacket Jumper/Atlama kablosu Kablo Kablo doaımı Kaal Kaal Kapasitas Kapasitif crosstalk Kapasitif reaktas Kapasitör Kategori Kayıp miktarı Kbps KEV Kevlar Key telephoe system Kılıf Ekli telefo ekipmaıda elde edile ilişkili aalog siyal gücü. Sistemi çıktısıı öcede taımlayarak ve cihazı sisteme eklemeside sora bir kablo veya kompoeti zayıflama ölçüsü. Bir teli izolasyou etrafıda oluşturula termial eklemesi veya temasıı alaı. Soladırmayı tamamlamak içi iletkei yerii alacak düz kablo içi kotaklarıyla beraber kütle solama koektörü. CSU ve DSU'u foksiyolarıı birleştire bir cihaz. Bir ağ üzeride ses, veri ve video dijital trasmisyoua izi vere public-switchli servis içi CCITT taımlı stadart. Ses, veri ve video bağlatısıda kullaılır. 44 Kbps ve.544 Mbps de karışık dijital trasmisyo servis çeşitlerii barıdıra ağ içi bir CCIT stadardıdır. Ses, video ve veri siyallerii mevcut telefo ağlarıı üzeride yollaya iletişim stadardı. İstemeye tepkileri diğer elektroik ekipmaa taıta elektriksel ve elektromayetik ortamı gürültüleri. Tekoloji stadartlarıı yerleştirmek içi ISO ile işbirliği yapa bir orgaizasyo. Telekomüikasyo stadartlarıı yerleştirmekte sorumlu Birleşmiş Milletler örgütü. CCITT i yerii almıştır. ) Birçok küçük ağda oluşmuş büyük ağ. ) Eğitimsel, bilimsel ve ticari kurumları birleştire ağları uluslararası ağları. Dial-up Iteret erişimii sağlaya kurum veya orgaizasyo. Uluslararası Stadartlar Orgaizasyou; bilgisayar stadartlarıı ilerlete ve ağ iletişimi içi OSI modelii geliştire kurum. Bilgisayarlar, veri iletişimi ve diğer alalar içi düya çapıda stadartları geliştirme ve kurmakta sorumlu uluslararası Aa Kuruluş. İş pratikleride kalite güveceyi sağlamak içi, 987 de başlaya ve ISO tarafıda oaylaa uluslararası stadartlar grubu (ISO-900, -900, vb.). Birçok mal ve servisi satabilmel (veri iletişim ekipmaı ve servisi) ve özellikle devlete satabilmek içi uluslararası stadartlar grubu (ISO-900, -900, vb.) Black Box Şirketi ve birçok şubesi ISO-900 sertifikalıdır. Bir veri yoludaki kablo, kompoetler arasıdaki komüikasyou ve iletile verileri sağlıklı olarak iletildiğii kotrol ede protokoldür. Bir oktada diğerie elektrik eerjisii taşıya, geelde metal ola materyal. Bir materyali elektroları geçişie imka verme yeteeği; bir birime uygulaa voltaja (gerilim) bağlı olarak geçe akım ile ölçülür. Öz direci karşıtıdır. Uzu zama sora oluşa koşulları daha kısa zamada simüle edildiği bir test. Yakı elektrik kompoetlerii ayırmak içi kullaıla iyi elektriksel özellikleri ola bir malzeme: kablo iletkeleri ve devre kompoetleri gibi. Bir izolasyo malzemesiyle ayrılmış iki iletke arasıdaki elektriksel direç. Devre bağlatısı yapmak içi bir prizi takıldığı birleşim cihazı. Jak buu yaıda prize takıldığı veya çıkartıldığı zama aahtarlama foksiyolarıı gerçekleştirmek içi açıp kapata temaslar içerebilir. Bir kablou dış kaplaması. İletkei kısa uzuluğu veya termialler arasıda veya devrede boşluk etrafıda bir bağlatı yapmak içi kullaıla düz kablo. Bir stadart iletke (izoleli veya izolesiz) ya da diğerleride izole edilmiş iletke kombiasyoudur. Bir kablo bütüü ve birleştirilmiş doaımı. Uç çıkışı ve patch pael ile birlikte her bir uçta patch corda sahip e fazla 00 m uzulukta ola yatay kablo. Çıplak tel veya kablou ilerlediği metal veya plastik kaal. Tel veya kabloyu koruma amaçlı kullaılır ve metal olaları kabloyu yagı tehlikesie karşı da korur. İIetkeler arasıdaki bir dielektrik materyali bir potasiyel farkı ile eerji depolayabilmesi özelliğidir. Ölçü birimi faraddır. Kablo kapasitası geelde picofaradlar seviyeside ölçülür. Bir iletkei bir veya birde fazla diğer iletkeler üzeride elektrostatik ala kuplajıda dolayı oluşturduğu crosstalk veya etki. Kapasitör, kablo veya devrei kapasitif olmasıda dolayı alteratif akıma karşı gösterile direçtir. Ohm olarak ölçülür ve /6,8*f*c ile (f=frekas c=kapasitas) ifade edilir. Bir dielektrik materyalle ayrılmış iki iletke yüzey. Kapasitas değeri; bu iletke yüzeylerii alaı, dielektrik materyal tipi ve iletkeler arasıdaki mesafeye bağlı olarak değişir. TIA/EIA tarafıda belirlee ve kablou iletim performasıı göstere bir değerdir. Likte kaybedile güç miktarı. Verile bir likle tolere edilebilecek kaybı maksimum miktarı zamalarıda çoğulukla kullaılır. Bir saiyedeki kilobit sayısı. Bir saiyedeki,000 bit. 000 elektro voltu. Bkz: Aramid iplik. Kullaıcıları gide ve gele telefoları dışarı çıkmak içi 9 kullamaya gerek olmaksızı push butolarıyla seçmelerie izi vere telefo sistemi. İIetkeler içi mekaik koruma sağlamak içi izole iletkeler üzerie dış kılıf kaplama. Korumalı 5

52 Koalsiyel kablo Koektör Koektör Doaımı Kosatratör Kotak Kotrol karakteri Kord Koruma kılıfı Kromatik dağılım KV L LAN/Yerel ala ağı Lay Lay directio Lazer LCL Boylamsal döüşüm kaybı LCTL Leased lie/kiralık hat LF (Low frequecy) Light emittig diode/led kayağı Lie driver Lie feed (LF) Lie impedace/hat empedası Lik Local area etwork/yerel ala ağı Local talk Loopback Loose tube Loose tube kablo Low voltage difteretial sigals (LVDS) ma MAC Address Macrobedig Maiframe MAN Maagemet iformatio base Mark trasmisyo hattıı dış iletme yüzeyi olarak da biliir. Bir metalik tüp veya koruma içie yerleştirilmiş bir iletke (koruyucu veya tüpte dielektrik malzemeyle ayrılmış) ve izole dış kılıfta oluşa silidirik iletim hattıdır. Bir tel veya kabloda bir diğerie elektrik akımıı geçmesie izi vermesi içi dizay edilmiş ola bir devre. Bir koektör kablo veya telde herhagi bir bozulma, kırılma olmaksızı başka bir kablo veya devreye veri ve elektrik akımı geçişii kesebilir. Kotaklarıyla birlikte diğer aksamlarıı da buludura koektör devresi. Bir veriyi iki veya daha fazla kaala daha düşük hızlı olarak ayı ada böle ve buu kaal boşluğuu kullaımıa göre maksimum olarak tüm sisteme tahsis ederek yapa devre. Bir çoklu devre koektörüde kullaılmak içi dizay edilmiş elektriksel iletkeliği ola bir kompoettir. Bir foksiyou açmak, kapamak veya modifiye etmek içi kullaıla bir karakter. Esek izole edilmiş kablo ve soladırılmış kablo. Koruma malzemesiyle kaplamış bir kablou optik yüzdesi. Işık hızıa bağlı dalga boyu uzuluğuu ede olduğu bir darbei optikal dalga yoludaki alık yayılmasıdır. Kilovolt (000 volt). İdüktas sembolü. Yerel ala ağı. Küçük bir alaa servis yapmak içi tasarlamış herhagi bir kullaıcı sayısıı birleştire veri ağı. Tek bir tel veya iletke içi bir tel veya kablo eksei boyuca bir iletke veya kablou eksei etrafıda tam bir tur yapabilmek içi ölçüle uzuluk. Kablou eksei boyuca bakıldığıda bir kabloda spiral bükümü ilerlemesii yöü. Yayılma yöü sol veya sağ olabilir. Dar bir ışıkla uygu ışık kayağı ve dar bir spektral bat geişliği ( m kadar). Boylamsal döüşüm kaybı. Yakı kearda degelememiş zayıflama. Ortak moda yakı kearda güç beslemesi. Farklı modda yakı kearda ölçüle birleştirilmiş güç. Boylamsal döüşüm trasfer kaybı = Uzak kearda degelememiş zayıflama: Ortak modda ve farklı modda uzak kearda ölçüle birleştirilmiş güç. İç değişim switch ayarlamaları olmaksızı, kiralaya müşterii herkese açık olmaya kullaımı içi reserve edilmiş telefo hattı. Leased lie, oktada oktaya veya çok oktalı olabilmektedir (Özel hat da deilebilir.) Alçak frekas. Federal İletişim Komisyou tarafıda dizay edile radyo spektrumuda 30 da 300 khz e kadar değişe frekas badı. P-N birleşimiyle oluşa uygu ışık gödere yarı iletke cihaz. Işık yoğuluğu elektriksel akıma açık bir şekilde orasaldır. 50 feeti RS-3 limitii arkasıda uzu miller boyuca kablo uzuluklarıı üzeride trasmisyo içi bir DCE cihazı. Sapa atışları yeide biçimledirmektedir. Limitli uzaklık modemi veya kısa çekim modemi olarak da isimledirilebilir. Arta uzaklık üzeride güveilir trasmisyo sağlamak içi dijital siyal koumlaya siyal döüştürücü. Termiale gelecek hatta gitmesii söylemekte kullaıla kotrol karakteri. Bir trasmisyo hattıı termialleri boyuca ölçüle empedas; seyrek olarak hattı karakteristik empedasıdır. İş İstasyou prizlerii içere yatay kablo ve telekomüikasyo odasıda patch pael ve test içi her iki uçta metre kablo. Yüksek veri oralarıa azaltımla (00 Kbps de 55 Mbps ye) sıırlı bir coğrafi alaa sıırladırıla veri iletişim sistemi (6 mile veya 0 km ye kadar). Ala; tek bir biada, birkaç biada veya kampüs tipi düzelemeyi ögörür. Ağ, bazı switchleme tekolojisi çeşıtlerii, ortak taşıyıcı devir kullamaz, her e kadar toplu ve özel etworklere sahip olsa da kullaılmaktadır. Apple Bilgisayar ı Apple talk mimarisie dayaa tescilli yerel ala ağı. İIetile siyali tüm veya bir kısmıı veri iletim liki veya ağı boyuca gödere cihaza geri dödüğü taımlı test tipi. Loopback testi iletile siyalle geri döe siyali karşılaştırılmasıa izi verir. Test edile cihaza test mesajları göderilir. Mesaj orijie geri döer ve orjial ileticiyle karşılaştırılır. Loopback testi yerel takıla cihazla veya iletişim dögüsü üzeride uzakta kumadayla iletilir. Kablolaa bir fiberi çevreleye, çoğulukla su bloklama jeliyle doldurulmuş koruyucu tüp. Kablo dizayı tipi; öcelikle bia dışı kullaım içi: Bir veya birde fazla fiber, sert plastik tüpleri içerisidedir. Fiberler 50 mikroa bufferlamıştır. Düşük voltaj fark siyalleri chip-gücü tüketimii azaltır. Miliamper (bir amperi bide biri). Her bir aktif altyapı sistemi so istasyoa ayrıla tek adres (adaptörler, aakart üzerideki yerel ala ağı, switch portları ve router portları). OSI DataLik tabakaı alt tabakası içi IEEE özelliği; CSMA/CD ve Toke Rig MAC leri çeşitleridir. Microbedig dekii tersie, düz bir çizgide makroskopik ekseel farklılıklar. Geiş yazılım ve çevresidekileri içere geiş ölçekli bilgisayar sistemi. Metropolita ala ağı. Şehir alaı veya bezer bir alaa hizmet etmek içi plalaa veri ağı. SNMP -Uygu olmaya yöetim cihazları tarafıda kullaıla bilgiyi depolaya eseleri veritabaı. Asekro trasmisyo içi trafik olmadığıı göstere biary durum. 5

53 Matched impedace Mate MATV MB Mbps Mechaical splicig/mekaik ekleme Medium depedet iterface (MDI) Megahertz (MHz) Merkezi ofis Micro/Mikro Microwave Mikrobedig Milisecod/Milisaiye Military specificatio/askeri taımlama Mii-DIN Modal dispersio/modal yayılma Mode field diameter (MFD)/Mode ala çapı Mode mixig/modkarışımı Mode/Mod Modem Modem elimiator Modified modular jack/ Değiştirile modüler jak Modulatio/Ayarlamak Moo filamet Mookromatik Moo-mode fiber MT-RJ Multi statio access uit (MAU) Multimode Multiplex Multiplexor (MUX) Multipoit/Çok oktalı Mutualcapacitace/Karş ılıklı kapasitas mv N coector Naometer (m) Naosecod Natioal Electrical Code NEC (Natioal Bir devrei empedasıı diğerie eşit olduğu durumda iki devrei eşleşmesi. Normal çekici modda iki koektörü birleştirmek. Aa ate televizyou içi kısaltma. Moisture barrier. Kedie ve dış polietile kılıfa birleşe, vaportight em bariyeri sağlaya alümiyum veya çelik şerit. Saiye başıa megabit, bitleri sayısı, bir saiyede iletile milyo bit. Sürekli bir siyali sağlamak içi iki fiberi mekaik olarak bir araya getirmek. Elastomer eklemeler mekaik ekletii bir öreğidir. Segmet ve MAU arasıda mekaik ve elektrik arayüz. Bir milyo hertze eşit frekas birimi (bir saiyede bir milyo hertz). Kullaıcı devreleri ile switch cihazlarıı soladırıldığı yer. Metrei milyoda biri. Uzak kızılötesi ve geleeksel radyo frekas oraı arasıda ola elektromayetik spektrum bölümü. Mikrodalga frekas oraı GHz de 300 GHz e erişmektedir. Mikrodalgalar geellikle oktada oktaya bağlatılarda kullaılır; çükü ışık demetii içie kolayca yoğulaşabilirler. Az bir mikrometrei ayı eksede yerie geçme durumuu kapsaya fiber eğriliği ve milimetrei uzaydaki dalgaboyu. Mikrobedler ışık kaybıa ve souç olarak fiberi zayıflamasıı artmasıa ede olurlar. Bir saiyei bide biri. Askeri ihtiyaçlar. Askeri operasyoel bir ihtiyacı karşılamak içi sisteme yüklee ihtiyaç. Geellikle keyboard ve mouse bağlatıları içi kullaıla küçük tip DIN koektör. Bir optik fiberde değişik mesafelerde ve hızlarda gide çift ışı içi yayıla atış. Siglemode fiberde optik eerjii çapı. Çükü MFD şerit çapıda daha büyüktür. MFD pratik bir parametre olarak şerit çapıı yerii alır. Yayılma hızlarıda multimode fiberi değişik modlarıı değişkelik göstermesi. Birbirleride bağımsız yayılmaları e kadar uzu olursa, fiber bat geişliği multimode sapması fiber uzuluğu ile ters oratılı olarak değişir. Fiber geometrisi ve ideks profilii homoje olmaması ve aşamalı eerjii değişik hızlardaki modları arasıda değişkelik olması soucu ortaya çıkmaktadır. Bu mod karışımıa göre uzu multimode fiberler shod fiberlerdeki Iieer extrapolasyola ediile değerde daha büyüktür. Bir optik fiberde ilerleye tek elektromayetik dalga. Diğer cihazlarla uyumlu olarak siyalleri bir formda diğer forma çevire alet. Gerekli olacak modem çiftleriyle beraber DTE leri birleştirmek içi kullaıla cihaz. SME eye bakıız. Kilitleme etiketiyle beraber sağ tarafı değiştirile 6 telli modüler jak. DEC tel sistemleride kullaılır. Bilgiyi taşımak içi taşıyıcı dalgaı karakteristiklerii değiştirmek. Modülasyo tekikleri frekas geişliği, evre artı o-off dijital kodlamaı birçok türüü içerir. Şerit veya ikili filamet yerie tek filamet. Tek bir dalga boyuu kapsar. Pratikte, radyasyo mookromatik olamaz ama daha dar dalga uzuluğu badı gösterir. Siglemode fibere bakıız. MT-RJ Alaşması tarafıda (AMP, Siecor, HP, Fujikura, US Coec.) geliştirilmiş MT-RJ fiber optik koektörü. Yıldız rig kofigürasyou oluşturmak içi kullaıla kablo yoğulaştırıcı. Toke Rig LAN larda kullaıla kablo yoğulaştırıcı. Işığı çift moduu gödere cihaz veya taşıya fiber. İki veya daha fazla siyali tek bir kaala koymak içi bir tekik. Ayı zamada tek bir telekomüikasyo kaalı boyuca siyalleri iletmek ve almak içi birçok metodda birii kullaa cihaz. Çoğulukla MUX olarak kısaltılır. Trasmisyo üitesii iki veya daha çok alt kaala ayırmak içi kullaıla cihaz. Batları daha dar batlara ayırmak içi kullaılır (frekas bölümesi) veya ortak bir kaalı birçok değişik iletim cihazıa paylaştırarak iletim yapar. İki istasyoda fazlasıı bağlaya telekomüikasyo hatlarıı alatır, birçok değişik yerde destekleyici termialler. Noktada-oktaya ile kıyaslayı. Diğer iletkeler birleştirilip toprakladığıda iki iletke arasıdaki kapasitas. Milivolt; bir voltu bide biri. Askeri spesifikasyo tarafıda tamamlaa geiş radyo frekası koektörü. 50 ohm empedasa sahip olup, 0- GHz de çalışacak şekilde dizay edilmiştir. Telli bir çifte sahiptir ve TNC koektörde daha geiştir. Bir metrei bir milyarda biri. Spesifik veya limitli frekas alalarıda çalışa ve bir cihazda oluşa EMI. Electromayetik egellemeye de bakıız. Elektriksel tel ve yapı işaası içi gerekli ihtiyaçları çıkara Ulusal Yagı Koruma Birliği yayıı. (NEC) Ulusal Elektrik Kodu. Bia içi kablolar içi bialarda kolay tutuşabilir malzemeleri taımlar. 53

54 Electrical Code) NEMA (Natioal Electric Maufacturig Associatio) Network/Ağ Network iterface/ağ arayüzü Network iterface card (NIC) Network operatig system (NOS) NEXT NFPA (Natioal Fire Protectio Associatio) Nibble Node Node reset Novolatile Notch Null character Null modem Numerical aperture (NA) O crimp Octopus Off-hook Off-premises extesio (OPX) OFHC Ohm Ohm kuralı O-hook Optical waveguide optical fiber Optik fiber Optik kayıp Orasal sıcaklık Orasal voltaj Orta seviye frekas Ortalama güç Ortam OSI OTDR/Optik Zama Ala Refraktörü Otomatik Dial Back-up (ADB) Ö mote edilebilir Ö-arka proses elemaı Ulusal Elektriksel Üreticiler Birliği. Bilgisayarlar arasıda veri iletişimi sağlamaı bir yoludur. Bia veya yerel değişim taşıyıcılarıyla birlikte ekipma tel bağlatılarıı buluduğu fiziksel okta. Bir termial içide ou ağa bağlaya devir kafesi. Tüm ağ foksiyolarıı kotrol etmek içi ağ üzerie kurulmuş aa yazılım, bağlatı cihazları, paylaşıla kayaklar ve trasfer edile dosyalar. Yakı kear cross talk. Perlerde oluşa ve yakı kearda ölçüle cross talk. Ulusal Yagıda Koruma Birliği. Bir yarım bit. Bir ağa bağlatı oktası. Normal olarak, bir grup termial veya tail devrei ağa bağladığı okta. Bir ağ üzeride verii iletildiği, alıdığı veya tekrarladığı soladırma oktası. Geellikle bilgisayar, ağ modemi veya router a uymaktadır. Mevcut kofigürasyoa (sıcak başlagıç) veya fabrika default ua (soğuk başlagıç) ode ekler. Güç kaybolduğuda içeriğii kaybetmeye hafıza deposu taımı. Düz bir kablou iletkeleri arasıda şeritleme, kesme ve soladırma içi web kısmıı kaldırılması. Yazıcıya mekaik hareketleri içi zama taımakta kullaıla karakter; böylece yei bir veri içi hazır olacaktır. İki DTE cihazıı direk olarak DCE cihazıı fiziksel bağlatılarıı daha da iyileştirerek bağlaya cihazdır. Null modem kablosu, seri portua modem eklemiş olduğu şeklide bilgisayarı aldatır ve iki bilgisayarı seri portlarıda birleştirmek içi kullaılır. Pi out üzeride DB9/DB5 içi pi ve 34 ters çevrilmiştir. Bir fiber içi açısal kabulü ölçüsü. Yaklaşık olarak kabul koisii yarı açısıı siüsüdür. Açık barrel termialleri ve kotakları içi izolasyo desteği. Crimp formuda şekli O ya bezemektedir ve yuvarlak tel izolasyouu şeklie uymaktadır. O crimp, COAXION dişileride kullaıla crimpleri alatmak içi kullaılır. 5 peri bağımsız, 4, 6 ve 8 tel kaalıa çevire bağlaa besleyici kablou soua eklee cihaz. Aktif bir dial-up hattıa eklemişke telefou kapatmak. Dayaaksız telefo ilavesi. Oxyge-free, yüksek iletkeli bakır içi kısaltma. Stadart bakırla karşılaştırıldığıda %99,95 miimum bakır içerik ve ortalama kaplamalı % 0 iletkelik. Elektriksel direç birimi. Potasiyel fark, bir voltu bir amperlik akım oluşturma direç değerie yöelik direç değeri. Stated E=IR veya R=E/I; bir devirde akım, voltaj E ile direk olarak oralaır ve direç R ile ters oratılıdır. Aktif dial-up hattıa eklediğide hadset i durur vaziyette bırakmak. Düşük zayıflamaı optik saydam malzemesii içere ve bu şeriti daha düşük refraktif ideksii optik saydam malzemei claddig içerikle dielektrik waveguide şerit. Siyaileri Lightwaveler ile iletimi içi kullaılır ve seyrek olarak fiber olarak refere edilir. Ek olarak bazı optik kompoetlerde laser diodeler -ki bulara da optik waveguide lar deir- düzlemsel dielektrik waveguide durumları vardır. Camı ice filameti. Işık şeklide bilgi taşıyabile şerit ve claddig içere optik elema. Fiberler, coupler lar boyuca iletile ışığı trasfer edilirke kaybettiği optik güç miktarı. Bir elektrik kompoeti uzu zama temel özelliklerii kaybetmede çalıştığı sıcaklık oraı. Aşırı alçalma veya güvelik tehlikesi olmaksızı elektrik kompoeti çalışabileceği maksimum voltaj. Elde tutmaı kolaylığı içi siyali döüştürüldüğü frekas. Adıı ilk ve so değişim veya döüşüm aşamaları arasıda ara bir basamak olmasıda almaktadır. Modüle edilmiş siyali üzerideki ortalama zama (Average over time). Cihazı çalışmasıa da etki ede cihazı çalışma veya test edilme yerideki koşullar (öreği ortam sıcaklığı). Açık sistem bağlatısı; ISO tarafıda geliştirile LAN iletişim modeli. Optik bir etkii fiber boyuca ölçüldüğü yerde ve girdilere yasımalarda zamaı bir foksiyou olarak bir fiberi karakterize etmek içi bir yötem. Zayıflama katsayısıı uzaklığı bir foksiyou olarak zararları ve diğer lokal kayıpları taımlamakta, tahmi etmede yararlıdır. Birçok moder modemi özelliği olup, modem içi kiralaa hat arızaladığıda otomatik olarak başka bir hatta (telefo hattı gibi) geçişi sağlaya sistemdir. Modemler ayı zamada kiralık hat ormale döüce tekrar bu hat üzeride çalışmaya otomatik olarak döer. Bir koektör, bir paeli çift tarafıı dışıa tutturulduğu zama ö mote edilebilir olmaktadır. Bir ö mote edilebilir koektör, ekipmaı sadece dışıa kurulabilir veya kaldırılabilir. Bir veya birde fazla host bilgisayara veya çok kullaıcılı bilgisayara bağlı bilgisayar. Ek bilgisayarlar içi IBM SNA etworkleride bir IBM 3704, 375 veya 3745 iletişim kotrolüde etwork prosesleme foksiyoları ve data iletişimlerii sağlar. 54

55 Packet Packet aalyzer/paket aalizi Packetswitched etwork/ Paket switchli ağ Pad karakteri Pael mout Paralel trasmisyo Passive termiator/pasif soladırıcı Patch cord Patch pael PC card/pc kartı P-cable/P-kablo PCM PCS (Plastik glad silica) Permeability Permeability Persoel computer Memory card (PCMCIA)/Kişisel bilgisayar hafıza kartı Physical layer/fiziksel tabaka Picofarad (pf)/pikofarad Pigtail Pixel/Piksel Plastik optik fiber Pleum Plug Poit to poit wirig/noktada oktaya kablolama Polarisatio stability/kutupsal stabilite Polietile (PE) Polimer Polipropile (PP) Poliüreta (PU, PUR) Poliviil klorid (PVC) Port 5, FCC Veri sırası, birleşmiş kotrol bilgisiyle, iletile ve switch edile, ala durumua refere eder ve CCITT X.5 öerisiyle taımlaa formattadır. Data bitleri ve birleşmiş bilgi, kayak adreslerii ve yö adreslerii de içerecek şekilde, bir ode da diğerie trasfer olacak formattadır. LAN içerisie gire ve trafiğii kotrol ede ağ aracı, bir paketi yakalayabilmekte, iceleyebilmekte ve ou kompoetlerie ayırabilmektedir. Değişik kayaklarda paketler ala, X.5 gibi adreslere göre yöledire ve yerlerie gödere veri komüikasyo ağı. Sekroize iletimlerde bir boşluk zamaı doldurmak içi eklee karakter veya sabit blok uzuluk iletimleride gerekli karakter doldurmak içidir. Pad karakterler sekroizasyo kurmaya yardımcıdırlar ve pad karakterler RLSD/RIS siyalii çerçevei souda sora düşüşüü ispatlarlar. Bir koektörü pael veya çerçeveye sabitleme yötemi. Kurula koektör geelde alıcıdır. Veri bitlerii bir kısmıı eş zamalı bağımsız hatlar üzeride geelde doğrusal olmaya biçimde iletme. Seri iletimle karşılaştırıız. Pasif soladırıcılar sadece rezistörlerde oluşur ve host adaptör tarafıda sağlaa güçteki değişimlere karşı dayaıksızdır. Pasif soladırıcılar bus üzeride kablo souda yasımaları miimize etmek içi ve basitçe kablou empedasıa yakı bir empedas sağlar. Yasıya siyaller doğru veri trasmisyouu egeller. Maksimum erişim 0 ft dir. 6 ft de az ve 4 SCSI ikicilleride daha az SCSI ziciriyle pasif soladırıcı verile görevi yerie getirir. Soladırma cihazı ve damla arasıda birleşim cordu. Her iki uçta pluglarla solaa esek kablo parçası. Cross-coect içi merkezi yerleşim, kurulum ve telekomüikasyo kablolamayı test etme. Kredi kartı büyüklüğüdeki, portatif veya laptop bilgisayarlara takılıp çıkarılabile geçici hafıza artırım, modem veya LAN yeterliliği veya disk depolaması sağlar. Orijial olarak PCMCIA kartları olarak biliir. 6 bit SCSI-3 bus içi kullaıla 68 tel kablo, 3 bit SCSI-3 bus içi Q kablolarla birlikte P kablolar kullaılabilir. Pulse kodlu ayarlama. Plastik klad silika. (Kimyasal) Gaz, buhar, sıvı veya katı difüzyouu fiziksel veya kimyasal etki olmaksızı bir bariyerde geçişi. (Mayetik) Kuvveti mayetik çizgileri içi yol olarak malzemei havada e kadar iyi olduğuu ölçüsü. Havaı sızma durumu dir. Portatif veya laptop bilgisayarlara kolayca takılıp çıkarılabile kredi kartı büyüklüğüdeki cihaz. Geçici hafıza, modem veya LAN yeteekleri veya dış depolama sağlar. Şu ada PC kartları olarak bilimektedir. Bir ağı fiziksel bağlı bilgisayarları içi kullaıla ve verii iletildiği ağı aktüel oraı. Bir faradı bir milyarda biri. Bir mikro-farad. Bir uçta solamış koektörlere sahip fiber optik kablo. Kablo birleşimie de bakıız. (Resim Elemaı) -Video imajı e küçük bölüemeye parçası. Plastik optik fiber, cam optik fiberde daha ucuz olduğu içi masaüstü fiberi destekleyecek şekilde dizay edilmiştir. Bir veya birde fazla hava borusuu bağladığı ve hava dağıtım sistemii bir bölümüü oluştura bölüm. Erkek ve dişi kotaklı erkek yuva. Devir uzaklığıı her bir ucuda solaa sürekli iletkelerde oluşa kablolama. Girdi ışığıı değişimii her bir ucuda solaa sürekli iletkelerde oluşa kablolama. Mükemmel elektrostatik özelliklere sahip termoplastik malzeme. Düşük dielektrik, sabit, tüm frekasları üzeride stabil bir dielektrik sabit. Çok yüksek izolasyo direci. Eseklik durumuda polietile, moleküler ağırlığa ve yoğuluğa bağlı olarak çok katılaşabilir: Alçak yoğuluk, e esek olarak ve yüksek yoğuluk, yüksek moleküler ağırlık oluşumuu çok sert olarak. Nem direci mükemmel oralamıştır. Birçok tekrarlı kimyasal birim veya molekülde oluşa malzeme. Polimer çoğulukla plastik, lastik veya elastomer yerie kullaılır. Polietilee bezeye termoplastik, fakat daha katı ve daha yüksek yumuşatma oktasıa (sıcaklığıa) sahiptir. Bu malzeme öceleri izolasyo malzemesi olarak kullaılmıştı. Tipik olarak polietilede daha serttir. Bu da ou ice duvar izolasyo içi daha uygu hale getirir. Dielektrik sabit katı içi.5 tir ve hücresel dizay içi.55 tir. İyi abrazyo ve çözücü direci içi geiş polimer sııfı. Katı veya hücresel formda olabilir. Bir termoplastik malzeme öce kablo kılıf malzemesi olarak kullaıldı. Mükemmel oksidasyo, hava ve ozo direci vardır. Bazı formülasyoları ayrıca iyi alev direcie sahiptir. Mükemmel abrazyo direçli sert bir malzemedir. Uzu süreli hafıza özellikleri, geri çekile kordlar içi ideal dış kılıf malzemelerie sahiptir. Tel veya kablo izolasyo ve dış kılıfları içi geel amaçlı termoplastik bileşe. Doğal alev geciktirmeye sahiptir. Ateş boyuca toksit yollar. Bir elektroik cihazı sahip olabileceği elektromayetik emisyo miktarıı taımlaya FCC 55

56 Port 68, FCC Port Post, Telephoe ad Telegraph Authority Preform Primary coatig/ö kaplama Prited circuit board (PCB) Private brach exchage (PBX) Propagatio delay/yayılma gecikmesi Protokol Protokol döüştürücü Prototip Pseudo radom NR Pulse Pulse geişliği PVDF Quad Quadrature Amplitude Modulatio (QAM) R RAID (Redudat array of iexpesive disks) Radom access memory (RAM)/Hızlı erişim hafıza Rapid relay techology/hızlı relay tekolojisi Read oly memory/sadece okuabilir hafıza Reaktas Receive ihibit Receiver/Alıcı Receptacle Reflectio/Yasıma Reflectio loss/yasıma kaybı Refraktif idex Remote aalog loopback/ Uzak aalog dögüsü Remote chael loopback/ Uzak kaal dögüsü Rek kodu Reorder Repeater Request to sed (RTS) Respose time/yaıt zamaı düzelemelerii bir parçası. Bir cihazı telefo ağıa bağlamasıı karşılaması gereke aleti FCC düzelemelerii bir parçası. Elektroik bir cihazı arkasıdaki fiziksel bir koektör. Düyaı tüm alalarıda ortak taşıyıcı olarak hareket ede devlet ajası. Optik fiber dalga boyuda cam durumu. Üretim sırasıda alaı güveirliğii koruya fiberi claddig yüzeyie direk olarak uygulaa plastik kaplama. Basılı bir devre içi bir taba oalrak servis vere izolasyo boardı. Basım prosesi tamamladığıda board basılı kompoetleri içerebilir: basılı tel gibi. Orgaizasyo içide kurulmuş; kullaıcılara orgaizasyo içide de iyi ses iletimi sağlaya kişisel telefo sistemi. PBX ve ormal telefo sistemi arasıdaki fark: PBX kullaıcıları bir dış hatta sahip olmak içi 9 u tuşlamak zorudadırlar. Girdide bir cihazı çıktısıa geçe siyal içi gereke zama. DataLik üzerideki istasyolar arasıda veya bir data komüikasyo etwork veya sistem üzeride bilgi değişimii kotrol etmek içi kullaıla prosedürler. Prosedürleri, geleekleri veya yötemleri iki aleti ortak çalışmasıa izi verecek şekilde birleştiğide taımlaa herhagi bir kümesi, LAN servislerii tamamlamak içi kullaılır. Bir iletişim protokolüde diğerie döüşüm yapa cihaz. IBM SNA, SDLC de ASC II ile kıyaslayıız. Form dizay ve performası tamame değerledirilmeside kullamak içi uygu bir model. Bir bilgisayar sistemide, çift siyalleri kullaılması. Dalga formu NR olarak biliir. Ai olarak bir değerde diğerie değişe, kısa zama sora ilk halie döe akım veya voltaj. Dalga hareketleri seriside özel bir değişimi alatmak içi kullaılır. Pulse voltajıı geçici seviyede olduğu zamaki uzuluğu. Elektroik pulse geişlikleri geellikle milisaiye, mikrosaiye ve aosaiye seviyesidedir. Poliviil florid. 4 iletkeli kablo. Star quado olarak da taımlaabilir. Bir trasmisyodaki bit sayısıı artırmak içi faz ve geişliği ayarlama tekiği. Direç sembolü. Çift hard disk drive larda veri toplama metodu. Daha hızlı erişim, daha fazla güveirlik veya her ikisi içi 6 tae resmi taımlı seviye vardır. Her biri spesifik bir uygulama çeşidi içi dizay edilmiştir. Çoğulukla değişke ola veri deposu tipi. Veri sıkıştırma, kouşma sıkıştırması, hızlı paket çeşitlemesi, çok seviyeli ürülerde birleştirilip kullaıla otomatik faks demodülasyou. Öcede taımlamış içerikle üretile, değişke olmaya veri deposu tipi. Alteratif akım üzeride kapasitas ve edüktası birleşe etkisii ölçüsü. Akımıı frekasıyla birlikte bu tersliği miktarı değişmektedir. Frekasta artışla beraber kapasitörü tepkisi azalmaktadır, tersi idüktasla olmaktadır. Alıa çağrılarda ses/faks kaalıı ispatlaya kofigürasyo seçeeği. Bir fiber optik sistemde ışık eerjisii elektriksel eerjiye çevire elektroik paket. Jak, erkek ve dişi kotaklarla dişi yuva. Bir yüzeye çarpa dalgaları yöüdeki değişiklik. Öreği elektromayetik eerji yasımaları bir trasmisyo hattıda empedas mismatchide ortaya çıkabilir, dura dalgalara sebep olur. Bir çizgi süreksizliğide gücü yasımasıa göre kaybola siyal parçası. Bir vakumda ışık hızıı trasmisyo çevresideki hızıa oraı. Uzak modemi aalog kısmıdaki dögüyü oluştura diagostik test. Uzak multiplexer ı kaal kısmıda dögü oluştura diagostik test. Kompoetleri ve kabloları birbirleride ayırmaya yaraya farklı rek ve şeritlerde oluşa bir sistem. Switch moduda geri emirler başarılı olmaya arama girişimlerii birçoğua cevaptır. Zayıflamış bir siyali yeide oluşturmak içi kullaıla alıcı ve iletici. Bir RS-3 modem arayüz siyali (DTE de pi 4 teki modeme yollaa). DTE i iletecek verisi olduğuu gösterir. Bir termialde bir mesajı so karakterii oluşumu ile ilgili cevabı biricıkarakterii alıması arasıda geçe zama. So gecikme ve ağ gecikmesii kapsar. 56

57 Retur loss/döüş kaybı Gide ve yasıya siyal güçleri arasıdaki ora; db ile gösterilir. Giriş empedası ve karakteristik empedası ormal empedasa yakılığıı pürüzsüzlüğüü bir belirtisidir. Rezoas AC dögüsü durumuda, edüktif ve kapasitif tepkide miimum veya maksimum dögü empedasıa sebep olmak içi birbirii etkileme durumudur. RF/Radyo frekası Mhz de 36 Hz ye değişe frekaslar olarak düşüülebilir. RFI (Ratio frequecyiterferece) Ora frekas egellemesi. RG/U RG, radyo rehberii kısaltması, koaksiyel kablo içi askeri dizay ve U, utility içi kullaılır. RGB Rekli video siyalii 3 parçası içi kısaltma: Kırmızı, yeşil ve mavi. Bu siyalleri taşıya multi koaksiyel kablolara da refere eder. Ayı düzlemde paralel yuvarlak iletkelerde yapılmış düz kablo; plaar veya düz kablo olarak da geçer. İki Ribbo kablo veya daha fazla paralel iletkei ayı düzlemde olmasıyla izolasyo makiesiyle kaplamış herhagi bir kablo. Rig Verii iş istasyolarıda dögü veya rig üzeride yolladığı yerel ala ağı topolojisi. Bir peri bir iletkei Rig idicator (RI) RS-3 arayüz siyali. DCE de DTE ye gele aramayı gösterir. Rise time Bir girdi uyguladığıda bir kompoeti hareketsizde geçici duruma değişimi içi gereke zama (Girdi uygulamasıyla ulaşıla tam çıktı seviyesi arasıda geçe zama). RJ (Registered jack) Tescilli jak. RJ 48 R-TL/DS/DSX (EIA/TIA 568 A uygu)- T, pi per kullaır. ve ; 4 ve 5 RJ- 4 veya 6 tel modüler koektörleriyle soladırma; çoğulukla stadart telefo hatları içi kullaılmaktadır. per/pi kullaır. RJ-4 per/pi kullaılır: ve 4; ve 3 RJ-5 3 per/pi kullaılır: ve 6; ve 5; 3 ve 4 RJ-45 Modüler telekomüikasyo koektör (IEC ). RJ-48 c 4 per/pi kullaılır: ve 8; ve 7; 3 ve 6; 4 ve 5 RJ-48 4 ses demosu vardır. T ses ve/veya data per bağlatısı frame relay ses ve/veya data per bağlatısı sağlar. Öreği: ATM makielerie giriş. RJ-48s per/pi frame relay içi kullaılır. ve ; 7 ve 8 VSOC a göre RJ (registered jack) koektörü. RMS (Root mea squre) Ayı sıcaklık etkisii üretmek içi, doğru akım değerii, alteratif akımı efektif değerii birbirii etkilemesi. Router Network adreslerii, belirli bir protokol dahilide e uygu ve etkili yola karar vererek dataı iletimii sağlar. Bridge ve gateway lerle karşılaştırıız. Routig Mesajı doğru devre yolu seçmesi prosesie deir. Edüstride kullaıla ortak arayüz stadardıdır. EIA tavsiyesiyle bilgisayar cihazları arasıdaki arayüz RS-3 stadardıdır. CCITT stadardıı U4 ve U8 iyle birleştirilmiş ve eşitlemiştir. Data termial ekipmaı ve data komüikasyo ekipmaı arasıdaki arayüz biary data değişimi sağlar. RS-3 de belirtile trasmisyo hızları ve mesafeleri üzerideki gereksiimler içi mevcut ola EIA RS-3, 43 serisi trasmisyo stadardı. RS-43 degesiz bir sistemdir. RS 4 ise yüksek ses bağışıklığıı e yüksek seviyesii göstere degeli bir sistemdir. DB 37 veya DB9 koektör kullaıldığıda RS-4 ve RS-43 içi piig taımlaya EIA stadardı. RS-449 Geel amaçlı 37 pi ve 9 pi arayüz, data solama ekipmaı ve data devir solama ekipmaı içi seri çift data değişimii içerir. RS-485 Çok oktalı hatlar içi EIA seri arayüz stadardı. RS-530 DB5 koektör kullaıldığıda RS-4 içi pi taımlaya EIA stadardı. Saat Sabit dalga Sabit dalga oraı Saç örgü açısı SAE Saal termial SC Scalable coheret iterface (SCI) SCSI termiates/scsi soladırıcısı SCSI- Sekro iletimide kullaıla siyali belli zama aralıklarıyla göderme. Ayı zamada siyalleri zamalamasıı da kayağıdır. Ayı iletim hattıda ters yölerde ilerleye ve ayı frekasta ola iki dalga tarafıda üretile dalgaları sabit hali. Bir iletim hattıda gerilim ve akımı e fazla ve e az değerleride görülebilmesi bir empedas uyuşmazlığıda dolayı ortaya çıkar. Akım veya gerilim büyüklüğüdeki bir sabit dalgaı maksimum büyüklüğüü miimum büyüklüğe oraıdır. Saç örgü koruma içideki tel. Otomotiv Mühedisleri Topluluğu. Bir çalışma istasyouu bir maiframe gibi uzak bir sisteme bağlı, boş bir port gibi göstere termial bezetme programı. Optik fiber koektör tipi. SC, ST gibi,5 mm demir kullaır, push-pull eklemeye izi vere yuvada durmaktadır ve koektörü kaldırılması adaptörü oluşturmaktadır. Hızlı veri ağları içi seçimi koektörü olmaktadır. Skalalı uygu arayüz. Noktada oktaya skalalıda geiş veri miktarıı tutmak içi doğrusal olmaya lik, büyük paralel prosesörler. SCSI solaması tüm SCSI sistemleride gereklidir. İki soladırıcı kategorisi mevcuttur. Iteral ve exteral. Exteral soladırıcıları dört farklı tipi vardır: Pasif (iyi), aktif (daha iyi), FPT (e iyi) ve diferasiyel. Bir exteral SCSI cihazıı SCSI kartı olmaksızı bir daisy zicirie bağlamak mümkü müdür? Şayet iteral hard drive SCSI cotrolleriiz varsa evet. Bir SCSI port adaptörü, ayı iteral hard drive SCSI kotroller i kullaarak exteral SCSI porta bağlamaıza imka taır. Bu yol, e ucuz maliyeti ve e kolay motajı sağlar. Bir SCSI - zicirie bağlaabilecek cihaz sayısı ise e çok 7 dir. İkici esil SCSI; hızlı SCSI, geiş SCSI ve zorulu değişiklikler ve birici esil SCSI deki birçok 57

58 SCSI-3 Self-extiguishig Self-test Semi-rigid Sekro modem Sekro termial Sekro trasmisyo Seri trasmisyo Serial storage architecture (SSA) Serve shield Server Sessio Shield/Koruma Shield effectiveess/ Koruma etkiliği Shield percetage/ Koruma yüzdesi Shielded twisted pair/ Korumalı bükümlü per Shock/Mekaik Short had mode Short haul modem Sigalig Sig-o-character Simple Network Maagemet Protocol/ Basit Ağ Yöetimi Protokolu Sigle-eded mode (SEM) Siüs dalgası Siüsoidal Skew Ski effect/yüzey tesiri Sleeve Slow busy sigal Small computer system iterface SNR/Sigal oise rate Soladırma Spacer Spectral badwidth/ Spektral bat geişliği Splitter Spool gelişmeyi içerir. Üçücü esil SCSI; paralel bus gelişmesi olarak Fast-0 ve Fast-40 ı ortaya çıkarır. Ayı zamada SSA, fiber chael ve IEEE 394 gibi yüksek hızlı bus bağlatıları içi bazı özellikleri de içere stadart. Tutuşa alevi kaldırılmasıı ardıda kedi alevii södüre malzemei karakteristiği. Ses/faks kaalıı yerel olarak test ede ve lik içermeye taımlayıcı itelik. Esek bir iç şerit ve bağlatılı esek olmaya kılıf içere kablo. Veriyle birlikte zama bilgisii de taşıya modem. Trasmitter ve receiver ile birlikte sabit bir hızda ve sekroizasyoda çalışa veri termiali. Bitleri ve karakterleri sabit hızla bir zama kayağıca sekroize edilmiş bir trasmitter ve receiver ile trasfer edildiği veri iletimi. Böylece her byte ı çevreleye start ve stop bitleri elimie edilmiş olur ve asekro iletime orala çok daha yüksek verim sağlaır. Bir zamada bit veri göderme. Paralel trasmisyola terstir. E yaygı iletim modu seride bilgi bitleri tek veri kaalı üzeride sıralı olarak göderilir. Seri depolama mimarisi, seri veri trasfer stadardıdır (ANSI X370. ). Teli birçok şeridii içere metal koruma, kablo şeridi etrafıda helezo. (Servis cihazı) PC lere servis sağlaya etwork. Öreği dosya erişimi, makara basımı veya soğuk yürütme. ) İki istasyo arasıda iletişimi sağlaya bağlatı. ) Bir iteraktif bilgisayarla diyalogda ola kullaıcıı geçirdiği zama 3) IBM SNA da, iki etwork adresleye birim arasıda matıklı birleşim. Bir şerit (geellikle bakır, alümiyum veya diğer iletke malzemeler), siyal sızıtısı veya arayüzü egellemek içi, elektrik devreleri, kablolar veya oları kompoetleri arasıda ya da çevreside koumlamıştır. Korumaı istemeye egelleri ekralama kabiliyeti. Bir devrei fiziksel yüzdesi veya koruma malzemesiyle kaplı kablo. Egellemeyi miimize etmek içi folyo ve/veya şerit korumalı bükümlü per kablo. Az çaplı etwork kablosu, elektriksel egellemeye karşı ekstra koruma içi metal kılıf sarılır. ) Dura objeye uygulaa ai tesir. ) Pozisyoda ai ve periyodik olmaya değişim. Hızlılıkla ve dayaıklı iç kuvvetleri gelişimiyle karakterize edilmiştir. Ayı telefo kablosuda bitişik perleri egellemede de sürekli özel hat metal devirler üzeride güveli trasmisyo sağlamak içi koumlaa tek döüştürücü. Lie-Driver a bakıız. Lie-Driver -50 feeti RS-3 limitii arkasıdaki kablo uzuluğu üzeride trasmisyo içi veri siyalii yükselte DCE cihazı- Birçok mile kadar. Siyal sapa pulse ları yeide şekilledirmek içi koumlaır. Limitli uzaklık modemi (LDM) veya kısa çekim modemi (SHM) olarak da biliir. Telefo ekipmaları arasıda hadstokig kullaılır. Deetleme sağlar ve switchlee servisler içi adresi arar. ABR deviri üzeride yollaa ilk karakter. Veri oraıı belirlemede kullaılır. Adaptör, switch, router, server ve çalışma istasyoları gibi etwork cihazlarıı yöetimii sağlaya bir stadarttır. Empedası ölçmek ve/veya tarif etmeye yaraya bir metot. Bir lieer foksiyou zama veya mesafesii siüs olarak ifadesii sağlaya dalga. Geelde osiloskopta görüle ve alteratif akım ya da gerilimi göstere dalga şekli. Bir açı veya zama foksiyouu siüsüdeki değişimler. Normal alteratif akım eğrisi siüsoidaldir. Geellikle 0-5 saiyeyle ifade edile ve iki iletke ya da iletke perlerii elektriksel uzuluğudaki farkı ölçüsüdür. Alteatif akımı frekası arttıkça üzeride geçtiği iletkei sadece yüzeyide geçme eğilimi. Bir termial kutusuu üzerideki izole ya da metalik kaplama. Yavaş meşgul siyali; bir switchig moduda araa umara meşgul olduğuda araya kişii alacağı cevap siyalidir. Bir force-coect moduda bu siyal sekroize kayıp oluştuğuda ya da hat kesildiğide duyulur. ( Skazi şeklide telaffuz edilir.) Birçok farklı cihaz arasıda data ve komut iletimie imka taıya akıllı bus. Hızlı SCSI, geiş SCSI, hızlı-geiş SCSI, fast-0 ve fast-40 ı da içere birçok uygulamaları mevcuttur. Küçük bilgisayarlarla hard diskler, priter lar ve optik diskler gibi ikicil cihazlar arasıda yüksek hızlı bus bağlatıları sağlaya arabirim. Siyal gürültü oraı; çoğulukla ACR (Atteuatio ile crosstalk arasıdaki fark, db ciside belirli bir frekasta ölçülür Atteuatio Crosstalk Ratio u kısaltılmışı.) ile birbirlerii yerie kullaılır. Network de bir bükümlü perde göderile siyali kablou souda ayı per üzeride diğer perleri oluşturduğu crosstalk ta daha kuvvetli olup olmadığıı alaşılmasıı sağlaya öemli bir karakteristiktir. Bir koektörü bir kablo üzerie yerleştirilmesi. İki farklı ekipmaı parçalarıı birbirleride ayıra bir parça. Aydılatma gucüü e fazla ve buu yarısı olduğu dalga boyları arasıdaki fark. Bir girişi birkaç bezeri çıkışa çokladıra cihaz. (Eşzamalı ikicil o-lie çalışma) Bir dış cihaza gide verileri kotrol ede bir program veya cihaz; 58

59 Spread spectrum ST Stadart high voltage (SHV) Star quard Star topoloji STP Straded coductor/esek iletke Structural retur loss (SRL) Super high frequecy (SHF) Super VGA (SVGA) Surge/Büyük dalga Sweep-test Switchig Syc Sychroous idle (SYN) Sychroous modemelimiator (SME) Systems etworkarchitecture (SNA) T Tail circuit Taşıyıcı TCL TCP/IP Telecommuicatio Idustries Associatio (TIA) Telefo arayüz koektörü Telefo arayüzü Telet Tesile stregth/gerilme kuvveti Termal şok Termial Termiator Termoplastik TFE Thermosettig Thick etheret, thicket geellikle bir buffer ile birlikte kullaılır. Ayı zamada bir spooler diye de adladırılır. Yayılmış spektrum; parazit edeiyle oluşa hataları miktarıı e aza idirmek içi siyali verile veri hızıda çok daha geiş bir bat geişliği üzeride modülerize etme işlemi. AT&T firmasıı fiber optik koektörlerie verdikleri ve ticari olarak kaydettirdikleri isim. Straight Type i kısaltmasıdır. AC 5000 volta kadar güveli bir şekilde çalışmaya imka vere, buu bir bayoet kilit mekaizmasıyla sağlaya koektör serisi. Atom Eerjisi Komisyou (NSB) tarafıda koula edüstriyel stadart koektör. İletkeleri birlikte helezoik arılı ola 4 iletkeli mikrofo kablolarıa verile isim. Bir x kofigürasyoua bağladığıda gürültüü ölemesie büyük ölçüde yardımcı olur. Tüm iletişimi merkezi bir bağlatı oktası (hub) üzeride yapıldığı etwork kablolama kofigürasyou. Korumalı bükümlü perler. Çıplak telleri birleştirilmesiyle oluşturulmuş esek iletke. Çıkış siyaliylr yasıyam siyali gücü arasıdaki ora; db olarak ifade edilir. Giriş empedası ve giriş empedasıı kablou karakteristik empedasıa yakılığıı bir göstergesidir. Süper yüksek frekas; Federal İletişim Komisyou ca radyo spektrumudaki 3,000 ile 30,000 mhz badı arasıa verile isim. E az 800 * 600 pixel çözüürlüğe imka vere VGA ı geliştirilmiş halidir. Bir elektrik devresi veya kablosudaki akım veya gerilimi alık fakat çok fazla yükselmesi. Trasiet olarak da adladırılır. Sabit bir frekasta farklı voltaj değerlerie sahip gerilim yardımıyla bir kablou frekas iletimii veya frekastaki zayıflamayı test etme ve grafik ya da sayısal olarak souçları alma. Aahtarlama; verileri alıması, saklaması ve ilgili portlara göderilmesi işlemi. Sekroize, sekroize iletim veya sekroizasyou kısaltması. Video sistemde zama değişimie paralel çalıştırması ve böylece bir süreçteki tüm işlemleri tam zamaıda yerie gelmesi. Sekroizasyou korumak ve bir veri olmadığıda zamaı geçmesii sağlaya bir kotrol karakteri. Start ve stop bitleride çok zamaı kullaa böylece asekroda ziyade sekro çalışa modem elimiatör. IBM yazılım ve doaım cihazları arasıda bilgi iletimi içi kullaıla matıksal yapı, formatlar, protokoller ve çalışma dizilerii geel adı. Sıklıkla DS (dijital siyal) yerie kullaılır. T, geellikle formatlı sayısal bir siyali belirli bir veri hızıda (.544 Mbps) iletmek içi kullaıla sayısal bilgi taşıyıcısıa verile isimdir. Bir T taşıyıcısı çoklayıcı devreler yardımıyla büyük çaptaki bilgileri aalog sistemlere orala daha uzak mesafelere daha yüksek hızda ve daha az maliyetle taşır. T 4 ayrı 64 Kbps matıksal kaal sağlaya 4 telli bir cihazdır. Bir etwork odua bağlı bir kaal, geelikle bir kiralık hat. Bilgi taşıya siyale bir saiyede birleşe devamlı bir siyaldir. Trasverse coversio loss; e yakı oktadaki degesiz zayıflama; güç beslemesi diferasiyel moda e yakı oktada ve birleşik güç ortak modda e uzak okta ölçülür. Trasmissio Cotrol Protocol/Iteret Protocol: PC ler. hostlar ve çalışma istasyoları arasıda yüksek hızlı iletişim imkaı vere belirli katma protokollerii geel adı; iteret üzerideki veri iletişimii yöete protokoldür. EIA ı kardeş kuruluşudur ve birlikte veri iletişimide stadartları belirlerler (Öreği EIA/TIA-568). Ya KTS ve OPX tipi, patch cord gerektire 6 pi RJ- arayüz elemaı ya da KTS, OPX ve E&P tipi, 8 rek kodlu kablo gerektire 8 pili termial bloğu. Bir ses veya faks hattıı aalog tarafı. TCP/IP protokolüde mevcut bir termial hizmeti. Test edile elemeti kırmak içi gerekli çekme kuvveti. Çok yüksek sıcak ve soğuğu uygulaması. Bir veri iletim hattı üzeride veri alıp göderebile bir cihaz. Her bir SCSI bus ı soua koa ve siyal yasımalarıyla istemeye gürültüleri e aza idire bir elektrik devresi. SCSI pasif, aktif ve forced-perfect termiasyo düzelerii tarif eder. Basıç ve sıcaklıkla yumuşaya, eriye ve şekil değiştire malzeme. Pliviil klorid (PVC) ve polietile bu tür malzemelerdir. Tetra fluoro ethylee. İyi bir elektriksel izolasyou yaı sıra kimyasal ve sıcaklık etkilerie de koruma sağlaya bir termoplastik malzeme. Basıç ve sıcaklıkla yumuşamaya, erimeye ve şekil değiştirmeye malzeme. Kauçuk ve eopree bu tür malzemelerdir. Bakıız 0 BASE- T. (0 BAEW5-DEC, Xerox ve Itel tarafıda belirlemiş orijial 0-Mbps etheret etwork stadardı ve yerie getire ice, sarı kılıflı kablo.) Thick etheret-orijial etheret kablo şartamesi bir AUI koektörü gerektirir. Gürültü öleyicilidir, fakat pahalı ve motajı zordur. Thiet (Thi Etheret)- Bir CSMA/CO etwork üdür ve ice koaksiyel kablo (ayı zamada thi etheret diye de adladırılır) 59

60 Thi etheret, thiet TIA Timeout TNC TNC koektör Toke passig Toke rig Toke Topoloji Topraklama Topraklama dögüsü Topraklama iletkei Topraklama potasiyeli TP-PMD Trasducer Trasfer empedası Trasiet Trasmisyo hattı Trasmit (TX) Trasmitted data (TD) Trasmitter Trasreceiver Triaxal kablo Truk kablo Twiaxial kablo UHF UL URL (Uiform resource locator) USB (Uiversal Serial Bus) UTP (Ushielded twisted pair) üzerie kurulmuştur, BNC koektör gerektirir, 0 BASE- IEEE stadardıa göre kurulmuştur. Bakıız 0 BASW. (0 BASE-A 0 Mbps etheret etwork ice RG58 koaksiyel kablo üzeride yerie getirilir. Telecommuicatios Idustry Associatio (İletişim Edüstrisi Birliği). Öcede belirlemiş ve bir tetiklemeyi geciktire zama aralığıı sou. Threaded eill cocelma. Miyatür koaksiyel içi ipli koektör. BNC ile karşılaştırı. Askeri kullaımlara imka vere radyo frekas koektörü; 50 ohm empedasa sahiptir ve 0- GHz frekas aralığıda çalışmak üzere dizay edilmiştir. İstemeye bağlatı kopukluklarıı ölemek içi iplibirleştirilmiş kablo güveli bir şekilde mote edilir. Mesaj gödermede öce toke ı kotrol içi bir ode gerektire bir etwork iletim metodu; tipik olarak yoğu etwork lerde CSMA/CO de biraz daha iyi performas gösterir, acak uygulaması çok daha karışık ve zordur. Bir LAN access mekaizması ve topolojisi; IBM tarafıda geliştirilmiş ve IEEE 80.5 olarak stadartlaştırılmıştır. Bir kotrol çerçevesi veya toke sırasıyla istasyoda istasyoa geçirilir. Network e katılmak isteye istasyolar veri iletimide öce toke içi beklemek zorudadırlar. Toke geçişideki IBM i uygulaması IEEE 80.5 stadardı tarafıda yöetilir: Etheret te e yaygı etwork topolojisidir. Toke Rig EIA/TIA 568 A ve 568 SB ve USOC da RJ (registered jack) fiş/kasa içide 3, 6, 4 ve 5 pileri kullaır. Sürekli tekrarlaa bir çerçeve; bilgisayarca kotrol edile etwork üzeride iletim; etwork iletimlerii kabul/red ede çerçeve. Bakıız Toke Rig. Bir etwork u mimarisi ya da etwork odlarıı birbirie bağlama şekli. Toprak ve devir arasıda elektriksel bağlatı. Toprak yüzeyie bağlı bir iletkee de refere eder. Bazı öreklerde 0 potasiyele sahip olmak üzere dizay edilmiş merkezi bir metal oktaya da mote edilebilir. Korumalar arasıdaki hızlı kotakta meydaa gelmiş çok perlii korumalı perleri arasıda tamamlamış devir. Kablou geelde korumalı elemalarıyla temas halide ola çıplak tel. Korumaı soladırılması ve toprak koruması amacıyla kullaılır. Topraklaa trasmisyo kablosu veya çizgisideki iletke. Toprağı potasiyeli, bir devire, termial veya şasi sistemdeki diğer potasiyeller içi referas oktası olarak kullaıldığıda taba potasiyel elde edilir. Twisted pair-physical medium depedet (Bükümlü per-fiziksel ortama bağlı). Mekaik eerjiyi elektriksel eerjiye çevire cihaz. Belirli kablo uzuluğu içi, trasfer empedası korumaı bir yüzüdeki akım tarafıda oluşturula gerilim düşümüce korumaı diğer yüzüde meydaa getirile akımı değerii ilgiledirir. Trasfer empedası, istemeye siyalleri giriş ve çıkışıa karşı korumaı etkisii belirlemek içi kullaılır. Kablo korumaları ormalde istemeye etkileşimleri öüe geçmek içi kullaılır; buda dolayı düşük trasfer empedası değerie sahip korumalarda daha etkilidir. Gerilimdeki ai değişim veya duraklama (öreği bir switchi çalışmasıda oluşa alık değişim). İki veya daha fazla iletkei düzelemesi bir koaksiyel kablo ya da bir yerde diğerie siyal trasferi içi kullaıla bir dalga yolu. Trasmitted veya trasmittig i kısaltması. Verii DTE de DCE ye göderildiği RS-3 siyali. Bir fiber optik sistemde elektrik eerjisii ışık eerjisie çevire elektroik düze. Network üzeride veri alımasıa imka vere cihaz. Bir odu bir etwork kablosua bağlaya hem trasmitter hem de receiver olarak çalışa cihaz. Bir iletke, iki izole saç örgü koruma ve hepsii birde izole edilmiş olduğu yapıya sahip kablo. Bir CATV sistemide, aa dağıtım oktasıda merkezi amplifikatöre gide kablo. Ayı zamada besleme kablosu diye de adladırılır. Koaksiyel kabloya bezer acak bir yerie iki iç iletkee sahip kablo. IBM mii bilgisayarlarda ve Systems 34, 36, 38 ve AS 400 gibi orta ölçekli sistemlerde kullaılır. Ultra high frekas; 300-3,000 MHZ arası. Uderwrites Laboratuvarları ı kısaltması; tel ve kabloyu da içere elektroik parça ve cihazları yapılarıı ve performaslarıı test edip doğruluğuu kaıtlaya, kar amacı gütmeye bir kuruluş. Stadart iteret adres ifadesi. Öreği; İkicil I/O içi coipaq, Itel ve Microsoft tarafıda geliştirile, seri 4 telli bus mimarisi. 8 ikicil I/O ya kadar otomatik algılar ve 5 m (6.4 ft) maksimum mesafe ve Mbps maksimum veri hızıı destekler. USB, PC i tüm I/O portlarıı bir seri arayüze toplamak içi dizay edilmiştir ve çoklu ikicilleri desteklemek içi de yeterli bat geişliğii sağlamaktadır. Mbps trasfer hızıyla keyboard, mouse, joystick, scaer, priter ve gelişmiş bilgisayar oyu cihazları gibi ikicilerde daha elverişlidir. USB hub ile 7 cihaza kadar destek verebilir. USB gerçek Plug&Play ı, daisy ziciri içi Tree-Like yapısıı ve sistemi çalışmasıı başka cihazları sisteme bağlaması veya çıkmasıyla kesilmemesii sağlar. A serisi koektörleri yassılaştırılmış dikdörtge şeklidedir. 8 serisi koektörleri kare şeklie bezeye acak köşeleri dik olmaya şekildedir. Koektör serilerii farklı olmalarıı sebebi USB mimarisi topolojisii bozacak hatalı bağlatılar yapılmasıda kaçımaktır. (Korumasız bükümlü perler) Tek tek veya birlikte koruması olmaya bükümlü perli kablo. EMI/RFI koruması olmaya bükümlü perli kablolama. STP ile karşılaştırı. Network kablolama uygulamalarıda çok yaygı ola ice çaplı bir etwork teli. 60

61 V Volt. V.4 Değiştirme devrelerii tarif ede bir CCITT arayüz öerisi; RS-3. B39+B39 ile bezerdir ve uyum içide çalışabilir. V.8 V.4 değiştirme devreleri içi elektriksel karakteristikleri tarif ede bir CCITT arayüz öerisi; RS-3 ile bezerdir ve uyum içide çalışabilir. V.3 Bir CCITT 9600 bps dial veya telli kiralık hat modem öerisi. V.3 bis Bir CCITT 4.4 Kbps dial veya telli kiralık hat modem öerisi. V Kbps de veri iletimi içi bir ITU-TSS modem stadardı. V.34 bis (V.34 +) 33.6 Kbps de veri iletimi içi bir ITU - TSS modem stadardı. Yüksek hızlı iletim içi bir CCITT stadardı. V pi koektör bir 34 pi koektörü belirtir ve V.35 saiyede... milyo bitler seviyeside iletim yapabilir. Diğer arayüze bir koverter yardımı olmaksızı fiziksel ya...elektriksel olarak bağlaamaz. CCITT stadardı KHz grup bad devreleri kullaarak 48 Kbps veri iletimii yöetir. V.4 Modemlerce hata düzeltilmesi içi kullaıla bir CCITT stadardı. V.4 bis Modemlerce veri sıkıştırılması içi kullaıla bir CCITT stadardı. Velocity of propagatio (VP) Belirli uzuluktaki bir kablodaki elektrik eerjisii iletim hızıı ayı mesafede boşlukta ışık hızıa oraı. Geelde % olarak ifade edilir. VHF Very-high frequecy; Federal İletim Komisyou ca MHz arasıda stadartlaştırılmıştır. Vida makie teması Katı bar da üretile kotak. Video Graphics Array (VGA) IBM PC ve eşdeğer bilgisayarlar içi bir video stadardı. Stadart VGA 640 * 480 çözüürlükte ve 6 regi destekleye yapıdadır. Virtual LANs Switch edilmiş etworkleri matıksal bölümelerie imka taıya bir switchig tekolojisi; fiziksel gruplama veya çarpışma alalarıı bağımsızlığı. VLF Very low frequecy; 0-30 khz arası. Voice frequecy (VF) Ticari kalitede kouşma iletimii sağlamasıa imka taıya radyo frekas sıırları ( Hz arası). Ayı zamada telefo frekası olarak da aılır. Volt Elektromotor kuvvet birimi. Voltage drop Bir kompoet veya iletkei empedas veya rezistasıda geçe akımda ötürü kompoet veya iletkede oluşa gerilim. Voltage stadig wave ratio (VSWR) Bir iletim hattıda trasfer siyal gerilimii yaı sıra siyal gerilimie ola oraı. Voltage Volt olarak ifade edile elektromotor kuvvetii elektriksel potasiyeli. VW- Uderwriters Laboratuvarları 58 tarafıda kurula teller ve kablolar içi özel olarak yapıla dikey alev testii soucu ola bir yaabilirlik oraı, öcede FR- olarak yapılmaktaydı. WAN (Wide areaetwork) Wave legth Work statio Workgroup X.5 XLPE X-ON/X-OFF Z Zama gecikmesi Zero-dispersio wave legth Birkaç milde bilerce mile kadar geiş bir ala içide kullaılabile ve buu ortak-taşıyıcı-sağlayıcı kullaarak yapa bir etwork. LAN ile karşılaştırı. Bir siyali pozitif tepe değerleri arasıdaki mesafe. Frekas arttıkça dalgalar yaklaşır ve bu mesafe de azalır. Bu rehberi amacı, bir etwork e bağlı bir PC, müşteri. Segmet olarak da adladırılır. Bezer foksiyoları yapa, bezer uygulamaları kullaa ve/veya ortak kayakları paylaşa ve bir subetwork olarak var ola çalışma istasyoları, server lar ve etwork cihazlarıı oluşturduğu grup. Grup üyeleri ortak bir özelliğe de sahip olabilirler: Mühedislik, pazarlama, üretim veya yöetim gibi. Protokoller ve mesaj formatları içi bir WAN stadardı; geiş kitlelerce kullaıla etworklere giriş içi kullaılır. Karşılıklı bağlı polietile bir termosettir ve ışıımla (ısı yoluyla) veya rutubetle karşılıklı bağlamıştır. (Trasmitter o/trasmitter off) Akış kotrolü içi kullaıla özel karakterlerdir; bir cihaza iletime başlaması içi (X-ON) ve iletimi durdurması içi (X-OFF) gerekli komutları verirler. Kotrol karakterleri akış kotrolü içi kullaılır; bir termiale iletime başlaması (X-ON) ve iletimi bitirmesi (X-OFF) içi bilgi verirler. Empedası sembolüdür. Bir verii iletimii belirli veya istee bir zama periyodu ile geciktire devre. ) Bir sigle mode fiber optikte materyali ışı dağılımıyla dalga yolu ışı dağılımıı birbirii egellemediği dalga boyu veya boyları. Not: Tüm silika yapıdaki fiber optiklerde, miimum materyalışı dağılımlı yaklaşık.3 mikroluk dalga boyuda oluşmaktadır. Siglemode fiberler dopat içere silika yapıdaki camda yapılmaktadırlar; bu yüzde de materyali ışı dağılımlı dalga boyu bir miktar değişir: Zero-dispersio wave legth (sıfır ışı dağılımlı dalga boyu), yaklaşık.55 mikro seviyeleride gerçekleşir. Mühedislikte e düşük zayıflama katsayısıdaki küçük bir artış. ) Kabaca bir ifadeyle multimode fiber optikte, materyal ışı dağılımıı miimum, öreği gerçekte sıfır olduğu dalga boyu. Miimum-dispersio wave legth i eş alamlısı. 6