T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU

Transkript

1 T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA III. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER

2 İÇERİK Yeni Medyayı Mümkün Kılan Teknolojik Özellikler Değişim Aracı Olarak Yeni Medya

3 YENİ MEDYAYI MÜMKÜN KILAN TEKNOLOJİK ÖZELLİKLER

4 SAYISALLIK (DİJİTALLİK) ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) HİPER METİN (BAĞLANTISAL METİN)

5 SAYISALLIK (DİJİTALLİK)

6 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Dijitallik yeni medyayı geleneksel medyadan ayıran en önemli özelliktir. Sanallık, verilerin elektronik olarak bir ekran üzerinde gösterilmesidir. Elektronik sistemler analog ve sayısal olmak üzere ikiye ayrılır.

7 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Analog sistemlerde elektrik sinyalleri sürekli olarak değişir ve belli sınırlar içinde her değeri alabilirler. Dijital medya işlemlerinde tüm veriler sayılara dönüştürülür. Sayısal olarak oluşan kodların depolanması ve işlenmesi kolaylaşır. Diğer taraftan bu kodlara çevrimiçi olarak ulaşmak da mümkündür

8 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Yeni medya devriminin temelinde yatan unsur sayısallaşmadır. Analog sistemlerde veri, frekans ve boyutunda farklılık olabilen devamlı elektrik sinyalleri ile somutlaşırken, sayısal sistemlerde veri, 0 ve 1 lerden oluşan ikili kodlarla temsil edilmektedir.

9 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Anolog sistemlerin aksine, ikili kodlarda yapılabilecek değişikliklerle her türlü veri herhangi bir kayba uğramadan (yazı, ses, görüntü, grafik vb.) ayrıştırılabilmekte ya da bir arada kullanılabilmektedir. Bu özellik, geçmişte çok zor olan bilginin entegrasyonunu mümkün kılmaktadır.

10 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Anolog sistemlerin aksine, ikili kodlarda yapılabilecek değişikliklerle her türlü veri herhangi bir kayba uğramadan (yazı, ses, görüntü, grafik vb.) ayrıştırılabilmekte ya da bir arada kullanılabilmektedir. Bu özellik, geçmişte çok zor olan bilginin entegrasyonunu mümkün kılmaktadır.

11 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Dijital kodlama, farklı formattaki verilerin birbirine dönüştürülmesi imkânını da beraberinde getirmiştir. Yardımcı programlar sayesinde günümüzde yazının sese, sesin yazıya dönüşmesi, içeriğin yeniden üretimi ya da değiştirilmesi sıradan işlemlerdir.

12 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Lev Manovich bu durumu medya, programlanabilir hale gelmiştir sözleri ile özetlemektedir.

13 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Bu programlanabilme içeriğin sayısallaşması ile ilgilidir. İçeriğin sayısallaşması ayrıca, bilginin farklı iletişim kanalları üzerinden sorunsuz ve hızlı bir şekilde aktarılmasına da imkan tanımaktadır

14 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Sayısal teknolojinin önemli sonuçlarından biri bilgisayarların işlem yetenek ve kapasitelerinin artmasıdır. Kapasite artışını sağlayan gelişme, işlemleri, tek bir bütün ve programlanabilir mantık dizisi içinde gerçekleştiren mikroişlemcilerin devreye girmesi olmuştur.

15 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Mikro-işlemciler, bilgisayarlar ve diğer bazı elektronik araçların fiziki boyutlarının küçülmesine ve maddi işlem kapasitelerinin artmasına neden olmuştur. Komutlar çok daha kısa sürede ve hızla yerine getirilmeye başlanmıştır

16 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Yetenek ve kapasite artışı ile birlikte daha önce ayrı donanımlar üzerinde gerçekleştirilen işlemler aynı ortama taşınmış; büyük miktarlarda verinin saklanması, erişimi ve kontrolü yine aynı ortamda mümkün olmuştur.

17 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Elektronik cihazlardaki minyatürleşme ve mobilasyon yine sayısallaşmanın getirdiği sonuçlardandır. Minyatürleşme ile birlikte yeni medya ürünleri taşınabilir nitelik kazanmıştır. Bu taşınabilirlik ürünlerin kişisel/bireysel kullanımını ön plana çıkarmıştır.

18 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Örneğin Walkman in kullanıma sunulması, kişisel/bireysel medyanın gelişiminde kritik bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Minyatürleşmeye ek olarak, sayısal teknolojilerin iletişimi kablolara bağımlı olmaktan kurtarması bireysel medyaların kullanımını yaygınlaştırmıştır.

19 SAYISALLIK (DİJİTALLLİK) Dijital sinyallerle iletişimi sağlayan şebekeler sayesinde sürekli bir iletişim platformu ortaya çıkmıştır. O ve 1 lerden oluşan kodların kazandırdığı bu çeşitli özellikler sayısallaşmayı, yeni medyayı mümkün ve farklı kılan teknik özelliklerin temeli haline getirmiştir

20 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) Multimedya terimi de gelişen bilgisayar teknolojileri ile kullanımı yaygınlaşmış bir terimdir. 70 li yıllarda terim, farklı ortamlardaki yazı ve ses unsurlarını bir arada kullanan, bir ya da iki slayt projektörü ile gerçekleştirilen basit sunumları ifade etmek için kullanılmıştır.

21 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) Günümüzde terim, çok daha fazla unsuru bünyesinde barındırmaktadır. Yazı, ses ve durağan görüntülere zamanla, video, animasyon, veriler arası bağlantı sağlayan unsurlar eklenmiş; multimedya, ses, metin, resim, film ve hareketli grafik görüntü gibi farklı iletişim elemanlarını aynı ortamda bir arada bulunduran bir platforma dönüşmüştür.

22 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) Multimedya ile birlikte, sanat ve teknoloji arasında bir köprü oluşmuştur. Özellikle 1990 lı yıllar bilgisayarların ve yazılımların multimedya özelliklerinin ön plana çıktığı ve yaygınlaştığı dönemlerdir.

23 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) Özellikle 1990 lı yıllar bilgisayarların ve yazılımların multimedya özelliklerinin ön plana çıktığı ve yaygınlaştığı dönemlerdir. Microsoft, daha önce ayrı donanımlar olarak verilen CD-ROM sürücü ve ses kartları gibi elemanların bundan sonra üretilecek bilgisayarlarda donanımın standart parçaları haline geleceğini, yeni bilgisayarlarını Multimedya PC olarak üreteceğini duyurmuştur.

24 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) Bu, sektördeki diğer firmaları da aynı yöne itmiş; bilgisayarların multimedya özellikleri her geçen gün artarak bugüne gelmiştir. Eğitim, eğlence ve iş dünyasının pek çok alanında multimedya ürünler yeni yaklaşımların oluşmasına neden olmuştur.

25 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) Eskinin ağır ve durağan ansiklopedileri, multimedya dünyasında canlılık kazanmış, bilgiler ses, görüntü, resim, müzik gibi unsurlarla zenginleştirilerek öğrenmeyi daha keyifli hale getirmiştir. Multimedya özellikleri sayesinde bilgisayar oyunları daha geniş kitlelerin ilgisini çekmiş; büyük bir pazar ortaya çıkmıştır.

26 ÇOKLU ORTAM (MULTİMEDYA) İş dünyasında sunumlar, personel eğitimleri, tanıtımlar vb. faaliyetler multimedya ürünler ile desteklenerek verimin ve iletişimin artması sağlanmıştır. Bireysel bazda, kullanımı kolay, yaratıcılığı destekleyen multimedya yazılımlar sayesinde amatörler de teknik destek almaksızın kendi ürünlerini ortaya koyma fırsatı yakalamışlardır.

27 HİPER METİN (BAĞLANTILI METİN) Yunancadan türemiş olan «hiper» (hyper)kelimesi, üzerinde, ötesinde ya da dışında anlamı taşımaktadır. Hipermetin, bir metnin kendisinin üstündeki, ötesindeki ve dışındaki diğer metinlere bağlantılar ağı sağlayan metindir

28 HİPER METİN (BAĞLANTILI METİN) Bunu anlaşılır kılmak için akademik alandan örnek verilebilir; bir akademik çalışmada geleneksel anlamıyla dipnotlama, indeksleme ya da kaynakçalar ve sözcükler, diğer bir deyişle bir kitabın yol gösterici araçları, aynı mantığı taşımaktadır.

29 HİPER METİN (BAĞLANTILI METİN) Hipermetin, metinlerin metinlerin birbirine bağlamasını sağlayan bağlantıları (link) kullanarak, kişinin bilgiye kendi özgü yollarla erişmesine imkan tanıyan bir yapıdır ve tümüyle etkileşimli olarak kontrolündedir.

30 HİPER METİN (BAĞLANTILI METİN) Örneğin; internet üzerinde, farklı bilgisayarlar üzerindeki sayfaların birbirleriyle bağlantısı vardır. Bu bağlantıyı tıklandığı zaman bir başka web sayfasına ulaşılır. Bu şekilde, içinde başka sayfalara bağlantı içeren dokümanlara hipermetin (hypertext) adı verilir.

31 HİPER METİN (BAĞLANTILI METİN) Bu bağlantıyı sağlayan objeye de hipermetin bağı (hyperlink) denir. Hipermetin bağı, yazı ya da grafik bir öğe olabilir. Hipermetin yapı, web ortamına etkileşimli bir yapı kazandırmıştır. Dünya üzerindeki farklı sunucularda bulunan web sayfalarının birbirine hipermetin bağı ile bağlanmasıyla dünyayı saran, küresel bir yapı oluşur.

32 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA

33 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Bu tanımlamada etkili olan en önemli faktör kitle iletişim araçlarının sahip olduğu etkileşim düzeyi farkıydı. Başka bir anlatımla izlerkitlesini edilgen kılan geleneksel kitle iletişim araçları izlerkitlesine etkin bir rol biçen yeni medya ile karşı karşıya kalmışlardır.

34 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Her kitle iletişim aracının izlerkitlesine o aracın özellikleri doğrultusunda bir adlandırma yapılır. Örneğin gazetenin ve diğer basılı materyallerin okuru vardır; Radyonun dinleyicisi, televizyonun izleyicisi olduğu gibi.

35 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Aracın sınırlılıkları izlerkitlenin de yapabileceklerini sınırlandırmakta onlara bu sınırlar doğrultusunda bir rol vermektedir. Oysa geleneksel kitle iletişim araçlarının bütün özelliklerini barındıran yeni medya geniş içerik yelpazesi ve sunum çeşitliliği ile izlerkitlesini özgür bırakmaktadır.

36 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Bu nedenle yeni medyanın izlerkitlesine kullanıcı denir. Kullanıcı hem içeriği hem de kullanacağı zamanı seçmekte özgürdür. Üstelik kullanıcı içeriği oluşturan, ona katkı sağlayan ve ileten kişi konumundadır.

37 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Yeni medyanın izlerkitleye sağladığı yeni olanaklar geleneksel medya üretim süreçlerini de doğal olarak etkilemiştir. Yeni medya ortamının multimedya (çoklu ortam) özellikleri, linklerle gezinebilme özgürlüğü, içerik üretimine ve geliştirilmesine katkıda bulunma fırsatı bu yeni üretim biçiminin çalışma prensiplerini belirlemektedir.

38 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Teknolojik alt yapının gelişmesiyle her geçen gün daha hızlanan ve veri taşıma kapasitesi artan veri kanalları, bireyi mekândan bağımsız kılarak özgürleştiren mobil cihazlar yeni üretim biçiminin alt yapısını oluşturmaktadır. Bugünün internet temelli yeni medya ortamında her kullanıcı istediği anda bir yayıncıya dönüşebilmektedir.

39 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Artık bireyin bir tüzel kimse kimliğine bürünmeden yalnızca kendisi olarak yayın yapması olanaklıdır. Yeni ortamda geleneksel medya şirketleri ve profesyonel medya çalışanları toplumdaki herhangi bir bireyle birlikte aynı kulvarda yayıncılık yapabilmektedir.

40 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Yeni iletişim teknolojilerinde iletişimin yönü, kullanıcı/izleyicinin konumu açısından farklarını ifade etmiştir. Buna göre;

41 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Eski teknolojiler birkaç azınlığın çoğunlukla iletişim kurmasına izin vermekte, çoğunluğun istek ve beğenileri azınlık tarafından belirlenmektedir. Yeni teknolojiler ise çoğunluğun kendi istediği enformasyona ulaşmasına izin vermektedir.

42 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Eski iletişim teknolojileri üretici merkezlidir ve aynı iletişim içeriğini bütün izleyiciler için sağlamaktadır. Yeni iletişim teknolojileri ise kullanıcı merkezlidir ve bilgisayarın hafızasındaki enformasyona erişim biçimi çoklu kılınmıştır.

43 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Bilgisayarlar aracılığıyla internet üzerinde birbirine bağlanan insanlar, her türlü metni, sesi, görüntüyü paylaşmakta, bunlara kolaylıkla erişebilmekte ve eriştiklerini değiştirip dönüştürebilme şansına sahip olmaktadırlar.

44 DEĞİŞİM ARACI OLARAK YENİ MEDYA Bu tür olanaklar örneğin kitle iletişiminde son derece sınırlıdır. Kitle iletişiminde temelde farklı mekanları paylaşan insanlar, aynı iletiye muhatap olmakta ve iletilenler karşısında çoğunlukla pasif kalmaktadırlar. ÖRNEK:?

45 KAYNAKÇA KARABULUT, Nejla, Yeni Medya Teknolojileri ve Halkla İlişkiler, İstanbul, 2014 Doç. Dr. Uğur Gündüz, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Yeni Medya ders notları.

46 Doç. Dr. Özgü Yolcu, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Medya ve İletişim Programı Bölümü Yeni Medya ders notları. Maltepe Üniversitesi SBE Radyo Sinema ve Televizyon ABD «Yeni Toplumsal Hareketler, Küreselleşeme ve Dijital Aktivizm: Gezi Parkı Örneği» YL Tezi, Duygu Furuncu Anadolu Üniversitesi Yayınları Yayın No: 2956 Dijital İletişim ve Yeni Medya Dr. Özgür Uçkan Kadir Has Üniversitesi Ders Notları