ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Yaşar GÖK KOZAN BARAJ GÖLÜ VE ÇEVRESİNİN REKREASYONEL ALAN KULLANIM KARARLARININ BELİRLENMESİ PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI ADANA, 2011

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KOZAN BARAJ GÖLÜ VE ÇEVRESİNİN REKREASYONEL ALAN KULLANIM KARARLARININ BELİRLENMESİ YAŞAR GÖK YÜKSEK LİSANS TEZİ PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI Bu Tez./../. Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir Prof. Dr. Erdoğan GÜLTEKİN Yrd. Doç. Dr. Berrin SİREL Yrd. Doç. Dr. Mustafa YEĞİN DANIŞMAN ÜYE ÜYE Bu Tez Enstitümüz Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı nda hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. İlhami YEĞİNGİL Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ KOZAN BARAJ GÖLÜ VE ÇEVRESİNİN REKREASYONEL ALAN KULLANIM KARARLARININ BELİRLENMESİ Yaşar GÖK ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Erdoğan GÜLTEKİN Yıl : 2011, Sayfa: 134 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Berrin SİREL : Yrd. Doç. Dr. Mustafa YEĞİN Bu araştırma, Kozan İlçesi ne 5 km. uzaklıkta bulunan Kozan Baraj Gölü çevresinin rekreasyon alan kullanım kararlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın hedefine ulaşılabilmesi için yöntemin akış şemasında da (Şekil 3.3) izleneceği gibi araştırma üç aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, doğal veriler ve kültürel alan kullanımları, envanter çalışmaları ve yerinde yapılan gözlemlerle incelenmiştir. Gözlemler plankare bazında yapılmış ve elde edilen bilgiler haritalara işlenmiştir. Plankare bazında yürütülen çalışmalarda harita gridi kullanılmış ve birim alan 1 ha. olarak alınmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, birinci aşamada yorumlanan ve haritalanan tüm faktörler su ve su kıyısı rekreasyonuna uygunluğu açısından bir sistem içerisinde değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise her plankare için saptanan değerler ışığında harita üzerinde su ve su kıyısına uygun kullanım alanları grafiksel olarak gösterilmiştir. Anahtar Sözcükler: Kozan, Kozan Barajı, Rekreasyon I

4 ABSTRACT MSc. Thesis THE RECREATIONAL USAGE AREA OF KOZAN DAM LAKE AND ITS SURROUNDINGS Yaşar GÖK ÇUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF LANDSCAPE ARCHITECTURE Supervisor : Prof. Dr. Erdoğan GÜLTEKİN Year : 2011, Page: 134 Jurors : Asst. Prof. Dr. Berrin SİREL : Asst. Prof. Dr. Mustafa YEĞİN This research have been realized for determining the decisions of usage recreational areas of Kozan Dam Lake which is situated 5 km.away from the city of Kozan. In order to access the target of the survey, it has been carried out in three stages as it is seen in the course diagram of the method.(diagram 33) At first stage, natural and cultural usage of areas have been examined by observations which have been performed just at the place and with the studies of inventory. The results of the observations have been operated to the maps and done as plansquare. In this studies, performed as plansquare, it has been used the map strip and the unit area is 1hectometer. At the second stage of the survey,all factors that havee been paraphrased at the first stage have been assessed in terms of the accordance of water and waterside. At the last stage, whole values which have been determined for each plansquare shown as graphical on the map. Key Words: Kozan, Kozan Dam, Recreation II

5 TEŞEKKÜR Çalışmamın gerçekleştirilmesi süresince değerli düşünce ve önerileriyle beni yönlendiren, her türlü destek ve yardımı esirgemeyen hocam ve danışmanım sayın Prof. Dr. Erdoğan GÜLTEKİN e, çalışma sürecinde bilgilerine ve yardımlarına başvurduğum değerli hocalarım, Yrd. Doç. Dr. Berrin SİREL e ve Yrd. Doç. Dr. Mustafa YEĞİN e çok teşekkür ederim. Ayrıca hayatım boyunca her türlü desteği veren aileme, çalışmam esnasında gerekli bilgi ve verileri toplamamda yardımlarını ve desteğini esirgemeyen Kozan Belediye Başkanı Mimar Kazım ÖZGAN a, Belediye Başkan Yardımcısı Mimar Zehra ÖZGAN a, İmar ve Şehircilik Müdürü Mustafa SIRKINTI ya, İmar ve Şehircilik Müdürlüğü personeline ve burada isimlerini sayamadığım tüm arkadaşlarıma, fikirlerinden yararlandığım Mimar M. Numan CEBECİ ye, Peyzaj Mimarı Necmettin ÇIRAĞILOĞLU na ve çalışmalarımı teşvik eden sevgili eşim Fatma GÖK e teşekkür ederim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ...I ABSTRACT...II TEŞEKKÜR... III İÇİNDEKİLER...IV ÇİZELGELER DİZİNİ...VI ŞEKİLLER DİZİNİ...VII 1. GİRİŞ Rekreasyonun Tanımı ve Özellikleri Açıkhava Rekreasyon Eylem Tipleri ve Tanımları Kıyı Mevzuatı ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL ve METOD ARAŞTIRMA BULGULARI Araştırma Alanının Doğal Yapısı Morfolojik Yapı Jeolojik Yapı Araştırma Alanının Tektonik Özellikleri Depremsellik Toprak Yapısı Hidrolojik Yapı Bitki Örtüsü İklim Kültürel Çevre Özellikleri Tarihçesi Nüfus Ulaşım Bölgenin Turizm Potansiyeli Bugünkü Alan Kullanımı IV

7 4.3. Araştırma Alanının Doğal Yapı Elemanları ve Alan Kullanım Tiplerinin Katsayı ve Değerlerinin Belirlenmesi Araştırma Alanının Rekreasyonel Amaçlı Kullanım Potansiyeli SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ EKLER V

8 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Yüzme İçin Ortalama Kapasite Standartları... 6 Çizelge 3.1. Planlama Alanında Alternatif Rekreasyonel Aktiviteler ve Bunların Alana Uygunluğunu Denetleyen Kriterleri Çizelge 3.2. Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktiviteler; Yelken, Kürek, Su Kayağı, Yüzme, Kayıkla Gezinti, Su Bisikleti Çizelge 3.3. Su Kıyısına Bağlı Rekreasyonel Aktiviteler; Yürüyüş (Trekking, Hikking), Atlı Doğa Gezintisi, Sportif Balıkçılık, Kamping, Servis Üniteleri, Otopark, Motel, Piknik Çizelge 4.1. Kozan Baraj Gölünün Karakteristik Formu Çizelge 4.2. Araştırma Alanının Rüzgar Esme Yönleri ve Sayıları Değerleri Çizelge 4.3. Kozan İlçesi nin Yıllara Göre Nüfus Verileri VI

9

10 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Botla gezintiye bir örnek... 8 Şekil 1.2. Barajlarda ve denizlerde kullanılabilecek yelkenlere örnek... 9 Şekil 1.3. Kozan Baraj Gölünde balık avı Şekil 1.4. Ormanlık alanda yürüyen insanlar Şekil 1.5. Kamp alanları bölge haritasına örnek Şekil 1.6. Aile piknik ünitesi Şekil 1.7. Grup piknik ünitesi Şekil 3.1. Araştırma alanını uydu görüntüsü Şekil 3.2. Araştırma alanı yer bulduru haritası Şekil 3.3. Araştırmada kullanılan yöntemin akış şeması Şekil 4.1. Araştırma alanının içinde bulunduğu bölgenin 1/ lik topoğrafik haritası Şekil 4.2. Karakaya tepesi 436 m Şekil 4.3. Kozan Baraj Gölü çevresinin eğim durumu Şekil 4.4. Kozan Baraj Gölü çevresinin yükseklik grupları Şekil 4.5. İnceleme alanının içinde bulunduğu bölgenin jeoloji haritası Şekil 4.6. Kozan Baraj Gölü çevresindeki kaya oluşumlarına örnek Şekil 4.7. Kozan Baraj Gölü çevresindeki kaya oluşumlarına örnek Şekil 4.8. Adana ve yakın civarının aktif fay haritası Şekil 4.9. İnceleme alanının içinde bulunduğu deprem bölgeleri haritası Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin toprak durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin yüzey suları Şekil Kozan Baraj Gölü nün aylara göre su seviyeleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinde doğal olarak gelişmiş kızılçam ve zakkum bitkisi Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinde yetişen bazı maki toplulukları Şekil Kozan Baraj Gölü nün güney yönünde doğal olarak yetişen bazı çiçekli otsu bitkiler Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin bitki örtüsü VII

11 Şekil Bölgenin ortalama nisbi nem değerleri Şekil Bölgenin ortalama sıcaklık değerleri Şekil Kozan merkez nüfusunun yaş piramidi Şekil Kozan ve Kozan Baraj Gölü nün ulaşım haritası Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin ulaşım durumu Şekil Kozan Kalesi Şekil Yılına ait fotoğrafta Kilikya Manastırı Şekil Yaverin Konağı Şekil Kozan Barajı ndan Karasis Kalesi Şekil Suluhan Yaylası ndan bir yayla evi Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin eğim gruplarının ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin eğim gruplarının rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin toprak gruplarının ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin toprak gruplarının rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin kıyı uzunluklarının ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin kıyı uzunluklarının rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut yerleşim durumunun ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut yerleşim durumunun rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin ulaşım durumunun ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin ulaşım durumunun rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin bitki örtüsünün ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin bitki örtüsünün rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut rekreasyonel alt yapının ağırlık değerleri VIII

12 Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut rekreasyonel alt yapının rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin yüzmeye elverişlilik durumunun ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin yüzmeye elverişlilik durumunun potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin su kıyısına bağlı aktivitelerin ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin su kıyısına bağlı aktivitelerin rekreasyonel potansiyel durumu Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin durgun su yüzeylerinde rekreasyonel aktivitelerin ağırlık değerleri Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin durgun su yüzeylerinde rekreasyonel aktivitelerin potansiyel durumu IX

13

14 1. GİRİŞ Yaşar GÖK 1. GİRİŞ Geçmişten günümüze kadar, kültürlere göre değişerek sürmekte olan rekreasyon, insan yaşamında önemli bir yere sahiptir. Özellikle 20 yy. ın ikinci yarısından itibaren hızlı kentleşme, teknolojik ve ekonomik yapı değişikliği, çevre koşullarındaki değişimler rekreasyonun insan yaşamındaki etkisini daha da arttırmıştır (Sirel, 1995). Ülkemizde çevre sorunlarının yaşandığı kentler hızla artmaktadır. Şehirler bir yandan kırsal alanlardan nüfus akışının oluşturduğu gecekondu mahalleleri, diğer yanda büyük ve çok katlı yapılar ve sanayi kuruluşları ile belirgin bir değişime uğramaktadır. Ekolojik ilişkilerin göz ardı edildiği kentlerde, doğal alanların giderek azalması sonucunda, iklim ve toprak koşulları değişmekte ve bunun yanı sıra konut, sanayi ve taşıtlardan kaynaklanan zararlı maddelerle yapay bir yaşama ortamı oluşmaktadır. Bu yapay kent ekosistemi içindeki yaşam koşulları ile insanların aradığı ve özlem duyduğu çevre arasında tam bir uyum sağlanamamış, aşırı nüfus artışı, hava kirlenmesi, gürültü, yorgunluk, insanlarda psiko-fizyolojik dengesizliklerin oluşmasına neden olmuştur. Bu nedenle insanların ortam değişikliği isteği onları kent dışına itmektedir. İnsanların dinlenmek, eğlenmek ve zihinlerini yenileyebilmek için; ormanlık alanlar, su ve su kenarları rekreasyonel özellikleri nedeniyle çok önemli bir potansiyele sahiptir. Amerika, Kanada, İngiltere, Fransa gibi gelişmiş ülkelerde gerek kentsel, gerekse kırsal alanlarda bulunan yapay veya doğal durgun su yüzeyleri ve akarsular aktif ve pasif rekreasyonel aktiviteler için yoğun olarak kullanılmaktadır. Su yüzeylerine ve hareket durumlarına bağlı olarak bu alanlarda olta balıkçılığı, yüzme, kürek, su kayağı, rafting, motorla nehir turları, kano, yelken gibi gerek bireysel gerekse gruplar halinde yapılabilen günlük, hafta sonu tatilleri ve daha uzun tatil için düzenlenen olanaklara yer verilmektedir (Sirel, 1999). Baraj göllerinin ve nehirlerin rekreasyonel amaçlı kullanımına A.B.D nde 1945 yılında başlanmış ve Mississippi Nehri ni disiplin altına almak üzere Tennessee Valley Authority tarafından uygulanan projeyle sulama, enerji elde etme yanında 1

15 1. GİRİŞ Yaşar GÖK rekreasyon amaçlı kullanılabilmesi için çok amaçlı baraj projeleri tasarlanmış ve 131 adet baraj yapılmıştır (Özgüç, 1998). Özellikle deniz kıyısı olmayan yerleşim yerleri için önemli olan baraj gölleri ve nehirler, Avrupa da da kentin rekreasyonel gereksinimlerini karşılamak amacıyla planlanmıştır. Almanya da Ruhr Vadisi projesinde olduğu gibi nehir kıyısı rekreasyon alanları yüzme, su kayağı gibi su sporlarına göre düzenlenmiştir. Hollanda da Ijsselmeer kıyıları da geniş kapsamlı rekreasyonel kullanımlar için düzenlenmiştir (Özgüç, 1998). Almanya da 1970 li yıllarda Zürih Gölü kıyılarının kent merkezi kısmında yeni bir kullanış planlanarak görünüme ve kullanışa büyük değişiklikler getirilmiştir. Zürih kenti ilginç ve yoğun kullanışlı bir kıyı yeşilliği ile gezi alanlarına kavuşturulmuştur (Öztan 1974). Londra da Docklar Projesi ile endüstriyel kullanımlara ayrılmış kıyı alanlarında, halkın kullanımlarına açık alanlar ile bu alanlarda kullanılmayan ambarları alışveriş, turizm ve kültürel işlevler için değerlendirmişlerdir. Park ile eski kıyı yolları yeşillendirilmiş, taşımacılığın yapıldığı suyolları ise eğlence amaçlı teknelerin gezindiği yerler olarak değerlendirilmiştir (Kurdak, 1995). Cumhuriyet öncesinden beri belediye olan Kozan, bugün nüfusuyla Adana nın, büyükşehir ilçeleri dışında, Ceyhan dan sonra ikinci büyük ilçesi konumundadır. Adana ya 70 km. uzaklıkta bulunan Kozan, sahip olduğu doğal ve kültürel özelliklerini koruyarak, yapmış olduğu yatırımlarla, özellikle gittikçe daha da büyüyen ve karmaşık bir yapıya bürünen Adana için, cazibe merkezi olma yolunda önemli bir aşamaya gelmiştir. Son zamanlarda turizm sektöründe de hızlı bir atılım yapan Kozan ın turizmine hizmet edebilecek mekânlarının yetersizliğinin bir dereceye kadar giderilmesinde ve yöre halkının rekreasyon taleplerine cevap verebilmesinde, Kozan Baraj Gölü ve çevresinin kullanılması, hatta bu alanların ikinci konut alanları olarak kullanımlarının büyük ölçüde engellenmesinde, alternatif bir çözüm olabileceği düşünülerek bu çalışma başlatılmıştır. Bilimsel veriler bazında yapılacak planlama çalışmaları, kentsel rekreasyon alanların kırsal alanla bütünlük içinde, sadece günlük değil daha uzun tatil olanağı yaratacak nitelik kazandıracaktır. Bu yaklaşım, hem kent yakın çevresindeki açık ve 2

16 1. GİRİŞ Yaşar GÖK yeşil alanların yapılaşmadan korunmasına hem de su ile birlikte kıyı kullanım çeşitliliğinin artmasına hizmet edebilir. Ayrıca yapılacak çalışmalar ile, Kozan Baraj Gölü çevresinin, aktif rekreasyonel aktiviteler için kullanılabilir kıyı alanlarını belirleyerek kentte yaşayanlar için rekreasyona çeşitlilik ve hareket getirecek mekanlar sağlanabilir. Bu veriler ışığında yapılacak çalışma ile zaman içerisinde artan talep için yeni eylem alanlarının şimdiden bir bütün içerisinde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Doğru projeksiyonlarla yakın gelecekte rekreasyona yönelik olarak ortaya çıkabilecek kaynak kullanımına ilişkin gereksinimler planlanacaktır. Bu amaçlar doğrultusunda yürütülen araştırmanın ilk bölümde, genel bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde, çalışma konusu ile ilgili olarak yapılan araştırma ve incelemeler sonucunda yararlanılan literatürlerin özetleri verilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde materyal ve yöntem, dördüncü bölümde araştırma bulguları ve tartışmaya yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise sonuç ve öneriler verilmiştir. Kozan Baraj Gölü çevresinde önerilen rekreasyon faaliyetleri için ihtiyaca göre 1/5000, 1/1000, 1/500 ölçekli öneri paftaları hazırlanmıştır Rekreasyonun Tanımı ve Özellikleri Rekreasyon kavram olarak çok geniş bir anlam taşımaktadır. Türk Dil Kurumunun resmi internet sitesinde rekreasyon kelimesinin karşılığı 1.insanların boş zamanlarında, eğlence ve spor amacı ile gönüllü olarak katıldıkları etkinlikler. 2.Bir bölgeyi insanların eğlenme dinlenme amacıyla kullanılabilir bir duruma getirme ve yeniden yapma şeklinde tanımlanmıştır. Rekreasyon, İngilizce de re-tekrar, yeniden ve create-yaratma, yenileme anlamına gelen sözcüklerden türetilmiştir. Bu kavram bir şeyin yeniden kazanılması anlamına gelen recreate fiilinin karşılığı olup; oyun, eğlence, yenilenme, yeniden oluşma anlamlarını da taşımaktadır. Rekreasyonun değişik tanımlamaları bulunmaktadır. Tanrıvermiş e (2000) göre rekreasyon, insanların günlük faaliyetleri, görev vb. çalışmalar sonucunda meydana gelen yorgunluğu gidermek için doğa güzelliklerinin birleştiği yerlerde, 3

17 1. GİRİŞ Yaşar GÖK kişiyi yaşama bağlayıcı, dinlendirici, eğlendirici ve zevk verici eylemleri yaparak, seyrederek, ruhen ve bedenen canlılık kazanma faaliyetlerinin tümüdür Açıkhava Rekreasyon Eylem Tipleri ve Tanımları Çalışma konusunu oluşturan Baraj Gölü, rekreasyonel açıdan açık hava rekreasyonları içinde yer aldığı için bu bölümde öncelikle açık hava rekreasyonlarının çeşitleri verilecektir. Açık havada yapılabilecek etkinlikler ise şunlardır (Gülez, 1989): - Kamp yapma, - Rekreasyonel konutlarda geceleme, - Piknik yapmak, - Gezinti (yay, bisiklet, motosiklet, otomobil), - Kara avcılığı, - Sportif balık avcılığı, - Atıcılık, - Binicilik, - Tırmanıcılık, - Kıs sporları, - Paten yapma, - Yüzme, - Su kayağı, - Kürek çekme, - Kanoculuk, - Motorlu kayıkçılık, yelkencilik, yatçılık, - Amatör dalgıçlık ve su altı faaliyetleri, - Kür yapma (kum, çamur, kaplıca vb.), - Zevk için doğa araştırmaları yapmak, - Doğa merkezlerini ziyaret etmek, - Amatör uçuculuk, planörcülük, paraşütçülük, - Model uçakçılık, 4

18 1. GİRİŞ Yaşar GÖK - İzcilik, - Tarihsel ve arkeolojik alanlarda gezinti, - Manzara seyri, - Çocuk bahçelerinde oynamak, - Çay bahçeleri ve kır gazinolarında dinlenme, - Deniz ya da diğer su kenarlarındaki çeşitli tesislerde dinleme, - Her çeşit amatör açık hava spor etkinliklerine katılma izleme, - Kent içi ve kent dışı açık hava gezintilerine katılmak, - Açık havada müzik aletleri çalma veya dinlemek, Yukarıda açıklanan açık hava eylemlerinin hemen hemen tamamı göl, yapay göl ya da baraj gölleri etrafında gerekli ön incelemeler, sentezler ve araştırmalar sonucunda yapılabilecek etkinliklerdir. Bu amaçla yukarıda sayılan aktivitelerden Kozan Baraj Gölü çevresinde yer alması muhtemel etkinliklerin kısaca tanıtımının yapılması faydalı olacaktır. Yüzme: Suya dayalı rekreasyon-spor faaliyetleri arasında yüzme, en çok bilinen ve yapılan faaliyettir. Yüzme, hem serbest zamanları değerlendirme faaliyeti hem de spor amacıyla yapılabilir. Su üstünde durabilme, suda hareket edebilme sanatı olan yüzmenin temel unsurunu insan gücü oluşturmaktadır. Yüzme için mayo ve havludan başka herhangi bir araca gerek yoktur Yüzme için yaş sınırı yoktur (Tanrıvermiş, 2000). Yüzme ile ilgili ilk uluslarası örgüt Uluslarası Yüzme Federasyonu (Federation International de Natation Amatheur-FINA) 1908 yılında kurulmuştur. Bu federasyonun görevi dünyadaki yüzme yarışlarını organize etmek, yüzme ile ilgili kuralları belirlemektir (Elguş, 1995). FINA ya göre yüzme 4 büyük spor branşından oluşur. Bu spor bransları sportif yüzme (bayan-bay, genç-büyük), suya atlama (bayan-bay, genç-büyük), senkronize yüzme (bayan, tek, çift, takım) ve su topudur (bayan-bay, genç-büyük). Yüzme yarışmaları küçükler, gençler veya büyükler kategorisinde genellikle yüzme havuzlarında 50 ile 1500 m. arasında yapılır. Uluslararası kurallara göre havuzlar m. boyutunda ve 1,80 m. derinliğe ve 8 adet 2,5 m. genişlikte kulvara sahip olmalıdır (Tanrıvermiş, 2000). 5

19 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Yüzme için kullanılan su ortamlarında sağlıklı koşullarda bu faaliyetin yapılabilmesi amacı ile bazı ortalama kapasite standartları belirlenmiştir. Bu standartlar Çizelge 1.1 de verilmiştir (Lawson ve Baud-Bovy 1977; Tanrıvermiş, 2000). Çizelge 1.1. Yüzme İçin Ortalama Kapasite Standartları (Lawson ve Baud-Bovy, 1977). Faaliyet Yüzme havuzları (Kullanıcı başına m 2 /su) Deniz veya göl kıyısı (su alanı dahil değil) Gölet/Havuz kıyısı (Kullanıcı başına 2-4 m2su) Bir dakikada kullanıcı başına gerekli minimum alan (m 2 ) Kapasite (Hektar basına Faaliyet kullanıcı sayısı) Maksimum Anlık Kapasite Maksimum Günlük Kapasite Barajlarda yüzme söz konusu olduğunda iklim, su sıcaklığı, kirlilik ve derin sulardaki mevcut tehlikeler, dik eğimli su kenarları ve yumuşak çamur birikintileri (mil) gibi olumsuz nedenlerden dolayı barajlarda yüzme, normalin dışında çok daha fazla kontrol gerektirir. Buralarda gerekli önlemlerin alınması ve uygun koşulların oluşturulmasıyla yüzme için gerekli alanlar oluşturulabilir. Sualtı Dalışları: Yüzme ile birlikte gelişen sub-aqua dalışları, deniz dibini araştırma merakı, ticari düşünce ile deniz dibindeki batık gibi çeşitli hazineleri bulmak ve bazı deniz ürünlerinden yaralanabilmek için, milattan öncesine dayanan yıllarda başlamış faaliyetlerdir. Daha sonraki yıllarda ise dalma işi meslek haline gelmiştir (Tanrıvermiş, 2000). Yüzmeye göre daha masraflı olan dalış faaliyeti için ihtiyaç duyulan malzemelerin başında maske, şnorkel, oksijen tüpü, palet gelmektedir. Sualtı dalışını yapacak olan kişilerin her şeyden önce çok iyi bir eğitimden geçmeleri ve sağlıklı olmaları gerekmektedir. Kan dolaşımı normal olmayanlar, fiziki yapıları normal olmayanlar, kalp krizi geçirmiş olanlar, çok şişman olanlar, zatüre 6

20 1. GİRİŞ Yaşar GÖK geçirmiş kimseler ve büyük ameliyat geçirmiş olanlara balık adam olmamaları önerilir (Tanrıvermiş, 2000). Konunun uzmanı olan kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda dalış için en az 6 m. derinliğin olması gerektiği ve en önemlisi de görüş mesafesinin (suyun berraklığının) iyi olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu kullanım şekli de en az yüzme faaliyetleri gibi baraj göllerinde çok dikkatli bir yer seçimini gerektirmektedir. Aksi halde buralarda oluşan mil birikimlerine dalgıçların saplanması ve boğularak ölümleri kaçınılmaz olur. Botçuluk: Ülkemizde 1950 lerde su sporlarına yönelişin artmasıyla beraber bot teknolojisi de gelişmiş ve botların yapıldığı malzemenin kalitesi de iyileşmiştir. Mühendislerle tasarımcıların çalışmaları sonucunda, daha dayanıklı ve daha esnek bir malzemeden, günümüzde yaygın olarak kullanılan, oval botlar üretilmiştir. Günümüzde botlar, akarsularla yapılacak farklı türdeki etkinlikler için değişik tasarımlarda, değişik boyda, değişik malzemelerden üretilmekte ve değişik renklerde pek çok farklı bot bulunmaktadır (Tanrıvermiş, 2000). Ahşap ve fiberglas malzemeden yapılan ve bir çift kürek takımı bulunan kayık ticari amaçlı kullanımı yanı sıra rekreasyon amacıyla da özellikle durgun sularda kullanılmaktadır. Sportif bir aktivite olması yanında, kıyı peyzajının izlenmesi, balık avlama, yüzme, su kıyısı bitkilerini ve su kuşlarını inceleme açısından da önemli bir aktivite olan kayıkla gezinti aktif ve pasif rekreasyon olanaklarını bir arada sunar (Uzun ve Ark., 1999). Şişme botlar genelde durgun su yüzeylerinde kullanılır. Uzun ve dar biçimli şişme botların uzunluğu 2,50 m. ile 4.00 m arasında değişir. Genişliği 1,50 m olan botların motor gücü 7,4 Kw/10 PS, ağırlığı ise 5 6 kg arasındadır. Botlarla akıntılı sularda yapılan yarışlar mücadele gerektirir. Nehir güzergâhı üzerinde belirlenen parkurun en kısa zamanda ve en az hata derecesi ile bitirmenin amaçlandığı yarışlarda nehrin zorluk derecesi olan kesimlerinde mola yerleri belirlenir (Uzun ve Ark., 1999). Botların baraj göllerinde kullanımları diğer teknelere göre daha hafif oluşları ve daha az bakım istemelerinden dolayı ile son derece uygun görünmektedir. Şekil 1.1 de durgun sularda yapılan botla gezintilere bir örnek gösterilmektedir. 7

21 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Şekil 1.1. Botla gezintiye bir örnek (Landscape Architecture, 2009) Kürek: Günümüzde yarışmaya yönelik sporlardan, dünya üzerinde amatör uygulamasını en fazla koruyabilmiş bir iki spordan bir tanesi de kürek sporudur. Kürek sporu yapı olarak bir ekip sporudur. Bu nedenle de kürekte bireysel başarılardan çok ekip ve kulüp başarıları söz konusudur (Tanrıvermiş, 2000). Kürek sporunda iki farklı kategori vardır. Tek çiftle, iki çiftle ve dört çiftle bu teknelerde sırasıyla bir, iki, dört sporcu yer alır. Tek kürek tekneleri beş çifttir. Bunlar İki tek dümencili, iki tek dümencisiz, dört tek dümencili, dört tek dümencisiz ve sekiz tek dümencili teknelerdir (Tanrıvermiş, 2000). Eskiden ağaçtan yapılan kürek tekneleri, günümüzde genellikle sentetik elyaf ve plastikten imal edilmektedir. Teknelerin eni 2,97 x 6,22 m., boyu 8,2 x 19,9 m. arasında değişmektedir (Tanrıvermiş, 2000). Teknelerin gövdesinin altında dengeyi koruyan küçük bir salma, bunun hemen arkasına veya teknenin kıçına (çift kürek tekneleri hariç) yerleştirilmiş bir dümen bulunmaktadır (Tanrıvermiş, 2000). Ülkemizde kürek sporu ile ilgili pek çok kulüp bulunmakla beraber, bu kulüplerin birçoğu çalışmalarını yakın çevrelerde bulunan baraj göllerinde 8

22 1. GİRİŞ Yaşar GÖK yapmaktadır. Yelken: Suya dayalı rekreasyon faaliyetleri içinde barajlarda en fazla yapılan spor formu yelkendir. Yeni yapım yöntemleri ve taşıma kolaylığı yelken kullanımını yaygınlaştırmıştır (Şekil 1.2). Yelken sporu, tek basına veya takım halinde (sayısı duruma göre değişen mürettebatla) okyanusu aşma ve dünyanın çevresini dolaşma gibi yarışların yaygınlaşması sayesinde seyirlik bir spora dönüşmüştür. Okyanus aşırı yarışlar, geçen zaman içinde, teknelerin boylarını ve şekillerini geliştirdiği gibi, yelken yüz ölçümlerini de değiştirmiştir (Tanrıvermiş, 2000). Tek gövdeli teknelerin yanı sıra, katamaran (iki gövdeli), trimaran (üç gövdeli) gibi bazı çok gövdeli teknelerde imal edilmiştir. Sınırlı sayıda yelken için en az 4 ha. civarında su yüzeyi alanı uygun olurken, yarışmalarında yapılabileceği düşünülürse 20 hektarlık bir su alanı ile en az 1 m. lik bir su derinliği gereklidir (Tanrıvermiş, 2000). Şekil 1.2. Barajlarda ve denizlerde kullanılabilecek yelkenlere örnek (Landscape Architecture, 2009) 9

23 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Su Kayağı: Hızı seven, yeteneklerine ve gücüne güvenen kişilerin denge ve becerilerinin geliştirilmesinde etken olan su üzerinde kalamaya elverişli kayakları ve paletleri ile bir motor tarafından çekilip kayması ile yapılan bir spordur. Balsa ağacından veya sert plastikten yapılması gereken kayak 1,75 m. boyunda 25 cm. genişliğindedir. Sporcu ile motor arasında 23 m. mesafe olması gerekmektedir. Zorluk sınıfına göre mesafe 16 m. ye kadar düşebilir. Tekli ve çiftli kayak olmak üzere iki şekilde yapılır (Uzun ve Ark., 1999). Su kayağı yapılabilmesi için seviyesine göre 1 30 hektarlık bir alana ihtiyaç vardır ve herkese açık olan açık sularda kullanılmaması güvenlik için gereklidir (Tanrıvermiş, 2000). Baraj göllerinde su kayağı sporu çokça göl alanın kısıtlı olması, kullanılan teknenin sürat teknesi olarak fazlaca akaryakıt tüketmesi sonucu suyu daha fazla kirletmesi nedenleriyle fazla tercih edilmemektedir. Olta Balıkçılığı: Rekreasyonel alan kullanıcılarının büyük çoğunluğunu balıkçılar oluşturmaktadır. Masrafının düşük olması da balıkçılığın cazibesini arttırmaktadır. Balık tutmak büyük-küçük, kadın-erkek herkesin ve her yaş grubundaki insanın yapabileceği bir aktivitedir (Şekil 1.3). Profesyonel balıkçılar balık tekneleri ve ağlarıyla açık denizlerde balık tutarlarken, amatör balıkçılar ise ufak kayıkları ile açık denizlerde, iskelelerde, deniz kenarındaki kayalıklarda, doğal ve yapay göllerde ve baraj göllerinde, akarsularda derelerde açıkçası suyun bulunduğu her yerde balık tutabilmektedirler (Özkazanç, 2005). Kozan Baraj Gölü sportif balıkçılık açısından yoğun bir şekilde yöre halkı tarafından kullanılmaktadır. Yöre halkıyla yapılan görüşmelerde, baraj gölünde, alabalık, sazan, kök balığı gibi balık türleri yaşamaktadır. 10

24 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Şekil 1.3. Kozan Baraj Gölünde balık avı (Orijinal, 2010) Yürüyüş: Yürüyüş her yaş grubuna hitap eden, form tutmanın en iyi yollarından birisi olarak kabul edilen hız ve dayanma gücü gerektirmeyen popüler bir serbest zaman sporudur. Yürüyüş tek başına veya arkadaş grubuyla herhangi bir organizasyona gerek duyulmadan gerçekleştirilebileceği gibi, etkinliği daha cazip hale getirmek ve katılımcı sayısını arttırmak amacıyla çeşitli organizasyonlar içerisinde de gerçekleştirilebilmektedir (Özkazanç, 2005). Yürüyüşçüler doğa ve tarihi güzellikleri inceleyerek, sağlıklı kalabilmek, yeni arkadaşlar edinebilmek ve daha birçok yararları bakımından genellikle hafta sonlarında bu etkinlikleri tercih edebilmektedirler (Özkazanç, 2005) (Şekil 1.4). Baraj gölleri çevresinde yürüyüş yollarının planlanması hem manzarayı algılama hem de doğayı yakından izleyebilme yönleriyle faydalı görülmektedir. 11

25 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Şekil 1.4. Ormanlık alanda yürüyen insanlar (Landscape Architecture, 2008) Av Turizmi: Avcılık insanoğlunun yaşama mücadelesi içinde sürekli olarak yer almış bir faaliyettir. İlk zamanlar besin elde etmek ve vahşi hayvanlardan korunmak için yapılan avcılık medeniyetinin ilerlemesi ve teknolojinin gelişmesi sonucunda önemli bir rekreatif faaliyet olarak yer almıştır. Tarihsel süreç içinde özellikle Batı ülkelerinde büyük av seferleri düzenlenmiş hatta bu amaç için deniz aşırı ülkelere turlar düzenlenmiştir. Avcılık bireysel olarak yapıldığı gibi, gruplar halinde ve bir günden fazla süren avlar şeklinde de yapılmaktadır. Bu doğrultuda bir çok ülke Av Turizmi konusunda büyük gelişmeler göstermiş ve bu amaçla sadece av turizmi gerçekleştiren turizm şirketleri kurulmuştur. Örneğin Kazakistan: Yaban koyunu, Romanya: Yaban domuzu, sülün ve tavşan, İngiltere: Tilki, Kanada ve Finlandiya: Ren geyiği avları için tercih edilen ülkelerdir. Ülkemizde av turizminin denetimi ve kontrolü Çevre ve Orman Bakanlığına bağlı olan Milli Parklar ve Çevre Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. Kamping: Kamping, Türk Dil Kurumu sözlüğünde 1.Çadır, baraka vb. eğreti araçlardan oluşturulan konak yeri, 2. Kurum ve kuruluşlarda çalışanların dinlenmek, eğlenmek için gittikleri konaklama yeri. 3. Belli bir düşünce çevresinde birleşen topluluk olarak tanımlanmaktadır. 12

26 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Tarih sayılı Resmi Gazete de yayımlanan: Turizm Yatırım ve İşletmeleri Nitelikleri Yönetmeliği nde Kampingler; karayolları güzergâhları ve yakın çevrelerinde, kent girişlerinde, deniz, göl, dağ gibi doğal güzelliği olan yerlerde kurulan ve genellikle turistlerin kendi imkânlarıyla geceleme, yeme-içme, dinlenme, eğlence ve spor ihtiyaçlarını karşıladıkları en az 30 ünitelik tesislerdir. Boş zamanların artması yanı sıra yaşam standartlarının yükselmesi ekolojiye ve doğaya geri dönüşü büyük bir ilgi odağı haline getirmiş ve kırsal rekreasyona duyulan ihtiyacı çok arttırmıştır. Günümüz kamp alanı, çoğunlukla modern teknolojinin getirdiği olanak ve kolaylıkları, kırsal ve doğal ortamların sükûnetiyle birleştirme isteğini giderek daha fazla duymaktadır. Modern kamp alanları, çadır yanı sıra alternatif olarak bungalov ve motelleri de bir arada kapsayabilir. Kısa bir süre öncesine kadar kamp alanı deyiminden rastgele bir araya gelen çadır ve birkaç karavan için ayrılmış yerler anlaşılıyordu. Bugün ise giderek artmış olan talep, konuyu gerek tasarım gerekse tesis bakımından oldukça karmaşık bir hale getirmiştir (Sözen ve Şahin, 1988). Kamp alanı planlama ve tasarımında bölgesel faktörlerin değerlendirilmesi çok önemlidir. Ana karayolları, su yüzeyleri, tarihsel ve kültürel özelliği olan yerler, önemli çekiciliğe sahip doğal alanlar ve uzun yürüme yolları gibi bilgilerin yer aldığı bir harita, düşünülen tesisin doğru konumda olmasını sağlayacaktır (Şekil 1.5). 13

27 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Şekil 1.5. Kamp alanları bölge haritasına örnek (Sözen ve Şahin, 1988) Bitki örtüsü kamp alanlarının en büyük kaynağıdır. Başta sahip olunanı yitirmemek, bakımını sağlamak ve zarar vermekten kaçınmak, yeniden oluşturmadan daha iyidir. Bu nedenle planlamaya başlamadan önce çalışma alanına ilişkin mevcut bitki örtüsü hâlihazır haritalarda gösterilmelidir. Kamping alanlarının seçiminde, iklim, toprak özellikleri, topoğrafik yapı ve ulaşılabilirlik mutlaka dikkat edilmesi gereken niteliklerdir. Kamping alanları açık alanlarda gerçekleştirildiği için, fazla yağış almayan, kuvvetli rüzgârlardan korunmuş alanlarda kurulması gerekmektedir. Kamping alanlarının topoğrafik yapısı ise çadır kurmayı ve karavanların hareketini kolaylaştıracak şekilde oldukça düz bir yerde seçilmelidir. Kamp alanının hafif eğimli olması ise yağış sularından çadır ve karavan kullanıcılarının etkilenmelerini önler. Sözen ve Şahin (1988) e göre %5 e kadar olan topoğrafik 14

28 1. GİRİŞ Yaşar GÖK eğimler, yollar, yapılar ve kamp yeri için en ideal eğimdir. Teraslama ya da tesviye yapılmak kosulu ile %5-15 arasındaki eğimler, oyun alanları ve kamp yerleri için seçilebilir. Kamp alanlarının kurulabileceği toprak yapılarından killi-tınılı topraklar orta derecede uygunluk gösterirken, kumlu ve tınlı topraklar en ideal kamp alanlarını oluşturmaktadır (Memlük, 1977). Kamping alanlarının ana trafik yollarına uzaklığı ulaşılabilirlik açısından önemlidir. Ana trafik ağına yakın çevrede kurulan kampinglerde uzun süreli kullanıcıların yanında, bu yollardan geçenlerin kamping alanında geceleme olanağı bulması, kampingin kullanım kapasitesini arttırmaktadır (Bulut, 2000). Tüm bunların dışında kamping alanlarının yeşil alanlara, diğer rekreasyon aktivitelerine özelliklede su, elektrik, telefon hattı gibi kamu hizmet birimlerine yakın bulunmaları yer seçimini etkileyen faktörlerdir (Gülez, 1989). Baraj göl çevreleri ile şehirlerarası yol güzergâhı üzerinde bulunan kamp yapmaya uygun alanlar özellikle geçici konaklamalarda tercih edilen alanlardır. Piknik alanları: Piknik alanları halkın günübirlik ihtiyaçlarına uygun olarak birinci derecede yararlanılacak alan ve tesislerdir. Gülez (1989) piknik yapmayı; ev dışında özellikle kırsal alanda önceden hazırlanmış bir yemeğin açık havada yenmesi olarak belirtmiştir. Günümüzde piknik olgusu içinde su ve su çevreleri önemli bir faktör oluşturmaktadır. Yapılmış olan çalışmalar incelendiğinde görülmüştür ki insanlar piknik yapmak için çoğunlukla akarsu, göl, baraj gölü gibi su çevrelerini tercih etmektedirler. Piknik alanlarında insanların su çevreleri ile birlikte tercih ettikleri alanların arasında yeşil alanlarda (ormanlık alanlar, koruluklar, vb.) önemli bir paya sahiptir. Piknik alanı tipleri; transit tip ve rekreasyonel tip piknik alanları olmak üzere iki tiptir (Özkazanç, 2005). Transit Tip Piknik Alanları: Daha çok karayolları boyunca uygun yerlerde kurulan yol boyu parkları ve dinlenme yerleridir. Genel olarak kısa süreli dinlenmelere ve bu arada piknik yapmaya önem verilir. Bu tip alanlar genellikle akaryakıt istasyonları, çayhane, restoran, WC gibi tesisler ile birlikte kombine edilirler. 15

29 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Rekreasyonel Tip Piknik Alanları: Günübirlik ya da hafta sonu ve yıllık tatillerdeki serbest zamanlarda uzun süreli piknik ve diğer rekreasyonel etkinliklerde bulunmalara olanak veren alanlardır. Çeşitli büyüklükte olabilirler. Bunlar içinde en güncel olanları orman içi piknik alanlarıdır. Piknik alanları tek tek üniteler halinde olabildiği gibi, grup piknik alanları olarak da planlanabilirler. Tek piknik üniteleri Aile Piknik Üniteleri adını almaktadırlar, bir ailenin 5 kişi olacağı düşünülerek, bir piknik ünitesinde; 1 masa, 1 ocak, 1 çöp kutusundan oluşmaktadır genellikle m² lik bir alanı içermektedir (Gülez, 1989). Bir piknik ünitesinde ise, bir grubun 20 kişi olabileceği düşünülerek; 4 masa, 1 ocak, 1 çöp kutusundan oluşmaktadır m² lik bir alan yeterli olmaktadır (Gülez, 1989). Şekil 1.6. Aile piknik ünitesi (Gülez, 1989). 16

30 1. GİRİŞ Yaşar GÖK Şekil 1.7. Grup piknik ünitesi (Gülez, 1989). Piknik alanlarının planlanmasında göz önünde tutulması gereken genel ilkeler: a. Alanın rekreasyonel kapasitesi belirlenmelidir. Planlama esnasında tesislerin alana dengeli olarak dağıtılmasına dikkat edilmelidir. b. Ziyaretçiler duruma göre genellikle su kenarı, güneşli ya da gölge alanları tercih edebilirler. Bu alanların planlanmasında olası ziyaretçi yoğunluğu göz önünde tutulmalıdır. c. Piknik alanlarında var olan bitki örtüsünden yararlanılmalıdır. Yapılan peyzaj düzenlemesinde alana kuşatılma hissi verilmelidir. d. Piknik alanında yapay sınırlamalardan kaçınılmalıdır. Piknik alanının sınırları doğa sınırlar (tepeler, akarsular, tarım alanı sınırları) olmalıdır. e. Hakim rüzgarlara karsı rüzgar perdeleri oluşturulmalıdır. f. Aile ve grup piknik ünitelerinden görülebilecek vista ve görüs alanları açık bırakılmalıdır. 17

31 1. GİRİŞ Yaşar GÖK g. Arazinin uygun yerlerinde bir veya birkaç otopark alanı ayrılmalıdır. Otobüs gibi büyük taşıtlar için de yer bırakılmalıdır.. Otopark için en azından % 10 luk bir gölgelendirme sağlanmalıdır. i. Piknik alanı içinde yapılacak tesislerin (bekçi kulübesi, kır gazinosu, restoran, satış büfeleri gibi ) bölge mimarisinin ana çizgilerini yansıtan ve çevre ile uyumlu olarak planlanmalıdır. j. Piknik alanlarında, temizliğe ve ateş yakarken dikkat edilmesi, gerekli özen için uyarı levhaları bulunmalıdır. k. Alanın sürekli temiz tutulmasını sağlayacak bir veya birkaç görevlinin sürekli ya da hafta sonlarında bulundurulması yoluna gidilmelidir (Gülez, 1989). Yukarıda açıklanan açık hava eylemlerinin hemen hemen tamamı göl, ya da baraj gölleri etrafında gerekli ön incelemeler, sentezler ve araştırmalar sonucunda yapılabilecek etkinliklerdir Kıyı Mevzuatı Yapılacak çalışmanın uygulanabilirliğinin olması için yürürlükteki yasa ve yönetmeliklere uygun olması gerekmektedir. Bu amaçla kıyı mevzuatı ile bilgiler kısaca aşağıda verilmiştir. Ülkemizde kıyılara özgü ilk yasal düzenleme, 6785 Sayılı Yasaya 1605 Sayılı Yasa ile eklenen Ek 7. madde ve buna bağlı olarak çıkartılan Ek 7. ve 8. Madde yönetmeliği ile yapılmıştır. Anayasamızın 43. Maddesi ile kıyıların kamu yararına kullanım ilkesi tescil edilmiştir. Bu madde ile Kıyılar devletin hüküm tasarrufu altındadır. Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir. Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkân ve şartları kanunla düzenlenir. hükmü getirilmiştir. Daha sonra 17 Nisan 1990 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 3621 sayılı Kıyı Kanunu kabul edilerek yürürlüğe girmiş, ancak tarihinde Anayasa Mahkemesinin bu kanunun bazı maddelerini iptal etmesi üzerine, 18

32 1. GİRİŞ Yaşar GÖK 11 Temmuz 1992 tarihinde kabul edilen 3830 Sayılı kanunla 3621 Sayılı Kıyı Kanununda bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu Kanun, deniz, tabii ve suni göl ve akarsu kıyıları ile bu yerlerin etkisinde olan ve devamı niteliğinde bulunan sahil şeritlerinin doğal ve kültürel özelliklerini gözeterek koruma ve toplum yararlanmasına açık, kamu yararına kullanma esaslarını tespit etmek amacıyla düzenlenmiştir Sayılı Kıyı Kanunu nun Genel Esasları: Kıyı Çizgisi: Deniz, göl ve akarsularda suyun taşkın durumları dışında kara parçasına değdiği noktaların birleşmesinden oluşan meteorolojik olaylara göre değişen doğal çizgidir. Kıyı Kenar Çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsuların alçak basık kıyı özelliği gösteren kesimlerinde kıyı çizgisinden sonra kara yönünde su hareketlerinin oluşturduğu kumsal ve kıyı kumullarından oluşan kumluk, çakıllık, kayalık, sazlık ve benzeri alanların doğal sınırı, dar-yüksek kıyı özelliği gösteren yerlerde ise şev yada falezin üst sınırıdır. Sahil Şeridi: Kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak en az 100 m. genişliğindeki alandır. a. Sahil Şeridinin Birinci Bölümü: Kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde 50 m. genişliğindeki alan olup, sadece açık alanlar, yeşil alan, gezinti alanları, çocuk bahçesi ve yaya yolu olarak kullanılabilecek alanlardır. b. Sahil Şeridinin İkinci Bölümü: Sahil şeridinin birinci bölümünden itibaren kara yönünde en az 50 m. genişliğindeki alan olup, toplumun yararlanmasına açık, günübirlik turizm yapı ve tesisleri, taşıt yolları, açık otoparklar ve arıtma tesislerinin yapılabileceği alanlardır. Kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar olup, herkesin eşit ve serbest olarak yararlanmasına açıktır. Kıyıda yapı yapılamaz, duvar, çit parmaklık, tel örgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamaz, kıyıyı değiştirecek boyutta kazı yapılmaz, kum-çakıl vs. alınamaz. Kıyılara moloz, toprak cüruf, çöp gibi atıklar dökülemez. Kıyı bölgesinde ancak uygulama imar planı kararı ile iskele, liman, yanaşma 19

33 1. GİRİŞ Yaşar GÖK yeri, rıhtım, dalgakıran, köprü, menfez, istinat duvarı, fener, çekek yeri, kayıkhane, tuzla, dalyan, tasfiye ve pompaj istasyonları gibi kıyının kamu yararına kullanımını sağlamaya ve kıyıyı korumaya yönelik altyapı ve tesisler ile kıyıda yapılaması zorunlu olan tersane ve su ürünleri tesisleri gibi, yapı ve tesisler yapılabilir ve bunlar amaçları dışında kullanılamazlar (Akça, 2008). 20

34 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Yaşar GÖK 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Ülkemizde gerek akarsu gerekse göllerin rekreasyonel kullanımlarına yönelik özellikle araştırma alanında yapılmış çalışmaların sayısı sınırlı düzeyde bulunmaktadır. Bu araştırma kapsamında alanla doğrudan veya çalışmanın değişik yönlerini tanımlayabilecek nitelikte olan daha önce yapılmış çalışmalar incelenmiş ve aşağıda verildiği şekilde sıralanmıştır. Uzun (1974), yaptığı araştırmada Adana şehri ve yakın çevresinin doğal kaynaklarının rekreasyonel kullanımını, fiziki çevrenin korunması ve geliştirilmesini, şehir için uygun yeşil alan sisteminin saptanarak artan nüfus için yeterli yeşil alanların uygulama programını, iklim karakteristiklerine uygun çevre düzenleme esaslarını, gecekondu ve endüstriyel yerleşimin peyzaj üzerine etkileri ve tarımsal toprak kaybının önlenmesini, yanlış tarımsal uygulamaların yarattığı sorunların ortadan kaldırılması ile doğanın tümüyle korunması ve geliştirilmesini sağlayacak tedbirleri ve uygulama metodlarını ortaya koymuştur. Bu çalışmada Tandy (1967) tarafından geliştirilen doğal ve kültürel peyzaj kaynaklarının kalite ve karakterlerinin saptanması ile aktivitelerin değerlendirilmesi bakımından da uygun olan yöntem kullanılmıştır. Altan (1976), Doğal peyzaj elemanlarının rekreasyona uygunluğunun saptanması için matematiksel bir değerlendirme yönteminin araştırılması ve güney kıyı bölgelerine uygulanması konulu araştırmasında, alan çalışmasında elde edilen veriler istatistiki olarak değerlendirilmiş ve halkın rekreasyonel genel davranışları ile birlikte doğal peyzaj elemanı tercih durumları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda bölge için ilginç ve rekreasyonel planlamada kullanılabilecek ilkeler saptanmıştır. Bu çalışmaya ek olarak araştırmada bir alanın rekreasyonel açıdan önemli olan peyzaj elemanlarına ilişkin ilkeler saptanarak bunların matematiksel bir sistemde değerlendirmesi yapılmış elde edilen veriler rekreasyona uygunluk katsayılarının saptanmasında temel olarak alınmıştır. Koç (1977), Özellikle kırsal alanlarda gelişme gösteren ve önemli bir rekreasyonel aktivite formu olan kamping ve kamping alanlarının planlama ilkelerini 21

35 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Yaşar GÖK belirlemek amacıyla yaptığı araştırmada gerek dış ülkelerde gerekse ülkemizdeki kamping kuruluşlarını ve buralarda sürdürülen kamping yaşantısını incelemiş ve kamping alan yada kuruluşlarının planlanmasında yer seçimini etkileyen çok sayıdaki ilke ve etmeni ortaya koymuştur. Ayrıca ülkemizde kırsal alanlarda yapılması gereken kampingler için uygun alanların belirlenerek planlı uygulamaların yapılması gerekliliğini vurgulamıştır. Gültekin (1979), Seyhan Baraj Gölü ve yakın çevresinin rekreasyonel amaçlı kullanımlara ne ölçüde yanıt verebileceğini saptamak amacıyla yaptığı çalışmayı sosyal ve fiziksel yapının incelenmesi şeklinde iki yönlü sürdürmüştür. Sosyal yapının belirlenmesinde anket çalışması yapmıştır. Fiziksel yapının rekreasyona uygunluğu ise McHARG ın (1971) ilkelerini verdiği Alan Kullanım Metodu ile saptamıştır. Çalışma sonunda araştırma alanı için önerdiği rekreasyonel alan kullanım planında Seyhan Baraj Gölü ve yakın çevresini eylemli ve eylemsiz rekreasyona uygun, alanların geliştirilme koşulu ile bölgesel park ve rekreasyon merkezi olabilecek nitelikte bulmuştur. Başal (1981), Ankara nın 90 km. kuzeybatısında orman geçit bölgesi içinde yer alan Kirmir Çayı Vadisi nde Ankara nın rekreasyonel gereksinimlerinin karşılanması yanında yörede yoğun olarak görülen kırdan kente göçün engellenmesi, yörenin sosyo-ekonomik yapısının güçlendirilmesi amacıyla bir çalışma yapmıştır. Bu çalışmada doğal ve kültürel kaynakların rekreasyonel gereksinimlere yönelik analiz ve değerlendirmesi yapılmış ve Kirmir Çayı Vadisi nde rekreasyon etkinliklerini, bunlara uygun alanları ve uygunluk derecelerine göre alandaki dağılımları belirlenmiştir. Sözen ve Şahin (1988) Kamping planlama-uygulama-işletme adlı kitapta; kamping olgusunu, kamp alanı geliştirme temel kararlarını, kamp alanı planlama ve tasarım kriterlerini belirlemiştir. Çakan (1991), Seyhan Baraj Gölü ve kıyısının vejetasyonunun saptanması ile ilgili yaptığı çalışmada değişik vejetasyon tipleri içerisindeki bitki türleri ve baskınlık derecelerini incelemiştir. Bu çalışmada ayrıca Seyhan Baraj Gölü nde su seviyesinin mevsimsel değişmesinin kıyı vejetasyonunun oluşması üzerindeki etkilerini de ortaya koymuştur. 22

36 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Yaşar GÖK Atmaca (1994) yaptığı araştırmada Çatalan Baraj Gölü ve Hidroelektrik Santralinin tesis edilmesiyle doğal bitki örtüsü ve yaban hayatı üzerinde yapabileceği etkileri saptamıştır. Bu amaçla öncelikli olarak alandaki doğal bitki örtüsü ve yaban hayatı içerisinde yer alan türleri saptamış bu türlerin yayılış alanları, hayat formları ve bulundukları habitatlar belirlenmiştir. Türk (1993) Adana kenti yeşil alanlarının bugünkü ve kentsel gelişme perspektifi ışığında gelecek için yapılması gerekenleri araştırdığı çalışmasında mevcut açık ve yeşil alanların envanterini yapmış, imar planlarının konuya getirdiklerini araştırarak, gelecekteki yapılması ve alınması gereken önlemleri ortaya koymuştur. Kurdak (1995). Nehir kıyısı kentlerde, kent yaşantısının bir parçası olan kıyı çevrelerinin kuramsal ve uygulamalı olarak geliştirilmesini içeren çalışmasında kıyı çevrelerinde yaşanan değişikliklerin saptanması ile Adana da Taşköprü kıyısı ve karşı kıyının çevreyi bozmadan kentle bütünleşecek bir biçimde düzenlemesine çalışmıştır. Doygun (1995), Kentsel mekânlarda suyun kullanımını peyzaj mimarlığı yönünden incelediği çalışmasında Adana kentindeki mevcut su yüzeylerinin envanterini çıkarmış, ortamın iklimine ve fiziksel gelişimine olan etki düzeyleri ile park ve meydanlardaki su düzenlemelerinin yapım ve proje karakteristiklerini değerlendirmiştir. Halkın su yüzeylerinden yararlanma eğilim ve beklentileri karşısında, yeni oluşturulacak su yüzeyleri planlama ilkeleri ile mevcut su yüzeylerinin çok yönlü kullanım yollarını ortaya koymuştur. Tanrıvermiş (2000), Ankara Koşullarında Suya Dayalı Rekreasyon-Spor Faaliyetlerinin Planlanması Üzerine Bir Araştırma adlı doktora tezinde; çalışma alanı olarak seçilen Ankara ili sınırları içinde genel ve makro alan kullanım planlanmasının yapılmasını amaçlamıştır ve belirlenen amaca uygun olarak planlamaya yön verebilecek veya planlama kararlarının oluşturulmasına dayanak verecek bilgileri ortaya koymuştur. Çalışma alanını temsil edebilecek bölgeyi isin uzmanları ile yapılan çalışmalar sonucunda belirleyerek anket yapılmış ve anket sonucunda da önerilerde bulunulmuştur. 23

37 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Yaşar GÖK Özel (2004), Çanakkale İli Doğal ve Kültürel Potansiyelinin Turizm ve Rekreasyonel Kullanım Yönünden İncelenmesi adlı Yüksek Lisans tezinde; Çanakkale ilinin doğal, tarihi ve kültürel potansiyelinin saptanması ve buna bağlı olarak turizm ve rekreasyon aktivitelerine kaynak teşkil edebilecek kullanımlara yönelik stratejilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Özkazanç (2005) Kirazlıköprü Baraj Gölü ve Çevresinin Rekreasyon Potansiyelinin Saptanması Üzerine Bir Araştırma adlı Yüksek Lisans tezinde; Bartın ili sınırları içinde yapımı sürdürülen Kirazlıköprü Barajının rekreasyon ve sportif açıdan değerlendirilmesi irdelenmiştir. Çalışma sonucunda Baraj gölü ve çevresinin Bartın ili için alternatif bir rekreasyon kullanım alanı oluşturacağı yapılan anket sonuçlarıyla birlikte desteklenerek ortaya konmuştur. 24

38 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK 3. MATERYAL ve METOD Bu çalışmanın materyalini, Adana İli sınırları içinde 37 27' Kuzey enlemleri, 35 49' Doğu boylamları üzerinde yer alan Kozan Baraj Gölü ve yakın çevresi oluşturmaktadır (Şekil 3.1). Kozan Baraj Gölü Çevresi, hem doğanın korunması adına hem de bölge için çok yönlü yarar sağlayabilecek rekreasyonel kullanım olanaklarının araştırılması bakımından araştırma alanı olarak seçilmiştir. Ayrıca bu alanla 5 km. uzaklıkta bulunan Kozan İlçesi de araştırma alanı içinde düşünülmüştür. Çünkü Kozan ın ileride Kozan Baraj Gölü çevresinin kullanımında gerek sosyal, gerekse fiziksel olanaklarıyla rekreasyon ve yöre turizmi yönünden sıkı ilişkide bulunacağı kaçınılmaz bir gerçek olarak kabul edilmiştir. Kozan İlçe merkezinde rakım 110 m. olup, Çukurova ile kuzeydoğu ve güneybatı doğrultusunda uzanan Anti Torosların birleştiği bölgede kurulmuştur. Verimli Çukurova üzerinde kurulan Kozan'ın doğusundaki Kadirli, güneyinde Ceyhan, batısında Karaisalı ve kuzeyinde Feke ile Saimbeyli vardır. Kozan a 5 km. uzaklıkta bulunan Kozan Baraj Gölü Çevresi, dağlık ve tepelik arazi kesiminden oluşmaktadır (Şekil 3.2). 25

39 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK Şekil 3.1. Araştırma alanını uydu görüntüsü (Google Earth). 26

40 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK Araştırma alanı Şekil 3.2. Araştırma alanı yer bulduru haritası ( 27

41 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK Araştırmada Harita Genel Müdürlüğü ne ait 1/ ölçekli topoğrafik haritalar ve Tapu Kadastro Müdürlüğü ne ait Hâlihazır haritaları yanında araştırma alanına ait hava fotoğrafları kullanılmıştır. Araştırma için gerekli olan haritalar ve fotoğraflar, D.S.İ. Bölge Müdürlüğü nden, Orman Bölge Müdürlüğü nden ve Kozan Belediyesi nden temin edilmiştir. Araştırma alanın iklim durumunun saptanmasında, Kozan a ait iklim verileri Kozan Meteoroloji Müdürlüğü nden sağlanmıştır. Kozan Baraj Gölüne ilişkin hidrolojik veriler Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğü kayıtlarından elde edilmiştir. Alanın orman varlığının saptanmasında ise Kozan Orman işletme Müdürlüğü Amenajman planlarından yararlanılmıştır. Sosyo-ekonomik yapı analizinde, Devlet İstatistik Enstitüsü, Kozan İlçe Tarım Müdürlüğü ve Ticaret Odası Başkanlığı verilerinden yararlanılarak, nüfus durumu, nüfusun nitelikleri, yöre halkının sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı ortaya konulmuştur. Araştırmada, Uzun ve Ark. (1999) tarafından hazırlanan Seyhan Nehri nin Rekreasyonel Kullanımlar için Planlama Olanakları Üzerinde Bir Araştırma adlı çalışmada kullanılan yöntem kullanılmıştır. İzlenen yöntem amaç doğrultusunda mevcut verilerin değerlendirilmesi şeklinde olmuştur. Kozan Baraj Gölü nün rekreasyonel kullanımını ortaya koymayı hedefleyen araştırmanın hedefine ulaşabilmesi için yöntemin akış şemasında da (Şekil 3.3) izleneceği gibi araştırma üç aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, bölgenin morfolojik yapı, iklim, hidroloji ve bitki örtüsü gibi doğal faktörler ile barajın kullanım durumu, ulaşım, gibi mevcut alan kullanımları envanter çalışmaları ve yerinde yapılan sörvey çalışmalarıyla incelenmiştir. Araştırma alanına ilişkin verilerin elde edilmesi yanında plankare bazında yapılan alan sörvey çalışmalarıyla elde edilen bilgiler araştırmada kullanılan haritalara işlenmiştir. Bu amaçla kullanılan harita ölçeği 1/5000 olarak saptanmıştır. Plankare bazında yürütülen çalışmalarda harita gridi kullanılmış ve birim alan 1 ha. olarak alınmıştır. Kozan Baraj Gölünde yapılmış ve yapılmakta olan fiziksel planlama çalışmaları, suya bağlı rekreasyonel aktiviteler ile Kozan halkının rekreasyonel 28

42 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK eğilimleri, nüfus yapısı ve değişimi, halkın sosyo-ekonomik durumu ile imar planlarının ve yerel belediyelerin uygulama verileri değerlendirilerek, gelişen kentsel yapı içinde su kıyısı ve yüzeyleri ile ilgili rekreasyonel parametreler ortaya konulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında; birinci aşamada yorumlanan ve haritalanan tüm faktörler su ve su kıyısı rekreasyonuna uygunluğu açısından bir sistem içerisinde değerlendirmeye alınmıştır. Bu değerlendirmenin temeli, alternatif rekreasyonel aktivitelerin, birim alan bazında rekreasyona uygunluk kriterleri yönünden karşılaştırılması ve göreceli olarak puanlanmasına dayanmaktadır. Bu amaçla araştırma alanında planlanabilecek rekreasyonel aktiviteler belirlenmiş ve bunların alana uygunluğunu denetleyebilecek kriterler saptanmıştır (Çizelge 3.1). 29

43 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK KOZAN BARAJ GÖLÜ ÇEVRESİNİN REKREASYONEL KULLANIMLAR İÇİN PLANLAMA OLANAKLARI ARAZİ ÇALIŞMASI (Kozan Barajı nın özelliklerinin saptanması) KENT İÇİ ÇALIŞMALARI - Fiziksel Planlama Çalışmaları - Yapılan uygulamalar - Suya bağlı rekreasyonel aktiviteler - Rekreasyonel eğilimler - Kozan nüfusunun değişimi - Sosyo-ekonomik durum DOĞAL FAKTÖRLER - Jeoloji - Morfoloji - Hidroloji - Bitki Örtüsü - İklim ALAN KULLANIMI - Mevcut Kullanım Durumu - Ulaşım - Orman işletmeciliği - Mevcut rekreasyonel aktiviteler DEĞERLENDİRME Elde Edilen Verilerin Plankare Bazında Değerlendirilmesi ve Haritalanması REKREASYON POTANSİYELİ HARİTASININ HAZIRLANMASI SONUÇ ve ÖNERİLER Şekil 3.3. Araştırmada kullanılan yöntemin akış şeması 30

44 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK Çizelge 3.1. Planlama Alanında Alternatif Rekreasyonel Aktiviteler ve Bunların Alana Uygunluğunu Denetleyen Kriterleri REKREASYONEL AKTİVİTELER UYGUNLUK KRİTERLERİ Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktiviteler - Yelken - Kürek - Su Kayağı - Yüzme - Motor Gezisi - Kayıkla Gezinti - Su Bisikleti Su Kıyısına Bağlı Rekreasyonel Aktiviteler - Trekking, - Hikking - Atlı Doğa Gezintisi - Sportif Balıkçılık - Camping - Servis Üniteleri - Otopark - Motel - Piknik - Yaya Dolaşımı - Mevcut Yerleşim Var Yok - Bitki Örtüsü Orman Bağ-Bahçe Tarla Boş Alanlar-Makilik - Tarıma Elverişlilik IV. Sınıf Topraklar VII. Sınıf Topraklar - Eğim Çok Dik Eğimli Çok Eğimli Orta Eğimli Az Eğimli - Kıyı Uzunluğu (1 ha lık plankare) 0 50 m m - Mevcut Rekreasyonel Alt Yapı Var Yok - Ulaşım Var Yok Belirlenen bu uygunluk kriterlerinden Mevcut Yerleşim birim alanda var oluşuna göre değerlendirmeye alınmıştır. Alandaki bitki örtüsü; orman, bağ-bahçe, tarla ve boş alanlar-makilik alanlar olarak sınıflandırılmıştır. Toprak yetenek sınıflarının belirlenmesi tarıma uygunluğa göre yapıldığı için bu sınıflamada da yapılan gruplandırma buna dayanmaktadır. Araştırmada, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 1/ ölçekli Adana İli Arazi Varlığı yayınlarından yararlanılmıştır. Alanın eğim durumu değerlendirilirken arazinin topografyası incelenerek eğim gurupları belirlenmiş ve az eğimli, orta eğimli, çok ve çok dik eğimli olmak üzere gruplara ayrılmıştır. 31

45 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK Alan sınırları içerisinde mevcut rekreasyonel alt yapı varoluşuna göre değerlendirmeye alınan diğer bir faktördür. Durgun sularda önerilen yüzme sporu için alan belirlenmesinde kıyı alanlarında kıyı yapısı, suyun seviyesinin düşme durumundaki kıyı yapısı dikkate alınmış ve yüzülebilir alanlar belirlenmeye çalışılmıştır.. Rekreasyonel aktivite çeşidine göre önem taşıyan su kenarına ulaşılabilirlik yaya ve taşıtla olmak üzere değerlendirmeye alınmıştır. Bunun dışında plankare bazında alana ulaşım var oluşuna göre değerlendirilmiş diğer bir faktördür. Uygulamada kullanılan değer cetveli aşağıda sunulmuştur. Değer Cetveli Ağırlık Değeri En Uygun Alanlar 3 Uygun Alanlar 2 Zayıf Alanlar 1 Kullanılamayan Alanlar 0 Önerilen her rekreasyonel aktivite için uygunluk kriterlerine göre Ağırlık Değerleri belirlenmiştir (Çizelge 3.2,). Her grid için önerilen rekreasyonel aktivitenin uygunluk kriterlerinin ağırlık değerleri verilerek oluşturulan çizelgeye aktarılmış ve her gridin ağırlık toplamları hesaplanmıştır. Ağırlık toplamlarında en düşük değer ile en yüksek değer, basamak aralıkları eşit olan sayı aralıklarına ayrılmış ve kullanım kriterleri En Uygun Alanlar - 3, Uygun Alanlar - 2, Zayıf Alanlar - 1, Kullanılamayan Alanlar -0, olarak değerlendirilmiştir. Önerilen her rekreasyonel aktivite için hazırlanan haritalara bu değerler aktarılarak uygunluk haritaları oluşturulmuştur. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise ikinci aşamada elde edilen değerlendirmeye göre, her plankare için saptanan değerler içinden en yüksek puanı alan aktivite öneri alan kullanımı olarak değerlendirilmiş ve en uygun kullanım alanları grafiksel olarak belirlenmiştir. Daha sonra bu bilgiler ışığında ihtiyaca göre 1/5000, 1/1000, 1/500 ölçekli planlar hazırlanarak Kozan Baraj Gölünün Rekreasyonel Potansiyel Haritası ortaya konulmuştur. 32

46 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK Çizelge 3.2. Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktiviteler; Yelken, Kürek, Su Kayağı, Yüzme, Kayıkla Gezinti, Su Bisikleti Uygunluk Kriterleri Ağırlık Değerleri Mevcut Yerleşim Var 0 Yok m. 2 Kıyı Uzunluğu (1 ha lık Plankarede) m. 3 Çok Dik Eğimli 0 Eğim Çok Eğimli 1 Orta Eğimli 2 Düz ve Az Eğimli 3 Yüzmeye Elverişlilik Elverişli 3 Elverişsiz 0 Çizelge 3.3. Su Kıyısına Bağlı Rekreasyonel Aktiviteler; Yürüyüş (Trekking, Hikking), Atlı Doğa Gezintisi, Sportif Balıkçılık, Kamping, Servis Üniteleri, Otopark, Motel, Piknik Uygunluk Kriterleri Ağırlık Değeri Mevcut Yerleşim Var 0 Yok 3 Orman 3 Bitki Örtüsü Bağ-Bahçe 0 Tarla 0 Boş Alan-Makilik 2 Çok Dik Eğimli 0 Eğim Çok Eğimli 1 Orta Eğimli 2 Düz ve Az Eğimli 3 Mevcut Rekreasyonel Alt Yap Var 3 Yok m. 2 Kıyı Uzunluğu (1 ha lık Plankarede) m. 3 Asfalt yola 100 m. 3 Ulaşım Stabilize yola 100 m. 2 Her Türlü yola 200 m. 1 Yok 0 Tarıma Elverişlilik IV. Sınıf Toprak 2 VII. Sınıf Toprak 3 33

47 3. MATERYAL ve METOD Yaşar GÖK 34

48 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK 4. ARAŞTIRMA BULGULARI 4.1. Araştırma Alanının Doğal Yapısı Araştırma alanı, doğal yapı özelliği ve bu yapının ortaya koyduğu çeşitlilik nedeniyle rekreasyonel açıdan ilginç özelliklere sahiptir. Rekreasyonel aktiviteler açısından belirleyici olan faktörler coğrafi konum, jeolojik yapı, toprak, hidrolojik yapı, doğal bitki örtüsü ve iklimdir. Bu faktörlerin detaylı analizleri yapılmış ve elde edilen bulgular aşağıda verilmiştir Morfolojik Yapı Avrupa-Asya daki Alp kıvrımlı dağların güney kanadını oluşturan Toros Dağları, Flüviyal aşındırmanın tektonik hareketleri sonucunda yer yer yarılmalar ve bloklar halinde çökmeler sonucu, kireç taşlarının karstlaşması ile arızalı bir topografyaya sahiptir (Atalay, 1987). Orta Torosların eteklerinde bulunması nedeniyle engebeli bir topografyaya sahip olan Kozan Baraj Gölü çevresinde yer alan yükseltileri; Karasis Dağı (1056 m.), Harlıgaz Tepesi (849 m.) Çatalkaya (668 m.) Mazılık Tepesi (667 m.) Yeldeğirmeni Tepesi (644 m.), Ayıcık Kayası (447 m.) Karakaya Tepesi (436 m.) Kaplan Kayası (392 m.), oluşturmaktadır (Şekil 4.1). Bölge, tepe, vadi, sırt ve düzlükler ile değişen morfolojik yapısı nedeniyle peyzaj potansiyeli yüksek bir yapıya sahiptir. En yüksek nokta Kozan Baraj Gölü nün batısında kalan 1056 m. İle Karasis Dağı, en alçak noktası ise Kozan Baraj Gölünün maksimum su kotudur (274 m.). 35

49 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil 4.1. Araştırma alanının içinde bulunduğu bölgenin 1/ lik topoğrafik haritası (Harita Genel Müdürlüğü, 2000). 36

50 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Araştırma alanında değişik yükseltilerin yer alması nedeniyle eğim yapısı tekdüze olmadığı görülmektedir. Oldukça dik ve orta eğimli yamaçlar ve sırtlar, kendi içinde küçük kuru dere yataklarının oluştuğu vadiciklerden ibaret oldukça dalgalı eşyükselti eğrilerine sahip bir topoğrafik yapı hâkimdir (Şekil 4.2). Araştırma alanının eğim durumu incelendiğinde, bölgede çok dik eğimli ve dik eğimli yerlerin yoğunluk gösterdiği görülmektedir (Şekil 4.3). Şekil 4.2. Karakaya tepesi 436 m. (Orijinal, 2010). Bölgenin engeli bir topografyaya sahip olması manzara ve bakı yönünden bölgeye zenginlik katmaktadır. Arazideki yükseltiler arttıkça çevre ile görsel ilişki ve görünümde artacaktır. Bu durum rekreasyon potansiyelini arttıracağından yükseklik grupları Şekil 4.4 de Kozan Baraj Gölü çevresinin yükseklik grupları gösterilmiştir. 37

51 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil 4.3. Kozan Baraj Gölü çevresinin eğim durumu 38

52 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil 4.4. Kozan Baraj Gölü çevresinin yükseklik grupları (Orijinal, 2010) 39

53 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Jeolojik Yapı Araştırma alanının kuzey ve batısında Doğu Toros Otoktonuna ait kayalar, kuzeybatı köşesinde dar bir alanda, Allokton birimler (Aladağ Grubu), güneydoğusunda da Misis Grubu kayaları yer almaktadır. Bölgede yukarıdan aşağıya doğru alüvyonlar kuvaterler yaşlı olup çakıl, blok, silt az miktarda silt karması şeklinde barajın etrafında ve içerisinde yüzeylenir (Şekil 4.5). Alüvyonun altında miyosen yaşlı kumtaşı, çakıltaşı ve marnlar yer alır. Bu birimler sarı beyaz renklerde gevşek dokuda bol fosillidir. Miyosen yaşlı birimlerin altında jurakretase, yaşlı kireçtaşı ve dolomitler büyük alanlarda yüzeylenerek yüksek tepelerin çoğunu oluşturur. Kireç taşları gri beyaz renklerde olup oldukça serttir. Dolomitler ise gri siyah renkli çok kırıklı ve serttir (Şekil 4.6 ve Şekil 4.7). Bölgede en altta temeli oluşturan paleozoyik kireç taşları ve kuvarsitler yüzeylenir. Kuvarsitler pembe, kırmızı renklerdedir (TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası, 2010). Kozan ve yakın civarlarda yaygın olarak nispeten küçük alanlarda yüzlek veren bir diğer birim ise kaliçilerdir. Genelde üst seviyeleri sert (hard pan), alt seviyeleri ise yumuşak (soft pan) olan bu birimin oluşumu iki farklı yaklaşımla açıklanmaktadır. Bunlardan ilki yer altı sularının yüzeye doğru yükselirken buharlaşarak içindeki karbonatın çökelmesi şeklindedir. İkinci yaklaşımda ise yüzeyden sızan sulardaki karbonatın çökelmesi ile kaliçiler oluşabilmektedir. Bölgede özellikle taraça malzemelerinin üzerinde yaygın kaliçi oluşumları gözlenmektedir (TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası, 2010). 40

54 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK İnceleme alanı Şekil 4.5. İnceleme alanının içinde bulunduğu bölgenin jeoloji haritası (TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası, 2010). 41

55 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil 4.6. Kozan Baraj Gölü çevresindeki kaya oluşumlarına örnek (Orijinal, 2010). Şekil 4.7. Kozan Baraj Gölü çevresindeki kaya oluşumlarına örnek (Orijinal, 2010). 42

56 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Araştırma Alanının Tektonik Özellikleri Adana ve yakın civarındaki depremleri ana veya büyük levhalar olarak tanımlanan Avrasya-Afrika-Arap Levhaları arasındaki hareketler belirlemektedir. Arap ve Afrika levhalarının Anadolu levhası ile olan sınırı, Doğu Anadolu Bitlis Bindirme Kuşağı, diğeri ise İskenderun körfezinin güneyinden Kıbrıs a bir yay çizerek Antalya Körfezine ulaşan dalma-batma kuşağıdır. Bu iki farklı sismotektonik kuşağı ayıran sol yanal hareket eden Ölü Deniz Fayı kuzey-güney doğrultusunda ilerleyerek İskenderun Körfezinin kuzeydoğusunda Kıbrıs yayına ulaşır. Doğu Toroslar bölgesinde Maraş civarlarında Ölü Deniz Fayı, Doğu Anadolu Fayı ve Kıbrıs yayının kuzeydoğu uzantısında kesişerek Maraş üçlü birleşmesi olarak bilinen bir üçlü eklem oluşturmaktadır. Arap ve Afrika levhalarının Anadolu Levhasına olan hareketleri bu fay kuşakları üzerindeki neotektonik deformasyonları oluşturmakta ve bölge aktif bir depremsellik karakteri kazanmaktadır. 27 Haziran 1998 depremi sonucu oluşan fay zonu, Karataş ve Yumurtalık ilçeleri arasında başlayıp KD-GB doğrultusunda Maraş a kadar uzanmaktadır. Bu zon değişik araştırıcılar tarafından farklı isimlendirilmiştir. Daha çok Karataş-Yumurtalık Fay Zonu olarak bilinen bu tektonik hat, Şaroğlu ve diğerleri (1992) tarafından hazırlanan Türkiye Diri Fay Haritası nda Karataş - Osmaniye Fay Zonu olarak gösterilmiştir. Kozlu (1996) da bu bölgedeki tektonik hatları ayrı ayrı haritalayarak Aslantaş Fay Zonu, Yumurtalık Fayı, Sarıkeçili-Karatepe Fayı, Karataş ve Zeytinbeli Fayları olarak tanımlayarak haritalamıştır (TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, 2010). Kozan Fayı, Kozan ilçesinin güneyinden başlamakta ve İmamoğlu nun kuzeyinden geçerek DKD-BGB doğrultusunda Mersin e doğru devam etmektedir. Bu fay Adana Neojen havzasının açılmasında etkin rolü olan önemli tektonik hatlardan biridir. Fayın başlangıç yaşı Alt Miyosen veya Üst Eosen-Oligosen olup, Langinyen de ve daha sonra da aktif olmuştur. Kozan Fayı, Adana Miyosen Havzası nın açılmasından önce geliştiği için Neojen istifiyle örtülüdür. Bu nedenle fay hakkında ayrıntılı bilgi olmayıp, TPAO tarafından fayın izi sismik ve kuyu verilerinden takip edilmiştir (Kozlu, 1996). Adana ve yakın civarında örtülü olarak izlenen diğer bir tektonik unsur ise 43

57 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK İmamoğlu Fayı dır. Kuzeyde İmamoğlu ilçesi yakınlarından geçen ve sol yönlü yanal atın gösteren bu fay zonunun KD-GB doğrultusunda Adana-Misis arasından geçerek denize ulaştığı düşünülmektedir. Adana ve yakın civarında bulunan aktif fay hatları Şekil 4.8. de verilmiştir. Şekil 4.8. Adana ve yakın civarının aktif fay haritası (TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası, 2010) Depremsellik Deprem Bölgeleri Haritası, afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik (Türkiye Deprem Yönetmeliği 2007) ile bir paralellik göstermektedir Şekil 4.4. de İnceleme alanının içinde bulunduğu Deprem Bölgeleri Haritası verilmiştir. Bu haritada inceleme alanı ve çevresinin konumu belirtilmiştir tarihinden beri yürürlükte olan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası, mevcut bilgilerin ışığı altında günümüz koşullarına göre T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet İşleri 44

58 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi tarafından yeniden hazırlanmış ve Bakanlar Kurulu nun tarih ve 96 / 8109 sayılı kararıyla yürürlüğe girmiştir (Şekil 4.9). Bu haritaya göre inceleme alanı 3. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Şekil 4.9. İnceleme alanının içinde bulunduğu deprem bölgeleri haritası (TMMOB, Jeoloji Mühendisleri Odası, 2010) Toprak Yapısı Kozan İlçesi nin yüzölçümü hektardır. Kuru Tarım arazileri hektarla % 20,1 ni, sulu tarım arazileri, hektarla % 16.3 ü, çayır ve mera 45

59 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK arazileri, 4231 hektarla % 2.0 ını, orman ve fundalıklar, hektarla ilçenin % 52.3 ünü kaplar. Kuru tarım arazilerinin hektarı nadaslıdır ve I.-IV. Sınıflardaki kapladıkları alan hektardır. Sulu tarım arazilerinin I.-IV. Sınıflardaki kapladıkları alan hektar, çayır ve mera arazilerinin VI.-VII. Sınıflarda kapladıkları alan 4231 hektar, orman ve fundalıkların VI.-VII. sınıflarda kapladıkları alan hektardır. İlçede VI.-VII: sınıftaki kuru tarım alanlarının mera ve orman arazisine dönüştürülmesi gerekmektedir (Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 1996). Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün toprak grupları haritasından faydalanarak oluşturulan toprak sınıfları haritası Şekil 4.10 da verilmiştir. Araştırma alanı olan Kozan Baraj Gölü çevresinde, Kahverengi Orman Toprakları yer alır. Kahverengi Orman Toprakları yüksek kireç içeriğine sahip ana madde üzerinde oluşurlar. Profilleri A (B) C şeklinde olup holizonlar birbirine tedricen geçiş yaparlar. Bunlardan A horizonu çok gelişmiş olduğundan iyice belirgindir. Koyu kahverenginde dağılgandır. Gözenekli veya granüller bir yapıya sahiptir. Reaksiyonu genellikle kalevi bazende nötrdür. B horizonlarında renk açık kahve ile kırmızı arasında değişir.. Reaksiyonu genellikle kalevi, bazanda nötrdür. Yapı granürleri veya yuvarlak köşeli bloktur. Çok az miktarda kil birikmesi olabilir. Horizonun aşağı kısımlarında Ca CO 3 bulunur. Bu gruptaki topraklarda toprak derinliği çok sığdır. Haritalama birimleri arasında çok dik ve sarp olanlar büyük kısmını kaplar. Taşlılık, kayalık ve şiddetli erezyon problemdir. Orman ve otlak olarak değerlendirilirler. Yükseltinin elverdiği kesimlerde kuru tarım ve meyve yetiştirmede kullanılırlar (Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 1996). 46

60 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin toprak durumu 47

61 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Hidrolojik Yapı Kozan Baraj Gölü; Kozan çevresinde yer alan tarla ve bahçelerin sulanması amacıyla, Kentin 5 km. kuzeyinde Kilgen ve Kırksu Derelerinin birleştiği bölgede yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır (Şekil 4.11). Kaya gövde dolgu tipi olan barajın, karakteristik formu Çizelge 4.1 de verilmiştir. Bu verilere göre gövde hacmi m 3, akarsu yatağından yüksekliği 78,50 m, normal su kotunda göl hacmi 170,34 hm 3, normal su kotunda gölalanı (+274 kotu) 6,42 km 2 'dir. Kozan Baraj Gölü, yaklaşık hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir. Baraj Gölü sulama amaçlı olduğundan aylara göre su seviyelerinde değişlik olmaktadır. Bu durum Şekil 4.12 de gösterilmiştir. Çizelge 4.1. Kozan Baraj Gölünün Karakteristik Formu (DSİ 6. Bölge Müdürlüğü, 2010). Baraj/Gölet Adı Kozan Bölgesi Adana Havzası Ceyhan Akarsuyun Adı Kilgen Çayı Tipi Kaya Dolgu Amacı Sulama İşletmeye Açılış Tarihi Sulama Alanı (Planlanan) 9750 ha Yağış Alanı 247 km 2 Sulama Alan1 ( Net) ha Yıllık Ortalama Akım 82 hm 3 İçme Ve Kullanma Suyu hm 3 / yıl Yıllık Ortalama Yağış 953 mm/yıl Yıllık Ort. Enerji Üretimi (Plan) Gwh/yıl Aktif Hacim 165,196 hm 3 Yıllık Ort. Enerji Üretimi (Fiili) Gwh/yıl Max. İşletme Kotu 274 m Kurulu Güç MW Min. İşletme Kotu 224 m Türbin Adedi adet Max. İşletme Hacmi 147,973 hm 3 Santral Kapasitesi m 3 / s Min. İşletme Hacmi 0,415 hm 3 Taşkından Korunan Alan ha Dolusavak Kapak Adedi adet Max. Feyezan Kotu 278 m Dolusavak Max. Kapasitesi 1650 m 3 / s Max. Yatak Kapasitesi m 3 / s Dolusavak Eşik Kotu 274 m Taşkın Tekerrür Pikleri (m 3 /s) Dolusavak Kret Kotu 280,5 m Q 5 50 Q Dipsavak Kapasitesi 15 m 3 / s Q Q 1000 Dipsavak Çıkış Kotu 220,5 m Q Q 5000 Sulama Modülü( Planlama) l/s/ha Q Q Q kad

62 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin yüzey suları 49

63 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü nün aylara göre su seviyeleri (DSİ 6. Bölge Müdürlüğü Verileri, 2010) Bitki Örtüsü Kozan Baraj Gölü çevresi, Akdeniz iklimi özelliklerini taşıdığından bitki örtüsü yönünden çok zengindir. Kızılçam ve maki toplulukları hâkimdir. Ayrıca bölgede Durmuşlu köyü yerleşiminden dolayı meyve bahçeleri sayesinde bitki örtüsü oldukça çeşitlidir. Yapılan gözlemlerde aşağıda yer alan bitki türlerine rastlanılmıştır. Bölgede Şekil 4.13 te görüldüğü gibi doğal olarak yetişen Pinus brutia (kızılçam), ve yöre halkı tarafından yetiştirilen Ceratonia siliqua L. (keçiboynuzu), Populus nigra (kavak) Citrus aurantium (turunç), Cytrus auranthium dulce orange (portakal), Citrus limonium (limon), Fructus mori nigri (dut), Ficus carica (incir), Platanus orientalis (çınar ) Folium lavri (defne) Prunus armeniaca L (kayısı), Eriobotrya japonica (yeni dünya-malta eriği) Olea Europaea (zeytin), Fructus vitis minutae (üzüm), Folium Evcalypti,globuli (okaliptus), Cortex granati (nar), Juglans regia (ceviz), baraj gölü çevresinde yer alan ibreli ve yapraklı ağaçlardır. Nerium oleander (zakkum), Rubus fructicosus (böğürtlen), Rubus İdaeus (ahududu), Myrtus 50

64 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK communis (mersin ağacı) Opuntia ficus-indica L. (Kilis inciri) Rosa canina L. (kuşburnu) gibi bodur ağaçlardan oluşan makiler de görülmektedir (Şekil 4.14). Ayrıca bölgede zengin bir çiçek türü yaşamaktadır. Bunlar, Alcea rosea (gül hatmi), Anthemis altissima L.(yoğurt çiçeği), Brassica nigra L. (hardal), Cistus creticus (eşek otu), Cyclamen coum Miller (siklamen), Ecballium elaterium, Glycyrrhiza glabra L. (meyan), Malva sylvestris L. (ebegümeci), Matricaria chamomilla L. (papatya), Papaver rhoeas L. (gelincik) (Şekil 4.15) gibi çiçek türleri doğal olarak bölgede yetişmektedir. Bölgenin bitki örtüsünün durumu Şekil 4.16 da verilmiştir. Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinde doğal olarak gelişmiş kızılçam ve zakkum bitkisi (Orijinal, 2010). 51

65 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinde yetişen bazı maki toplulukları (Orijinal, 2010). Şekil Kozan Baraj Gölü nün güney yönünde doğal olarak yetişen bazı çiçekli otsu bitkiler (Orijinal, 2010). 52

66 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin bitki örtüsü 53

67 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK İklim Kozan ve Çevresi Akdeniz iklim özelliklerini taşır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Bölgede meydana gelen yağışlar, genellikle yamaç yağışları ve gezici hava kütlelerinin karşılaşması ile oluşur. Ortalama yağış miktarı 625 mm dir. Yılın ortalama 74 günü yağışlı geçer. Yağışların % 51 i kışın, % 26 sı ilkbaharda, % 18 i sonbaharda ve % 5 i yazın düşer. Yazın havanın nemle yüklü olmasına karşılık, bazı yıllarda hiç yağış düşmediği görülür. Yazın bir alçak basınç merkezsi olan Çukurova ya denizden ve Toroslar dan hava akımı olur. Böylece dinamik nedenli bir yüksek basınç merkezi oluşur. Bir taraftan denizden gelen nemli hava, diğer taraftan barajlar ve ovanın sulanması nedeniyle nem artar. İklimin ve enlemin etkisiyle ısınan hava, birikim nedeniyle ağırlaştığı için yükselemez ve doyma noktasına ulaşamaz. Böylece yazın nem yüklü sıcak bir hava görülür. Ortalama nisbi nem % 66 olmakla beraber, yazın % 90 ın üzerine çıkar (Şekil 4.17). 37 yıllık ortalama sıcaklık 18.7 C dir. En soğuk ay ocak, en sıcak ay ağustos tur (Şekil 4.18). Ocak ayı ortalaması 9 C, ağustos ayı ortalaması 28 C dir. Ovanın sıcak olmasına karşılık, ilin topraklarında yükselti ve yüzey şekillerine göre iklim şartları çok değişir. Yağışlarda da değişme görülür. Dağlık kesimde yağışlar doğal olarak fazladır. (Feke de 930,5 mm. Saimbeyli de 805 mm.) ovada ender olarak görülen kar, dağlarda erken başlar ve bazen aylarca kalır. Adana da yılın 195,6 günü yaz günüdür. Bu günlerin 134,4 ü tropik gün olarak belirlenmiştir (Adana Meteoroloji Bölge Müdürlüğü). Bölgenin Meteoroloji Müdürlüğü nün verilerine göre rüzgar esme sayıları ve yönleri Çizelge 4.2. de verilmiştir. Kozan ın 5 km. kuzeyinde Toros Dağları nın başladığı ormanlık alanda yer alan Kozan Barajı Çevresi, suyun ve bitki örtüsü sayesinde, Kozan merkezine göre 2 C daha düşük sıcaklık göstermektedir. Bu durum bölgenin ziyaretçi sayısının artmasına neden olmaktadır 54

68 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Bölgenin ortalama nisbi nem değerleri (Adana Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Verileri). Şekil Bölgenin ortalama sıcaklık değerleri (Adana Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Verileri). 55

69 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Çizelge 4.2. Araştırma Alanının Rüzgar Esme Yönleri ve Sayıları Değerleri (Adana Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Verileri) Kültürel Çevre Özellikleri Tarihçesi Kozan ve havalisi, tarihin her döneminde önemini korumuş bir yerdir. Eski çağlardan beri, birçok milletin nüfuz mücadelesine sahne olan Kozan ve çevresi, verimli arazileri ve elverişli iklim şartları ile gerçekten göz kamaştırıcı bir özelliğe sahiptir. Geçmiş dönemlerde Çukurova da ve dolayısıyla Kozan da çok sayıda medeniyetin kurulması ve bunlar arasındaki nüfuz mücadelesinin uzun yıllar sürmesi, buranın tarihi coğrafi ve iktisadi önemini ortaya koymaktadır. Kozan ilçesi Anadolu Suriye eski ticaret yolunun üzerinde bulunduğu için ticari bakımdan büyük bir önem taşımıştır. Kozan ve yakın çevresinin sahip olduğu bütün bu olumlu şartlar, ilk çağlardan itibaren, çeşitli kavimlerin yöreye hâkim olma ve yerleşme arzularını kamçılamış, devletlerarası siyasi anlaşmazlık ve savaşlara yol açmış, dolayısıyla yörenin birçok kavim arasında el değiştirmesiyle sonuçlanmıştır. Kozan ın yerleşme tarihini Çukurova nın yerleşme tarihi içinde değerlendirmek gerekmektedir. Eski ismi Sis, Sisium ve Sision olan Kozan 56

70 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK M.Ö. XV. Yy. da Hitit Federasyonundan Asurlularının hâkimiyeti altında bulunuyordu. Kozan Kalesinin de bir Asur eseri olduğu tarihi birkaç kitabeden anlaşılmaktadır. M.Ö. VI. yy. da Medlerin ve Perslerin, M.Ö. 333 yılında Büyük İskender'in eline geçmiş, onun ölümünden sonra da Selefkosların hâkimiyetine girmiş, bu Hanedan ile Mısır Batlamyos Hanedanı arasında büyük mücadelelere sahne olmuştur. M.Ö yıllarında Pompe tarafından Roma İmparatorluğuna ilhak edildikten sonra M.S. 395 tarihinden sonra da yöre Bizans İmparatorluğu nun eline geçmiştir. Çukurova Bölgesi ve dolayısıyla Kozan yöresine ilk İslami akınların VII. Asrın ilk yarılarında başladığı, asıl fetih hareketinin de Emeviler döneminde gerçekleştiği görülmüştür. Yöreye ilk Türk akını ise Abbasiler devrinde yapılmıştır. Bölge X.asırda Rumların, XI. asırda Selçukluların hâkimiyetine girmiş daha sonra Bizans İmparatorluğuyla Kilikya Ermeni Prensi arasında nüfuz mücadelesine sahne olmuştur. Miladi 1200 yılında Kilikya Prensi II. Leon tarafından yaptırılan büyük Katedral ile kent, Krallığın Tarsus'dan sonra önemli ruhani bir merkez olmuştur. Bu dönemde şehir kalesi Ermeniler tarafından yenilenerek bir takım ekler yapılmıştır. Çukurova ve yöremiz XIV. yy ortalarından itibaren Mısır Memluklularına ve bunlara bağlı Türkmenlerin Yüreğir koluna mensup Ramazanoğulları nın eline geçmiştir. Bu devletin hâkimiyetine Yavuz Sultan Selim 1517 yılı Mısır seferiyle son vererek bölgeyi tümden Osmanlı topraklarına katmıştır. Sis, Adana ve Tarsus şehirleriyle birlikte sancak halini almıştır. Sancak, 1610 yılından itibaren Kıbrıs Beyler Beyliğine bağlanmıştır. Osmanlı döneminde Müslüman Türklerle Ermeniler yörede bir arada iyi ilişkiler içinde yaşamlarını sürdürürken I. Dünya Savaşından sonra Kozan ve yöresi 7 Mart 1919'da Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Fransız işgali ile birlikte bu güçler tarafından Ermeniler silahlandırılarak şiddet hareketlerine girmişler ve önemli ölçüde Müslüman kanı dökülmüş. Daha sonra Saim Bey ve Osman Tufan Bey idaresinde teşkilatlanan mukavemet güçleri 2 Haziran 1920'de Kozan'ı, Fransız işgalcileri ve Ermeni güçlerinden temizlemiştir ( 57

71 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Nüfus Cumhuriyet öncesinden beri belediye olan Kozan, bugün nüfusuyla Adana nın, büyükşehir ilçeleri dışında, Ceyhan dan sonra ikinci büyük ilçesi konumundadır. Ülkemizde 1927 yılında yapılan ilk resmi nüfus sayımında, Kozan İlçe Merkezinin nüfusu 5266 kişi olarak tespit edilmiştir. İlçe Merkezinin nüfusu 1957 yılına kadar oldukça düşük bir hızla artış göstererek 7894 kişiye ulaşabilmiştir tarihinde yapılan nüfus sayımında ise resmi olan rakamlara göre İlçe merkezi kişi, kasaba ve köylerin toplam nüfusu olmak üzere genel toplam kişiye ulaşmıştır. Bu nüfus, bir önceki nüfus sayımına göre İlçe merkezinde kişi artış göstermiştir. İlçe ölçeğinde nüfus hareketi incelendiği takdirde, başta Adana olmak üzere diğer İllere az bir göç yaşanırken İlçe merkezine Feke, Saimbeyli ve Tufanbeyli gibi komşu İlçelerden bir hayli nüfus akımı olmuştur tarihinde yapılan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi çalışmalarında yapılan son Kozan Nüfusu, İlçe Merkezinde , Kasaba ve Köylerde olmak üzeri toplam kişi sayısına ulaşılmıştır. Çizelge 4.3 de Kozan ın yıllara göre nüfus hareketi verilmiştir. Çizelge 4.3. Kozan İlçesi nin Yıllara Göre Nüfus Verileri (DİE. Verileri, 2010). Yıllar Merkez Köyler Toplam

72 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Bölgenin gelişmişlik durumunu ve gelecekte oluşması muhtemel nüfus yoğunluğunu bulmak için oluşturulan yaş piramidi, Şekil 4.19 da verilmiştir. Şekil Kozan merkez nüfusunun yaş piramidi (DİE. Verileri, 2010) Devlet İstatistik Enstitüsü verilerinde elde edilerek oluşturulan yaş piramidini yorumladığımızda genelde klasik gelişmekte olan toplum özellikleri sergilediğini görürüz. Ancak, son on yılda doğum oranlarının düşme eğilimi gösterdiği dikkat çekmektedir Ulaşım Araştırma alanının içinde bulunduğu Kozan İlçesi nin Adana İl merkezine uzaklığı 68 km. dir. Kozan-Adana arasındaki mevcut yolun son yıllarda artan trafik yoğunluğu rahatlatmak amacıyla 2010 yılında Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılmış ve yapımına başlanmıştır. Bölünmüş yol olarak planlanan bu yolun tamamlanması ile ulaşımın oldukça rahatlayacağı öngörülmektedir. 59

73 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Kozan ın 5 km. kuzeyinde yer alan Kozan Barajı ise Kozan-Feke Karayolu üzerinde bulunmaktadır (Şekil 4.20). Ulaşımın oldukça kolay olması, bölgenin yöre halkı tarafından tercih edilmesini sağlamaktadır. Ayrıca Kozan Baraj Gölü nün etrafında yer alan köy yerleşimlerinin olması Kozan Baraj Gölü ne ulaşım imkânını arttırmaktadır (Şekil 4.21). Şekil Kozan ve Kozan Baraj Gölü nün ulaşım haritası ( 60

74 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin ulaşım durumu 61

75 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Bölgenin Turizm Potansiyeli Turizm, döviz kazandırıcı ve istihdam yaratıcı özelliği ile ekonomik, insanların dinlenme ihtiyacını karşılayan ve farklı kültürleri bir araya getiren yönleriyle sosyokültürel, yarattığı kaynak kullanımı talepleri ile çevreyi önemli boyutta etkileyen bir sektör olarak görülebilir. Turizm global anlamda dünyanın en büyük sektörlerinin başında yer aldığı gibi dünyada en hızlı büyüyen sektör olma özelliğini de taşımaktadır. Turizm sektörü birinci derecede doğal, kültürel ve tarihsel kaynaklara bağlı olarak varlığını sürdüren bir sektördür. Doğal kaynakların, kültürel alt yapının tahrip edildiği bir ortamda rasyonel bir turizm olayından söz edilemez. Bu nedenle, sürdürülebilirlik kavramı turizm sektörü için çok daha fazla, hayati bir önem arz etmektedir (Özel, 2004). Ülke ekonomilerine sağladığı önemli girdiler, yarattığı istihdam olanakları, insanların rekreasyonel ihtiyaçlarını karşılaması, sosyo-kültürel anlamda farklı kültürleri bir araya getiren yönleri ile turizm sektörü ülkemiz açısından da vazgeçilemeyecek bir sektördür. İnsanlar tarihin her döneminde çeşitli nedenlerle seyahat etmişlerdir. Özellikle, günümüzde insanların yıl içerisindeki çalışmaların sonunda dinlenme ihtiyaçlarının varlığı turizm olgusunun gittikçe gelişmesine neden olmuştur. Sanayileşme, kentleşme, gelir artışı, ulaştırma, kültür ve sosyal alanlardaki gelişme ve değişmeler turizmin yaygınlaşmasında rol oynamıştır. Son yıllarda büyük bir turizm atılımı içine giren Kozan, bir turizm zinciri oluşturacak şekilde sahip olduğu doğal ve kültürel değerleriyle büyük bir potansiyele sahiptir. Bu potansiyel, turizm ve rekreasyon alanları oluşturulması açısından da önem arz etmektedir. Kozan ın sahip olduğu bu kültürel ve doğal değerlerden bazıları şunlardır; Kozan Kalesi: Kalkerden meydana gelen oldukça dik bir tepe üzerinde bulunan kale, Kozan İlçesinin tam ortasında ve bulunduğu coğrafyaya hâkim bir konumdadır (Şekil 4.26). Anavarza'ya 36 km. uzaklıkta olan Kozan Kalesi, Çukurova yı çevreleyen Dağ Kaleleri zincirinin dördüncü halkasını teşkil eder. İki gurup halinde inşa olunan kalenin 44 kule ve burcu vardır. Güneydeki tahkimat gurubunun ortasında ve zirvede iç kale bulunmaktadır. 62

76 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Kuzey ve güneydeki bu iki gurup bir birlerine bir surla bağlıdır ki her ikisinin çevre uzunluğu 6 km.yi bulur. Kalede basamak merdivenle inilen mahzenler, dehlizler ve gizli yollar vardır. Bu mahzenlerin erzak, cephane depoları ve sığınak olarak kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Kalenin su ihtiyacını karşılamak üzere yapılmış gayet büyük su sarnıçları vardır. Kalede Selçuklular ve Ermeniler tarafından yapılan onarımlara dair kitabeler bulunmaktadır (wwwkozandiyarı.com). Şekil Kozan Kalesi (Ateş, 2009). Kilikya Manastırı: yılları arasında Kilikya Ermenilerinin merkezi olan Sis Ermeni Manastırı, Kozan Kalesi eteklerinde bulunmaktadır. Ermeni dünyasının en önemli manastırlarından biri olan Kilikya Ermeni Manastırı na ait kalıntılar kale eteklerinde adeta tarihe direnmektedir (Şekil 4.29). Kale çevre düzenleme proje kapsamında bu bölgede, arkeolojik açık hava müzesi, piknik alanı, çocuk oyun alanı, kafeterya, otopark, çeşme gibi aktivitelerin yer aldığı çevre düzenleme projesi hayata geçmiştir. Bu bölge şehre çok yakın konumu sayesinde halkın yoğun ilgisiyle karşılaşmaktadır (wwwkozandiyarı.com). 63

77 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Yılına ait fotoğrafta Kilikya Manastırı (Ateş, 2010) Yaverin Konağı: 1890'lı yılların sonlarında inşa edilmiş olduğu düşünülen yapı, yüksek, taş avlu duvarları, kemerli giriş kapıları, taş zemin katlar, gibi Kozan ilçesindeki tarihi yapıların karakteristik özelliklerini barındırmasının yanı sıra; ara katta ve birinci kattaki açık sofaları, kuzey ve güney yönlerindeki cumbaları ve işçiliği ile diğer yapılardan ayrılmaktadır. Doğu cephesinde, son katta, ahşap payandalarla desteklenen ahşap balkon ve payandaların arasını bağlayan ahşap kemerler sokak cephesini zenginleştiren öğelerdir. Zemin katın ve ara katın yüksek taş duvarları üzerinde yükselen, bu son kat Kozan'ın genel görünüşüne hâkimdir. Yapı, geniş bir açık sofa ile güneye yönlendirilmiştir. Ara katta odalar doğrudan sofaya açılmaktadır. L şeklindeki yapının bir diğer kanadındaki odalara balkondan ulaşılmaktadır. Tüm döşeme ve kirişler ahşaptır. Ara kata taş basamaklarla, üst katlara ise ahşap basamaklarla ulaşılmaktadır. Yapının üzeri ise Marsilya kiremidi ile örtülmüştür. Ön ve arka avlularda birer su kuyusu bulunmaktadır. Ön avludan geçilerek ulaşılan konağın kuzey yönündeki avlusuna geçiş restoran ve sokak üzerinde bulunan kemerli kapıdan olmaktadır( (Şekil.4.24). Kozan Tapu Sicil Müdürlüğünde ulaşılan Haziran 1319(1903) tarihli tapu kaydına göre yapı Mıcırıkyan Kirkor Efendi'ye aittir. Konak daha sonra 1923 tarihinde, Urfa milletvekili Ali Saip Bey'in annesi Leyla Hanım ve eşi Fehime Hanım'a geçmiştir. 12 Eylül 1933 tarihinde Seyhan Vilayeti'ne satılmıştır. Seyhan 64

78 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Vilayeti adına kayıtlı iken, 1944 yılında açık arttırma ile yeniden satılmıştır. Bedeli olan paranın yatırılmasının ardından, alıcı adına tescil edilmesi hakkındaki özel idare memurluğunun 19 Şubat 1945 tarihli yazısı ve vilayet makamının 23 Ocak 1948 tarih ve 318 sayılı emir yazısı ile, Emine Arıkan adına tescil edilmiştir yılındaki kadastro çalışmasında, yapının tamamı Abdullah Kemali Arıkan, ve eşi Emine Arıkan adlarına tehdit ve tespiti yapılmıştır. Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun, 19 Kasım 1993 tarih ve 1611 sayılı kararı ile "taşınmaz kültür varlığı" olarak tescil edilmiştir. Yapı, Haziran 2004 tarihinde Kozan Belediyesi tarafından kamulaştırılmış ve restorasyonu tamamlanarak 2008 yılında butik otel ve restoran olarak hizmete sunulmuştur ( Şekil Yaverin Konağı (Orijinal, 2010). Karasis Kalesi: Kozan ilçesinin yaklaşık 12 km. kuzeyindeki Karasis Kalesi nin M.Ö. 3. yy da, Seleukoslar döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir. Oldukça dik bir yamaç üzerine yapılan kale, Kozan Baraj Gölü ne hakim bir konumdadır. (Şekil 4.25.) 65

79 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Barajı ndan Karasis Kalesi (Orijinal, 2010). Yaylalar: Anadolu da yüzyıllardır yaygın ve geleneksel olarak sürdürülen yaylacılık hareketleri bir turizm hareketinden çok sağlıklı iklimde bulunmanın yanı sıra daha çok tarım ve hayvancılık üretimine yönelik ekonomik bir uğraşı kapsamaktaydı (Ülker, 1987). Oysa günümüzde birçok insanın ilgisini çeken bu yaşam tarzına katılma istekleri ve katılmaları sonucu yayla turizmi şeklinde bir turizm çeşidi ortaya çıkmış ve turizm sektöründeki yeni arayışlar yayla turizmi üzerinde yoğunlaşmaya başlamıştır (Sirel, 1995). Bu gelişim içinde insanların yaz aylarında sürdürdükleri turizm eğilimlerini kış mevsimleri boyunca da sürdürme, sağlıklı bir yaşama ortamında bulunma isteklerinin artması ile orta yükseklikteki karlı, dağlık ve ormanlık yörelere yönelme başlamıştır. Zamanla doğa araştırmaları, geziler, yürüme, tırmanma ve sportif hareketleri de kapsayan, giderek birbirine bağımlı olarak yoğunlaşan bu eğilimler dağ turizmi ve dağ sporlarının doğmasına neden olmuştur (Sirel, 1995). 66

80 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Araştırma alanının bulunduğu Toros Dağları nın sahip olduğu çok zengin doğal değerler ile doğa sporlarına yönelik büyük bir yayla turizmi potansiyelini bünyesinde barındırmaktadır. Yayla yerleşimleri yönünden çok zengin olan bölgede, Gedikli, Suluhan, Düzağaç, Horzum, Çulluuşağı, Akkaya, Savruk gibi yaylalar bulunmaktadır. Doğayla iç içe olan yayla evleri bölgenin yöresel mimarisinin güzel örnekleridir (Şekil4.26). Şekil Suluhan Yaylası ndan bir yayla evi (Orijinal, 2010) Bugünkü Alan Kullanımı Bugün araştırma alanında arazi kullanımları olarak; köy yerleşimleri (Durmuşlu, Gedikli, Dağlıca), Orman İşletme Müdürlüğü nün yangın söndürme üssü, balık üretme çiftliği, lokantalar, orman, tarla, bağ-bahçe sayılabilir, 67

81 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Kozan Baraj Gölü çevresinde Dağılcak Mesire alanı da yer almaktadır. Bu amaçla orman içerisinde piknik alanları, çeşme, otopark gibi bu tür mekânlara hizmet veren üniteler bulunmaktadır. Tarımsal üretim olarak, narenciye, zeytin ve meyve bahçeleri, üzüm bağları yer almaktadır. Ayrıca bölgede buğday, arpa gibi tarımsal ürünler de yetiştirilmektedir Araştırma Alanının Doğal Yapı Elemanları ve Alan Kullanım Tiplerinin Katsayı ve Değerlerinin Belirlenmesi Araştırma alanı, 407 adedi baraj yüzeyi olan 1097 adet 100x100 m. boyutunda plankarelerden oluşmaktadır. Bu plankareler içinde saptanan doğal yapı elemanlarından, eğim, toprak, su, bitki örtüsü ile mevcut alan kullanım tiplerinin her birine birer katsayı ve kullanım değerleri hesaplanmıştır. Her bir eleman, özellik ve tipler için yapılan işlemler ve bulunan değerler sırasıyla aşağıda verilmiştir. Rekreasyonel planlamalarda topoğrafik ögelerden olan eğimin tanımlanması büyük önem taşımaktadır. Çalışmanın bölümünde verilen eğim grupları, belirlenen metod uyarınca dört gruba ayrılmıştır. Buna göre; % 0-10 Az Eğimli Alanlar 3 En Uygun alanlar % Orta Eğimli Alanlar 2 Uygun alanlar % Dik Eğimli Alanlar 1 Zayıf Alanlar % Çok Dik Eğimli Alanlar 1 Kullanılamayan Alanlar olarak gruplandırılmıştır. Buna göre Şekil 4.27 ve Şekil 4.28 de eğim yönünden rekreasyonel aktiviteler için uygun plankareler belirlenmiştir. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün 1996 yılında hazırladığı, Adana İli Arazi Varlığı adlı yayında bölgede IV. Ve VII. Sınıf toprak gruplarının olduğu belirlenmiştir. Alanda IV. sınıf toprakların mevcut kullanımı orman, tarım ve yerleşim ağırlıklıdır. Bu verilere göre olası rekreasyonel kullanımlar için IV. Sınıf topraklar Uygun Alanlar olarak değerlendirilmiştir. 68

82 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK VII. sınıf topraklar alanda daha çok orman ve yerleşim amaçlı olarak kullanılmaktadır. Bu verilere göre VII. sınıf topraklar, çalışmanın amacı göz önüne alınarak En Uygun Alanlar olarak değerlendirilmiştir. Buna göre; IV. sınıf topraklar 2 Uygun Alanlar VII. sınıf topraklar 3 En Uygun Alanlar olarak değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen bu veriler toprak sınıflarının plankare düzeyinde ağırlık değerleri plankare haritasına (Şekil 4.29) aktarılmış daha sonra rekreasyona uygunluk potansiyelleri haritası hazırlanmıştır (Şekil 4.30). Su kıyıları rekreasyonel aktiviteler için çok önemli bir potansiyele sahiptirler. Bu amaçla analiz çalışmalarında su kıyılarının uzunlukları önemli bir parametre olarak ele alınmış ve plankare bazında su kıyıları uzunlukları belirlenerek, plankare haritalarına (Şekil 4.31) işlenmiştir. Daha sonra oluşturulan bu haritalara göre rekreasyona uygunluk potansiyelleri haritaları hazırlanmıştır (Şekil 4.32). Araştırma alanında mevcut yerleşim alanları, hem yerleşik halkın oturduğu konutlar, hem de ikici konut yerleşimleri, bağ-bahçe, tarla oluşturmaktadır. Alandaki bu kullanım biçimleri hem özel mülkiyet olması hem de rekreasyonel açıdan çok etkili olmaması nedeniyle değerlendirmeye Kullanılamayan Alanlar olarak alınmış ve plankare haritaları oluşturulmuştur (Şekil 4.33). Elde edilen bu değerler rekreasyona uygunluk potansiyelleri haritasına işlenmiştir (Şekil 4.34). Bir bölgenin ekonomik kaynaklarının, değerlendirilmesi, diğer bölgelerle ticari, kültürel, turizm vb. ilişkilerin kurulabilmesi bakımından ulaşım sistemlerinin önemi büyüktür. Yeterli ve iyi nitelikli bir ulaşım sisteminin varlığı, bölgelerin sosyo-ekonomik gelişimi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla araştırma alanında bulunan yollar ve nitelikleri belirlenmiştir. Araştırma alanında ulaşım sistemi incelendiğinde üç tip yol mevcuttur. Bunlar Kozan-Feke Karayolu, asfalt olan köy yolu ve stabilize yollardır. Rekreasyonel planlamalarda çok önemli olan ulaşım durumu, plankarelerin bu yollara olan uzaklıklarına göre değerlendirmeye alınarak plankare haritasına işlenmiştir (Şekil 4.35). 69

83 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Buna göre; Asfalt yola 100 m. den yakın alanlar En Uygun Alanlar 3 Stabilize yola 100 m. den yakın alanlar Uygun Alanlar 2 Her türlü yola 200 m. den yakın alanlar Zayıf Alanlar 1 Yolla bağlantısı olmayan alanlar Kullanılamayan Alanlar 0 olarak değerlendirilmeye alınmıştır. Daha sonra oluşturulan bu haritalara göre rekreasyona uygunluk potansiyelleri haritaları hazırlanmıştır (Şekil 4.36). Araştırma alanında yer alan bitki örtüsü olarak, orman, bağ-bahçe, tarla, boş alanlar (otsu bitkiler) ve makilikler oluşturmaktadır. Ormanlık alanlar rekreasyon açısından en uygun alanlardır. Boş alanlar ve makilikler rekreasyona uygunluk açısından Uygun Alanlar olarak değerlendirmeye alınmıştır. Alanda yer alan bağbahçe ve tarlalar özel mülkiyet olması nedeniyle değerlendirmeye Kullanılamayan Alanlar olarak alınmış ve plankare haritaları oluşturulmuştur (Şekil 4.37). Daha sonra oluşturulan bu haritalara göre rekreasyona uygunluk potansiyelleri haritaları hazırlanmıştır (Şekil 4.38). Kozan Baraj Gölü çevresinde yapılacak olan rekreasyonel planlamalarda bölgede yer alan mevcut rekreasyonel altyapının varlığı dikkate alınan diğer bir kriterdir. Bu amaçla planlamayı olumlu etkileyecek mevcut rekreasyonel altyapının olduğu alanlar varlığı En Uygun Alanlar olarak değerlendirmeye alınmış ve plankare haritalarına işlenmiştir (Şekil 4.39). Daha sonra, oluşturulan bu haritalara göre rekreasyona uygunluk potansiyelleri haritaları hazırlanmıştır (Şekil 4.40). Araştırma alanında yapılan incelemelerde, baraj gölünün yüzmeye uygun noktaları tespit edilerek plankare haritalarına (Şekil 4.41) ve daha sonra bu alanların rekreasyona uygungunluk haritaları hazırlanmıştır (Şekil 4.42). 70

84 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin eğim gruplarının ağırlık değerleri 71

85 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin eğim gruplarının rekreasyonel potansiyel durumu 72

86 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin toprak gruplarının ağırlık değerleri 73

87 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin toprak gruplarının rekreasyonel potansiyel durumu 74

88 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin kıyı uzunluklarının ağırlık değerleri 75

89 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin kıyı uzunluklarının rekreasyonel potansiyel durumu 76

90 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut yerleşim durumunun ağırlık değerleri 77

91 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut yerleşim durumunun rekreasyonel potansiyel durumu 78

92 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin ulaşım durumunun ağırlık değerleri 79

93 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin ulaşım durumunun rekreasyonel potansiyel durumu 80

94 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin bitki örtüsünün ağırlık değerleri 81

95 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin bitki örtüsünün rekreasyonel potansiyel durumu 82

96 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut rekreasyonel alt yapının ağırlık değerleri 83

97 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin mevcut rekreasyonel alt yapının rekreasyonel potansiyel durumu 84

98 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin yüzmeye elverişlilik durumunun ağırlık değerleri 85

99 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin yüzmeye elverişlilik durumunun potansiyel durumu 86

100 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Araştırma Alanının Rekreasyonel Amaçlı Kullanım Potansiyeli Araştırma yöntemine göre, eğim, ulaşım, bitki örtüsü, mevcut rekreasyonel altyapı, toprak sınıfları, mevcut yerleşim ve kıyı uzunlukları ve yüzmeye elverişlilik durumlarına göre, araştırma alanının, Su Kıyısına Bağlı Rekreasyonel Aktiviteler ile Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktiviteler haritaları bulunmuştur. Su Kıyısına Bağlı Rekreasyonel Aktiviteler Mevcut Yerleşim, Kıyı Uzunluğu, Eğim, Ulaşım, Bitki Örtüsü, Mevcut Rekreasyonel Alt Yapı ve Tarıma Elverişlilik durumlarının ağırlık değerleri dikkate alınarak plankare bazında değerler haritası oluşturulmuştur (Şekil 4.54). Elde edilen bu değerler aşağıdaki şekilde gruplandırılmıştır. Sınıflandırma Değeri Sınıflandırma Grubu En Uygun alanlar Uygun alanlar Zayıf Alanlar Kullanılamayan Alanlar Bu değerlerin sınıflandırma grubuna göre aldıkları değerler haritalar üzerine işlenmiş ve her grup farklı renklerle gösterilerek Kozan Baraj Gölü çevresinin su kıyısına bağlı rekreasyon aktivitelerinin potansiyel haritası çıkartılmıştır (Şekil 4.55). Su kıyısına bağlı rekreasyonel aktivitelere ilişkin değerlendirme sonuçları EK 1 de verilmiştir. Araştırma alanında, su kıyısına bağlı rekreasyon aktiviteler için En Uygun Alanlar, toplam alanın % 5.65 ini oluşturan 62 adet plankareden oluşmaktadır. Bunların haritadaki dağılımı incelendiğinde, alanın kuzeyinde ve Kozan-Feke karayolu ile Kozan Baraj Gölü kıyısı arasında kalan bölgede yoğunlaştığı görülmektedir. 87

101 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin su kıyısına bağlı aktivitelerin ağırlık değerleri 88

102 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin su kıyısına bağlı aktivitelerin rekreasyonel potansiyel durumu 89

103 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktiviteler Mevcut Yerleşim, Kıyı Uzunluğu, Eğim ve Yüzmeye Elverişlilik durumlarının ağırlık değerleri dikkate alınarak plankare bazında değerler haritası oluşturulmuştur (Şekil 4.56). Elde edilen bu değerler aşağıdaki şekilde gruplandırılmıştır. Sınıflandırma Değeri Sınıflandırma Grubu En Uygun alanlar Uygun alanlar Zayıf Alanlar Kullanılamayan Alanlar Bu değerlerin sınıflandırma grubuna göre aldıkları değerler haritalar üzerine işlenmiş ve her grup farklı renklerle gösterilerek Kozan Baraj Gölü çevresinin durgun su yüzeylerinde rekreasyonel aktivitelerinin potansiyel haritası çıkartılmıştır (Şekil 4.57). Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktivitelere ilişkin değerlendirme sonuçları EK 2 de verilmiştir. 90

104 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin durgun su yüzeylerinde rekreasyonel aktivitelerin ağırlık değerleri 91

105 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Yaşar GÖK Şekil Kozan Baraj Gölü çevresinin durgun su yüzeylerinde rekreasyonel aktivitelerin potansiyel durumu 92

106 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Yaşar GÖK 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Günümüz kentleri, insanlara sunduğu olumlu katkılar yanında, insanları önemli sorunlarla karşı karşıya bırakmaktadır. Çarpık yapılaşma, aşırı nüfus artışı ile yoğun çalışmanın beraberinde getirdiği olumsuzluklar bireyler üzerinde gerek fiziksel, gerek ruhsal olumsuz etkiler meydana getirmektedir. İnsan çalışmak gibi, dinlenmek, eğlenmek, boş yâda serbest zamanlarını değerlendirmek gereksinimindedir. Bu amaçla, insanın rekreasyon gereksiniminin sürekli ve düzenli olarak karşılanması için rekreasyon faaliyetlerinin planlanması büyük önem arz etmektedir. Son yıllarda araştırma alanı içinde de yer alan baraj gölleri, doğal göller, deniz ve akarsu kıyıları belirli dönemlerde turizm ve rekreasyon amacıyla yoğun kullanımlara sahne olmaktadır. Su kıyılarına ve ormanlık alanlara olan talebin giderek artması ile birlikte bu kaynakların planlanması gereği de ortaya çıkmıştır Bu amaçla önemli bir turizm potansiyeline sahip Kozan ın gerek turizm ve rekreasyon talebine hizmet vermek gerekse çarpık yapılaşmanın da oluşmaya başladığı Kozan Baraj Gölü nün doğal dengesini korumak amacıyla çalışma başlatılmıştır. Araştırmada, Uzun ve Ark. (1999) tarafından Seyhan Nehri nin Rekreasyonel Kullanımları İçin Planlama Olanakları Üzerine Bir Araştırma da kullanılan yöntemden yararlanılmıştır. Çalışmada inceleme ve değerlendirmelerin plankare bazında yapılması değerlendirme açısından kolaylık sağlamıştır. Plankare büyüklüğünün seçimi araştırma alanının büyüklüğüne ve alan kullanım önerilerinde sorun yaratmamasına bağlı olduğundan çalışmada 100x100 m. Ölçülerinde plankare büyüklüğü kullanılmıştır. Bu çalışmada Kozan Baraj Gölü çevresinde yapılan analiz ve değerlendirme çalışmaları sonucunda araştırma alanının % 8.98 ini En Uygun Alanlar oluşturmaktadır. Uygun Alanlarda değerlendirmeye alınırsa, bu oran % e çıkmaktadır. Araştırma alanının % ini ise zayıf kullanıma sahip alanlardan oluşmaktadır. 93

107 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Yaşar GÖK Araştırma alanı rekreasyonel açıdan yüksek potansiyele sahip olduğundan, alanda yapılacak yatırımlar, bölgenin doğal ve kültürel dokusunu gözeterek gerek turizm, gerekse rekreasyonel aktiviteleri karşılayacak ve yeni talep oluşturacak şekilde ele alınmalıdır. İlk olarak bölgenin doğal dengesinin daha fazla zarar görmesinin önüne geçmek için kıyı kenar çizgisi tespit edilmesi gerekmektedir. Araştırma alanında önerilen kamp yeri için, çalışmanın Giriş kısmında belirtilen kriterlere göre en uygun alan, Ğ41, Ğ42, Ğ43 plankarelerinin yer aldığı bölgedir. Bu alan, su kıyısına yakınlığından, bitki örtüsünden ve kampçıların ihtiyaçlarını da karşılayabilecekleri mevcut olan orman dinlenme tesislerinin güneyinde yer aldığından dolayı tercih edilmelidir. Önerilen kamping alanlarının hepsi geçici kamp alanıdır. Yapılan değerlendirme ve analizler sonucunda, Kozan halkının en fazla tercih ettiği rekreasyon aktivitelerinden olan piknik alanları için en uygun bölge, ulaşımının, bitki örtüsünün, eğiminin ve su kıyısına olan yakınlığından dolayı E25, E26, E27, F24, F25 plankareleri (Kıraç Tepesi mevkii) ile E35, E36, E37, F33, F34, F35 (Orman İşletme Müdürlüğü mevkii) plankarelerinin bulunduğu bölgedir. Ayrıca bu bölge, çocuk oyun alanları, servis ünitesi gibi ihtiyaçlarında yapılabileceği alanlardır. D34, D35, D36 plankarelerinin bulunduğu, eğimin oldukça düz olduğu bölge, spor alanları için oldukça uygundur. Ayrıca bu bölgede sıcak bir iklimin sahip olduğu Kozan yöresindeki insanların, açık alan ihtiyaçlarını karşılayabilecek mekanların (amfi) gibi mekanların yapılabileceği alanlardır. Kozan Baraj Gölü ne yaklaşık 3 km. uzaklıkta bulunan Karasis Dağı ile Kozan Baraj Gölü arasında, bir yürüyüş parkurunun yapılması bölgenin gelecekte oluşması beklenen turizm potansiyeline olumlu katkılar yapacaktır. Hatta bu bağlantının daha güçlü bir şekilde kurulabilmesi için baraj göl kenarında yer alan, Baraj Gölü ne hakim 392 m. rakımlı Kaplan Kayası (S21, S22 plankarelerini kapsayan bölge) ndan Karasis Dağı na teleferik veya telesiyej hattının yapılması düşünülmelidir. Son yıllarda gelişme gösteren yayla turizmine hizmet edebilecek, doğayla iç içe ve bungalov tarzı konaklama ünitelerinin yapılması bölgenin cazibesini 94

108 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Yaşar GÖK arttıracaktır. Bu amaçla en uygun bölgeler, C32, C33, 34 ile C53, C54, C55 plankarelerini kapsayan bölgedir Bölgede yer alan ve yayla amaçlı kullanılan konut birimleri dışında kalan Dağlıca ve Gedikli köy yerleşimleri turistik köy yerleşimleri şeklinde gelişebilir. Bu durum yapı kalitesinin düzeltilmesini ve yerleşim dokusunun sağlıklaştırılmasını ve yöre halkının ekonomik olarak güçlenmesini sağlayacaktır. Kozan Baraj Gölü nde yüzme aktivitesi için en uygun çözüm; yüzen havuz ile mümkündür. Bu aktivite için en uygun alan, çevresinde diğer aktivitelerinde de yapılabileceği, eğimin ve ulaşımın en olduğu G27, G38 plankarelerin bulunduğu bölgedir. Araştırma alanında yapılabilecek aktivitelerden biriside olta balıkçılığıdır. Bu aktivitenin yapılabileceği en uygun alanlar; kıyı kenarında yer alan, ulaşımın ve eğimin uygun olduğu B18, D16, D21, E16, E22, F14, F24, Ğ9, H8,K33,L28, P20, R19 plankareleridir. Baraj göllerinde yapılabilen suya dayalı rekreasyon faaliyetlerinden olan yelken ve kürek sporu gibi aktiviteler için en uygun bölge; Ğ11, E24, E25,ve İ37 plankarelerinin kapladığı bölgedir. Araştırma bulgularında elde edilen bilgilere göre, bölgenin ortalama yağış miktarı 625 mm dir. Bu özellik, ağaçların sulama yapılmadan da yetişmesine imkan verecek bir durumdur. Ayrıca bölgenin toprak yapısının özelliğinden, erozyon bölgede oldukça şiddetlidir. Bundan dolayı ağaçlandırma oldukça önen arz etmektedir. Bu amaçla daha önce tahribata uğrayarak orman özelliğini kaybetmiş olan, boş alanların ikincil ürün veren yöre halkının tanıdığı yapraklı ve ibreli ağaç türlerine (Keçiboynuzu, Ceviz, Fıstıkçamı, Kavak, Akasya, v.b.) yer verilerek ağaçlandırma çalışmalarına olan ilgi ve isteğin olumlu yönde arttırılmalı ve ikincil ürünlerden yararlandırılmaları sağlanmalıdır. Kurulacak olan otel, motel, pansiyon vb. gibi konaklama tesisleri ile günübirlik tesislerin, çok katlı, büyük hacimli tesisler yerine, mümkün olduğunca doğayı göz önüne alınarak daha küçük hacimlerde, geleneksel malzemeyle ve yöre sivil mimarisine uyum sağlayabilecek nitelikte yapılmalıdır. 95

109 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Yaşar GÖK Mimari tesislerde olduğu gibi, bu tesislerin peyzaj planlamalarında kullanılacak bitkisel materyalin de yörede doğal olarak yetişen türlerden olmasına dikkat edilmelidir. Kozan Baraj Gölü çevresi doğal ve kültürel olanaklar yönünden zengin fakat bilimsel veriler içinde alan kullanım plan ve uygulamalarına kavuşmamış bir bölgedir. Bir yörenin sağlıklı bir şekilde korunması, yerel halkın ekonomik çıkarlarıyla ve doğru plan kararlarıyla yapılabilir. 96

110 KAYNAKLAR AKÇA, N., Kıyı Mevzuatı ve Kıyı Kenar Çizgisinin Tespiti, TAU Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile Belediyeler yayınları. Ankara. ALTAN, T.,1976. Doğal Peyzaj Elemanlarının Rekreasyon Uygunluğunun Saptanması için Matematiksel Bir Değerlendirme Yönteminin Araştırılması ve Güney Kıyı Bölgesine Uygulanması, Doçentlik Tezi (yayımlanmamış), Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Adana. BAŞAL, M., 1981 Kirmir çayı Vadisi Doğal ve Kültürel Kaynaklarının Ankara nın Rekreasyon Gereksinimleri yönünden Analiz ve Değerlendirilmesi. A.Ü. Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü. (basılmamış Doçentlik Tezi), Ankara METEOROLOJİ MÜDÜRLÜĞÜ, (Çeşitli Yıllar). Rasat Verileri, Kozan. GÜLEZ, S., Park Bahçe ve Peyzaj Mimarisi, K.T.Ü. Orman Fakültesi, Ders Teksirleri Serisi, Trabzon. GÜLTEKİN, E., Seyhan Baraj Gölü ve Yakın Çevresinin Rekreasyonel Alan Kullanım Planlaması, Doçentlik Tezi. Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümü,, Adana. KOÇ, N., Önemli Bir Rekreasyonel Aktivite Formu olarak Kamping ve Kamp.Alanlarını Planlama Üzerinde Bir Araştırma. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları. Ankara MEMLÜK, Y., Bursa Şehri ve Çevresi İçin Rekreasyon Sisteminin Saptanması Üzerinde Bir Araştırma, Doktora Tezi. AÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Peyzaj Mimarlığı Bölümü, Ankara. KÖY HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, Adana İli Arazi Varlığı yayınları. Ankara. ÖZEL, E., Çanakkale İli Doğal ve Kültürel Potansiyelinin Turizm ve Rekreasyonel Kullanım Yönünden İncelenmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Çanakkale. 97

111 ÖZKAZANÇ, D., Kirazlıköprü Baraj Gölü ve Çevresi Rekreasyon Potansiyelinin Saptanması Üzerinde Bir Araştırma. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı. Bartın. SİREL, B., Berdan Nehri (Tarsus Çayı) Yukarı Havzası nın Yayla Turizmi açısından Kullanımı Üzerinde Bir Araştırma, Doktora Tezi. Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Peyzaj Mimarisi Bölümü,, Adana. SÖZEN, N. ve ŞAHİN, Ş., 1988, Kamping Planlama-Uygulama-İşletme, Peyzaj Mimarisi Derneği Yayınları, Ankara. TANRIVERMİŞ, E., 2000 Ankara Koşullarında Suya Dayalı Rekreasyon-Spor Faaliyetlerinin Planlanması Üzerinde Bir Araştırma, Doktora tezi, AÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Ankara. UZUN, G., SİREL, B., YILMAZ, T., Seyhan Nehrinin Rekreasyonel Kullanımları İçin Planlama Olanakları Üzerinde Bir Araştırma, Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Peyzaj Mimarisi Bölümü,, Adana. 98

112 ÖZGEÇMİŞ Yaşar GÖK 1976 da Adana İline bağlı Aladağ ilçesinde doğdu; ilk ve orta öğrenimini Kozan da tamamladı. Kozan Lisesi nden mezun olduktan sonra 1994 yılında Erciyes Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümüne girdi; 1999 yılında, mimar unvanı ile mezun oldu. Askerlik görevini tamamladıktan sonra 2001 yılında Çorum Belediyesi ne, 2002 yılında Kozan Belediyesi ne ataması yapıldı. Halen Kozan Belediyesi nde mimar olarak çalışmaktadır. 99

113 100

114 EKLER Ek 1: Su Kıyısına Bağlı Rekreasyonel Aktivitelerinin Ağırlık Değerlerinin Tespit Tablosu Plankare No Mevcut Yerleşim Değeri Kıyı Uzunluğu Değeri Eğim Değeri Ulaşım Değeri Bitki Örtüsü Mevcut Rekreasyonel Alt Yapı Değeri Tarıma Elverişlilik Değeri A A A A A A A A A B B B B B B B B B C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Toplam Değer 101

115 Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D

116 D D D D D D D D D E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E F F

117 F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F G G G G G G G G G G G G G

118 G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ

119 Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H

120 I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ

121 İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J

122 J J J K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L

123 L L L L L L L L L L L L L M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M N N N N N N N N N N N N N N N

124 N N N N N N N N N N N N N N N N N N O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö

125 Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P R R R R R R R R R R R R R R R R R

126 R R R R R R R R R R R R R R S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş

127 Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U

128 U U U U U U Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V

129 V V Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q

130 Q Q Q Q Q Q Q Q Q W W W W W W W W W W W W W W W W W W W W W X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X

131 Ek 2: Durgun Su Yüzeylerinde Rekreasyonel Aktiviteleri için Ağırlık Değerleri Tespit Tablosu Mevcut Yerleşim Değeri Kıyı Uzunluğu Değeri Yüzmeye Elverişlilik Değeri Plankare No Eğim Değeri A A A A A A A A A B B B B B B B B B C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C C Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Toplam Değer 118

132 Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D D

133 D D D D D D E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E E F F F F F

134 F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F F G G G G G G G G G G G G G G G G

135 G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G G Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ

136 Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ Ğ H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H I I I

137 I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ

138 İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ İ J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J J

139 K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L

140 L L L L L L L L L L M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M N N N N N N N N N N N N N N N N N N

141 N N N N N N N N N N N N N N N O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O O Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö

142 Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P P R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R

143 R R R R R R R R R R R S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S S Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş

144 Ş Ş Ş Ş Ş Ş Ş T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T T U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U U

145 U U U Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü Ü V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V V Y

146 Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q

147 Q Q Q Q Q Q W W W W W W W W W W W W W W W W W W W W W X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X