İnş. Müh. Nazir KAYACIK

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İnş. Müh. Nazir KAYACIK"

Zeki Közen
9 yıl önce
İzleme sayısı:

1 İnş. Müh. Nazir KAYACIK

SU YAPILARINDA MEVCUT KAPAK SİSTEMİ VE SORUNLARI Su yapılarında suların kontrolü ve yönlendirilmesini sağlayan mevcut kapakların, kaldırma mekanizmalarında, sonsuz vidalı mil ve redüktör denilen

2 SU YAPILARINDA MEVCUT KAPAK SİSTEMİ VE SORUNLARI Su yapılarında suların kontrolü ve yönlendirilmesini sağlayan mevcut kapakların, kaldırma mekanizmalarında, sonsuz vidalı mil ve redüktör denilen dişli çark sistemleri kullanılmaktadır. Bu sistemde kapaklar sonsuz vidalı millere sabitlenerek, vida adımlarının mesafesi ve sayısına bağlı olarak, redüktörler tarafından çevrim oranlarına göre hareket ettirilerek açılıp kapatılmaktadır. Redüktörlerdeki çevrim oranları büyük kapak ağırlıklarının küçük kuvvetler ile kaldırılmasını sağlarken diğer yanda ise vidalı milin bir vida adımı kadar yol alması için redüktörün kaç tur çevrilmesi gerektiğini ifade eder. Elektriğin olduğu yerlerde bu redüktörler elektrik motorları kullanılarak çevrilmekte, olmadığı yerlerde ise insanlar tarafından çevrilerek kapaklar açılıp kapatılmaktadırlar. Ancak kapak ağırlıkları ve yükseklikleri arttıkça, buna parelel olarak redüktörlerin çevrim oranları ve tur sayıları artmakta; Bu kapakların, insanlar tarafından açılıp kapatılmasında büyük sıkıntılar yaşanmaktadır.

SU YAPILARINDA MEVCUT KAPAK SİSTEMİ VE SORUNLARI Başta Edirne olmak üzere, Meriç ve Ergene havzasındaki taşkın koruma seddelerinin altına yapılan, bütün kapaklı menfezlerde bu sıkıntılar yoğun olarak

Seddelerin engellediği yan dere sularının tahliyesi için yapılan bu menfezler, taşkın anında yükselen nehir sularının ovayı basmasına sebep olan su geçitlerine dönüşmektedir Bunun önüne geçmek için

3 SU YAPILARINDA MEVCUT KAPAK SİSTEMİ VE SORUNLARI Başta Edirne olmak üzere, Meriç ve Ergene havzasındaki taşkın koruma seddelerinin altına yapılan, bütün kapaklı menfezlerde bu sıkıntılar yoğun olarak yaşanmaktadır. Seddelerin engellediği yan dere sularının tahliyesi için yapılan bu menfezler, taşkın anında yükselen nehir sularının ovayı basmasına sebep olan su geçitlerine dönüşmektedir Bunun önüne geçmek için menfez ağızlarına, taşkın anlarında kapatılmak üzere DSİ şartnamesindeki tip projelere uygun, manuel sistem kapaklar yapılmaktadır. Bu kapaklarının ağırlıkları 400 kg ve yükseklikleri 2.00 metre olup, kaldırma mekanizmalarında kullanılan redüktörlerin çevrim oranı 1/40 ve sonsuz vidalı milin vida adım mesafesi ise 6.00 mm dir. Bu kapağın kapatılabilmesi için, sonsuz vidalı milin 2.00 metre kapak yüksekliğine denk gelen (2000mm/6mm=) 333 vida adımı kadar hareket etmesi, bunun için de redüktör kolunun (333x 40=) tur döndürülmesi gerekmektedir. Taşkın anında, bu kadar büyük tur sayısının çevrilerek, kapakların kapatılması mümkün olmadığı için, çok ciddi taşkın zararları meydana gelmektedir. Avrupa çevre ajansının raporlarına göre Türkiye, Çek Cumhuriyeti ve Romanyadan sonra, son yıllarda meydana gelen taşkın zararlarının, gayri safi milli hasılaya oranı bakımından olumsuz etkilenen üçüncü ülke konumundadır.

4 SU YAPILARINDA MEVCUT KAPAK SİSTEMİ VE SORUNLARI Meriç ve Ergene taşkınları, bu menfez kapaklarındaki açma kapama problemleri nedeni ile müzminleşmiş adeta önlenemez konuma gelmiştir. DSİ tarafından son çare olarak kurulan erken uyarı sistemi sayesinde taşkınların zamanı önceden tahmin edilerek, görevlendirilen gezici ekipler tarafından jeneratör yardımı ile kapakların taşkınlardan önce kapatılması yoluna gidilmiş. Ancak bu kez de; -Tahminleri tutmayıp taşkınların gecikmesi -Ya da taşkın geçtikten sonra kapakların geç açılması, ya da hiç açılmaması gibi nedenler ile kapalı menfezleri membağ tarafında biriken yan dere sularının meydana getirdiği zararlar karşısında, çaresiz kalan köylüler tarafından biriken suların tahliyesi için taşkın koruma seddelerinin yırtılması gibi nedenler; yapılan taşkın koruma seddelerini işlevsiz bırakmakta, taşkın zararları da artarak devam etmektedir.

6 YENİ KAPAK SİTEMİNİN DOĞUŞU GELİŞİMİ VE DİZAYNI DSİ İpsala şube müdürlüğündeki bir taahhüt işimizin muhtevasında yaptığımız, menfez kapaklarının, taşkın anında açılıp kapatılmasında yaşanılan sıkıntılar hakkındaki, köylülerin şikayet ve serzenişleri nedeni ile vakıf olduğumuz bu problemin çözümü için yaptığımız çalışmalar neticesinde, klasik sistemin mahzurlarını ortadan kaldırabilecek yeni bir alternatif kapak modeli geliştirmeye muvaffak olduk. Geliştirdiğimiz yeni kapak modelimizde; eski sistemde kapakların kaldırma mekanizmalarındaki büyük enerji ve zaman kaybına sebep olan, redüktör ve sonsuz vidalı mil sistemi terk edilmiş, klasik sistemin en büyük mahzuru olan büyük kapak ağırlığı, sisteme ilave edilen karşı ağırlık vasıtası ile dengelenerek kapakların kolayca açılıp kapatılmaları sağlanmıştır. Yeni kapak modelimizde kapakların açık ya da kapalı konumda olmaları kapak ağırlığı ile sisteme ilave edilen karşı ağırlık arasında, ağırlık farkı yaratarak sağlanmaktadır. Yeni modelimizde kapaklar; Dışardan herhangi bir enerjiye ihtiyaç duymadan, gerektiği zamanda, gerektiği kadar sürede kendi kendine otomatik olarak açılıp kapanabilmektedirler

7 GELİŞTİRİLEN YENİ OTOMATİK HİDROLİK KAPAK SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBİ Sistemden içine su alınabilen bir havuz ve suyun kaldırma kuvvetinin etkisi ile su seviyesine bağlı olarak düşey yönde aşağı yukarı hareket edebilen bir duba; yeni kapak modelimizde kapaklarının açılıp kapatılma enerjisini sağlayan güç ünitesini teşkil etmektedir. Burada suyun dubaya uyguladığı kaldırma kuvveti, aktarma organları vasıtası ile kapak sistemine aktarılarak kapakların açılıp kapatılması sağlanmıştır. Klasik sisteme alternatif olarak geliştirdiğimiz yeni kapak modelimizdeki kapakların açılıp kapatılması için; dışardan gerek insan ve de gerekse mekanik ya da elektrik hiçbir enerjiye ihtiyaç duyulmamakta, kapakların açılıp kapatılmasında kullanılan enerji, sistemde kontrol etmeye çalıştığımız suyun kendi gücünden karşılanmaktadır.

8 YENİ SİSTEMİN ÜSTÜNLÜKLERİ OTOMASYON Bu yeni kapak modelimizde; taşkın anında yükselen su seviyesine göre; zaman ve mekandan bağımsız olarak dışardan herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan, sistem kendi kendine otomatik olarak devreye girerek kapaklar kapatılmakta ve taşkın zararlarının önüne geçilebilmektedir.. Taşkın tehlikesi geçip su seviyesi düşünce de kapaklar otomatik olarak tekrar açık konuma geri dönmektedirler. SEVİYE KONTROLÜ Yeni kapak modelimizin diğer bir avantajı da istenilen su seviyesine göre kapakların kontrollü olarak açılıp kapatılması mümkün olmasıdır. Bu kontrole göre önceden boyutlandırılmış olarak inşa edilen kapak sisteminde, sonradan bir müdahale ve de enerjiye ihtiyacı gerekmemektedir. EKONOMİKLİK Klasik sistemlerin aksine olarak, sistemin çalışması için dışarıdan herhangi bir insan, mekanik yada elektrik enerjisine ihtiyaç duyulmaması,sebebi ile enerji nakil hattı ve motor sistemi yoktur. Arıza bakım ve servis maliyetleri daha azdır.

9 YENİ SİSTEMİN ÜSTÜNLÜKLERİ SAĞLADIĞI EK FAYDALAR -Taşkınlar sebebi ile oluşabilecek can ve mal kayıplarının önüne geçer. -Otomatik özelliği sayesinde taşkın tehlikesine karşı toplumsal moral desteği sağlar. -Enerji sistem ve donanım sistemleri kurulum, işletme ve bakım giderlerinden muaftır. -Sistemin mekanik olması nedeni ile işletme ve bakım maliyetleri düşüktür. KULLANIM ALANLARI Yeni kapak modelimizin kullanım alanı sadece taşkınla sınırlı olmayıp baraj, regülatör, çek, priz ve sulama kanalı gibi bütün su yapılarında, suların kontrolünde ve su alma işlemlerinde, klasik sistemlere göre çok daha kolay ve rantabil olarak kullanılabilir. Gerektiğinde sistem güç ünitesi olmadan manuel olarak da, çok kolay çalışabilecek niteliktedir.

10 YENİ SİSTEMİN ÜSTÜNLÜKLERİ Buluşumuzun, suların kontrolü ve yönlendirilmesini sağlayan bir kapak sistemi olarak, Türk Patent Enstitüsü tarafından verilen TR Y numaralı Faydalı Model Belgesiyle de tescili yapılmıştır. Bu yeni modelin Prototipi yapılarak Edirne DSİ bölge Müdürlüğünde yetkiler huzurunda çalıştırılarak sunumu yapılmış ve alınan onay ile Edirne ili Uzunköprü ilçesi Çiftlik Köy mevkiinde, Ergene Nehri üzerindeki mevcut bir menfezde gerçek boyutlarda inşa edilerek DSİ nezaretinde test çalışmaları başarı ile sonuçlandırılmıştır. 10/06/2014 tarihinde meydana gelen ilk doğal taşkında da görevini başarıyla ifa etmiştir. Kapağın 10/06/2014 tarihli taşkın anında doğal testi

katkıda bulunacak ; doğru çözüm ve etkin hizmet ile kaynak tasarrufu sağlayacaktır.

11 Bu projenin hayata geçirilmesi, DSİ teşkilatını tip proje uygulama çaresizliğinden ve mahcubiyetinden kurtaracak yeni ve modern bir çözüm sunarak, kurumun daha etkili çalışmasına katkıda bulunacak ; doğru çözüm ve etkin hizmet ile kaynak tasarrufu sağlayacaktır. Sonuç olarak bu buluşumuz, Türkiye nin 2023 hedeflerine mühendislik alanında katkıda bulunabilme imkanını bize verecektir

12 KISA ÖZGEÇMİŞ 1956 yılında Giresun ili Alucra ilçesi Yeşilyurt köyünde doğdu. İlk orta öğrenimini Samsun da tamamladı yılı Karadeniz Teknik Üniversitesi İnşaat ve Mimarlık Fakültesinden inşaat mühendisi olarak mezun oldu yılları arasında Devlet Su İşleri 7.bölge Müdürlüğünde görev yaptı çeşitli özel sektör kuruluşlarında şantiye şefliği görevlerinde bulundu yılından bu yana, taahhüt alanında kendi adına faaliyet göstermektedir.

Benzer belgeler

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus