Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir ( )

Transkript

1 Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir ( ) Toplumcu gerçekçilik, materyalist ve Marksist bir dünya görüşü üzerine temellendi-rilen, insanı sosyal ilişkileri içinde ele alan, toplumsal gerçekleri yansıtmayı amaçlayan bir sanat akımıdır.? Sosyal sorunların ifadesinde bir nutukçu gibi halka hitap etmek istediklerinden söylev üslûbundan faydalanmışlardır.? Geniş kitlelere hitap etmek ve onları harekete geçirmek amacıyla şiir yazılmıştır.? Dil daha çok alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılmıştır.? 20. yüzyıl başlarında bütün dünyada bu tip şiirler yazılmaya başlanmıştır.? Şiir diline yeni ifade ve kavramlar girmiştir.? Şiirde daha önce işlenmemiş konular yer almaya başlamıştır.? Bu anlayışla yazılan şiirler şekil ve içerik bakımından kendinden önceki Türk şiiri ile benzerlik göstermez. Şiirler serbest şiirdir.? Şairler, rahat hareket etmek, ideolojilerini hiçbir kurala uymadan ifade edebilmek amacıyla vezin ve kafiyeye önem vermemişlerdir.? Sosyalist bir dünya görüşüne uygun olarak toplumcu eserler yazmış sanatçıların oluşturduğu bir edebiyattır.? Serbest şiiri Garipçilerden de önce kullanmışlar, şiirlerini açık ve anlaşılır bir dille yazmışlardır.? Türk edebiyatında toplumsal sorunlara Marksist çizgide yorumlar getiren, biçim ve özde yenilik yapan ilk kişi Nazım Hikmet tir. Şiirde ölçüyü atmış, Marksist felsefeyi savunmuş, serbest şiirin yaygınlaşmasını sağlamıştır. 835 Satır la şairane üslûba karşı çıkmış, mısracı anlayışı yıkmıştır.? Marksizme, sosyalizme, materyalizme bağlı bir sanat akımı olan bu şiir, daha çok işçi ve köylü sınıfının ezilmesi hususlarına yer verir.? Sosyal hayatı olduğu gibi tasvir etmek, sosyal sorunlara yer vermek ve bunların çözümü için Marksizmin tek yol olduğunu göstermek ister. Bu yüzden, toplumcu gerçekçi şiir, ideolojik bir şiirdir. Serbest Nazım: Genellikle ölçü ve kafiyeye bağlı bulunmayan, dizelerindeki hece sayısı değişik olan şiirlerdir. Servet-i Fünûn dan sonra kullanılmaya başlanan bu nazım şekli günümüzde çok yaygınlaşmıştır. Ölçü ve kafiye şiire ahenk verir. Serbest nazımlarda ise bu ahenk aliterasyon ve asonanslarla sağlanır. Serbest nazmın, şairlerin kullanışlarına göre pek çok çeşitleri vardır. Bunun için de henüz belirginleşmiş bir kuralı yoktur. Toplumcu Şiir: Halkı ve halkın sorunlarını anlatan şiir türüdür. Nazım Hikmet ve Rıfat Ilgaz ın şiirleri buna örnektir. Yirminci yüzyılın başlarında, neredeyse tüm dünyada eşzamanlı olarak gelişen siyasal ve toplumsal hareketlere bağlı olarak yeni bir edebiyat akımı doğar.

2 Toplumsal gerçekçilik ya da sosyalist gerçekçilik adı verilen bu akım; şiirden, edebiyatın ve sanatın her alanına kadar geniş bir yelpazede etkisini gösterir. Emekçilerin sorunlarını, emek-sermaye çelişkisini ve yaşamsal kaygılarını konu alan bu akım, toplum için sanat görüşünü temsil eder. Serbest Nazım ve Toplumcu Şiirin Özellikleri: Pragmatik, yani çıkarcı şiirdir. Şiir tezlidir, savunulan bir görüş vardır ve bu görüş kendini şiirde belli eder. Şair, toplumun bir parçası olduğu için şiirlerini toplumsal bir kaygı ile yazmalıdır. Şair ancak toplum şiirleri yazarak kendini geliştirebilir. Bireysellikten önce kolektiflik vardır. Dilin harekete geçiren gücünden, etkisinden yararlanılmıştır. Söylev üslubundan yararlanılmıştır. Geniş kitlelere hitap etmek, onları harekete geçirmek için yazılmıştır. Şiirde biçimden çok içeriğe önem vermişler bu sebeple de ölçüsüz, kafiyesiz şiirler yazmışlardır. Gelecekçilik (Fütürizm) akımından etkilenmişlerdir. Gelecekçilik (Fütürizm): 20. yüzyılın başlarında İtalya da ortaya çıkan bu akımın sanatçıları, şiirde temel öğelerin cesaret, isyan ve cüret olduğunu savunmuşlardır. Edebiyatın durgun değil hareketli, barışçıl değil kavgacıl olmasını istemişlerdir. Savaşı övmüşler ve geçmişi kötülemişlerdir. Türk Edebiyatında Nazım Hikmet, ünlü Rus şairi gelecekçi Mayokovski den etkilenmiştir. Serbest Nazım ve Toplumcu Şiirin Önemli Temsilcileri 1. NAZIM HİKMET ( ) Toplumcu gerçekçi edebiyatın öncüsü olup, ilk şiirlerini ölçülü ve uyaklı yazmıştır. Rusya daki öğrenim yıllarında Fütürist şair Mayakovski nin sanat görüşünü benimsemiş, ölçülü ve uyaklı şiiri bırakmıştır. Rusya dan döndükten sonra öz, biçim ve tema bakımından yeni şiirleriyle serbest nazmın ve toplumcu şiirin ilk örneklerini vermiş; bu yönüyle pek çok şairi etkilemiştir. Şiir dışında roman, tiyatro, masal, mektup gibi türlerde eserler vermiştir. Memleketimden İnsan Manzaraları ve Kuruluş Savaşı nı anlattığı Kuvayı Milliye Destanı önemli eserlerindendir. Eserleri: Şiir: 835 Satır, Jokond ile Si-Ya-u, Memleketimden İnsan Manzaraları, Kuvayı Milliye Destanı Tiyatro: Kafatası, Yusuf ile Menofis Roman: Kan Konuşmaz Masal: Sevdalı Bulut Mektup: Kemal Tahir e Mahpushaneden Mektuplar 2. RIFAT ILGAZ ( ) Toplumcu gerçekçi bir şair ve yazardır.

3 Özellikle 1940 lı yıllarda yoksulların yaşamlarını anlattığı şiirleriyle, toplumcu gerçekçi şairlerin önemli temsilcilerindedir. Markopaşa dergisinde mizahi yazılar yazmıştır. En önemli eserlerinden olan Hababam Sınıfı, başlangıçta tiyatro olarak yayımlanmıştır. Eserleri: Şiir: Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Bütün Şiirleri Roman: Karartma Geceleri, Sarı Yazma Mizahi Hikâyeler: Don Kişot İstanbul da, Radarın Anahtarı Mizahi Romanlar: Hababam Sınıfı, Pijamalılar 3. CEYHUN ATUF KANSU ( ) Önceleri halk şiirinden etkilenen şair, 1940 lı yıllarda toplumcu gerçekçi şiire katılarak serbest şiirler yazmaya başlamıştır. Şiirleri dışında makale, hikâye, deneme türlerinde de yazan sanatçı, Dünyanın Bütün Çiçekleri, Kızamuk Ağıdı adlı şiirleriyle sevilmiştir. Eserleri: Şiir: Bağbozumu Sofrası, Bağımsızlık Gülü, Sakarya Meydan Savaşı, Yanık Hava Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir ( ) Serbest Nazım: Genellikle ölçü ve uyağa bağlı bulunmayan, dizelerindeki hece sayısı değişik olan şiirlerdir. Toplumcu Şiir: Bu edebi hareketin ideolojik arka planı, genellikle materyalist dünya görüşü üzerinde temellendirilmiş ve Marksist ideolojiyle şekillendirilmiştir. ÖZELLİKLERİ Savunulan bir görüş vardır ve bu görüş kendini şiirde belli eder. Şair, toplumun bir parçası olduğu için şiirlerini toplumsal bir kaygı ile yazmalıdır. Şair ancak toplum şiirleri yazarak kendini geliştirebilir. Bireysellikten önce kolektiflik vardır. Dilin harekete geçiren gücünden, etkisinden yararlanılmıştır. Geniş kitlelere hitap etmek, onları harekete geçirmek için yazılmıştır. Şiirde biçimden çok içeriğe önem vermişler; ölçüsüz ve uyaksız şiirler yazmışlardır. Gelenekçilik (fütürizm) akımından etkilenmişlerdir. TEMSİLCİLERİ Nâzım Hikmet Rıfat Ilgaz Aziz Nesin Ceyhun Atuf Kansu Ahmed Arif Ercüment Behzat Lav Arif Damar Şevket Süreyya Vedat Nedim Tör

4 Enver Gökçe Şükran Kurdakul Mehmet Başaran NAZIM HİKMET ( ) Rusya da öğrenim gördüğü yıllarda Mayakovski nin sanat görüşünü benimsemiştir. Rusya dönüşü öz, biçim ve tema bakından yeni şiirleriyle serbest ve toplumcu şiirin öncüsü oluştur. 835 Satır, Sesini Kaybeden Şehir, Taranta Babu ya Mektuplar, Simavna Kadısı Oğlu Şeyh Bedrettin Destanı: Şiir Kafatası, Bir Ölü Evi yahut Merhumun Hanesi, Sabahat, Ferhat ile Şirin, İnek, Unutulan Adam, Ocak Başında Yolcu, Yusuf ile Menofis, İvan İvanoviç Var mıydı: Oyun Kan Konuşmaz, İt Ürür Kervan Yürür, Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim: Roman RIFAT ILGAZ ( ) Özellikle Hababam Sınıfı romanıyla tanınmış, hem yazın yaşamında hem de kişisel yaşamında toplumcu bir tutum sergilemiştir. Yoksulların yaşamını, mizahi öğelerle yansıtmıştır. Yârenlik, Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Üsküdar da Sabah Oldu, Soluk Soluğa, Karakılçık, Uzak Değil, Güvercinim Uyur mu, Kulağımız Kirişte, Ocak Katırı, Alagöz: Şiir Radarın Anahtarı, Don Kişot İstanbul da, Kesmeli Bunları, Nerde O Eski Usturalar, Saksağanın Kuyruğu, Hababam Sınıfı Baskında, Hababam Sınıfı Uyanıyor, Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı: Öykü Hababam Sınıfı Bizim Koğuş, Karadeniz in Kıyıcığında, Meşrutiyet Kıraathanesi, Karartma Geceleri, Sarı Yazma, Yıldız Karayel, Hababam Sınıfı İcraatın İçinde: Roman Yokuş Yukarı, Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra: Anı AZİZ NESİN ( ) İlkin şiir yazmış, sonra mizah öğeleri ağır basan öykülere yönelmiştir. Yapıtlarında toplumun aksayan yanlarını, türedi, zıpçıktı tiplerini, mizahın gereği abartılı bir anlatımla dile getirmiştir. Sondan Başa, Seviye On Ölüme Beş Kala, Kendini Yakalamak, Hoşçakalın: Şiir Toros Canavarı, Düdükçülerle FırçacılarınSavaşı, Tut Elimden Rovni, Hadi Öldürsene Canikom: Oyun Zübük, Şimdiki Çocuklar Harika, Tatlı Betüş, Surnâme, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz: Roman

5 Geriye Kalan, Damda Deli Var, Kördöğüşü, Ah Biz Eşekler, Biz Adam Olmayız, Bülbül Yuvası Evler, Vatan Sağolsun, Yaşasın Memleket: Öykü CEYHUN ATUF KANSU ( ) Halk dilinden, halk söyleyişlerinden geniş biçimde yararlanarak, halkın özlemlerini, sevinçlerini, acılarını ve yaşama savaşımını coşkulu bir söyleyişle dile getirmiştir. Şiirlerinin kaynağını hoşgörü, insanlık sevgisi, ulusal bağımsızlık ve doğa oluşturur. Bir Çocuk Bahçesinde, Bağbozumu Sofrası, Çocuklar Gemisi, Yanık Hava, Haziran Defteri, Yurdumdan, Bağımsızlık Gülü, Sakarya Meydan Savaşı, Gül ve Gökyüzü: Şiir AHMED ARİF ( ) Şiirlerinde hep ezilen insandan yana olmuş ve ezilenlerin kardeşliğine vurgu yapmıştır. Türkü, ağıt ve masalların hem içli, hem gür sesi ve özüyle beslenmiş, toplumcu şiirlerinden oluşan tek kitabı Hasretinden Prangalar Eskittimi yayımlamıştır. ARİF DAMAR ( ) Toplumsal içeriği yoğun, dilde ve biçimde dikkatli, titiz şiirleriyle tanınmıştır. Günden Güne, İstanbul Bulutu, Alıcı Kuş, Seslerin Ayak Sesleri, Alıcı Kuşu Kardeşliğin, Ölüm Yok ki, Ay Ayakta Değildi, Acı Ertelenirken, Yoksulduk Dünyayı Sevdik: Şiir ŞEVKET SÜREYYA AYDEMİR ( ) Türk tarihinde önemli rol oynayan önemli kişilikleri inceleyen eserleri ile ünlenmiştir. Kendi yaşamını anlattığı Suyu Arayan Adam, Atatürk ve İnönü dönemlerini incelediği üçer ciltlik Tek Adam ve İkinci Adam adlı kitapları en ünlü yapıtlarıdır. Toprak Uyanırsa adlı romanında bir Anadolu köyünün, bir aydının öncülüğüyle kalkınmasını anlatmıştır. VEDAT NEDİM TÖR ( ) Şevket Süreyya Aydemir ve Yakup Kadri ile birlikte Kadro dergisi kurucuları arasında yer almıştır.

6 Makale ve fıkra yazarlığının yanı sıra, romanı ve sahne oyunları ile tanınmıştır. İşsizler, Fevkâlasriler, Hayvan Fikri Yedi, Kör, Köksüzler, Üç Kişi Arasında: Oyun ENVER GÖKÇE ( ) Sosyalist düşünceyi benimseyerek toplumcu şiirler kaleme almıştır. Şiirlerinde halk söyleyişinin olanaklarından yararlanmıştır. Dost Dost İlle Kavga, Panzerler Üstümüze Kalkarlar, Eğin Türküleri: Şiir ŞÜKRAN KURDAKUL ( ) yılları arasında çeşitli dergilerde yayımlanmış şiirlerinden sonra toplumcu-devrimci sanata yönelmiştir. Şiirleri eleştirmenler tarafından genellikle duyarlı ve söyleyiş ustalığını belli eden, kitleler önünde yüksek sesle okunmaya elverişli, toplumcu gerçekçi şiirler olarak tanımlanmaktadır. Toplumcu şiirlerin yanı sıra öykü, inceleme ve araştırmalarıyla da tanınmıştır. Tomurcuk, Zevklerin ve Hülyaların Şiirleri, Giderayak, Nice Kaygılardan Sonra, Halk Orduları, Acılar Dönemi, Ökselerin Yöresinde, İhtiyar Yüzyıla: Şiir Tanığın Biri, Beyaz Yakalılar: Öykü Zindandaki Şair: Oyun MEHMET BAŞARAN (1926- ) 1950 li ve 1960 lı yıllarda güçlenen Köy Edebiyatı hareketinin şiirde önde gelen temsilcilerindendir. Toplumcu düşünceyi didaktizme yenik düşmeden şiirlerine sindirmeyi başarmıştır. Ahlat Ağacı, Karşılama, Nisan Haritası, Kocakent, Pıtraklı Memleket, Gök Ekin, Meşe Seli: Şiir Mehmetçik Mehmet: Roman Bandrol uygulamasına ilişkin usul ve esaslar hakkında «yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde bandrol taşimasi zorunlu değildir.... Son... Bu Kitap bizzat benim tarafımdan [ [ By Igleoo ]] tarafından ;

7 siteleri için hazırlanmıştır...e-book ta kimseyi kendime rakip olarak görmem bizzat kendim orjinalinden tarayıp ye e-book haline getirdim lütfen emeğe saygı gösterin. Gösterinki ben ve benim gibi insanlar sizlerden aldığı elektrikle daha iyi işler yapabilsin... Herkese saygılarımı sunarım... Sizlerde çalışmalarımın devamını istiyorsanız emeğe saygı duyunuz ve paylaşımı gerçek adreslerinden takip ediniz... Not: Okurken gözünüze çarpan yanlışlar olursa, bize öneriniz varsa ya da elinizdeki kitapları paylaşmak için bizimle iletişin. Teşekkürler. Ne Mutlu Bilgi için, Bilgece yaşayanlara. By-Igleoo -