Vizara Hidroelektrik Santral

Transkript

1 Vizara Hidroelektrik Santral Bu doküman, Vizara Hidroelektrik Santralinin Gold Standard prosedürlerine uygun şekilde Sertifikalandırılması sürecinin bir parçası olarak hazırlanmıştır ve projeye ait Proje Tanımlama Dokümanı, Gold Standard Pasaportu ve Bölge Halkı Bilgilendirme Raporu nun genel bir özetidir. Bu özet, Geri Bildirim Süreci içerisinde bölge halkından ve diğer paydaşlardan proje hakkında geri bildirim almak maksadıyla hazırlanmıştır. Lütfen varsa proje hakkındaki görüş ve önerilerinizi dokümanın sonunda bulunan iletişim bilgilerini kullanarak aşağıda belirtilen tarihler arasında bizlere iletiniz.

2 BÖLÜM 1: PROJENİN GENEL TANITIMI PROJENİN AMACI: Vizara HES Projesi ile Manahoz Deresi üzerinde, m kotları arası değerlendirerek toplam 8,852 MWm / 8,578 MWe kurulu gücünde, 5,691 GWh i güvenilir olmak üzere yıllık toplam 27,113 GWh enerji üretimi ile ulusal gelişime katkı sağlamak ve Türkiye nin artan enerji ihtiyacının bir kısmının karşılanabilmesine yardımcı olmayı üzere planlanmıştır. Söz konusu proje ile üretilecek enerji, bölge illerinin enerji ihtiyacının karşılanmasında önemli bir katkı sağlayacak, enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacaktır. Dolayısıyla projenin tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde etkileyecektir. PROJENİN KONUMU: Trabzon ili, Köprübaşı ilçesi sınırları içerisinde Açma Mezraası nın yaklaşık 750 m güneyinde Manahoz Deresi üzerinde bulunan Vizara Regülatörü ve HES Projesi, Manahoz Deresi nin 1545,0 m ile 1270,0 m kotları arasında yer almaktadır.

3 Şekil 1: Projenin Türkiye Haritası Üzerindeki Konumu Köprübaşı ilçesinin kuzeyinde Sürmene ilçesi, güneyinde Bayburt ili, doğusunda Çaykara, Of ve Dernekpazarı ilçeleri, batısında Sürmene ilçesine bağlı Oylum Beldesi bulunmaktadır. İlçede 9 mahalle, 4 köy vardır. İlçe merkezinde rakım 200 m ve merkezin yüzölçümü ise 132 km 2 dir. Köprübaşı İlçesi Trabzon ilini Bayburt iline bağlayan en yakın yola sahiptir. Söz konusu proje, Trabzon ili, Köprübaşı ilçesi sınırları içerisinde 1/ ölçekli Trabzon G44 d1 no lu paftada yer almaktadır. Bölgede güneyden kuzeye doğru akan Manahoz deresi bulunur. İlçenin en önemli akarsuyu Manahoz deresidir ve Yeni yayladan doğar, Sürmene ilçe merkezinden Karadeniz e dökülür. Vizara Regülatörü ve Hes projesi bu derenin üzerinde yer almaktadır. Proje kapsamında, Vizara regülatörü, su alma yapısı, cebri boru, santral binası ve elektromekanik teçhizatın yapımı öngörülmüştür. Bu kapsamda, yapılacak HES in kurulu gücü 8,852 MWm / 8,578 MWe yıllık enerji üretimi ise 5,691 GWh i güvenilir olmak üzere, yıllık toplam 27,113 olacaktır. PROJENİN ÇEVRESEL, SOSYAL, EKONOMİK YÖNDEN FAYDALARI: Proje elektrik üretimi ile orantılı olarak sera gazı emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayacaktır. Türkiye nin artan enerji ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayacaktır. Proje ülkenin enerjide dışa bağımlılığının azaltılmasını ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesini sağlayacaktır. İnşaat aşamasında geçici olarak ve tesisin işletmesinde ise kalıcı olarak bölgedeki istihdamın artmasına katkı sağlamıştır. Tesisin ihtiyacı olan malzemeler ve iaşe ihtiyacı bölgeden karşılamaktadır, böylece bölge ekonomisine de olumlu bir etkide bulunmaktadır.

4 PROJENİN SEBEP OLACAĞI EMİSYON AZALTIMLARI: Projenin devreye alınma tarihi olan Nisan 2012 tarihinden itibaren ilk 7 yıllık kredi döneminde sebep olacağı emisyon azatlımı miktarı aşağıdaki tabloda gösterildiği şekildedir: YILLAR BEKLENEN EMİSYON AZALTIMI(tonCO2) 2012 Nisan 2013 Nisan Nisan 2014 Nisan Nisan 2015 Nisan Nisan 2016 Nisan Nisan 2017 Nisan Nisan 2018 Nisan Nisan 2019 Nisan Tablo 1. Projenin yıllara göre sebep olacağı emisyon azaltımı BÖLÜM 2: REFERANS SENARYO VE İZLEME PLANI METODOLOJİSİNİN UYGULANMASI Vizara HES projesinin yol açacağı sera gazı emisyon azaltımlarının hesaplanmasında ve izleme planlarını hazırlanmasında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi tarafından onaylanmış metodolojiler kullanılmıştır. Referans senaryo ; Referans senaryo projenin yapılmaması durumunda, projenin üreteceği elektriğin Türkiye nin elektrik şebekesinden karşılanması durumunda ortaya çıkacak sera gazı emisyonu miktarıdır. Bu miktarı belirlerken tüm veriler Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin (TEİAŞ) internet sitesinden alınmıştır. Elde edilen sonuçlar göstermektedir ki, Türkiye nin elektrik şebekesi MWs elektrik başına 0,561 ton CO2 emisyonuna sebep olmaktadır. Fakat Vizara HES 27,113 MWs/yıl elektrik üretimi ile yıllık ton CO2 emisyonunun atmosfere yayılmasına engel olmaktadır

5 Referans Senaryo Emisyon Miktarı: 0,561 x = İzleme planı; Projenin elektrik üretimi, kurulu gücü, rezervuar alanı ölçüsü gibi temel veriler her yıl izlenerek düzenli bir kontrol sağlanacaktır. Projenin İzleme Planı kapsamındaki parametreler aşağıdaki gibidir: 1. Elektrik Üretim Miktarı: Tesisin santral binasında bulunan sayaçlar üretilen elektriği sürekli olarak ölçecektir. Ölçülen elektrik miktarı aylık dönemlerde kayıt altına alınacaktır. Alınan bu kayıtlar üzerinden projenin toplamda ürettiği yıllık elektrik miktarı kontrol edilecektir. 2. Kurulu Güç: Santralin kurulu gücü sabit bir değer olmakla birlikte, ekipmanların yenilenmesi ya da yeni ekipman eklenmesi gibi bir durum söz konusu olduğunda, tesisin kurulu gücünün değişmesi durumunda yıllık İzleme Raporunda bu durum belirtilecektir. 3. Rezervuar Alanı: Projenin rezervuar alanı yıllık bazda topografik ölçümler ya da şerit metre ile ölçülerek İzleme Raporuna işlenecektir. 4. Emisyon Faktörü: Proje için emisyon faktörü uygun metodolojiler kullanılarak hesaplanmıştır. Bu hesaplama 7 yıllık ilk kredi dönemi için geçerlidir. 7 yılın sonunda emisyon faktörü o gün için mevcut metodolojiler ve veriler ışığında yeniden hesaplanacaktır. BÖLÜM 3: PROJE SÜRESİ/PROJE TAKVİMİ Öztürk Elektrik Üretim Ltd. Şti. proje için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ndan tarih ve EÜ/ /1604 nolu Üretim Lisansı almıştır. Projenin inşaatı 2010 yılı Ekim ayında başlamıştır. Tesisin devreye alınması ise 18 Nisan 2012 tarihinde gerçekleşmiştir. BÖLÜM 4: ÇEVRESEL ETKİLER Orta ölçekli bir proje olması nedeniyle Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından ilgili yönetmelikler gereğince proje için detaylı bir Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlanması gerek görülmemiştir. Proje için 2010 yılı Ekim ayında bir Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır ve bu raporun sonucunda Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından projeye ÇED Gerekli Değildir belgesi verilmiştir. Firma tarafından bu zamana kadar projenin olası çevresel etkilerini azaltmak maksadıyla gerekli tüm önlemler alınmıştır ve alınmaya devam etmektedir. BÖLÜM 5: PAYDAŞ YORUMLARI 11 Haziran 2010 tarihinde Gold Standart Enstitüsü ihtiyaçlarına uygun bir şekilde, Bölge Halkı Bilgilendirme Toplantısı organize edilmiştir. Toplantıda proje tüm yönleriyle bölge halkına ve diğer ilgililere anlatılmış, katılımcıların görüş ve önerilerine başvurulmuştur. Katılımcılardan, doğrudan yönelttikleri görüşler ve sorular dışında proje için hazırlanan anketi doldurmaları da rica edilmiştir. Dağıtılan anketlerde yer alan sürdürülebilirlik ile ilgili göstergeler açıklanmış ve anket kapsamında projenin çevresel ve sosyal etkileri tartışılmıştır. Vizara Hidroelektrik Santrali; hava kirliliğinin azaltılmasına katkısı, temiz enerji üretimi sağlaması ve yöre halkı için iş imkanı yaratması açısından olumlu değerlendirilmiştir. Söz konusu ankette belirtilen bu gibi

6 hususların, proje süresince takip edileceği açıklanmış ve toplantıda kaydedilen görüş ve önerinin değerlendirileceği ve yapılan toplantı sonuçlarının taraflarına Muhtar aracılığıyla iletileceği kendilerinin de proje ile ilgili iletmek istedikleri başka konular olursa tarafımıza aktarabilecekleri belirtilmiştir. Şekil 2. Toplantıdan bir görüntü BÖLÜM 6: SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İZLEME PLANI Açıklamalar Hava kalitesi (Sera gazı dışındaki emisyonlar) Vizara HES projesinin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları kapsamında; regülatörde, iletim yapılarında, havuzlarda, ulaşım yollarında, santral binasında, hafriyat depolama alanlarında ve şantiye sahalarında, kırma-eleme ve beton santrallerinde malzemenin sökülmesi, yüklenmesi, boşaltılması, taşınması işlemleri esnasında toz emisyonu oluşması söz konusudur. Proje kapsamında yapılacak inşaat çalışmalarının, günde 10 saat, ayda 25 gün çalışılarak yaklaşık 24 ayda tamamlanması planlanmaktadır. Yapılan toz hesaplamalarında en olumsuz şartlar göz önüne alınmış ve bütün çalışmaların aynı anda yapıldığı düşünülmüştür. Projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) düşünülerek hesaplanan oluşacak

7 Su kalitesi ve miktarı Toprak durumu (kalitesi ve miktarı) toz emisyonu 6,986 kg/saattir. Hafriyat çalışmaları esnasında malzemeleri taşıyan araçların kapasitesinin 20 ton olacağı varsayılmış ve malzeme yoğunluğu 2,00 ton/m3 alınmıştır. Projenin tüm aşamalarında emisyon kaynağında sulama, savurma yapmadan doldurma ve boşaltma işlemlerinin yapılması, malzeme taşınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması, malzemenin üst kısmının % 10 nemde tutulması gibi önlemler alınacaktır. Ayrıca tüm faaliyet süresince kullanılan yolların tamamı arazözle düzenli olarak nemlendirilecek ve böylece toz oluşumu minimuma indirilmiş olacaktır. Vizara HES Projesi nin yerüstü su kaynağı Doğu Karadeniz havzasında yer alan Manahoz (Sürmene) Deresi dir. Vizara HES Projesi 3,90 m3/s debiyi geçirebilecek şekilde planlanmıştır. Proje alanı yıllık ortalama akım değerlerinden hareketle, Vizara Regülatöründen doğal yaşamın sürekliliğini sağlamak üzere dere yatağına bırakılacak su miktarları (kadim su hakları hariç) için Çevre ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü ne görüş sorulmuştur. Buna göre tarih ve 2882 sayılı cevabi yazıda Vizara Regülatörü ve HES projesi için kurak dönemde (Haziran-Mart; 10 ay) en az, 0,175 m3/s ve yağışlı dönemde (Nisan-Mayıs; 2 ay) en az 0,250 m3/s olması gerektiği belirtilmiştir. Projenin inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personellerden kaynaklı oluşacak atık sular (inşaat 12,00 m3/gün, işletme 1,50 m3/gün), faaliyet alanı ve yakın çevresinde atık su (kanalizasyon) sistemi olmamasından dolayı, gerek inşaat ve gerekse işletme aşamasında (santralde) oluşacak evsel nitelikli atık sular için, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik uyarınca; sızdırmasız olarak yapılmış fosseptik çukurunda biriktirilecektir. Fosseptik dolduğunda ise en yakın belediye olan Köprübaşı Belediyesi tarafından vidanjör ile ücreti karşılığında aldırılarak atık suyun bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Alanın geneli çıplak ve kayalık bir zemin yapısına sahip iken bir kısmı orman örtüsü ile kaplıdır. Doğal ve fiziksel anlamda gerçekleşecek en büyük değişim, regülatör, iletim yapısı ve santral binası ile hafriyat depolama alanında yaşanacaktır. Bu noktalarda doğal bitki örtüsü tahrip olurken, ekosistemdeki denge, müdahaleler sonucunda geçici olarak aksaklıklara uğrayacaktır. Bu aksaklığı ortadan kaldırabilmek adına yapılacak peyzaj çalışmalarıyla; öncelikle tahrip edilen bölgenin rehabilitasyonu gerçekleştirilerek, alanın doğal peyzaj değerini tekrar kazanması sağlanacaktır. Projenin, proje inşaat ve

8 Diğer kirleticiler (ilgili yerlerde toksisite, radyoaktivite, dayanıklı organik kirleticiler, stratosferik ozon tabakasını tüketen gazlar) Biyolojik çeşitlilik (türlerin ve yasam alanlarının korunması) kullanım süreci içerisinde çevreye olan etkilerini en aza indirgeyerek, alanda sürdürülebilirliği desteklenecek, İnşaat ve işletme aşamasında kaldırılan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eğim nedeniyle oluşabilecek erozyon riskine karşı, erozyon kontrolünü sağlanacak, Bölgesel ve yerel karakter pekiştirilecek, Proje gerçekleştirildikten sonra, alanda arzu edilen mevcut görüntüye yakın bir görüntü oluşturulacak, Görüntü kirliliği oluşturabilecek yapıları (regülatör, basınçlandırma havuzu, cebri boru, santral binası vb.) perdelenecek, Özellikle, dere kenarında görülen çeşitlilik gösteren, bitki türlerinin bir arada yaşaması ve farklı habitatların buluşması sonucu oluşan mevsimlik renkliliği, peyzaj yapısını karşılayacak nitelikte bir peyzaj tasarımı ile gerçekleştirilecektir. Ayrıca, proje inşaatı tamamlandıktan sonra faaliyet sahibi tarafından, regülatör ulaşım yolu etrafında ağaçlandırma çalışmaları yapılarak, gerekli peyzaj düzenlenmesi yapılacaktır. Bu düzenleme ile eko sistemin dengesinin korunmasına yardımcı olacağı gibi estetik bir görünümde sağlanacaktır. Projenin inşaat çalışmaları esnasında çalışacak araçlardan kaynaklı gürültü düzeyi özellikle araçların çalıştığı bölgede yüksek değerlere çıkmaktadır. Ancak zemin ve mesafenin etkisiyle azalan gürültü düzeyi Açma Mezrası nda bulunan en yakın yapıda bu değer 35dBA nın da altına düşmektedir. Dolayısıyla, inşaat çalışmaları kapsamında oluşan gürültü seviyesinin proje alanına en yakın yapıda Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği" nde belirtilen 70dBA sınırının altında kaldığı görülmektedir. Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamalarında çalışacak toplam 80 kişiden kaynaklı, evsel nitelikli katı atık (organik atık vb.) ve inşaat çalışmalarından dolayı atık(tahta, demir, çimento kağıdı vb.) oluşması söz konusu olacaktır. Projede çalışacak personelden kaynaklanan evsel katı atıklar, şantiye olarak kullanılacak saha içerisinde çeşitli noktalara yerleştirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanacaktır. Konteynırlarda biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda Köprübaşı Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İnşaat çalışmalarından oluşacak parça demir, çelik, çimento torbası, ambalaj malzemesi ve benzeri katı atıklardan; geri kazanımı mümkün olanlar inşaat imalatlarında yeniden değerlendirilecek, geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ise özel atık grubunda olduğundan türlerine bağlı olarak tabi olduğu yönetmelik çerçevesinde bertaraf edilecektir. Bu proje kapsamında balık türleri için balıkların yaşamının sürekliliğinin sağlanması ve dere ortamında doğal dengenin bozulmaması için, balıkların akarsuyun kaynağına gidip gelmelerini

9 İstihdam (iş kalitesi, İş gücü standartlarının uygulanması dahil) Yoksulların geçimi (yoksulluğun hafifletilmesi, dağıtım eşitliği ve temel hizmetlere erişim dahil) Enerji hizmetlerine erişim sağlamak amacıyla balık geçidi yapılacaktır. Proje ile Manahoz Deresinin 1.530,50 m talveg kotunda tesis edilecek Vizara Regülatörü vasıtasıyla alınan sular enerji üretmede kullanılacaktır. Proje çalışmaları neticesinde derenin bu kesitinde 1.538,00 m ile 1.545,00 m kotları arasının depo olarak kullanılması uygun bulunmuştur. Regülatörün depolu çalışması sebebiyle burada yapılacak balık geçidinin de kot değişimlerine uyumlu çalışabilmesi için projenin balık geçidi, balık eklüzü şeklinde projelendirilmiştir. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamalarında tüm ünitelerde toplam yaklaşık 80 kişi, işletme aşamasında ise yaklaşık 10 kişinin çalışması öngörülmektedir. Proje kapsamında çalışacak personelin mümkün olduğunca yöre halkından temin edilmesine özen gösterilecektir. Gerek yöreden temin edilecek personele, istihdam durumunun yaratılması gerekse şehir dışından gelecek personelin ihtiyaçlarının yöreden karşılanması, dolayısıyla yöre ekonomisine bir katkı sağlanacaktır. Ayrıca yaratılacak istihdam olanakları ile sosyal sistemlere dahil olacak kişi sayısı artacaktır. Buna ilaveten hayvancılık ile uğraşan bölge insanı yatırımın gelmesi ile birlikte yeni meslek dallarını tanıyacak ve öğrenmiş olacaktır. Proje dahilinde inşaat aşamasında vasıfsız personel mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. Proje kapsamında çalışacak personelin mümkün olduğunca yöre halkından temin edilmesine özen gösterilecektir. Gerek yöreden temin edilecek personele, istihdam durumunun yaratılması gerekse şehir dışından gelecek personelin ihtiyaçlarının yöreden karşılanması, dolayısıyla yöre ekonomisine bir katkı sağlanacaktır. Ayrıca yaratılacak istihdam olanakları ile sosyal sistemlere dahil olacak kişi sayısı artacaktır. Buna ilaveten hayvancılık ile uğraşan bölge insanı yatırımın gelmesi ile birlikte yeni meslek dallarını tanıyacak ve öğrenmiş olacaktır. Enerji tüketimi, nüfus artışı, sanayileşmenin ilerlemesi, teknolojinin yaygınlaşması ve refah seviyesinin giderek yükselmesine paralel olarak artmakta olup, bu ve benzeri projelerin gerekliliği günden güne artmaktadır. Proje ile üretilecek enerji, bölge illerinin enerji ihtiyacının karşılanmasında önemli bir katkı sağlayacak, enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacaktır. Dolayısıyla projenin tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde etkileyecektir.

10 İnsani ve kurumsal kapasite (yetkilendirme, eğitim, katılım ve cinsiyet konuları dahil) İstihdam (rakamsal) Ödemeler dengesi (sürdürülebilirlik) Teknolojik kendine yeterlilik (projenin çoğaltılabilirliği, dövize bağlılığı, sermaye Kapasitesi, teknoloji transferi dahil) Emirgan Mahallesi nde bulunan mahalle camiinin mevcut durumunu iyileştirilmesi için inşaat malzemesi yardımı yapılmıştır. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamalarında Vizara Regülatörü ve HES projesinde 80 kişi, işletme aşamasında ise yaklaşık 12 kişinin çalışması öngörülmektedir. Enerji tüketimi, nüfus artışı, sanayileşmenin ilerlemesi, teknolojinin yaygınlaşması ve refah seviyesinin giderek yükselmesine paralel olarak artmakta olup, bu ve benzeri projelerin gerekliliği günden güne artmaktadır. Söz konusu proje ile üretilecek enerji, bölge illerinin enerji ihtiyacının karşılanmasında önemli bir katkı sağlayacak, enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacaktır. Dolayısıyla projenin tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde etkileyecektir. Tedarikçi firma tarafından çalışanlara eğitim verilerek teknoloji hakkında bilgi edinmeleri sağlanacaktır. Bunlar anlaşma ve eğitim kayıtları ile izlenecektir. BÖLÜM 7: İLETİŞİM Nousen Enerji Consulting Ltd. Adress: Altunizade Kısıklı Caddesi. Aköz İş Merkezi.no: 14 A Blok Telephone: Fax: [email protected] REFERANS: Proje Tanıtım Dosyası, Vizara Regülatörü ve Hidroelektrik Santral Projesi (2010) (Ankara):, Çinar Muhendislik,Musavirlik Ve Proje Hizmetleri Ltd.Sti.