Vet. Hekim Ahmet SAFRAN

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Vet. Hekim Ahmet SAFRAN Zoonotik Hastalıklar Daire Başkanlığı Riketsiyal ve Viral Zoonotik Hastalıklar Şube Müdürlüğü Tel: , elmek:

2 Kuduz ve kuduz şüpheli temas vakaları hakkında bilgiler (Mevcut durum) Sağlık Bakanlığınca yürütülen çalışmalar Yaşanan sorunlar

3 Kuduz dünyada yaygın olarak görülen zoonotik bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından; Her yıl yaklaşık kişinin kuduz hastalığı nedeniyle yaşamını yitirdiği, Bunlardan tahminen % 56 sının Asya da ve %44 ünün de Afrika da olduğu,

4 En çok hastalıktan mağdur olanların 15 yaş altı çocuklar olduğu, Kuduz şüpheli temas sonrası kuduz profilaksi maliyetinin Asya ve ABD de kişi başına 40$ Afrika da ise 49 $ olduğu bildirilmektedir.

5 Ülkemizde ise yılda yaklaşık 1-2 insan kuduz vakası ortaya çıkmaktadır. Sağlık Bakanlığına yılda yaklaşık kuduz şüpheli temas vakası bildirilmektedir. Ülkemizde sadece kuduz aşısı ve antiserumu için yılda yaklaşık 7 milyon TL kaynak harcanmaktadır.

6 1987 yılından itibaren tedrici olarak profilakside semple aşının yerine hücre kültürü aşılarının alması 1996 yılından itibaren tamamıyla hücre kültürü aşılarının uygulanması kuduz vakalarının son yıllarda bariz şekilde azalmasını sağlamıştır. Ülkemizde, 1980 yılında 30 kuduz vakası görülürken 1989 yılında 10 vakaya, 1999 yılında 7 vakaya 2009 yılında 2 vakaya düşmüştür.

7 GRUP A AIDS AKUT KANLI İSHAL BOĞMACA BRUSELLOZ DİFTERİ GONORE HIV ENFEKSİYONU KABAKULAK KIZAMIK KIZAMIKÇIK KOLERA KUDUZ/KUDUZ RİSKLİ TEMAS MENİNGOKOKSİK HAST. NEONATAL TETANOZ POLİOMİYELİT SİFİLİZ SITMA ŞARBON ŞARK ÇIBANI TETANOZ TİFO TÜBERKÜLOZ AKUT VİRAL HEPATİTLER

8 FORM 2. KUDUZ ŞÜPHELİ TEMAS İZLEME FORMU İLİ : AY : İLÇESİ : YIL SAĞLIK KURULUŞUNUN ADI : TEMAS ÖNCESİ PROFİLÂKSİ ŞÜPHELİ TEMAS SONRASI PROFİLÂKSİ 3 Doz Aşı Uygulana n Kişi Sayısı 1 Doz Rapel Uygulanan Kişi Sayısı Temasa Maruz Kalan Kişi Sayısı (A) Profilâksi Önerilmeyen Kişi Sayısı (B) 2 Doz Uygulana n Kişi Sayısı (C) 3 Doz Aşı Uygulana n Kişi Sayısı (D) 5 Doz Aşı Uygulana n Kişi Sayısı (E) Şeması Uygulana n Kişi Sayısı (F) Serum Uygulana n Kişi Sayısı KUDUZ ŞÜPHELİ TEMASA NEDEN OLAN HAYVANLARIN TÜRLERİNE GÖRE DAĞILIMI Köpek (Sayı) Kedi (Sayı) Vahşi Hayvan (Sayı) Diğer (Sayı) Formu Dolduran Onaylayan Adı Soyadı-Görevi-İmza İmza-Mühür

9 Kuduz Vakalarının Yıllara Göre Dağılımı (Türkiye; *) Vaka Sayısı *2010 yılı 9 ay Yıllar

10 2007 yılındaki kuduz vakası İstanbul da, 2009 yılında Niğde ve Şanlıurfa da 2010 yılında ise Şanlıurfa ilimizde görülmüştür.

11 Kuduz Şüpheli Temas Vakalarının Yıllara Göre Dağılımı (Türkiye, ) Vaka Sayısı Yıllar

12 Kuduz Şüpheli Temas Olgularının İllere Göre İnsidans Dağılımı (2009, de)

13

14 Ülkemizde kuduz şüpheli temasa büyük oranda köpekler neden olmakta, bunu sırasıyla kedi, vahşi hayvan ve diğer türler takip etmektedir.

15 Kuduz Şüpheli Temasa Neden Olan Hayvanların Tür Dağılımı ( /6 Ay)

16 Sağlık Bakanlığınca kuduz ve kuduz şüpheli temas vakaları bir program dahilinde takip edilmektedir. Ülkemizde insanlarda kuduz korunma ve kontrolü ile ilgili uygulamalar 09/05/2001 tarihli ve B100TSH / 7755 sayılı Kuduz Korunma ve Kontrol Yönergesi çerçevesinde yapılmaktadır. (Genel bilgi, aşı ve serum uygulamalarında standardizasyon, bildirim şekilleri vb.)

17 Buna göre; Kuduz yönünden sürekli risk oluşturan işlerde çalışan kişilerde temas öncesi profilaksi, Şüpheli ısırık/temas durumlarında ise temas sonrası profilaksi uygulanmaktadır. Kuduzla ilgili bütün profilaksi uygulamaları ücretsiz olarak yapılmaktadır (1593 sayılı Kanun, Yönerge, Genelge).

18 Kuduz şüpheli temas olguları takibi, değerlendirilmesi ve ihtiyaç duyduğu tedavi/profilaksi hizmetinin verilmesi sağlanmaktadır. Kuduz ve Ekinokokkozis Bilim Danışma Kurulu oluşturulmuştur. Sağlık çalışanlarına yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenmektedir. Bilgi ve bilinç düzeylerinin arttırılmasına yönelik eğitim faaliyetleri sürdürülmektedir. İlgili kurumlarla işbirliği sağlanmaktadır. Yeni bilimsel gelişmelerin değerlendirilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması temin edilmektedir.

19 Ülkemizde en büyük sorun sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınamaması Bu hayvanlarda yürütülen aşılama programı ve kısırlaştırma çalışmalarında yeterli sayıya ulaşılamaması Bu iş için ayrı bir fon veya kaynak oluşturulmaması, Mevcut yasal düzenlemelerin uygulanmasında güçlükler yaşanmakta

20 Hekim tarafından uygulanan kuduz profilaksi programına kişilerin uyum sorunları Kuduz profilaksisi uygulanan kişilerin beyan ettikleri adreste bulunamaması veya aşıdan imtina etmeleri Profilaksi gerektirmeyen şüpheli temas durumlarında ısrarla aşı yapılması talebinde bulunulması Kuduz şüpheli temasa neden olan hayvanların müşahedeye alınması ve müşahede sonucunun sağlık kuruluşuna bildirilmesinde aksaklıklar

21 Kuduz şüpheli insan vakalarına verilen profilaksi hizmetlerinin yanı sıra; İnsanlarda hastalığın önlenmesi için en iyi strateji olan hayvanların kuduza karşı aşılanması ve kontrol altına alınması temin edilmelidir. DSÖ ye göre de kuduz mihraklarının önlenmesi ya da elimine edilebilmesi için köpeklerin en az % 70 inin aşılanması önerilmektedir. Bu amaçla kampanya tarzında köpek aşılama çalışmaları yapılmalıdır. Etkin bir kayıt ve kontrol sistemi oluşturulmalıdır. Köpek nüfusunun, özellikle sahipsiz hayvan popülasyonun üremelerinin kontrolü ve sağlık kontrollerinin yapılarak aşılanması sağlanmalıdır. Eğitim çalışmalarında süreklilik sağlanmalıdır.

22

23 Teşekkürler Vet. Hekim Ahmet SAFRAN