KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU

Transkript

1 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU

2 TÜRKİYE NİN LİDERİ, GLOBAL BİR OYUNCU Koç Topluluğu, Türkiye de ve bölgesinde lider, dünya çapında önemli bir oyuncu olma kararlılığındadır. TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ Kombine Gelirler/GSYH* %6 Toplam İhracat/Türkiye nin İhracatı %9 Borsa İstanbul da Toplam Piyasa Değeri %20 YURT DIŞI GELİRLERİ (KOMBİNE-MİLYAR ABD DOLARI) 2016 %29,2 15,6 * GSYH rakamı Orta Vadeli Program tahminidir ** %28,6 %29,2 15,7 18, %27,6 18, %27,6 18, GSYH büyüme (Ortalama Yıllık-%) Koç Topluluğu Büyüme (Ortalama Yıllık Sabit Fiyatlı Ciro-%) %XX,X %25,3 Yurt Dışı Gelirlerin Payı 16,6 Tüpraş dâhil, kombine satışların yaklaşık %50 si (25 milyar ABD Doları) iç piyasadaki dalgalanmalara duyarlı değildir. ** 2016 yılı 9 aylık sonuçlarıdır yılları arasındaki GSYH rakamları Avrupa Hesap Sistemi ne (ESA-2010) uyum amacıyla Aralık 2016 da revize edilen yeni rakamlara göre düzeltilmiştir. ÖZET FİNANSAL BİLGİLER Koç Topluluğu, sürdürülebilir ve kârlı büyümeye odaklanmaktadır. GELİRLER (KONSOLİDE-MİLYON TL) FAVÖK * (KONSOLİDE-MİLYON TL) NET DÖNEM KÂRI ** (KONSOLİDE-MİLYON TL) * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/gideri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

3 BİR BAKIŞTA KOÇ TOPLULUĞU STRATEJİMİZ FARK YARATABİLDİĞİMİZ VE REKABET AVANTAJIMIZIN YÜKSEK OLDUĞU SEKTÖRLERDE YER ALMAK ÇEŞİTLENDİRİLMİŞ PORTFÖY YAPISIYLA FARKLI SEKTÖR VE COĞRAFYALARA AİT RİSKLERİ ASGARİYE İNDİRMEK YÖNETİM BECERİSİ Uluslararası ortaklıklar ve iş birlikleri ile güçlü ve esnek yönetim felsefemizi, üstün rekabet avantajlarımız ile uzun vadeli stratejilerimizi bütünleştiriyoruz. RİSK YÖNETİMİ Güçlü bilançomuz ve farklı iş alanlarından oluşan dengeli portföy yapımızla sektörel ve coğrafi riskleri asgariye indiriyor; verimliliğe ve sürdürülebilir kârlılığa odaklanıyoruz. SEKTÖRLERİMİZ KOMBİNE GELİRLER İÇİNDEKİ PAY KOMBİNE FAALİYET KÂRI (1) İÇİNDEKİ PAY ENERJİ Rafinaj Akaryakıt Dağıtımı LPG Dağıtımı Elektrik Üretimi Doğal Gaz %42 %31 OTOMOTİV Otomotiv Otomotiv Perakendeciliği Traktör Savunma Sanayi %26 %24 DAYANIKLI TÜKETİM Beyaz Eşya ve Tüketici Elektroniği Klima Bilgi ve İletişim Ürünleri Dağıtımı %11 %11 FİNANS Bankacılık Finansal Kiralama Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Faktoring Menkul Değerler Portföy Yönetimi Tüketici Finansmanı %15 %33 DİĞER SEKTÖRLER Gıda Üretimi Gıda Ürünleri Dağıtımı Ev Geliştirme Perakendeciliği Turizm Marina İşletmeciliği Bilgi Teknolojileri Gemi İnşa %6 %1 (1) Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/gideri hariçtir.

4 MARKA GÜCÜMÜZÜ VE TEKNOLOJİYE OLAN HAKİMİYETİMİZİ EN ÜST DÜZEYDE KULLANABİLMEK PİYASA LİDERİ YA DA EN YAKIN TAKİPÇİSİ OLARAK ÖLÇEK EKONOMİSİNDEN EN İYİ ŞEKİLDE FAYDALANMAK SÜRDÜRÜLEBİLİR BÜYÜME Türkiye nin en çok ar-ge harcaması yapan Topluluğu olarak yenilikçi ve geniş ürün gamımızı yüksek hizmet kalitesiyle birleştiriyor ve rekabet gücümüzü artırıyoruz. LİDERLİK Penetrasyon oranı düşük ve büyüme potansiyeli yüksek sektörlerdeki şirketlerimiz ve yarattığımız güçlü markalarla lider pozisyonlardayız. ŞİRKETLERİMİZ/ULUSLARARASI ORTAKLARIMIZ PİYASA POZİSYONUMUZ REKABET AVANTAJLARIMIZ Tüpraş (2) Opet Aygaz (2) Entek Aygaz Doğal Gaz Lider 2 nci - %17,7 Lider - %29 Güçlü rafineri kompleksitesi Çok çeşitli ham petrol işleme kapasitesi Orta Doğu daki petrol üreticilerine olan yakınlık Yüksek talebin olduğu bir ortamda faaliyet göstermek Yüksek depolama kapasitesi Yaygın LPG ve akaryakıt dağıtım ağı Güçlü marka değeri Yüksek ve sürdürülebilir müşteri memnuniyeti Ford Otosan (2) / Ford Motor Co. Tofaş (2) / Fiat Chrysler Automobiles Otokoç Otomotiv TürkTraktör (2) / Case New Holland Otokar (2) Lider - %22 (3) Lider Lider - %46,5 Lider Türkiye otomotiv üretiminin %48 i İç piyasa otomotiv satışlarının %22 si Türkiye otomotiv ihracatının %47 si Düşük penetrasyon oranına bağlı yüksek büyüme potansiyeli En geniş satış, satış sonrası ve servis hizmet ağı Güçlü uluslararası ortaklıklar Türkiye otomotiv sektörünün en yüksek ar-ge çalışan sayısı Hız kesmeden devam eden yatırımlar Verimlilik ve ürün çeşitliliğine odaklanma Türkiye nin en büyük özel sermayeli savunma sanayi şirketi Arçelik (2) Arçelik LG Klima / LG Electronics Bilkom Lider Lider Düşük maliyetli üretim merkezleri: Türkiye, Romanya, Rusya, Çin, Güney Afrika, Tayland ve Pakistan Türkiye deki en geniş satış, satış sonrası ve servis hizmet ağı Avrupa nın lider beyaz eşya üreticilerinden biri Dünyada 100 den fazla ülkeye ihracat Güçlü marka değeri Dünya markası olma hedefiyle büyümeye odaklanma Yüksek ve sürdürülebilir müşteri memnuniyeti Türkiye patent şampiyonu Yapı Kredi Bankası (2) / UniCredit Yapı Kredi Leasing Yapı Kredi Koray (2) Yapı Kredi Faktoring Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler Yapı Kredi Portföy Yönetimi Koçfinans 4 üncü (4), Lider (5) - %22 Lider - %20 Lider - %18 3 üncü 2 nci 3 üncü 72 yıllık köklü deneyim Sürekli genişleyen yenilikçi hizmet ve şube ağı Yaklaşık 950 şubeye sahip güçlü banka Müşteri odaklı büyüme stratejisi Kuvvetli ve çeşitlendirilmiş fonlama tabanı Müşterilerin tüm finansal ihtiyaçlarına aynı çatıda hizmet sunan yapılanma Tat Gıda (2) / Kagome, Sumitomo Düzey Koçtaş / Kingfisher Setur, Divan, Mares (2) Setur Marinaları KoçSistem RMK Marine Lider (6) Lider Lider Yüksek büyüme potansiyeline sahip sektörlerde lider pozisyonlar Güçlü marka değerleri Yaygın dağıtım ağı Büyüme fırsatlarına yönelik sürekli yatırımlar (2) Halka açık şirketler. (3) Ford Otosan, Tofaş ve Otokar ın toplam iç piyasa otomotiv satışlarındaki payıdır. (4) Özel sektör aktif büyüklüğü (5) Kredi kartı alacak bakiyesi (6) Salça, domates ürünleri, ketçap, premium makarna ve pastörize süt

5 KURUMSAL DEĞERLER MÜŞTERİLERİMİZ VELİNİMETİMİZDİR. EN ÖNEMLİ SERMAYEMİZ, İNSAN KAYNAĞIMIZDIR. ÜSTÜN İŞ AHLAKI VE DÜRÜST ÇALIŞMA İLKELERİNE UYMAK, DÜSTURUMUZDUR. DAİMA EN İYİ OLMAK, VAZGEÇİLMEZ HEDEFİMİZDİR. AMACIMIZ, SÜREKLİ GELİŞMEK İÇİN KAYNAK YARATMAKTIR. Vehbi Koç Kurucu KOÇ HOLDİNG: TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK HOLDİNG ŞİRKETİ TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK ŞİRKETLER TOPLULUĞU TOPLULUĞUMUZ, CİROSU VE İHRACATININ YANI SIRA, BORSA İSTANBUL DAN ALDIĞI PAY, ÖDEDİĞİ VERGİLER VE YARATTIĞI İSTİHDAM İLE TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK ŞİRKETLER TOPLULUĞUDUR. LİDER VE GLOBAL BİR OYUNCU KOÇ TOPLULUĞU, TÜRKİYE DE VE BÖLGESİNDE LİDER, DÜNYA ÇAPINDA ÖNEMLİ BİR OYUNCU OLMA KARARLILIĞIYLA SÜRDÜRÜLEBİLİR VE KÂRLI BÜYÜMEYE ODAKLANMAKTADIR. 90 YILI AŞKIN SÜREDİR PAYDAŞLARI İÇİN DEĞER YARATAN BİR KURUM TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ DALGALANMALAR KARŞISINDA 90 YILI AŞKIN SÜREDİR İSTİKRARLA BÜYÜYEN KOÇ TOPLULUĞU, TÜM PAYDAŞLARI İÇİN DEĞER YARATMAYI TEMEL AMAÇ EDİNMİŞTİR. TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK SANAYİ GRUBU TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK 5 SANAYİ GİRİŞİMİNİN 4 Ü KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETLERİDİR *. TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK İHRACATÇISI TÜRKİYE İHRACATÇILAR MECLİSİ SIRALAMASINDA TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK 10 İHRACATÇISININ 4 Ü KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETLERİDİR **. 1. Tüpraş 3. Arçelik 2. Ford Otosan 5. Tofaş 1. Ford Otosan 6. Tofaş 2. Tüpraş 7. Arçelik * İstanbul Sanayi Odası 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması (2015 yılsonu sonuçlarının baz alındığı 2016 raporu) ** Türkiye İhracatçılar Meclisi ilk İhracatçı Şirket Araştırması (2015 yılsonu sonuçlarının baz alındığı 2016 raporu)

6

7 İÇİNDEKİLER KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 3 GENEL KURUL GENEL KURUL 04 Olağan Genel Kurul Gündemi 05 Faaliyet Raporu na İlişkin Bağımsız Denetçi Raporu 06 Şeref Başkanı ndan Mesaj 10 Yönetim Kurulu Başkanı nın Değerlendirmesi 14 Yönetim Kurulu Raporu 20 Bağımsız Denetçi Raporu Giriş ve Görüş 21 Konsolide Bilanço / Konsolide Gelir Tablosu Yönetim Kurulu 24 Kâr Dağıtım Politikası 24 Kâr Dağıtım Teklifi 25 Kâr Dağıtım Tablosu 26 Esas Sözleşme Tadili Yönetim Kurulu Üye Adayları 29 Ücret Politikası KOÇ TOPLULUĞU 30 CEO nun Değerlendirmesi 34 Üst Yönetim 36 Kilometre Taşları 38 Ödüller ve Başarılar 40 İnsan Kaynakları ve Organizasyon Şeması 44 Pay Sahipleri ve Yatırımcı İlişkileri 46 Dijital Dönüşüm 52 Araştırma Geliştirme 58 Koç İnovasyon Programı 59 Fikri Haklar SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK 130 Sürdürülebilirlik ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk Performansı Yönetimi 131 Çevre Dostu Uygulamalar 134 Toplumsal Gelişim 135 Kurumsal Sponsorluk ve Marka Projeleri 138 Vehbi Koç Vakfı KURUMSAL YÖNETİM 143 Hukuki Açıklamalar 146 Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu 160 Yönetim Kurulu Özgeçmişleri 164 Üst Yönetim Özgeçmişleri 166 Risk Yönetimi 168 İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim 169 Yönetim Kurulu Komitelerinin Çalışma Esasları ve Etkinliğine İlişkin Değerlendirme 171 Politikalar 175 Finansal Tablolar Sorumluluk Beyanı 176 Faaliyet Raporu Sorumluluk Beyanı FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 177 Konsolide Finansal Tablolar ve Bağımsız Denetçi Raporu 180 Koç Holding A.Ş. Yasal Kayıtlara Göre Düzenlenmiş Bilanço ve Gelir Tablosu SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER 60 Enerji 76 Otomotiv 98 Dayanıklı Tüketim 108 Finans 116 Diğer Sektörler DİĞER BİLGİLENDİRMELER 254 Genel Kurul Bilgilendirme Dokümanı 260 Bağımsızlık Beyanları 266 Sözlük

8 4 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. OLAĞAN GENEL KURUL GÜNDEMİ 1. Açılış ve Toplantı Başkanı nın seçilmesi, 2. Şirket Yönetim Kurulu nca hazırlanan 2016 Yılı Faaliyet Raporu nun okunması, müzakeresi ve onaylanması, yılı hesap dönemine ilişkin Bağımsız Denetim Rapor Özeti nin okunması, yılı hesap dönemine ilişkin finansal tabloların okunması, müzakeresi ve onaylanması, 5. Yönetim Kurulu üyelerinin Şirket in 2016 yılı faaliyetlerinden dolayı ayrı ayrı ibra edilmesi, 6. Şirket in kâr dağıtım politikası çerçevesinde hazırlanan, 2016 yılı kârının dağıtılması ve kâr dağıtım tarihi konusundaki Yönetim Kurulu nun önerisinin kabulü, değiştirilerek kabulü veya reddi, 7. Yönetim Kurulu nun Şirket Esas Sözleşmesi nin Sermaye başlıklı 6 ncı maddesinin değiştirilmesi ile ilgili önerisinin kabulü, değiştirilerek kabulü veya reddi. 8. Yönetim Kurulu üye sayısının ve görev sürelerinin belirlenmesi, belirlenen üye sayısına göre seçim yapılması, bağımsız Yönetim Kurulu üyelerinin seçilmesi, 9. Kurumsal Yönetim İlkeleri gereğince Yönetim Kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticiler için Ücret Politikası ve politika kapsamında yapılan ödemeler hakkında pay sahiplerine bilgi verilmesi ve onaylanması, 10. Yönetim Kurulu üyelerinin yıllık brüt ücretlerinin belirlenmesi, 11. Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri gereğince Yönetim Kurulu tarafından yapılan Bağımsız Denetleme Kuruluşu seçiminin onaylanması, 12. Şirket in 2016 yılı içerisinde yaptığı bağışlar hakkında pay sahiplerine bilgi verilmesi ve 2017 yılında yapılacak bağışlar için üst sınır belirlenmesi, 13. Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri gereğince 2016 yılında üçüncü kişiler lehine verilen teminat, rehin, ipotek ve kefaletler ile elde edilen gelir veya menfaatler hakkında pay sahiplerine bilgi verilmesi, 14. Yönetim kontrolünü elinde bulunduran pay sahiplerine, Yönetim Kurulu üyelerine, üst düzey yöneticilere ve bunların eş ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhrî yakınlarına; Türk Ticaret Kanunu nun 395 inci ve 396 ncı maddeleri çerçevesinde izin verilmesi ve Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim Tebliği doğrultusunda 2016 yılı içerisinde bu kapsamda gerçekleştirilen işlemler hakkında pay sahiplerine bilgi verilmesi, 15. Dilek ve görüşler.

9 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 5 FAALİYET RAPORUNA İLİŞKİN BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU GENEL KURUL Koç Holding Anonim Şirketi Yönetim Kurulu na, Yönetim Kurulu nun Yıllık Faaliyet Raporunun Bağımsız Denetim Standartları Çerçevesinde Denetimine İlişkin Rapor Koç Holding Anonim Şirketi ( Koç Holding veya Şirket ), bağlı ortaklıkları ve iş ortaklıklarının (birlikte Grup olarak anılacaktır) 31 Aralık 2016 tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin yıllık faaliyet raporunu, denetlemiş bulunuyoruz. Yönetim Kurulu nun Yıllık Faaliyet Raporu na İlişkin Sorumluluğu Grup yönetimi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun ( TTK ) 514 üncü maddesi ve Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) II-14.1 No lu Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği ( Tebliğ ) hükümleri uyarınca yıllık faaliyet raporunun konsolide finansal tablolarla tutarlı olacak ve gerçeği yansıtacak şekilde hazırlanmasından ve bu nitelikteki bir faaliyet raporunun hazırlanmasını sağlamak için gerekli gördüğü iç kontrolden sorumludur. Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu Sorumluluğumuz, Grup un faaliyet raporuna yönelik olarak TTK nın 397 nci maddesi ve Tebliğ çerçevesinde yaptığımız bağımsız denetime dayanarak, bu faaliyet raporunda yer alan finansal bilgilerin Grup un 17 Şubat 2017 tarihli bağımsız denetçi raporuna konu olan konsolide finansal tablolarıyla tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hakkında görüş vermektir. Yaptığımız bağımsız denetim, Sermaye Piyasası Kurulu nca yayımlanan bağımsız denetim standartlarına ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartları nın bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartları na ( BDS ) uygun olarak yürütülmüştür. Bu standartlar, etik hükümlere uygunluk sağlanmasını ve bağımsız denetimin, faaliyet raporunda yer alan finansal bilgilerin konsolide finansal tablolarla tutarlı olup olmadığına ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığına dair makul güvence elde etmek üzere planlanarak yürütülmesini gerektirmektedir. Bağımsız denetim, finansal bilgiler hakkında denetim kanıtı elde etmek amacıyla denetim prosedürlerinin uygulanmasını içerir. Bu prosedürlerin seçimi, bağımsız denetçinin mesleki muhakemesine dayanır. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz. Görüş Görüşümüze göre yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgiler, tüm önemli yönleriyle, denetlenen konsolide finansal tablolarla tutarlıdır ve gerçeği yansıtmaktadır. Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun ( TTK ) 402 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; BDS 570 İşletmenin Sürekliliği çerçevesinde, Grup un öngörülebilir gelecekte faaliyetlerini sürdüremeyeceğine ilişkin önemli bir belirsizliğe rastlanılmamıştır. Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi A member firm of Ernst & Young Global Limited Kaan Birdal, SMMM Sorumlu Denetçi 7 Mart 2017 İstanbul, Türkiye

10 6 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ŞEREF BAŞKANI NDAN MESAJ Rahmi M. Koç Şeref Başkanı ÖNCÜ KONUM Topluğumuzun başarıları ve eriştiğimiz konum; uzun yıllardır süregelen kurumsal değerlerimiz çerçevesinde hepimizin özverili gayretlerinin sonucudur. TOPLUMA KATKI Topluluğumuz tarafından uzun yıllardan beri sürdürülen geleneksel sosyal sorumluluklarımız aynı hızla devam etmektedir. GELİŞİM Dijital dönüşüm, ar-ge ve verimlilik artışına odaklanarak şirketlerimizi yarınlara hazırlayan projelere hız veriyoruz.

11 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 7 GENEL KURUL KOÇ TOPLULUĞU OLARAK HER ZAMAN; ÜLKEMİZİN, SAHİP OLDUĞU GÜÇLÜ DEMOGRAFİK ALTYAPI, DİNAMİK VE GİRİŞİMCİ İŞ DÜNYASI, EĞİTİMLİ VE ÖZVERİLİ İŞGÜCÜ VE DE CAZİP COĞRAFİ KONUM SAYESİNDE DÜNYANIN ÖNDE GELEN EKONOMİLERİNDEN BİRİ OLACAĞINA İNANDIK. Sayın Hissedarlarımız, Sizleri sevgi ve saygıyla karşılarken, toplantımızın verimli geçmesini diliyorum. Son birkaç yıldır; bir evvelki dönemin zorluklarından, çalkantılarından bahseder olduk. Ancak geçtiğimiz yıl üst üste olağanüstü gelişmeler gündemi meşgul etti, ekonomimiz de doğal olarak bu gelişmelerden etkilendi. Uluslararası ekonomik ortama baktığımızda ise, geçmiş yıllardaki aşırı durgunluğa kıyasla yavaş da olsa bazı olumlu sinyallerin alındığı görülmekte. Ülkemiz ekonomisinin ağırlıkla bağımlı olduğu yakın komşumuz Avrupa da, uygulanan parasal genişleme politikaları ve üye ülkelerin kamu harcamaları toparlanmaya önemli katkılar sağladı. Bölgenin en büyük ekonomisi Almanya son 5 yılın en iyi büyüme oranına ulaştı. İngiltere de ise Avrupa Birliği nden ayrılma yani Brexit in yarattığı belirsizliklere rağmen büyüme ve ekonomik canlılık beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ancak bu olumlu gelişmelerin yanında birçok Avrupa ülkesinde yüksek kamu sektörü borcu ve zayıf bankacılık sistemi gibi hayati yapısal sorunlar çözüme kavuşamadı. Dünyanın en büyük ekonomisi Amerika da ise işsizliğin kritik %5 in altına inmesi ve enflasyonun durgunluktan kurtulması sağlıklı gelişmeler olarak değerlendiriliyor. Ancak yeni başkan ve yönetiminin ne gibi politikaları uygulayacağı bilinemiyor. Yakın gelecekte Amerika nın da önüne geçerek liderliğe yükselmesi beklenen Çin ekonomisi ise eski büyüme oranlarından epeyi gerileyerek %6,5 gibi bir çizgiye oturdu. Eskiden ulusal politika olarak ihracat ve yatırıma ağırlık verilirken iç tüketim, hizmet ve inovasyon sektörlerine yönelinmesi Çin de yeni bir modele geçiş olarak görüldü. Bizimle aynı grupta değerlendirilen Rusya ve Brezilya nın durumlarında ise geçen dönemlerden önemli bir farklılık yaşanmadı. Büyük ticaret hacmimiz olan Rusya da petrol fiyatlarının ve

12 8 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ŞEREF BAŞKANI NDAN MESAJ gelirlerinin artması ile kötü gidişatın yavaşladığı görüldü. Brezilya da ise hem politik hem ekonomik çalkantıların devam ettiği ancak yılın son çeyreği itibarıyla daha olumlu bir döneme girildiği gözlendi. Ülkeler ve bölgeler bazında ekonomileri iyileştirme gayretlerine rağmen genelde süregelen gelir dağılımı eşitsizliğinin farklı platformlarda sık sık dile getirildiği görüldü. Diğer taraftan mezhep ve hükümranlık çatışmaları ile terör eylemleri birçok ülkede milliyetçi, ayrımcı, korumacı ve içe kapanık siyasi akımların ortaya çıkmasına neden oldu. Bu arada Amerika da Donald Trump ın başkan seçilmesi ve İngiltere de ise Avrupa Birliği nden çıkma kararının alınması yapılan anketlerin tersine sürpriz gelişmeler olarak yorumlandı. Diğer bazı ülkelerde de benzer milliyetçi, ayrımcı hareketlerin, liderlerin ve politikaların öne çıkmakta olduğu görülüyor. Ülkemizde ise zaten zor ve çalkantılı geçen yılın sonuna doğru Moody s derecelendirme şirketi ülke notumuzu yatırım yapılabilir seviyesinin altına indirdi, aynı indirimi bu yılın Ocak ayında da Fitch derecelendirme şirketi tekrarladı. Diğer taraftan; yıl boyunca farklı bölgelerde meydana gelen terör eylemleri, kaybedilen hayatlar, yaralanmalar ve maddi hasarlar derin üzüntülere yol açtı. Temmuz ayındaki darbe girişiminin engellenmiş olması halkımızın demokrasimize bağlılığını bir kez daha kanıtlamış oldu. Bölgemizdeki jeopolitik riskler ve ülkede meydana gelen olaylar ne yazık ki uluslararası piyasalarda ülke risk primini artırdı ve de Türk Lirası nın değer kaybetmesine neden oldu. Bütün bunların devamı olarak son birkaç aydır üst üste ortaya çıkan büyüme, işsizlik, enflasyon oranları gibi ekonomik rasyoların geçmişe kıyasla kötüleştiği görüldü. Son devrede uygulamaya konulan ekonominin canlanmasına ve rasyoların iyileşmesine yönelik vergi indirimi, istihdam ve yatırım teşviki gibi önlemlerin olumlu sonuçlar doğurması ümit ediliyor. Önümüzdeki dönemde global bazda politik ve ekonomik gelişmelerin belirsizliği iş dünyasında genel bir rahatsızlık yaratıyor. Avrupa nın önemli iki gücü Fransa ve Almanya da yakında yapılacak seçimlerin sonuçları, bölgemizde devam eden jeopolitik hareketliliğin ne yönde gelişeceği, yeni Amerikan yönetiminin ekonomi konusundaki tutumu gibi bilinmeyenlerle yüksek riskli bir yıla girmiş bulunuyoruz. Bunların yanında petrol ve emtia fiyatlarındaki muhtemel gelişmeler de önemli etkiler yaratacaktır. Böyle bir küresel ortamda tehditlerden korunmak ve de çıkabilecek bazı fırsatları kaçırmamak için öncelikle iç sorunlarımızı çözmemiz gerekiyor. Her şeyden önemlisi hepimizi üzen ve yoran toplumsal kutuplaşmanın ve derinleşen görüş ayrılıklarının, gecikmeden giderilmesi gerekmektedir. Cumhuriyet, demokrasi, laiklik ve çağdaşlık gibi yıllardır ülkemizin saygınlığını artıran ve milletimizi bir arada tutan ilke ve değerlerin ön plana çıkarılarak, rasyonel ekonomik ve sosyal politikaların uygulanmasının yanında yapısal reformların yapılması elzemdir. Koç Topluluğu olarak her zaman; ülkemizin sahip olduğu güçlü demografik altyapı, dinamik ve girişimci iş dünyası, eğitimli ve özverili işgücü ve de cazip coğrafi konum sayesinde dünyanın önde gelen ekonomilerinden biri olacağına inandık. Bu özelliklerin yarattığı yüksek potansiyele olan inancımız ve bu inançla tüm belirsizliklere karşın son 5 yıldır hız kesmeden devam ettiğimiz yatırımlarımız sayesinde, bu zorlu dönemlerden alnımızın akıyla çıkmayı başardık. Bir yandan güçlü bilanço ve titiz risk yönetimimizle uzun vadeli, sürdürülebilir politikalara odaklanırken diğer yandan ara vermeksizin yaptığımız yatırımlarla sektörlerimizdeki lider pozisyonlarımızı daha da güçlendirdik. Geçen yıl Türkiye otomotiv üretimi ve ihracatının lokomotifi olarak bu iş kolumuzda çok başarılı bir yılı geride bıraktık. Beyaz eşyada dünyanın farklı bölgelerinde devam eden yatırımlarımız ve artan pazar paylarımızla ülkemizin ve markalarımızın ismini üst sıralara taşıdık. Enerji alanındaki yatırımlarımız ile ülkemizin cari açığına katkılarımızı artırdık. Bankacılık da dahil olmak üzere tüm iş alanlarımızda dijital dönüşüm, ar-ge ve verimlilik artışına odaklanarak şirketlerimizi yarınlara hazırlayan projelere hız verdik. Uzun yıllardır hem dünya hem ülkemizdeki ekonomik ve siyasi belirsizliklere karşın iş kollarımızdaki başarılarımız ve güçlü mali yapımız sonucunda kredi derecelendirme kuruluşları S&P ve Moody s tarafından verilen yatırım yapılabilir seviyedeki kredi notumuzu kesintisiz olarak koruduk. Bundan sonra da önümüzdeki fırsatları ve tehditleri analiz ederek ülkemize ve hissedarlarımıza yarattığımız değeri artırmaya devam edeceğiz. Teknolojiye, inovasyona, verimliliğe ve küresel rekabete odaklanmayı sürdüreceğiz. Diğer taraftan, Topluluğumuz tarafından uzun yıllardan beri sürdürülen geleneksel sosyal sorumluluklarımız da aynı hızla devam edecek. Ülkemize sağlık, eğitim, kültür alanlarında hizmetler ve yatırımlar sağlamayı sürdüreceğiz. Değerli Hissedarlarımız, Topluluğumuzun başarıları ve eriştiğimiz konum; uzun yıllardır süregelen kurumsal değerlerimiz çerçevesinde, tüm çalışanlarımızın ve iş ortaklarımızın özverili gayretlerinin sonucudur. Bir yılı daha geride bırakırken, tüm hissedarlarımıza, müşterilerimize, bayilerimize, tedarikçilerimize, yan sanayimize, iş ortaklarımıza, sendikalarımıza, yöneticilerimize ve çalışanlarımıza şükranlarımı sunuyorum. Rahmi M. Koç Şeref Başkanı

13 GENEL KURUL Önümüzdeki fırsatları ve tehditleri analiz ederek ülkemize ve hissedarlarımıza yarattığımız değeri artırmaya devam edeceğiz. Ülkemize sağlık, eğitim, kültür alanlarında hizmetler ve yatırımlar sağlamayı sürdüreceğiz. Teknolojiye, inovasyona, verimliliğe ve küresel rekabete odaklanmayı sürdüreceğiz. KOÇ TOPLULUĞU, YÖNETİM FELSEFESİNİ ÜSTÜN REKABETÇİ AVANTAJLARI VE UZUN VADELİ SÜRDÜRÜLEBİLİR STRATEJİLERLE BÜTÜNLEŞTİRMEKTEDİR.

14 10 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU BAŞKANI NIN DEĞERLENDİRMESİ Ömer M. Koç Yönetim Kurulu Başkanı YENİLİKÇİ GÜVENİN SEMBOLÜ ORTAK DEĞER Yenilik ve öncülük Koç Topluluğu nun en köklü geleneğidir. Ne mutlu ki, 90 yılı aşkın süredir ülkemizde liderliğin, başarının ve güvenin sembolüyüz. Yürütülen çok değerli sosyal sorumluluk faaliyetleri ile ortak değer yaratmayı sürdürdük.

15 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 11 GENEL KURUL 100 ÜNCÜ YILIMIZA DOĞRU EMİN ADIMLARLA İLERLERKEN; KURUMSALLAŞMAYA, KÜRESELLEŞMEYE, YENİLİKÇİLİĞE,TEKNOLOJİYE, AR-GE YE VE İNOVASYONA VERDİĞİMİZ ÖNEMLE BÜYÜMEYE DEVAM EDİYORUZ. Koç Holding in değerli yatırımcıları ve pay sahipleri, kıymetli iş ortaklarımız ve çalışanlarımız, 2016, hem dünya hem de ülke olarak tarihsel önemde gelişmelerle karşılaştığımız bir yıl oldu. Ülkemizde yüreklerimizi yakan hain terör saldırılarına ilave olarak; siyasi tarihimize kara bir leke olarak geçen bir darbe girişimi atlattık. 15 Temmuz da yaşadığımız acı tecrübeleri bir daha yaşamamak için, aklını ve vicdanını başkasına ipotek etmeyen, ulu önder Mustafa Kemal Atatürk ün deyimiyle, fikri hür, vicdanı hür nesiller yetiştirmek hepimizin boynunun borcudur. Küresel anlamda, bir yandan teknolojinin yol açtığı büyük fırsatların heyecanını yaşarken; diğer yandan adaletsizlik ve eşitsizliğin üst seviyeye çıktığı, siyasi, toplumsal ve çevresel sorunların çoğaldığı bir dönemden geçtiğimizi söyleyebilirim. Bu çerçevede, global iş dünyası da önemli bir değişim geçiriyor. Alıştığımız rekabet kuralları farklılaşıyor. Yeni teknolojik dönüşüm, yüz yıldır alışageldiğimiz ekonomik düzenin ve temel üretim felsefesinin kökten değişmesine zemin hazırlıyor. Bu değişimde doğru konumlanan ve teknolojik unsurları etkin kullanan şirketlerin güçlerini artırması ve söz sahibi olmaları kaçınılmaz. Önümüzdeki dönemde rekabetin çok çetin olacağı alanlardan birinin de yetkinlik sahibi, nitelikli insan kaynağı olacağını düşünüyorum. Dünyadaki baş döndürücü gelişime ve değişime ayak uyduracak ve hatta bunu şekillendirecek nesilleri yetiştirebildiğimiz ölçüde aydınlık ve çağdaş bir geleceğimiz olacağına kaniyim. Teknoloji ve insan kaynağı gücünü, kendi kapasiteleri ve yetkinlikleri çerçevesinde doğru konumlandırabilen kurumlar yakın gelecekte önemli rol sahibi olacaklar. Bu kapsamda biz de Koç Topluluğu olarak, geçmişte olduğu gibi, gelecekte de öncü rolümüzü devam ettirebilmek için; çağa damgasını vuran kavramları çok yakından takip edip, sahip çıkıyoruz. Yenilik ve öncülük Koç Topluluğu nun en köklü geleneğidir. 100 üncü yılımıza doğru emin adımlarla ilerlerken; kurumsallaşmaya, küreselleşmeye, yenilikçiliğe, teknolojiye, ar-ge ye ve inovasyona verdiğimiz önemle büyümeye devam ediyoruz.

16 12 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU BAŞKANI NIN DEĞERLENDİRMESİ Belirsizliklerin ve çalkantıların arttığı 2016 yılında da, Topluluk olarak kararlılıkla ve cesaretle yeni yatırımlar yapmaya, istikrarlı büyümeye ve rekabet gücümüzü artırmaya devam ettik. Yönetim kalitemize ve risk yönetim sistemlerimize özel önem vermeyi sürdürdük. Finansal yapımızı güçlü tuttuk. Topluluğumuzu geleceğe taşıyacak insan kaynağımızı, güçlü liderleri ve kurumsal yetkinliklerimizi geliştirmeye devam ettik. Hassasiyetle yönettiğimiz tüm bu unsurların olumlu etkilerini, finansal neticelerimizde, paydaş ilişkilerimizde, yarattığımız hissedar değerinde ve yükselen itibarımızda görmekten gurur duyuyoruz. Topluluğumuz açısından 2016 yılının farklı bir anlam ve önemi vardı. Yılın hemen başında sevgili ağabeyim Mustafa Koç u hiç beklenmedik bir şekilde kaybetmenin derin acısını ve şokunu yaşadık. Bu vesileyle, kendisini sevgi, özlem ve rahmetle bir defa daha anıyorum. Geçtiğimiz senenin Topluluğumuz açısından diğer bir önemi de kuruluşumuzun 90 ıncı yılı olmasıydı. Ne mutlu ki, 90 yılı aşkın süredir ülkemizde liderliğin, başarının ve güvenin sembolüyüz. Her bir anı emekle, azimle, heyecanla dolu geçen bu 90 yıl; Koç ailesi, çalışanları, bayileri ve iş ortaklarının birlikte oluşturdukları büyük bir başarı tablosudur. Bu tablo ticari bir başarının ötesinde; ülkesine bağlılığın, insanına, değerlerine sahip çıkmanın ve çok çalışmanın örnek bir yansımasıdır. Elde ettiğimiz başarılar, sadece yarattığımız şirketler veya ürünler değil; 90 yıldır istikrarla temsil ettiğimiz değerlerdir. Her türlü koşulda, karşılaştığımız her zorlukta bizi dimdik ayakta tutan güç; kurumsallığa öncelik veren köklü kültürümüz ile etik iş ilkelerine ve evrensel değerlere olan inancımızdır. Topluluğumuzu lider kılan en önemli özellikler uzun vadeli bakış açımız, ülkemiz için çalışmaya ve paydaşlarımızla birlikte ortak fayda yaratmaya verdiğimiz önem ve en iyi olma tutkumuzu her koşulda muhafaza etmemizdir. Yıllardır gururla taşıdığımız bu bayrak, ülkemiz için yarattığımız en büyük değerdir. Kurucumuz Vehbi Koç un anayasası çok açıktır: Devletimiz ve ülkemiz var oldukça bizler de varız. Demokrasi varsa hepimiz varız. Memleketimizin ekonomisini kuvvetlendirmek için elimizden gelen bütün gayreti göstermenin ötesinde; ülkemize ve insanımıza bilim, eğitim, kültür ve sanat alanlarında da hizmet etmenin en büyük sorumluluğumuz olduğuna inanıyorum. Ne mutlu ki; 90 yıl boyunca toplumsal kalkınmaya destek olan çalışmalarımızla da Türkiye nin örnek alınan, öncü kurumu olmayı başardık. Vehbi Koç Vakfı, eğitim, sağlık ve kültür alanlarında değerli kurumları ve öncü çalışmalarıyla her geçen yıl etkinliğini artırırken; başarılarıyla bizler için gurur kaynağı olmaya devam etti. Bundan sonraki süreçte de yeni projelerle insanların hayatlarına dokunmayı sürdüreceğiz. Vakfımıza ve değerli kurumlarımıza ilave olarak, gerek Topluluk olarak hayata geçirdiğimiz, gerekse şirketlerimizde yürütülen çok değerli sosyal sorumluluk faaliyetleri ile ortak değer yaratmayı sürdürdük. Uzun vadeli, stratejik bir bakış açısıyla, çalışanlarımız ve bayilerimizin gücüyle yürüttüğümüz projelerimizin kalıcı çözümler yaratmasını memnuniyetle izliyoruz. Koç Topluluğu olarak bizler 90 yıldır olduğu gibi, bundan sonra da büyük düşüneceğiz ve ülkemize olan inancımızla, katma değer yaratmaya, yatırım yapmaya, istihdam sağlamaya ve gücümüzü aldığımız ülkemizin kalkınması için üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz. Çıktığımız bu yolda, bize güç veren, başarılarımızı sürdürülebilir kılan, bizleri yıllardır hep daha iyiye ve ileriye taşıyan hissedarlarımıza, müşterilerimize, bayilerimize, iş ortaklarımıza, sendikalarımıza, yöneticilerimize ve çalışanlarımıza en içten şekilde teşekkür ediyorum. Saygılarımla, Ömer M. Koç Yönetim Kurulu Başkanı

17 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 13 GENEL KURUL 90 yıl boyunca toplumsal kalkınmaya destek olan çalışmalarımızla da Türkiye nin örnek alınan, öncü kurumu olmayı başardık. Yatırım yapmaya, istihdam sağlamaya ve gücümüzü aldığımız ülkemizin kalkınması için üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz. GÜÇLÜ ULUSLARARASI ORTAKLIKLAR VE HIZ KESMEDEN DEVAM EDEN YATIRIMLAR KOÇ TOPLULUĞU NUN STRATEJİSİNİN TEMELİNİ OLUŞTURMAKTADIR.

18 14 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU RAPORU Değerli Ortaklarımız, Koç Holding in 53 üncü Genel Kurul toplantısına hoş geldiniz. Koç Holding in 2016 yılına ait Faaliyet Raporu nu incelemelerinize sunuyoruz. Rapor un ilk bölümünde Şirket ile ilgili genel bilgiler, hedefler, stratejiler ve Koç Holding Yönetimi nin 2016 yılı faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelere yer verilirken; iş kollarımız bazındaki gelişmeler takip eden sayfalarda detaylı olarak sunulmuştur. Rapor un ikinci bölümünde ise, Koç Holding in bağımsız denetimden geçmiş 31 Aralık 2016 tarihli konsolide finansal tabloları ve bunlara ilişkin notlar ile Sermaye Piyasası Kurulu nun (SPK) açıklanmasını öngördüğü diğer bilgiler yer almaktadır. Bu Rapor da sunulan mali neticeler, SPK nın II sayılı Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği uyarınca Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları ( TMS/TFRS ) ve SPK tarafından belirlenen formatlar ile uyumlu olarak konsolide bazda hazırlanmıştır. İhracat gelirleri gibi, yabancı para cinsinden olan rakamlar hariç, yabancı para cinsinden olan tüm değerler, TL tutarlar üzerinden gelir tablosu kalemleri için (net dönem kârı dahil) ilgili yıl ortalama; bilanço kalemleri için ise ilgili yılsonu kurları esas alınarak çevrilmiştir. Değerli Ortaklarımız, Şimdi, Koç Holding Yönetim Kurulu adına, 31 Aralık 2016 tarihinde sona eren mali yıla ilişkin temel tespit ve değerlendirmelerimizi sizinle paylaşmak istiyorum. EKONOMİK GELİŞMELER 2016 yılına ilişkin genel değerlendirme ve 2017 beklentileri Dünya ekonomisi 2016 da IMF nin tahminlerine göre %3,1 büyümüştür. Global finansal krizin etkilerinden hala tam olarak kurtulamayan gelişmiş ülkelerin yanı sıra, önceki yıllarda dünya ekonomisinin itici gücü olan gelişmekte olan ülkelerde son 2 yıldır yaşanan sıkıntılar dünya ekonomisindeki zayıflığın temel belirleyicileri olmuştur. Her ne kadar büyüme oranı 2015 e göre yavaşlasa da, ABD ekonomisi 2016 da büyük ölçüde sağlığına kavuşmuştur. İşsizlik oranının %5 in altına düştüğü, enflasyonun ise %2 yi aştığı ABD de Fed, Aralık ta bir kez daha faiz artırımına gitmiştir. Daha da önemlisi, Fed yetkilileri 2017 de faizleri 3 kez daha artırabileceklerini açıklayarak, daha az sayıda faiz artışı beklemekte olan piyasaları şaşırtmıştır. Bu arada, 8 Kasım daki seçimlerden zaferle çıkan Donald Trump ın genişlemeci maliye politikası ve yüklü altyapı yatırımları içeren vaatleri de, ABD ekonomisine ilişkin beklentileri güçlendirmektedir. Avrupa Merkez Bankası nın parasal genişleme programının da desteğiyle, Euro Bölgesi nde ekonomik aktivite yavaş bir tempoda da olsa büyümesini sürdürmektedir. Avrupa nın en büyük ekonomisi olan Almanya 2016 da %1,9 büyüyerek son 5 yılın en yüksek büyüme hızına ulaşırken; İtalya da da ekonomik aktivitenin hafif de olsa canlandığı gözlenmiştir. Bölgenin diğer büyük ekonomileri olan Fransa ve İspanya da da büyüme oranları bir önceki yıla benzer düzeylerde gerçekleşmiştir.

19 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 15 GENEL KURUL ENFLASYON (TÜFE) (%) CARİ İŞLEMLER AÇIĞI (MİLYAR ABD DOLARI) 2017 Merkez Bankası Tahmini 8, Hükümet Tahmini 32, , , , ,1 Avrupa da 2016 daki en önemli gelişme, Birleşik Krallık ta 23 Haziran da yapılan referandumdan, Avrupa Birliği (AB) den ayrılma kararının çıkması olmuştur. Avrupa nın geleceğine yönelik yeni tartışmalar başlatan bu kararın İngiltere ekonomisi üzerinde henüz olumsuz bir etkisi görülmemiş olsa da, orta ve uzun vadede hem İngiltere hem de AB nin geri kalanı açısından ne tür etkileri olabileceği bugün itibarıyla tam olarak öngörülememektedir. Başta Çin olmak üzere, gelişmekte olan ülkeler 2016 da alışılagelmiş büyüme oranlarının gerisinde kalmıştır. Rusya ve Brezilya ekonomileri 2016 da da daralırken, Hindistan, Meksika ve Güney Afrika gibi önemli ekonomilerde de büyüme hızları bir önceki seneye göre önemli ölçüde düşmüştür. Dünyada bu gelişmeler olurken, ülkemizde yurt içi siyasi gelişmeler, devam eden iç güvenlik kaygıları ve jeopolitik riskler gündemi meşgul etmiştir. Mayıs ta Başbakan Davutoğlu nun görevi bırakması piyasalarda kısa süreli bir dalgalanma yaratsa da, oldukça kısa ve sorunsuz bir geçiş döneminin ardından Binali Yıldırım ın başbakanlığı devralması piyasaları rahatlatmıştır. Ancak, 15 Temmuz gecesi yaşanan darbe girişimi ülke çapında büyük bir şok etkisi yaratmıştır. Devlet ve millet bütünlüğüyle hızla üstesinden gelinen darbe girişimi sırasında sarsılan piyasalar, sonrasında hızla toparlansa da, 23 Eylül de Moody s in Türkiye nin kredi notunu yatırım yapılabilir seviyesinin altına indirmesi oldukça olumsuz bir etki yaratmıştır da enflasyon %5 lik Merkez Bankası hedefinin oldukça üzerinde seyretmiştir. Bazı vergi artışları, gıda fiyatlarındaki dalgalanmalar ve zayıf TL nin etkisiyle yükselen enflasyon yılı %8,5 seviyesinde kapatmıştır. Uluslararası piyasalarda petrol ve emtia fiyatlarında son aylarda gözlenen artış ve TL deki değer kaybının fiyatlar üzerindeki gecikmeli etkileri göz önünde bulundurulduğunda, enflasyonunun 2017 de hedeflere yaklaşması beklenmemektedir. Avrupa daki toparlanmanın etkisiyle bu kıtaya olan ihracatımız artmıştır. Ancak, Rusya ve Orta Doğu başta olmak üzere diğer önemli ihraç pazarlarımızdaki sıkıntılar, ihracatın büyümeye arzu edilen düzeyde katkı sağlamasına izin vermemiştir. Öte yandan, İran ın dünya ekonomisine yeniden entegrasyonu ve Rusya ile yaşanan krizin yılın 2 nci yarısında çözüme kavuşması sonucunda, 2016 nın son çeyreğinde ihracat güçlenme eğilimi göstermiştir. Tüm bunların sonucunda, 2016 da ihracat bir önceki yıla göre %0,9 düşmüştür. Petrol ve diğer emtia fiyatlarının yılın büyük kısmında düşük seviyelerde kalması, 2016 da ithalat faturamızın azalmasına neden olmuştur. Yatırımların zayıf seyrettiği bir sene olması itibarıyla ara malı ithalatının da düşük kaldığı 2016 da toplam ithalat %4,2 gerilemiştir. İthalatın ihracattan daha fazla düşmesi sonucunda 2016 da dış ticaret açığı azalmış olsa da, yaklaşık %30 azalan turizm gelirleri nedeniyle cari işlemler açığında hafif bir artış gözlenmiştir. Dünyada ve ülkemizde yaşanan bu sıkıntıların sonucunda, Türkiye ekonomisi 2016 da beklentilerden daha yavaş bir büyüme performansı sergilemiştir. Darbe girişiminin yanı sıra, 2 uzun bayram tatili ve çok zayıf geçen turizm sezonunun etkisiyle, 2016 nın 3 üncü çeyreğinde ekonomi %1,8 daralmış ve yılın ilk 9 ayında büyüme oranının %2,2 de kalmasına neden olmuştur. Yılın son çeyreğinde yurt içi tüketim talebinde gözlenen canlanmanın ve kamunun tüketim ve yatırım harcamalarının da desteğiyle, büyümenin yeniden toparlanması beklenmektedir.

20 16 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU RAPORU KOÇ TOPLULUĞU VE KOÇ HOLDİNG 2016 yılına ilişkin genel değerlendirme Gerek Türkiye ekonomisi, gerekse dünyanın önde gelen şirketleri arasında güçlü konuma sahip olan Şirketimiz, dünyanın en büyük 500 şirketi sıralamasında yer almaktadır. Koç Topluluğu kombine cirosunun Türkiye nin tahmini GSYH sına oranı %6; halka açık şirketlerimizin Borsa İstanbul da işlem gören tüm şirketlerin piyasa değeri içerisindeki payı ise 2016 yılsonu itibarıyla %20 olmuştur. Bağlı ortaklarımız ve iş ortaklıklarımızın toplam kombine ihracat rakamı 2016 yılında Türkiye nin toplam ihracatının yaklaşık %9 unu teşkil etmiştir. Dış pazarlarımızı çeşitlendirme stratejilerimiz doğrultusunda, mevcut pazarlarda pazar payı kazanırken, yeni pazarlarda faaliyetlerimizi geliştirdik. Şirketlerimiz, 2016 yılında da Türkiye ihracatındaki şampiyonluklarını sürdürdüler YURT DIŞI GELİRLERİN BÖLGESEL DAĞILIMI (KOMBİNE-MİLYAR ABD DOLARI) Ünitesi nin katkısıyla %76,6 oranında beyaz ürün verimine ulaşılmış, rekor seviyede 27,9 milyon ton ürün üretilmiştir. Geçtiğimiz yılın 1,5 milyon ton (%5) üzerinde; 30,3 milyon ton ürün satışı gerçekleştirilmiştir. Opet, 2016 yılında yaklaşık %8 büyüyen akaryakıt dağıtım sektöründe pazar payını artırarak 2 ncilik konumunu sağlamlaştırmıştır. Şirket uyguladığı risk politikaları sayesinde, piyasada yaşanan kur ve fiyat hareketlerinden finansal olarak olumlu yönde etkilenmiştir. Aygaz 2016 yılında 2,1 milyon ton ile rekor seviyede LPG satış hacmine ulaşmıştır. Tüpgazda bayi ve %42 pazar payıyla, otogazda ise bayi ve %25 pazar payıyla sektördeki açık ara liderliğini sürdürmüştür. Entek 2016 da, 114 milyon TL doğal gaz santrallerinden, 45 milyon TL hidro santrallerinden, 143 milyon TL ticari satışlardan olmak üzere toplam 302 milyon TL konsolide satış geliri elde etmiştir. OTOMOTİV ŞİRKETLERİ VERGİ ÖNCESİ KÂR (KOMBİNE-MİLYON TL) %17 YILLIK ARTIŞ 1,0 %6 5 11,3 %72 1,8 % ,1 %1 1,3 %8 0,1 % yılında sektörlerimizde gerçekleştirilen başlıca faaliyetler şunlardır: ENERJİ ŞİRKETLERİ VERGİ ÖNCESİ KÂR (KOMBİNE-MİLYON TL) Enerji şirketlerimizin kombine vergi öncesi kârı 2016 yılında geçen yıla göre %1 artarak 2,5 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. %1 YILLIK ARTIŞ Tüpraş 2016 yılında tüm rafinerilerinde maksimum kapasite kullanımına ulaşmış, ham petrol işleme kapasite kullanım oranı %100,9, ara ürün dahil %105,3 olarak gerçekleşmiştir. Dönüşüm ünitelerinin etkin kullanımı ve Fuel Oil Dönüşüm Otomotiv şirketlerimizin 2016 yılında kombine vergi öncesi kârı geçen yıla göre %17 artış sergileyerek 2,4 milyar TL seviyesine yükselmiştir te ilk kez 1 milyon adet seviyesine ulaşan Türkiye otomotiv pazarı, 2016 da da benzer performansı tekrarlamıştır. Şirketlerimiz sektördeki güçlü pozisyonlarını muhafaza ederken, Koç Topluluğu olarak liderliğimiz devam etmiştir yılında %17 artışla yaklaşık 720 bin adet olarak gerçekleşen toplam otomotiv üretimimiz Türkiye toplam otomotiv üretiminin %48 ini oluşturmuştur. Toplam otomotiv ihracatımız %26 artışla yaklaşık 537 bin adede ulaşarak, Türkiye otomotiv ihracatının %47 sini teşkil etmiştir. Toplam iç piyasa pazar payımız %22 olarak gerçekleşmiş; Ford Otosan 3 üncü, Tofaş ise 4 üncü olmuştur. Ford Otosan ın dünyada sadece Yeniköy Fabrikası nda üretilen modeli Ford Courier, güçlü performansını 2016 da da sürdürmüş ve Türkiye de en çok tercih edilen hafif ticari araç olmuştur. Şirket ticari araçlarda toplam %29,9 payla liderlik pozisyonunu pekiştirmiştir. Ford markası Avrupa ticari araç satışlarında 2015 yılında yakaladığı 1 inciliği devam ettirirken, bu başarıda önemli katkı sahibi olan Ford Otosan toplam ihracatını 257 bin adede çıkartmıştır. 100 milyon ABD Doları yatırımla geliştirilen yeni nesil Ecotorq motorların seri imalatı, yıl içerisinde devreye alınmıştır.

21 Tofaş ın 2015 Kasım ayında satışa sunulan Fiat Egea Sedan modeli, 2016 da Türkiye nin en çok tercih edilen aracı olmuştur. Egea ailesinin Hatchback ve Station Wagon modellerinin üretimi de yıl içerisinde devreye alınmıştır. Fiat Egea ailesi ihraç pazarlarında da Fiat Tipo ve Dodge Neon model isimleri ile satılmaktadır. Tofaş hafif ticari araç pazarında ise, %23,7 pay ile 2 nci sırada yer almıştır. Şirket, üretim kapasitesini de 2016 yılı sonunda açıkladığı inovatif çözümler ve yeni gövde hattı yatırımı ile yıllık 450 bin adede yükseltmiştir. TürkTraktör, 2016 da Türkiye nin toplam traktör üretimin %70 ini karşılarken; 130 dan fazla ülkeye yaptığı satışlarla da traktör ihracatının %90 ını gerçekleştirmiştir. Yıl toplamında 46 bin adet üretim, 33,6 bin adet yurt içi satış, 12,6 bin adet ihracat rakamına ulaşmıştır. Otokar faaliyet gösterdiği otobüs segmentlerinde liderliğini korumuş ve 2016 yılında Türkiye de satılan her 5 otobüsten 2 si Otokar markalı olmuştur. Otobüs ihracatı da %18 artmıştır. Savunma sanayiinde Türkiye nin lider kara araçları üreticisi konumunu koruyan şirket, tasarımını gerçekleştirdiği Altay ana muharebe tankının seri üretimi için teklifini sunmuştur. Otokoç yaklaşık 69 bin yeni araç satışı gerçekleştirerek toplam pazardan %7 pay almıştır. Gerek kısa süreli, gerekse operasyonel kiralamada büyümesini sürdürmüştür. Budget markası ile Gürcistan ve Kuzey Kıbrıs yatırımlarını gerçekleştirmiş ve yurt dışındaki operasyonların sayısı 6 ya ulaşmıştır. DAYANIKLI TÜKETİM ŞİRKETLERİ VERGİ ÖNCESİ KÂR (KOMBİNE-MİLYON TL) Dayanıklı Tüketim şirketlerimizin kombine vergi öncesi kârı 2016 yılında geçen yıla göre %3 artarak 813 milyon TL seviyesinde gerçekleşmiştir %3 YILLIK ARTIŞ Arçelik, 2016 yılında da kritik pazarlardaki daralmalara ve ekonomik dalgalanmalara rağmen güçlü ve istikrarlı büyümesini sürdürmüş, faaliyet kârlılığını artırmayı başarmıştır. Arçelik, bir önceki yıla göre %13,6 artışla milyon TL konsolide ciro gerçekleştirmiştir. Bu cironun %60 ı uluslararası pazarlardan elde edilmiştir. Türkiye beyaz eşya pazarında tartışılmaz liderliğini devam ettiren Arçelik; Beko markası ile Avrupa da 2 nciliğini, solo beyaz eşyada da liderliğini sürdürmüştür. Nüfus bakımından dünyanın 6 ncı büyük ülkesi Pakistan ın lider beyaz eşya markası Dawlance, 3 üretim tesisi ve dağıtım ağıyla birlikte satın alınmıştır. Romanya daki faaliyetleri genişletmek amacı ile yeni bir fabrika yatırımına başlanmıştır. Söz konusu tesisin, Arçelik in Endüstri 4.0 standartlarına sahip ilk model üretim tesisi olması planlanmaktadır. Beko markası ile ABD pazarına giriş yapan Şirket, 2017 yılı ve sonrasında bu pazardaki varlığını artırmayı da öncelikli hedefleri arasında belirlemiştir. KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 17 Türkiye de Arçelik Pazarlama A.Ş. ile yeni bir yapılanmaya gidilmiş olup, hedef yurt içi pazardaki liderliğin pekiştirilmesidir. Arçelik-LG, yenilikçi yaklaşımı, güçlü teknolojik altyapısı, geniş dağıtım ve servis ağı sayesinde, yurt içinde %50 den fazla pazar payıyla lider konumunu muhafaza etmektedir. Aynı zamanda Afrika, Avrupa ve Orta Doğu başta olmak üzere klima üretiminin yaklaşık %40 ı ihraç edilmektedir. FİNANS ŞİRKETLERİ VERGİ ÖNCESİ KÂR (KOMBİNE-MİLYON TL) %21 YILLIK ARTIŞ Finans şirketlerimizin kombine vergi öncesi kârı 2016 yılında geçen yıla göre %21 artış göstererek 4,1 milyar TL seviyesine yükselmiştir. Yapı Kredi 2016 yılında, 2013 yılının sonunda başlattığı Büyüme Odaklı Yatırım Stratejisi nin Hasat Dönemi ne girmiştir yılında Yapı Kredi nin toplam nakdi kredileri 176,5 milyar TL ye ulaşmıştır yılı boyunca 731 bin yeni net aktif müşteri kazanan banka, 2016 da hem kredilerde hem de mevduatta özel bankaların üzerinde büyüme gerçekleştirmiştir. Aynı zamanda, gider/gelir rasyosu da iyileşerek %49 dan %44 seviyesine gelmiştir. Banka toplam nakdi ve gayri nakdi krediler hacminde %11,0 pazar payı ile tüm bankalar arasında 4 üncü, özel bankalar arasında %17,0 pazar payıyla 3 üncü sıradadır. Toplam mevduatta ise sektörde %10,6 pazar payı ile 5 inci, özel bankalar arasında %16,0 pazar payı ile 4 üncü sıradadır. Yapı Kredi için 2016 yılı, mobil bankacılık başta olmak üzere tüm dijital kanalların hızla geliştirilip zenginleştirilmeye devam edildiği bir yıl olmuştur. Son bir yılda mobil bankacılık hizmetlerini aktif olarak kullanan müşteri sayısı %62 artarak 2,4 milyona, internet bankacılığında ise %27 artarak 3,3 milyona ulaşmıştır. Yapı Kredi nin dijital bankacılıkta pazar payı son 16 çeyrektir aralıksız olarak büyümüştür. Müşterilere satış noktasında finansman alternatifleri sunan Koçfinans, 2016 yılında kredi portföyünde bir önceki yıla göre %20 büyüme sağlamıştır. Gıda sektöründe faaliyet gösteren şirketimiz Tat, 2016 yılında liderliğini pekiştirmek ve pazar pozisyonunu güçlendirmek amacıyla piyasaya yeni ürünler sürmeye devam etmiş, markalarıyla duygusal bağı kuvvetlendiren iletişim çalışmaları ve özellikle gençleri hedefleyen dijital faaliyetler gerçekleştirmiştir. Ev geliştirme perakendeciliği sektöründe 20 ilde toplam 63 mağaza ve 234 bin m 2 lik satış alanı ile lider olan Koçtaş, 2016 yılında 11,1 milyon müşteriye hizmet vermiştir. Mağaza yayılımını, küçük formattaki 9 yeni Koçtaş Fix mağazası ile sürdürmüştür. GENEL KURUL

22 18 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU RAPORU KOÇ HOLDİNG KONSOLİDE FİNANSAL BİLGİLER TABLOSU (MİLYON TL) DEĞİŞİM % Gelirler Faaliyet kârı Vergi öncesi kâr Net dönem kârı Net dönem kârı - Ana ortaklık payları Hisse başına kazanç (Kr) 1,364 1,407-3 Faiz, vergi ve amortisman öncesi kâr - FAVÖK Faaliyet kârı / Gelirler (%) 9,8 9,6 0,2 (1) Toplam varlıklar Toplam yükümlülükler Toplam özkaynaklar Ana ortaklığa ait özkaynaklar Yatırım harcamaları Amortisman ve itfa payları Gelirler / Toplam varlıklar 0,81 0,95-0,14 (1) Faaliyet kârı / Toplam varlıklar (%) 7,9 9,1-1,2 (1) Özkaynak verimliliği (%) 15,5 18,2-2,7 (1) Cari oran 1,53 1,43 0,1 (1) Toplam yükümlülükler / Toplam özkaynaklar 1,4 1,2 0,2 (1) (1) Oranlardaki değişimler fark puan olarak verilmiştir. Mali ve operasyonel sonuçlarımız hakkında Değerli Ortaklarımız, Dengeli portföy yapısı, güçlü nakit pozisyonu, risk yönetimi ve verimlilik artırıcı uygulamaları ile Topluluğumuz, 2016 yılında finansal pozisyonunu güçlendirerek tüm faaliyet alanlarında başarılı neticeler almaya devam etmiştir. KOÇ HOLDİNG KONSOLİDE NET DÖNEM KÂRI (ANA ORTAKLIK PAYI-MİLYON TL) Koç Holding in 2016 yılı kombine gelirleri %8 artış ile milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu rakamdan, uluslararası muhasebe standartları uyarınca konsolidasyon gereği yapılan eliminasyon ve diğer düzeltmeler sebebiyle milyon TL ve iş ortaklıklarının özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilmesi sebebiyle de milyon TL nin düşülmesi sonucunda ulaşılan Koç Holding net konsolide gelirleri ise milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Koç Holding in konsolide faaliyet kârı %4 artışla milyon TL ye yükselmiş; konsolide vergi öncesi kârı ise milyon TL olmuştur yılı konsolide net dönem kârı milyon TL, bunun içerisindeki ana ortaklık payı ise milyon TL seviyesinde gerçekleşmiştir

23 Koç Holding in konsolide toplam varlıkları %21 artarak 2016 sonunda 88,1 milyar TL ye ulaşmıştır. Ana ortaklığa ait konsolide özkaynak toplamı ise, elde edilen dönem kârı ve yıl içerisinde gerçekleştirilen sermaye hareketleri neticesinde %12 artışla, 2016 sonunda 25,8 milyar TL ye yükselmiştir yılında konsolide bazda 3,3 milyar TL, Topluluk genelinde kombine bazda ise 6,2 milyar TL tutarında yatırım harcaması (verilen avanslar hariç) gerçekleştirilmiştir. En fazla yatırım otomotiv sektöründe gerçekleştirilmiş olup, ağırlığı yeni model ve fabrika yatırımları ile kiralık araç filosu alımları oluşturmaktadır. Hemen ardından enerji verimliliği, operasyonel etkinlik ve kârlılığı artırıcı projeler, çevre yatırımları ve akaryakıt istasyon yatırımları ile enerji sektörü gelmektedir. Çevreye duyarlı yeni model ve teknoloji yatırımlarını sürdüren dayanıklı tüketim sektörü 3 üncü sırada yer almıştır. Topluluk şirketlerinin kombine yurt dışı gelirlerinin toplam tutarı 15,6 milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. Şirket sermayesinin Türk Ticaret Kanunu nun 376 ncı maddesi kapsamında karşılıksız kalıp kalmadığı değerlendirilmiş olup; 2,5 milyar TL olan Koç Holding A.Ş. çıkarılmış sermayesinin, 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla 25,8 milyar TL olan ana ortaklığa düşen özkaynaklar ile varlığını fazlasıyla koruduğu ve net finansal borç/özsermaye çarpanı 0,39 olan Şirket in borç yapısının sağlıklı bir şekilde faaliyetlerin devamına elverişli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 19 İstihdam ve sendika ilişkileri Koç Holding, bağlı ortaklıkları ve iş ortaklıklarının 2016 yılsonu toplam personel sayısı dır. En yüksek istihdam %32 lik pay ile dayanıklı tüketim sektöründedir. Dayanıklı tüketim sektörünü %29 luk pay ile otomotiv sektörü ve %20 lik pay ile finans sektörü izlemektedir yılı istihdam ve sendika ilişkileri açısından işyeri barışının korunduğu bir yıl olmuştur. Değerli ortaklarımız, Koç Topluluğu na sürekli güvenini esirgemeyen başta siz değerli ortaklarımıza, müşterilerimize, bayilerimize, tedarikçilerimize, yan sanayimize, iş ortaklarımıza, sendikalarımıza ve başarılarımızdaki üstün ve özverili katkılarını her türlü takdirin üzerinde tuttuğumuz çalışanlarımıza yönetim kurulumuz adına teşekkürlerimi sunarım yılında da Koç Topluluğu kârlı ve sürdürülebilir büyüme hedefi ile faaliyet göstermeye devam edecek; istihdamı artırmaya ve verimliliğimizi yükseltmeye yönelik yatırımlarımız sürdürülecektir. Genel Kurulumuzu onurlandıran siz değerli ortaklarımızı ve temsilcilerini saygıyla selamlarım. GENEL KURUL Ömer M.Koç Yönetim Kurulu Başkanı

24 20 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU (GİRİŞ VE GÖRÜŞ) Bağımsız Denetçi Raporu görüş sayfasının tamamı sayfa 179 da yer almakta olup, giriş ve görüş kısmı aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır: Giriş Koç Holding Anonim Şirketi ( Koç Holding veya Şirket ), bağlı ortaklıkları ve iş ortaklıklarının (birlikte Grup olarak anılacaktır). 31 Aralık 2016 tarihli konsolide bilançosu ile aynı tarihte sona eren yıla ait konsolide gelir tablosu, konsolide diğer kapsamlı gelir tablosu, konsolide özkaynaklar değişim tablosu, konsolide nakit akış tablosu ile önemli muhasebe politikalarını özetleyen dipnotlar ve diğer açıklayıcı notlardan oluşan ilişikteki konsolide finansal tablolarını denetlemiş bulunuyoruz. Görüş Görüşümüze göre ilişikteki konsolide finansal tablolar, Koç Holding Anonim Şirketi nin, bağlı ortaklıklarının ve iş ortaklıklarının 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait finansal performansını ve nakit akışlarını, Türkiye Muhasebe Standartları na uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır.

25 KOÇ HOLDİNG A.Ş. KONSOLİDE BİLANÇO KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 21 GENEL KURUL BİN TL Toplam dönen varlıklar Toplam duran varlıklar TOPLAM VARLIKLAR Toplam kısa vadeli yükümlülükler Toplam uzun vadeli yükümlülükler TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER TOPLAM ÖZKAYNAKLAR TOPLAM KAYNAKLAR KOÇ HOLDİNG A.Ş. KONSOLİDE GELİR TABLOSU BİN TL Gelirler Maliyetler Brüt kâr Esas faaliyet kârı Vergi öncesi kâr Vergi geliri / gideri Net dönem kârı Ana ortaklık payları Hisse başına kazanç (Kr) 1,364 1,407

26 22 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 2016 YÖNETİM KURULU *, ** Rahmi M. Koç Şeref Başkanı Ömer M. Koç Başkan Ali Y. Koç Başkan Vekili Semahat S. Arsel Üye Temel K. Atay Üye Dr. Bülent Bulgurlu Üye Caroline Nicole Koç Üye İpek Kıraç Üye Levent Çakıroğlu Üye, CEO * Özgeçmişler için bkz. sayfa ** Şirket Genel Kurulu nca verilen izin çerçevesinde yönetim organı üyelerinin kendisi veya başkası adına yaptığı işlemler ile rekabet yasağı kapsamındaki faaliyetleri hakkında bilgiler için bkz. Bilgilendirme Dokümanı 14 no lu gündem maddesine ilişkin açıklama (sayfa 258).

27 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 23 GENEL KURUL Prof. Dr. John H. McArthur Üye Prof. Dr. Heinrich V. Pierer Üye Peter Denis Sutherland Üye Dr. Kwok King Victor Fung Bağımsız Üye Muharrem Hilmi Kayhan Bağımsız Üye Kutsan Çelebican Bağımsız Üye Mustafa Kemal Olgaç Bağımsız Üye Jacques Albert Nasser Bağımsız Üye Anne Lauvergeon Bağımsız Üye

28 24 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KÂR DAĞITIM POLİTİKASI Şirketimiz Türk Ticaret Kanunu hükümleri, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri, Vergi Düzenlemeleri ve diğer ilgili düzenlemeler ile Esas Sözleşmemizin kâr dağıtımı ile ilgili maddesi çerçevesinde kâr dağıtımı yapmaktadır. Kâr dağıtımında, Kurumsal Yönetim İlkeleri ne uygun olarak pay sahipleri ve Şirket menfaatleri arasında dengeli ve tutarlı bir politika izlenmektedir. İlke olarak, ilgili düzenlemeler ve finansal imkânlar elverdiği sürece, piyasa beklentileri, uzun vadeli Topluluk stratejimiz, Şirketimiz, iştirak ve bağlı ortaklıklarının sermaye gereksinimleri, yatırım ve finansman politikaları, kârlılık ve nakit durumu dikkate alınarak Sermaye Piyasası Düzenlemeleri çerçevesinde hesaplanan dağıtılabilir dönem kârının asgari %5 i pay sahiplerine nakden dağıtılır. Esas Sözleşmemizin 19 uncu maddesi çerçevesinde, vergi öncesi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe, mali yükümlülükler ve Sermaye Piyasası Mevzuatı na göre ayrılan birinci temettüden sonra kalan tutar üzerinden Genel Kurul da alınacak karar çerçevesinde en çok %2 oranında Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na pay verilir. Ayrıca, Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde belirlenen birinci temettüye halel gelmemek şartıyla, vergi öncesi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe, mali yükümlülükler ve ödenmiş sermayenin %5 i indirildikten sonra kalan tutarın %3 ü intifa senedi sahiplerine tahsis edilir. Ancak intifa senedi sahiplerine ödenecek pay, safi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe ve SPK düzenlemelerine göre hesaplanan birinci temettü indirildikten sonra kalan tutarın 1/10 undan fazla olamaz. Türk Ticaret Kanunu na göre ayrılması gereken yedek akçeler ile yukarıda pay sahipleri için belirlenen kâr payı ayrılmadıkça; başka yedek akçe ayrılmasına, ertesi yıla kâr aktarılmasına ve intifa senedi sahiplerine ve Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na kârdan pay dağıtılmasına karar verilemeyeceği gibi, pay sahipleri için belirlenen kâr payı nakden ödenmedikçe bu kişilere kârdan pay dağıtılamaz. Kâr dağıtımının Genel Kurul toplantısını takiben en geç bir ay içinde yapılması amaçlanmakta olup, kâr dağıtım tarihine Genel Kurul karar vermektedir. Genel Kurul veya yetki verilmesi halinde Yönetim Kurulu, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri ne uygun olarak kâr payının taksitli dağıtımına karar verebilir. Şirket Esas Sözleşmesi ne göre; Yönetim Kurulu, Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş olmak ve Sermaye Piyasası Düzenlemeleri ne uymak kaydı ile kâr payı avansı dağıtabilir. KÂR DAĞITIM TEKLİFİ Koç Holding A.Ş. yönetimi tarafından hazırlanan ve Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi (A member firm of Ernst & Young Global Limited) tarafından denetlenen, 1 Ocak 31 Aralık 2016 hesap dönemine ilişkin, TMS/TFRS esasına göre hazırlanan finansal tablolarda ana ortaklığa isabet eden net dönem kârından, Türk Ticaret Kanunu nun 519 uncu maddesi uyarınca hesaplanan ,70 TL tutarında kanuni yedek akçe düşüldükten sonra, Sermaye Piyasası düzenlemelerine uygun olarak ,30 TL dağıtılabilir kâr elde edildiği, bu tutara yıl içinde yapılan ,26 TL bağışın eklenmesi ile ,56 TL birinci temettü matrahı oluştuğu; Yasal kayıtlara göre hazırlanan mali tablolar esas alındığında ise net dönem kârından Türk Ticaret Kanunu nun 519 uncu maddesi uyarınca ,70 TL tutarında %5 kanuni yedek akçe ayrıldıktan sonra ,35 TL dağıtılabilir kârın oluştuğu, görülmüş olup; i. Sermaye Piyasası Mevzuatı ile Esas Sözleşme hükümlerine ve Kâr Dağıtım Politikası na göre kâr dağıtımının; ,53 TL Ortaklara birinci temettü, ,00 TL Esas Sözleşmemizin 19/c maddesine göre Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na, ,14 TL Esas Sözleşmemizin 19/d maddesine göre intifa senedi sahiplerine, ,97 TL Ortaklara ikinci temettü şeklinde gerçekleştirilmesi; ii. Ortaklara ödenecek birinci ve ikinci temettü toplamı olan ,50 TL tutarındaki temettünün tamamının nakden ödenmesi; iii. Ortaklara nakden ödenecek ,50 TL temettü ile intifa senedi sahiplerine tahsis edilen ,14 TL olmak üzere toplam ,64 TL nakit ödemelerin ,33 TL tutarındaki kısmının cari yıl yasal kârının istisna kazançlarına isabet eden kısmından, ,31 TL tutarındaki kısmının cari yıl yasal kârının diğer kazançlara isabet eden kısmından karşılanarak ödenmesi; Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na tahsis edilen ,00 TL lık nakit ödemenin ise cari yıl yasal kârının diğer kazançlara isabet eden kısmından karşılanması; iv. Tam mükellef kurumlar ile Türkiye de bir işyeri veya daimi temsilci aracılığı ile kâr payı elde eden dar mükellef kurum ortaklarımıza, %32,59 nispetinde ve 1,00 TL nominal değerli pay için 0,3259 TL brüt=net nakit temettü; diğer pay sahiplerimize ise 1,00 TL nominal değerli pay için %32,59 nispetinde 0,3259 TL brüt, %27,7134 nispetinde 0, TL net nakit temettü ödenmesine; v. Cari yıl yasal kârından ortaklara ödenen temettü ve intifa senedi sahipleri ile Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na yapılan ödemeden sonra kalan ,71 TL nin fevkalade yedek akçe olarak ayrılması; TMS/TFRS esasına göre hazırlanan finansal tablolardaki bakiye ,67 TL nin olağanüstü yedeklere aktarılması; vi. Ödeme tarihinin 6 Nisan 2017 günü olarak tespit edilmesi hususlarını Genel Kurul un onayına sunuyoruz.

29 KÂR DAĞITIM TABLOSU KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 25 GENEL KURUL KOÇ HOLDİNG A.Ş. NİN 2016 YILI KÂR PAYI DAĞITIM TABLOSU (TL) 1. Ödenmiş / Çıkarılmış Sermaye ,00 2. Genel Kanuni Yedek Akçe (Yasal Kayıtlara Göre) ,63 Esas sözleşme uyarınca kâr dağıtımında imtiyaz var ise söz konusu imtiyaza ilişkin bilgi: Yoktur SPK YA GÖRE YASAL KAYITLARA (YK) GÖRE 3. Dönem Kârı , ,35 4. Vergiler ( - ) , ,30 5. NET DÖNEM KÂRI ( = ) , ,05 6. Geçmiş Yıllar Zararları ( - ) Genel Kanuni Yedek Akçe ( - ) , ,70 8. NET DAĞITILABİLİR DÖNEM KÂRI (=) , ,35 Yıl İçinde Dağıtılan Kâr Payı Avansı (-) - - Kâr Payı Avansı Düşülmüş Net Dağıtılabilir Dönem Kârı/Zararı , ,35 9. Yıl İçinde Yapılan Bağışlar ( + ) , BAĞIŞLAR EKLENMİŞ NET DAĞITILABİLİR DÖNEM KÂRI , , ORTAKLARA BİRİNCİ KÂR PAYI - Nakit , ,50 - Bedelsiz TOPLAM , , İmtiyazlı Pay Sahiplerine Dağıtılan Kâr Payı DAĞITILAN DİĞER KÂR PAYI , ,00 - Yönetim Kurulu Üyelerine Çalışanlara (Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı) , ,00 - Pay Sahibi Dışındaki Kişilere İNTİFA SENEDİ SAHİPLERİNE DAĞITILAN KÂR PAYI , , ORTAKLARA İKİNCİ KÂR PAYI , , Genel Kanuni Yedek Akçe Statü Yedekleri Özel Yedekler OLAĞANÜSTÜ YEDEK , , Dağıtılması Öngörülen Diğer Kaynaklar Geçmiş Yıl Kârı Olağanüstü Yedekler Kanun ve Esas Sözleşme Uyarınca Dağıtılabilir Diğer Yedekler - - NET KOÇ HOLDİNG A.Ş. NİN 2016 YILINA AİT KÂR PAYI ORANLARI TABLOSU TOPLAM DAĞITILAN KÂR GRUBU TOPLAM DAĞITILAN KÂR PAYI PAYI / NET DAĞITILABİLİR DÖNEM KÂRI 1 TL NOMİNAL DEĞERLİ PAYA İSABET EDEN KÂR PAYI (NET) NAKİT (TL) BEDELSİZ (TL) ORAN (%) TUTARI (TL) ORAN (%) A Grubu ,33-6,52 0, ,5900 B Grubu ,80-15,83 0, ,7134 TOPLAM ,13-22,34 (*) A grubu payların tamamı tam mükellef tüzel kişilerden oluştuğu için stopaj sözkonusu değildir. B grubu hisselerin stopaja tabi olmadığı bilinen tüzel kişi ortakların payına isabet eden kısım için stopajsız hesaplama yapılırken, bilinmeyen kısmın tamamı için stopaj olduğu varsayılarak hesaplama yapılmıştır. (**) Temettü ve intifa payı toplamı olan ,64 TL nin ,33 TL si cari yıl yasal kârının istisna kazançlarına isabet eden kısmından, ,31 TL si ise cari yıl yasal kârının diğer kazançlara isabet eden kısmından karşılanacak olup, istisna olmayan kazançlara isabet eden kısım üzerinden stopaj uygulanacaktır.

30 26 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ESAS SÖZLEŞME TADİLİ Yönetim Kurulumuzun 13 Ocak 2017 tarihli toplantısında; kayıtlı sermaye tavanının geçerlilik süresinin uzatılması amacıyla Şirket Esas Sözleşmesi nin Sermaye başlıklı 6 ncı maddesinin değiştirilmesi için Sermaye Piyasası Kurulu ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ndan gerekli izinlerin alınmasına ve izinlerin alınmasını takiben değişikliklerin, yapılacak ilk Genel Kurul Toplantısı nda pay sahiplerinin onayına sunulmasına karar verilmiştir. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 20 Ocak 2017 tarihinde, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından 1 Şubat 2017 tarihinde uygun görülen ve Genel Kurul Gündemi nin 7 nci maddesinde ortaklarımızın onayına sunulacak olan Esas Sözleşme değişiklik tasarıları aşağıda yer almaktadır. ESKİ METİN Şirket, mülga 2499 sayılı Kanun hükümlerine göre kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş ve Sermaye Piyasası Kurulu nun tarih ve 219 sayılı izni ile kayıtlı sermaye sistemine geçmiştir. Şirket in kayıtlı sermaye tavanı TL (Beşmilyar Türk Lirası) olup, her biri 1 Kr (Bir Kuruş) itibari değerde nama yazılı (Beşyüzmilyar) adet paya bölünmüştür. Sermaye Piyasası Kurulu nca verilen kayıtlı sermaye tavanı izni yılları 5 yıl için geçerlidir yılı sonunda izin verilen kayıtlı sermaye tavanına ulaşılamamış olsa dahi, 2017 yılından sonra yönetim kurulunun sermaye artırım kararı alabilmesi için; daha önce izin verilen tavan ya da yeni bir tavan tutarı için Sermaye Piyasası Kurulu ndan izin almak suretiyle genel kuruldan 5 yılı geçmemek üzere yeni bir süre için yetki alınması zorunludur. Söz konusu yetkinin alınmaması durumunda Şirket kayıtlı sermaye sisteminden çıkmış sayılır. Şirketin çıkarılmış sermayesi TL (İkimilyarbeşyüzotuzbeşmilyonsekizyüzdoksan- sekizbinelli Türk Lirası) olup, her biri 1 Kr (Bir Kuruş) itibari değerde ve tamamı nama yazılı toplam adedi A Grubu; adedi B Grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Şirketin TL (İkimilyarbeşyüzotuzbeşmilyonsekizyüzdoksansekizbinelli Türk Lirası) çıkarılmış sermayesi muvazaadan ari şekilde tamamen ödenmiştir. Şirketin A ve B Grubu paylarının tamamı nama yazılıdır. Sermayeyi temsil eden paylar kaydileştirme esasları çerçevesinde kayden izlenir. YENİ METİN Şirket, mülga 2499 sayılı Kanun hükümlerine göre kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş ve Sermaye Piyasası Kurulu nun tarih ve 219 sayılı izni ile kayıtlı sermaye sistemine geçmiştir. Şirket in kayıtlı sermaye tavanı TL (Beşmilyar Türk Lirası) olup, her biri 1 Kr (Bir Kuruş) itibari değerde nama yazılı (Beşyüzmilyar) adet paya bölünmüştür. Sermaye Piyasası Kurulu nca verilen kayıtlı sermaye tavanı izni yılları 5 yıl için geçerlidir yılı sonunda izin verilen kayıtlı sermaye tavanına ulaşılamamış olsa dahi, 2021 yılından sonra yönetim kurulunun sermaye artırım kararı alabilmesi için; daha önce izin verilen tavan ya da yeni bir tavan tutarı için Sermaye Piyasası Kurulu ndan izin almak suretiyle genel kuruldan 5 yılı geçmemek üzere yeni bir süre için yetki alınması zorunludur. Söz konusu yetkinin alınmaması durumunda Şirket yönetim kurulu kararıyla sermaye artırımı yapamaz. Şirketin çıkarılmış sermayesi TL (İkimilyarbeşyüz otuzbeşmilyonsekizyüzdoksan-sekizbinelli Türk Lirası) olup, her biri 1 Kr (Bir Kuruş) itibari değerde ve tamamı nama yazılı toplam adedi A Grubu; adedi B Grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Şirketin TL (İkimilyarbeşyüzotuzbeşmilyonsekizyüzdoksansekizbinelli Türk Lirası) çıkarılmış sermayesi muvazaadan ari şekilde tamamen ödenmiştir. Şirketin A ve B Grubu paylarının tamamı nama yazılıdır. Sermayeyi temsil eden paylar kaydileştirme esasları çerçevesinde kayden izlenir.

31 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 27 GENEL KURUL ESKİ METİN (devamı) Şirket in sermayesi, gerektiğinde Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Mevzuatı hükümleri çerçevesinde artırılabilir veya azaltılabilir. Yönetim Kurulu, Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine uygun olarak gerekli gördüğü zamanlarda kayıtlı sermaye tavanına kadar yeni pay ihraç ederek çıkarılmış sermayeyi arttırmaya, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarının kısıtlanması ve pay sahiplerinin yeni pay alma hakkının sınırlandırılması ile nominal değerin üzerinde (primli) veya altında pay çıkarılması konularında karar almaya yetkilidir. Yeni pay alma hakkını kısıtlama yetkisi pay sahipleri arasında eşitsizliğe yol açacak şekilde kullanılamaz. Pay sahiplerinin yeni pay alma haklarının kısıtlanması bir veya birden fazla sermaye artırımı ile yapılabilir; şu kadar ki yeni pay alma haklarının kısıtlandığı sermaye artışı bölümlerinin 5 (beş) yıllık yetki dönemi içindeki toplamı çıkarılmış sermayenin %10 unu aşamaz. Her halükarda Yönetim Kurulu, sermaye artışı esnasında A ve B Grubu pay sahiplerinin Şirket te sahip oldukları payların oranı nispetinde yeni A ve B Grubu pay çıkartacaktır. Sermaye artırımlarına pay sahipleri, sahip oldukları paylarla aynı grupta ihraç edilecek payları söz konusu gruba tanınan imtiyazlarla birlikte alarak iştirak ederler. Şu kadar ki B grubundan kullanılmayan rüçhan hakları A grubu pay sahiplerine intikal eder. A grubu pay sahipleri bu haklarını Sermaye Piyasası Kurulu nun düzenlemelerine uygun olarak kullanabilirler. Sermaye artırımları dolayısıyla primli olarak ihraç edilecek payları taahhüt edenler, ihraçları tarihinde pay senedinin itibari değerine ilaveten tespit edilecek primleri TTK nın 519. maddesinde öngörüldüğü üzere Şirket e ayrıca ödeyeceklerdir. YENİ METİN (devamı) Şirket in sermayesi, gerektiğinde Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Mevzuatı hükümleri çerçevesinde artırılabilir veya azaltılabilir. Yönetim Kurulu, Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine uygun olarak gerekli gördüğü zamanlarda kayıtlı sermaye tavanına kadar yeni pay ihraç ederek çıkarılmış sermayeyi arttırmaya, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarının kısıtlanması ve pay sahiplerinin yeni pay alma hakkının sınırlandırılması ile nominal değerin üzerinde (primli) veya altında pay çıkarılması konularında karar almaya yetkilidir. Yeni pay alma hakkını kısıtlama yetkisi pay sahipleri arasında eşitsizliğe yol açacak şekilde kullanılamaz. Pay sahiplerinin yeni pay alma haklarının kısıtlanması bir veya birden fazla sermaye artırımı ile yapılabilir; şu kadar ki yeni pay alma haklarının kısıtlandığı sermaye artışı bölümlerinin 5 (beş) yıllık yetki dönemi içindeki toplamı çıkarılmış sermayenin %10 unu aşamaz. Her halükarda Yönetim Kurulu, sermaye artışı esnasında A ve B Grubu pay sahiplerinin Şirket te sahip oldukları payların oranı nispetinde yeni A ve B Grubu pay çıkartacaktır. Sermaye artırımlarına pay sahipleri, sahip oldukları paylarla aynı grupta ihraç edilecek payları söz konusu gruba tanınan imtiyazlarla birlikte alarak iştirak ederler. Şu kadar ki B grubundan kullanılmayan rüçhan hakları A grubu pay sahiplerine intikal eder. A grubu pay sahipleri bu haklarını Sermaye Piyasası Kurulu nun düzenlemelerine uygun olarak kullanabilirler. Sermaye artırımları dolayısıyla primli olarak ihraç edilecek payları taahhüt edenler, ihraçları tarihinde pay senedinin itibari değerine ilaveten tespit edilecek primleri TTK nın 519. maddesinde öngörüldüğü üzere Şirket e ayrıca ödeyeceklerdir.

32 28 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 2017 YÖNETİM KURULU ÜYE ADAYLARI Rahmi M. Koç * Ömer M. Koç * Ali Y. Koç * Semahat S. Arsel * Temel K. Atay * Dr. Bülent Bulgurlu * Caroline N. Koç * İpek Kıraç * Levent Çakıroğlu * Prof. Dr. John H. McArthur * Prof. Dr. Heinrich V. Pierer * Dr. Kwok King Victor Fung * Muharrem Hilmi Kayhan * (Bağımsız Üye Adayı) Kutsan Çelebican * (Bağımsız Üye Adayı) Mustafa Kemal Olgaç * (Bağımsız Üye Adayı) Jacques Albert Nasser * (Bağımsız Üye Adayı) Anne Lauvergeon * (Bağımsız Üye Adayı) Ömer Dinçkök ** (Bağımsız Üye Adayı) * Özgeçmişler için bkz. sayfa ** Özgeçmiş için bkz. sayfa 259

33 ÜCRET POLİTİKASI KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 29 GENEL KURUL Bu politika dokümanı, SPK düzenlemeleri kapsamında idari sorumluluğu bulunanlar kapsamındaki Yönetim Kurulu üyelerimiz ve üst düzey yöneticilerimizin* ücretlendirme sistem ve uygulamalarını tanımlamaktadır. Yönetim Kurulu üyelerinin tamamı için geçerli olmak üzere her yıl olağan Genel Kurul toplantısında sabit ücret belirlenir. İcrada bulunan Yönetim Kurulu üyelerine, aşağıda detayları açıklanan üst düzey yöneticiler için belirlenen politika kapsamında ödeme yapılır. Şirket faaliyetlerine katkı amacıyla belli fonksiyonları yürütmekle görevlendirilen üyelere, Genel Kurul da belirlenen sabit ücrete ek olarak üstlendikleri fonksiyon dolayısıyla Aday Gösterme ve Ücret Komitesi görüşü çerçevesinde ayrıca menfaat sağlanabilir. Şirket Yönetim Kurulu na Şirket in işleyişi ile ilgili her türlü konuda etkin destek verecek olan Yürütme Komitesi nin başkan ve üyelerine, sağladıkları katkıları, toplantılara katılımları, fonksiyonları esas alınarak yılsonlarında Aday Gösterme ve Ücret Komitesi görüşü çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen tutarda menfaat sağlanabilir. Yürütme Komitesi üyelerine yıl içinde bu kapsamda ödeme yapılmış ise yılsonunda belirlenen tutardan mahsup edilir. Bağımsız Yönetim Kurulu üyelerinin ücretlendirmesinde Şirket in performansına dayalı ödeme planları kullanılamaz. Yönetim Kurulu üyelerine, atanma ve ayrılma tarihleri itibarıyla görevde bulundukları süre dikkate alınarak kıst esasına göre ödeme yapılır. Yönetim Kurulu üyelerinin Şirket e sağladığı katkılar dolayısıyla katlandığı giderler (ulaşım, telefon, sigorta vb. giderleri) Şirket tarafından karşılanabilir. Üst düzey yönetici ücretleri ise sabit ve performansa dayalı olmak üzere iki bileşenden oluşmaktadır. Üst düzey yönetici sabit ücretleri; piyasadaki makroekonomik veriler, piyasada geçerli olan ücret politikaları, Şirket in büyüklüğü ve uzun vadeli hedefleri ve kişilerin pozisyonları da dikkate alınarak uluslararası standartlar ve yasal yükümlülüklere uygun olarak belirlenir. Üst düzey yönetici primleri ise; prim bazı, şirket performansı ve bireysel performansa göre hesaplanmaktadır. Kriterler ile ilgili bilgiler aşağıda özetlenmiştir: Prim Bazı: Prim bazları, her yılbaşında güncellenmekte olup, yöneticilerin pozisyonlarının iş büyüklüğüne göre değişkenlik göstermektedir. Prim bazları güncellenirken piyasadaki üst yönetim prim politikaları göz önünde bulundurulur. Şirket Performansı: Şirket performansı, her yılbaşında Şirket e verilen finansal ve operasyonel (pazar payı, ihracat, yurt dışı faaliyetler, verimlilik vb.) hedeflerin, dönem sonunda ölçülmesi ile elde edilmektedir. Şirket hedefleri belirlenirken, başarının sürdürülebilir olması, önceki yıllara göre iyileştirmeler içermesi önemle dikkate alınan prensiplerdir. Bireysel Performans: Bireysel performansın belirlenmesinde, Şirket hedefleri ile birlikte, çalışan, müşteri, süreç, teknoloji ve uzun vadeli strateji ile ilgili hedefler dikkate alınmaktadır. Bireysel performansın ölçülmesinde, Şirket performansı ile paralel şekilde, finansal alanların dışında da uzun vadeli sürdürülebilir iyileştirme prensibi gözetilmektedir. Şirketimiz üst düzey yöneticilerinin işten ayrılmaları halinde; çalıştıkları süre, üst düzey yönetici olarak görev yaptıkları süre, sağladığı katkı, ayrılma tarihinden önceki son hedef primi, son yılda ödenen maaş ve prim bilgileri dikkate alınarak işten ayrılma ikramiyesi ödenebilir. Yukarıdaki esaslara göre belirlenen ve yıl içinde üst düzey yönetici ve Yönetim Kurulu üyelerine ödenen toplam miktarlar, izleyen Genel Kurul toplantısında mevzuata uygun olarak ortakların bilgisine ve/veya onayına sunulur. * Koç Holding in üst düzey yöneticileri, Yönetim Kurulu başkan ve üyeleri ile başkanlar olarak belirlenmiştir yılında, Koç Holding in üst düzey yöneticilerine sağlanan faydalar toplamı bin TL dir (31 Aralık 2015: bin TL)

34 30 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU CEO NUN DEĞERLENDİRMESİ Levent Çakıroğlu CEO KARARLI DEĞERLİ İTİBARLI Küresel vizyonumuz ve stratejik hedeflerimiz doğrultusunda yatırımlarımıza kararlılıkla devam ediyoruz. Borsa İstanbul daki en değerli şirket konumuna yükseldik. Bağımsız kuruluşlarca yapılan itibar anketlerinde zirvedeki yerimizi koruyoruz.

35 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 31 KOÇ TOPLULUĞU OLARAK DEĞİŞİME ÖNCÜLÜK ETME FELSEFEMİZİ KORUYOR; 90 YILI AŞKIN SÜREDİR BAŞARIYLA YAPTIĞIMIZ GİBİ, ZAMANIN RUHUNU DOĞRU OKUYARAK; HIZLA, CESARETLE VE KARARLILIKLA İLERLEMEYE DEVAM EDİYORUZ. KOÇ TOPLULUĞU Değerli hissedarlarımız ve paydaşlarımız, Dünya, geleceğimizi şekillendirecek birçok politik, ekonomik, teknolojik ve toplumsal gelişmeye sahne oluyor. Bu büyük dönüşüm ve belirsizlik içinde, Koç Topluluğu olarak değişime öncülük etme felsefemizi koruyor; 90 yılı aşkın süredir başarıyla yaptığımız gibi, zamanın ruhunu doğru okuyarak; hızla, cesaretle ve kararlılıkla ilerlemeye devam ediyoruz. Ana sorumluluğumuzu, Topluluğumuzu sadece önümüzdeki 5 ya da 10 yıla değil, gelecek kuşaklara hazırlamak olarak görüyoruz. Bu hedefle, kendimizi her zaman yeniliyor ve çıtamızı yükseltiyoruz. Küresel vizyonumuz ve stratejik hedeflerimiz doğrultusunda yatırımlarımıza kararlılıkla devam ediyor; istikrarlı performansımızı sürdürüyoruz. Bu uzun vadeli bakış açımız ve istikrarlı seyrimizin, 2016 yılı finansal sonuçlarımıza da yansıdığını memnuniyetle görüyoruz. Bu çerçevede, 2016 yılında konsolide ciromuz 70,9 milyar TL, ana ortaklık payı net dönem kârımız ise 3,5 milyar TL oldu da yaptığımız 6,2 milyar TL kombine yatırımla son 5 senede yapığımız yatırımlar 30 milyar TL ye ulaştı. Yurt dışı gelirlerimiz 15,6 milyar ABD Doları seviyesinde gerçekleşti. Geçtiğimiz yıl, Türkiye İhracatçılar Meclisi nin en yüksek ihracat yapan şirketler sıralamasında, Ford Otosan 1 inci, Tüpraş 2 nci, Tofaş 6 ncı ve Arçelik 7 nci olarak üst sıralarda yerlerini aldı. Gerek şirketlerimizin kendi alanlarındaki üstün başarıları, gerekse Koç Holding olarak portföyümüzü kârlı, risklere dayanıklı ve istikrarlı bir şekilde büyütüyor olmamız yurt dışındaki yatırımcılar, rating kuruluşları ve finans dünyası tarafından da büyük takdir gördü.

36 32 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU CEO NUN DEĞERLENDİRMESİ 2016 da Koç Holding Borsa İstanbul daki en değerli şirket konumuna yükseldi. Koç Holding in halka açık olan kısmındaki yabancı payındaki artış devam etti ve %83,6 ya çıktı. Koç Holding net aktif değerine göre sadece %3 lük bir iskonto ile işlem görme başarısını elde etti. Piyasadaki zorlu koşullara karşın, oldukça cazip koşullarla 7 yıllık bir Eurobond ihracı gerçekleştirdik. Yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen, kredi derecelendirme kuruluşları S&P ve Moody s tarafından verilen yatırım yapılabilir seviyedeki kredi notumuzu koruduk. Topluluğumuzun uzun vadeli başarılarındaki en önemli faktör hiç kuşkusuz güçlü insan kaynağımızdır yılında insan kaynağımız da gelişti ve büyüdü. Konsolidasyona dahil olan şirketlerimizi esas alırsak, toplam çalışan sayımız 95 bin kişiyi aştı. İstihdamımız bir önceki yıla oranla %6,4 arttı ve 6 bine yakın yeni çalışma arkadaşımız aramıza katıldı. Koç Holding, üniversite öğrencileri ve genç profesyonellerin oylarına göre hazırlanan Türkiye nin İdeal İşverenleri 2016 araştırmasında zirvede yer aldı. Küresel iş dünyasının ve Topluluğumuzun geleceğine yönelik en önemli değişimin teknoloji alanında olacağına; önümüzdeki dönemde teknolojik değişimin boyutunun, hızının ve etkilerinin daha da artacağına inanıyorum. Bu kapsamda, küresel vizyonumuz ve sürdürülebilir büyüme stratejimiz çerçevesinde; teknoloji, ar-ge, inovasyon, insan kaynağı ve markalarımızı bir bütün olarak yönetiyor ve geliştirmek için kesintisiz yatırım yapıyoruz. Yeni teknolojiler ve iş modelleri ile hep bir adım önde olmaya, çevre dostu, üstün nitelikli ürünler ve hizmetlerle tüketicilerimiz için değer yaratmaya ve pazar liderliklerimizi perçinlemeye devam ediyoruz. Dijital teknolojilerin sunduğu fırsatlardan en etkin şekilde faydalanıp, yeni büyüme alanları oluşturmak üzere Holding liderliğinde bir Dijital Dönüşüm Programı başlattık. Gururla belirtmek isterim ki, ülkemizde ar-ge ve inovasyona en çok yatırım yapan, özel sektör ar-ge harcamasının yaklaşık %12 sini gerçekleştiren ve en çok patent başvurusu yapan topluluğuz. Son 10 yılda yaklaşık 7 milyar TL lik ar-ge harcaması gerçekleştirdik. Avrupa Komisyonu nun ar-ge harcamalarının büyüklüğüne göre oluşturduğu Dünyanın En Çok Ar-Ge Harcaması Yapan Şirketi nin 2016 listesinde, Koç Holding ile birlikte 3 Koç Topluluğu şirketi yer aldı. Ülkemizde ise, 5 incisi düzenlenen Türk Patent Ödülleri Töreni nde, Arçelik Patent Ligi 1 incisi olurken, Ford Otosan ve Tofaş sırasıyla 3 üncülük ve 4 üncülük ödüllerini aldılar. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 5 inci Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri Zirvesi kapsamında verilen 2015 Ar-Ge Merkezleri Performans Endeksi Ödülleri nde yine Koç Topluluğu şirketleri 4 ödülün sahibi oldu. Diğer yandan, itibarımızla ilgili sorumluluğumuzun iş sonuçlarından çok daha büyük olduğuna inanıyoruz. Bağımsız kuruluşlarca yapılan itibar anketlerinde zirvedeki yerimizi koruyor; gerek ekonomik gerekse toplumsal alanda yarattığımız katma değerin itibarımıza olumlu yansımasından memnuniyet duyuyoruz. Bu vesileyle, tüm bu başarılarda ve gelecek hedeflerimizde bize en büyük desteği veren hissedarlarımıza, müşterilerimize, bayilerimize, tedarikçilerimize, sendikalarımıza ve çalışma arkadaşlarımıza teşekkürlerimizi arz etmek istiyorum. Saygılarımla, Levent Çakıroğlu CEO Bu girişim ile amacımız, dijital teknolojilerin sunduğu fırsatlardan tüm şirketlerimizin en yüksek seviyede yararlanmasını sağlamak, işlerimiz için ilave değer elde etmek, hızla değişen rekabet ortamında şirketlerimizi daha da güçlendirmek ve gelecek vaat eden yeni iş alanları yaratmaktır. Böylece Türkiye de dijital dönüşüme de liderlik etmeyi ve ülkemizin geleceğine değer katmayı hedefliyoruz.

37 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 33 KOÇ TOPLULUĞU Dünyanın En Çok Ar-Ge Harcaması Yapan Şirketi nin 2016 listesinde, Koç Holding ile birlikte 3 Koç Topluluğu şirketi yer aldı. TÜRKİYE DE DİJİTAL DÖNÜŞÜME DE LİDERLİK ETMEYİ VE ÜLKEMİZİN GELECEĞİNE DEĞER KATMAYI HEDEFLİYORUZ. Koç Holding, üniversite öğrencileri ve genç profesyonellerin oylarına göre hazırlanan Türkiye nin İdeal İşverenleri 2016 araştırmasının zirvesinde yer aldı.

38 34 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ÜST YÖNETİM*,** (1) Levent Çakıroğlu, CEO (2) Ali Tarık Uzun, Denetim Grubu Başkanı (3) Faik Açıkalın, Bankacılık ve Sigorta Grubu Başkanı (4) Ahmet Ashaboğlu, CFO (5) Dr. Fatih Kemal Ebiçlioğlu, Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanı (6) Yağız Eyüboğlu, Enerji Grubu Başkanı (7) Cenk Çimen, Otomotiv Grubu Başkanı (8) Tamer Haşimoğlu, Turizm, Gıda ve Perakende Grubu Başkanı (9) Oya Ünlü Kızıl, Kurumsal İletişim ve Dış İlişkiler Direktörü (10) Özgür Burak Akkol, İnsan Kaynakları Direktörü (11) Kenan Yılmaz, Başhukuk Müşaviri (12) Utku Barış Pazar, Strateji ve İş Geliştirme Direktörü (13) Ufuk Çıplak, Resmi İşler Direktörü * Özgeçmişler için bkz. sayfa ** Şirket Genel Kurulu nca verilen izin çerçevesinde yönetim organı üyelerinin kendisi veya başkası adına yaptığı işlemler ile rekabet yasağı kapsamındaki faaliyetleri hakkında bilgiler için bkz. Bilgilendirme Dokümanı 14 no lu gündem maddesine ilişkin açıklama (sayfa 258).

39 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 35 KOÇ TOPLULUĞU

40 36 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KİLOMETRE TAŞLARI İlk anonim şirket: Koç Ticaret A.Ş lar Uluslararası iş birlikleri 1950 ler İlk halka arz Büyüme ve ihracat 1970 ler lar 1960 lar 1980 ler Kuruluş İlk endüstriyel girişim Kurumsallaşma İlk özel müze İkinci nesil iş başında 1926 KURULUŞ Vehbi Koç, 16 yaşında Ankara da babasının açtığı bakkal dükkanı ile ticaret hayatına atılır. Koç Topluluğu nun resmi kuruluşunu simgeleyen 31 Mayıs 1926 da Koçzade Ahmet Vehbi adıyla Ankara Ticaret Odası na kaydolur lar İLK ANONİM ŞİRKET: KOÇ TİCARET A.Ş yılında Koç Ticaret A.Ş. kurulur. Koç Topluluğu nu meydana getiren girişimlerin temeli ve gelişme merkezi olan Şirket in bir özelliği de, çalışanlarını kâra ortak eden ilk Türk şirketi olmasıdır. Bu dönemde yabancı temsilcilikler alınır. ABD deki ilk Türk şirketi olan Ram Commercial Corporation kurulur lar İLK ENDÜSTRİYEL GİRİŞİM 1940 ların sonuna doğru imalata yöneliş başlar de General Electric ile iş birliğine gidilerek, Koç Topluluğu nun ilk endüstriyel girişimi olan ampul fabrikası kurulur ler ULUSLARARASI İŞ BİRLİKLERİ 1951 de General Electric ile ilk Türk-Amerikan ortak yatırımı gerçekleştirilerek ilk Türk ampulü piyasaya sürülür. Ford Motor Company ile otomotiv alanında geliştirilen iş birliğini 1959 yılında Otosan ın kuruluşu takip eder lar KURUMSALLAŞMA Hedeflenen hızlı büyümeyi ve genişleyen faaliyet alanlarını daha uygun bir örgütleme ve daha kurumsal bir yapı altında gerçekleştirebilmek amacıyla, 1963 te Koç Holding A.Ş. kurulur. Vehbi Koç, Holding in Yönetim Kurulu Başkanı olur. Topluma hizmet etmek amacıyla ülkemizin ilk ve en büyük vakfı olan Vehbi Koç Vakfı 1969 yılında kurulur ler İLK HALKA ARZ Halkın tasarruflarını yatırıma yönelterek Türkiye nin ekonomik gelişmesine katkıda bulunacak büyük yatırımlar için sermaye birikimini sağlamak amacıyla, halka açılmaya odaklanılır. Aygaz ve Koç Holding in hisse senetlerinin bir kısmı Koç Topluluğu personeline satılır yılında kurulan Kav ın hisse senetleri ise halka arz edilir. BÜYÜME VE İHRACAT 1970 lerde Koç Topluluğu gelişimini hız kesmeden sürdürerek bünyesine yeni şirketler katar; ihracata yönelir ve dış ticaret şirketleri kurar ler İLK ÖZEL MÜZE Türkiye nin ilk özel müzesi olan Sadberk Hanım müzesi 1980 yılında kurulur. İKİNCİ NESİL İŞ BAŞINDA Kurumsallaşmaya inanan Vehbi Koç, 1984 yılında Koç Holding İdare Meclisi Başkanlığı nı oğlu Rahmi M. Koç a devreder.

41 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 37 Vehbi Koç Dünyada Yılın İş Adamı lar 2000 ler 2017 Koç Topluluğu bankacılıkta büyüyor 25 Şubat 1996: Türkiye Cumhuriyet Çınarı nı yitirir Yeni bin yıla yeni vizyon 3 üncü nesil bayrağı devralıyor Enerji ve finans alanlarında dev yatırımlar 21 Ocak 2016: Mustafa V. Koç un ani vefatı Tüm paydaşlar için değer yaratmaya devam KOÇ TOPLULUĞU Küresel İlkeler Sözleşmesi imzalanıyor 1987 VEHBİ KOÇ DÜNYADA YILIN İŞ ADAMI Vehbi Koç, Milletlerarası Ticaret Odası tarafından Yılın İş Adamı Ödülü ne layık görülür lar KOÇ TOPLULUĞU BANKACILIKTA BÜYÜYOR 1986 yılında American Express Company ortaklığıyla kurulan Koç-Amerikan Bank ile bankacılığa adım atan Koç Holding, 1992 yılında bankanın tüm hisselerini satın alarak adını Koçbank olarak değiştirir ŞUBAT 1996: TÜRKİYE CUMHURİYET ÇINARI NI YİTİRİR Vehbi Koç, 25 Şubat 1996 günü yaşama veda eder. 95 yıllık hayatının her anını dolu dolu geçirmiş olan Vehbi Koç, ömrünün son anına kadar çalışmayı sürdürmüştür ler YENİ BİN YILA YENİ VİZYON Koç Topluluğu yeni bin yıla yeni bir vizyonla girer: Dünyanın lider şirketlerinden biri olmak KÜRESEL İLKELER SÖZLEŞMESİ İMZALANIYOR Koç Holding in kuruluşundan bu yana sürekli gelişen sorumlu vatandaşlık olgusu, 2006 yılında Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi nin imzalanması ile resmi bir politika olarak uluslararası boyuta taşınır OCAK 2016: MUSTAFA V. KOÇ UN ANİ VEFATI Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Vehbi Koç, 21 Ocak 2016 günü yaşama veda eder VE SONRASI Koç Topluluğu, 90 yılı aşkın geçmişiyle Türkiye nin sanayileşmesinden globalleşmesine kadar pek çok atılımında sorumluluk alarak rakiplerinden ayrışmayı başarmış ve lider pozisyonlarıyla anahtar rol oynamıştır. Günümüzde Türkiye nin en büyük şirketler Topluluğu olarak gelecekte de tüm paydaşları için değer yaratmaya devam edecektir. 3 ÜNCÜ NESİL BAYRAĞI DEVRALIYOR Rahmi M. Koç, Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini 4 Nisan 2003 tarihinde oğlu Mustafa V. Koç a devreder. ENERJİ VE FİNANS ALANLARINDA DEV YATIRIMLAR Sürdürülebilir büyüme hız kesmeden devam ederken, Koç Topluluğu, Türkiye nin en büyük sanayi kuruluşu olan Tüpraş ı ve Türk bankacılık sektörünün devlerinden Yapı Kredi Bankası nı bünyesine katar.

42 38 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ÖDÜLLER VE BAŞARILAR DÜNYANIN EN BÜYÜK 500 ŞİRKETİ ARASINDA Koç Holding, Fortune Global 500 sıralamasındaki tek Türk şirketi olmaya devam etmektedir. DÜNYA AR-GE HARCAMALARI LİSTESİNDE KOÇ HOLDİNG VE 3 KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETİ Avrupa Komisyonu nun ar-ge harcamalarının büyüklüğüne göre oluşturduğu Dünyanın En Çok Ar-Ge Harcaması Yapan Şirketi nin 2016 listesinde Koç Holding ve 3 Koç Topluluğu şirketi bulunmaktadır. İHRACAT ŞAMPİYONLARI EN BÜYÜK 5 SANAYİ KURULUŞU ARASINDA 4 KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETİ Türkiye İhracatçılar Meclisi nin düzenlediği İhracat Şampiyonları Ödül Töreni ne Koç Topluluğu Şirketleri damgasını vurmuştur yılında en yüksek ihracat yapan ilk 10 şirket içinde 4 Koç Topluluğu şirketi 1 inci, 2 nci, 6 ncı ve 7 nci olarak yer almaktadır. Koç Topluluğu, Türkiye nin en büyük sanayi grubu olma başarısını sürdürmektedir. İstanbul Sanayi Odası nın 2015 yılı sonuçlarına göre hazırlanan 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasında, en büyük 5 sanayi kuruluşu arasında 4 Koç Topluluğu şirketi yer almaktadır. PATENT LİGİNİN İLK 5 ŞİRKETİ ARASINDA 3 KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETİ 5 inci Türk Patent Ödülleri kapsamında, Patent Ligi nin 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü sıralarını Koç Topluluğu şirketleri almıştır. AR-GE ZİRVESİNDE KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETLERİNE 4 ÖDÜL Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 5 inci Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri Zirvesi kapsamında verilen 2015 Ar-Ge Merkezleri Performans Endeksi Ödülleri nde Koç Topluluğu şirketleri 4 ödülün sahibi olmuştur. EN BEĞENİLEN ŞİRKET Koç Holding, Capital Dergisi tarafından 16 ncısı gerçekleştirilen ve 500 ün üzerinde şirketten e yakın yöneticinin katıldığı Türkiye nin En Beğenilen Şirketleri araştırmasında 2015 yılında olduğu gibi 2016 da da zirvede yer almıştır. EN İTİBARLI ŞİRKET Koç Holding, Türkiye İtibar Akademisi tarafından 5 incisi gerçekleştirilen ve 20 farklı sektörden kişinin katıldığı Türkiye İtibar Endeksi-2015 araştırmasında 1 inci sırada yer almıştır. EN İDEAL İŞVEREN Koç Holding, üniversite öğrencileri ve genç profesyonellerin oylarına göre hazırlanan Türkiye nin İdeal İşverenleri 2016 araştırmasının zirvesinde yer almıştır. Universum tarafından gerçekleştirilen araştırmada Koç Holding; iktisadi idari bilimler, mühendislik/bilişim ve sosyal bilimleri öğrencileri tarafından Türkiye nin en çekici işvereni seçilmiştir.

43 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 39 CARNEGIE MEDAL OF PHILANTHROPY Koç Ailesi, topluma yaptığı katkılardan dolayı dünyanın en prestijli hayırseverlik ödüllerinden biri olarak gösterilen Carnegie Medal of Philanthropy ödülünün sahibidir. KOÇ TOPLULUĞU LEGION D HONNEUR NİŞANI Koç Holding Şeref Başkanı Rahmi M. Koç, 1802 yılından bu yana Fransız hükümeti tarafından verilen en üst düzey nişan olan Legion D Honneur e sahiptir. KOÇ SPOR FEST E ALTIN VE BRONZ ÖDÜLLER Koç Holding, Türkiye nin en büyük gençlik festivali Koç Spor Fest ile Ava Digital Awards ta İnteraktif Marka Deneyimi kategorisinde Altın Ödül ve Summit Awards ta Kâr Amacı Gütmeyen Kampanyalar kategorisinde Bronz Ödül e layık görülmüştür. KAGİDER BİRE:BİR ÖDÜLÜ Ülkem İçin projesi kapsamında, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü ne özel hazırlanan Cinsiyet Eşitliğini Sağlamaya Kelimelerinle Başla ilanıyla, Felis Ödülleri nin KAGİDER ile iş birliği içinde verilen toplumsal cinsiyet eşitliği özel ödülü KAGİDER Bire:bir ödülünün sahibi olmuştur. MUSTAFA V. KOÇ ANISINA ALINAN BAŞLICA ÖDÜLLER EKONOMİST: YILIN İŞ İNSANI ÖDÜLÜ Ekonomist Dergisi nin 25 incisini düzenlediği Ekonomide Yılın İş İnsanları 2016 ödülleri kapsamında verilen Yılın İş İnsanı Ödülü ne merhum Mustafa V. Koç layık görülmüştür. FORTUNE TÜRKİYE: YILIN İŞ İNSANI Fortune Türkiye nin 5 inci kez yayınlanan Yılın İş İnsanları listesinde 1 inci sırada merhum Mustafa V. Koç yer almıştır. TÜRKİYE YE DEĞER KATANLAR Turcomoney Dergisi tarafından 5 incisi düzenlenen Türkiye ye Değer Katanlar Ödülleri nde merhum Mustafa V. Koç ödüle layık görülmüştür.

44 40 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU İNSAN KAYNAKLARI VE ORGANİZASYON ŞEMASI Topluluk vizyon ve hedeflerine ulaşırken en değerli kaynağımız, kurumuna gönülden bağlı, yüksek nitelikli insan gücümüzdür. Topluluğumuzda 2016 yılsonu itibarıyla kişi yurt içinde kişi yurt dışında olmak üzere toplam kişi çalışmaktadır. Koç Topluluğu, sürdürülebilir büyüme için yüksek katma değer yaratan, alanının en başarılı profesyonellerinin çalıştığı, tüm paydaşlarının faaliyetlerinin bir parçası olmaktan gurur duyduğu, Türkiye nin en çok beğenilen ve tercih edilen kurumu olmayı hedeflemektedir. Bu politikaların gerçekleşebilmesinde, yılların birikimi ve tecrübesi ile oluşturulan insan kaynakları temellerinden yola çıkılmakta; sistem ve yaklaşımların günümüz koşul ve ihtiyaçları çerçevesinde sürekli geliştirilmesi esas alınmaktadır. platformu tüm çalışanlarımız için İnsan Kaynakları (İK) politikalarının uygulanmasına yönelik sistemlere tek bir çatı altında ulaşabilme imkânı sağlamaktadır. Çalışanlarımızın bilgilerinin yönetildiği bu platform, aynı zamanda çalışanlarımız ile iletişim ortamı olarak kullanılmakta, İK politika ve uygulamaları şeffaf bir şekilde paylaşılmaktadır. Performans yönetim sistemi Performans yönetim sistemi ile etkin bir hedef yayılımı yapılarak, Şirket hedef ve stratejileri çalışanlarla paylaşılmaktadır. Yıl içerisinde hedefler gözden geçirilmekte, sene sonunda da hedef bazında değerlendirme yapılarak performans yönetim süreci tamamlanmaktadır. Çalışanların hedef gerçekleştirmedeki başarılarının ölçülmesi, ödüllendirilmesi, yetkinliklerinin belirlenerek ileriye yönelik bireysel gelişimlerinin planlanması sağlanmaktadır. Hedeflerle yönetim, çalışanlarımız ile etkin iletişim, karşılıklı geribildirim ve mutabakat, performans yönetimi sisteminin temel esaslarını oluşturmaktadır. Ücret yönetim sistemi Koç Topluluğu ücret yönetim sistemi; ücret piyasası ve faaliyet gösterilen sektör, Şirket in mevcut ücret yapısı ve ödeme gücü, ücret politikası, bireysel performans ve iş kademesi parametrelerinden oluşmaktadır. Yapılan düzenli piyasa analizleri ile rekabetçi ve adil bir ücret politikası uygulanması sağlanmaktadır. Ücret yönetim sistemine temel oluşturan iş kademeleri, yapılan iş değerlendirmeleri neticesinde belirlenmektedir. İş değerlendirme sürecinde Topluluğun faaliyette bulunduğu her alanda, tüm işlerin, kurum hedeflerine ulaşılmasına katkısı ve sorumluluk seviyelerine göre göreceli olarak sıralanmasını sağlayan uluslararası bir sistem kullanılmaktadır. Uygulanan prim sistemiyle ise yüksek performans teşvik edilmekte, istikrar ve üstün başarının ödüllendirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, Koç Topluluğu ndaki üst düzey yöneticilerimizin iş değerlendirmeleri, ücretleri, kademeleri ve primleri için onay işlemleri ile bildirimler, elektronik bir sistem olan E-Onay üzerinden yürütülmektedir. Yan fayda sistemi Tüm çalışanlarımıza iş kademeleri doğrultusunda sunulan yan fayda paketleri her yıl çalışanlarımızın beklentilerini karşılayacak ve piyasadaki rekabetçiliğimizi koruyacak şekilde gözden geçirilmektedir. Toplam gelir paketinin bir parçası olan yan faydalar ile çalışan bağlılığını en üst seviyelere çıkarmak hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, her yıl standart yan faydalara ilişkin iyileştirme ve geliştirme çalışmaları yapılmakta ve yeni uygulamalar devreye alınmaktadır yılında Topluluk içerisinde öncelikli olarak saha çalışanlarımıza Tamamlayıcı Sağlık Sigortası sunulmuştur. Çalışan odaklı, esnek ve yenilikçi yaklaşımlarımız doğrultusunda, mevcut yan fayda seçeneklerine ilave olarak, farklı nesil ve ihtiyaçlara daha geniş bir yan fayda yelpazesi sunabilmek için 2015 yılında başlatılan Esnek Yan Fayda Projesi, 2016 yılında yeni şirketlerimizin katılımı ile yaygınlaştırılmıştır.

45 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 41 KPI Takip & İK Süreç İyileştirme Sistemi İnsan Kaynakları stratejisinin altyapısını oluşturan KPI Takip & İK Süreç İyileştirme Sistemi ile insan kaynakları süreçleri için belirlenen başarı göstergeleri yıllık olarak takip edilerek, yurt dışı ve yurt içi şirketlerle karşılaştırılmaktadır. Topluluk olarak güçlü yanlarımıza ilaveten, stratejik olarak odaklanılması gereken alanlar tespit edilmekte; bu tespitler doğrultusunda, Topluluk genelinde uygulanan insan kaynakları süreçlerinde standardizasyon ve verimlilik sağlanması için çalışmalar yürütülmektedir. Şirketlerimizdeki başarılı insan kaynakları uygulamaları, her yıl düzenlenen İyi Uygulamalar Günü etkinliğinde tüm Topluluk şirketlerimiz ile paylaşılmaktadır. Yetenek yönetimi yaklaşımı Topluluk şirketlerimizde, potansiyel çalışanlar her seviyedeki pozisyon için yetkinliğe dayalı değerlendirme sürecine dahil edilmektedir. Üst seviye liderlik yetkinlikleri taşıyan çalışanlarımız ise Değerlendirme Merkezi uygulaması ile belirlenmektedir. Bu sayede, Koç Topluluğu üst yönetim pozisyonları etkin şekilde yedeklenmekte, ileride bu seviyede görev alabilecek yöneticiler önceden belirlenmekte ve gelişimleri desteklenmektedir. Koç liderlik programları - LEAD Koç Topluluğu şirketlerinde sunulan eğitimlerin yanı sıra, LEAD markası ile sunulan liderlik eğitimleri ile çalışanlara, farklı kariyer basamaklarında liderlik, yönetim, strateji, değişim yönetimi gibi birçok konuda destek olunması hedeflenmektedir. LEAD kapsamında, işe yeni giren çalışanlardan üst düzey yöneticilere kadar tüm çalışanlara yönelik 24 farklı program mevcuttur. Bu doğrultuda; BeGlobal Silicon Valley programı, Harvard Business School ile iş birliği kapsamında sağlanan uzun soluklu gelişim programları, Türkiye nin ve dünyanın önde gelen eğitim firmalarıyla birlikte tasarlanan liderlik programları Topluluğumuzdaki çalışanlarımıza sunulmaktadır. KoçAkademi gelişim planlama ve öğrenme platformu KoçAkademi, Koç Topluluğu çalışanlarının gelişimini destekleyecek faaliyetlerin; Topluluk, şirket ve kişi ihtiyaçları göz önünde bulundurularak planlandığı öğrenme ve gelişim altyapısıdır. KoçAkademi; içinde barındırdığı eğitim programları, elektronik eğitimler, makalelerle çalışanların profesyonel gelişimini desteklemektedir. İç ilan sistemi - KoçKariyerim Topluluk şirketlerimizde oluşan açık pozisyonların doldurulmasında Topluluk çalışanlarına öncelik verilmektedir. Açık pozisyonların çalışanlara duyurulduğu ve Topluluk içinden yapılan başvuruların yönetildiği KoçKariyerim portalı, çalışanlarımıza kendi kariyerlerinde etkin rol oynama ve kariyer gelişimlerine yön verme fırsatı sunmaktadır yılında portalda yayınlanan ilanlara den fazla başvuru olmuş, 200 e yakın çalışanımıza şirketler arası transfer olanağı sunulmuştur. En Başarılı Koçlular ödül sistemi En Başarılı Koçlular Ödül Sistemi; çalışanların başarılarını tanımak, takdir etmek, Topluluk taki en iyi uygulamaların ortaya çıkarılmasını ve paylaşılmasını sağlamak amacıyla oluşturulmuştur yılında yapılan değişiklik ile saha çalışanları ve ofis çalışanları aynı kategorilerde değerlendirmeye katılmıştır. Çevreye ve Topluma Değer Katanlar, Dijitalleşenler, İş Birliği Geliştirenler ve Yaratıcı Yenilikçiler kategorilerinde toplam 12 proje seçilmiş ve bu projelerde görev alan 104 çalışanımız ödüllendirilmiştir. Ayrıca, bu sene mobil ve web tabanlı bir oylama sistemi kullanılmış; jüri değerlendirmesinden sonra projeler, sistem üzerinden yaklaşık 12 bin kişinin oyu ile belirlenmiştir. Çalışan bağlılığı ve memnuniyeti Her yıl düzenli olarak yapılan araştırma ile çalışanlarımızın bağlılığı ölçülmekte, bağlılığa etki eden unsurlar incelenmekte ve iyileştirme faaliyetleri planlanmaktadır. Topluluk şirketlerine, çalışan bağlılığının artırılmasına ilişkin hedefler verilmekte ve iyileştirme faaliyetleri yakından izlenmektedir. Endüstri İlişkileri Koç Topluluğu bünyesinde 7 işkolunda işyerlerimizde örgütlü sendikalar ile toplu iş sözleşmeleri yapılmaktadır. Avrupa Birliği müktesebatı, yerleşik Koç Topluluğu çalışan yönetimi uygulamaları ve yine Koç Topluluğu olarak imzaladığımız Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi ne uygun biçimde işyerlerimizde örgütlü sendikalarla sürekli, sağlam ve yapıcı sosyal diyaloğun korunması ve geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu hedefe ulaşmak için oluşturulan Endüstri İlişkileri Koordinasyon Kurulu, periyodik olarak gerçekleştirilen toplantılar ile Topluluk kapsamında sürdürülebilir ve yapıcı endüstri ilişkileri kültürünü geliştirmektedir yılında, çalışma hayatını doğrudan etkileyen gelişmelere Topluluk şirketlerinin hızlı adaptasyonu sağlanmış ve değişen mevzuattan kaynaklanan zorunluluklar yerine getirilmiştir. Geliştirilmiş çalışma hayatı eğitimleri sürdürülmüştür. KOÇ TOPLULUĞU

46 42 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU İNSAN KAYNAKLARI VE ORGANİZASYON ŞEMASI Sürekli yatırım yapılarak geliştirilen İK sistem ve uygulamaları Koç Topluluğu nda çalışana verilen değerin en önemli göstergelerinden biridir. İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinasyon Kurulu Çalışanlarımızın sağlık ve güvenliğine verdiğimiz önemin yanı sıra mevzuatlara uyum prensibimiz doğrultusunda kurulan İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinasyon Kurulu nun faaliyetleri kapsamında; Topluluk genelindeki uygulamaları düzenli olarak gözden geçirmek, gerekli geliştirme çalışmalarını sürdürmek, geliştirilen iyi uygulamaları yaygınlaştırmak ve yüksek iş güvenliği standartlarının belirlenmesini sağlamak hedeflenmektedir. Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı, Koç Topluluğu şirketlerinde görev yapan ve aynı zamanda Sosyal Güvenlik Kurumu na tabi olan çalışanlara, ek sosyal güvence ve yardım sağlamak amacıyla 1967 yılında kurulmuştur. Vakıf; üyelerine toptan ödeme, emekli aylığı, sağlık sigortası, finansman yardımı hizmetlerini sunmakta, üyelere rahat ve huzurlu bir emeklilik dönemi geçirebilmeleri için destek olmaktadır. Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı nın 2016 yılsonu itibarıyla aktif üyesi, 420 emekli üyesi mevcuttur. KoçAilem KoçAilem programı; Koç Topluluğu çalışanlarının, çalışan yakınlarının, emeklilerinin, bayi ve Koç Üniversitesi öğrencilerinin Topluluk içi ve Topluluk dışı firmaların ürün ve hizmetlerinden avantajlı ve indirimli olarak faydalanmasını sağlayan bir yan fayda platformudur. KoçAilem programında sunulan faydalar, gerçekleştirilen sosyal faaliyetler ve sosyal sorumluluk projeleri ile çalışanlarımızın memnuniyetlerinin artırılması, bağlılıklarının güçlendirilmesi ve ortak bir Koç Topluluğu kimliği oluşturulması amaçlanmaktadır. KoçAilem programında 106 binin üzerinde üye bulunmaktadır. Spor Şenliği ve Koç Topluluğu Spor Kulübü Koç Topluluğu şirketleri arasında yakınlaşma sağlayarak, Topluluk kültürünü güçlendirmek, çalışanlarımızın beden ve ruh sağlıklarının gelişmesine katkıda bulunmak ve boş zamanlarını değerlendirmelerine yardımcı olmak amacıyla düzenlenen şenliğin bu yıl 27 ncisi gerçekleştirilmiştir. Bu yılki şenliğe 13 farklı branşta, Topluluk çalışanı katılmıştır. Şenlik kapsamında 85 günde toplam müsabaka gerçekleşmiştir. Çalışanlarımıza sağlanan sportif ve sosyal imkânların daha da ileriye taşınabilmesi için 2012 yılında kurulan Koç Topluluğu Spor Kulübü Derneği faaliyetlerine devam etmektedir. Dernek bünyesinde, çalışanlarımız ve aileleri için sportif organizasyonlar, branş okulları ve eğitimler düzenlenmektedir. Ödüller ve başarılar Koç Holding, faaliyet gösterdiği her alanda olduğu gibi, İK uygulamalarında da öncülük etmeyi sürdürmektedir. İK süreçlerinin geliştirilmesi kapsamında yürütülen projelerle pek çok ödül ve başarıya layık görülmüştür. Koç Holding in bugüne kadar aldığı İK ödüllerinden bazıları; SAP nin Türkiye de ilk kez verdiği Yılın Mobilite Ödülü, Brandon Hall Group tarafından verilen En İyi İnsan Kaynakları Stratejisi ve Ölçme Modeli alanındaki ödül, dünyanın en prestijli yarışmalarından Stevie de verilen Yılın Şirketi ve Yılın İnsan Kaynakları Departmanı ödülleridir.

47 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 43 YÖNETİM KURULU BAŞKANI Denetim Grubu Başkanı CEO Bankacılık ve Sigorta Grubu Başkanı KOÇ TOPLULUĞU CFO Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanı Enerji Grubu Başkanı Otomotiv Grubu Başkanı Turizm, Gıda ve Perakende Grubu Başkanı Başhukuk Müşaviri İnsan Kaynakları Direktörü Kurumsal İletişim ve Dış İlişkiler Direktörü Resmi İşler Direktörü Strateji ve İş Geliştirme Direktörü Genel Sekreter

48 44 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU PAY SAHİPLERİ VE YATIRIMCI İLİŞKİLERİ Uluslararası standartlarda kurumsal yönetim ve yatırımcı ilişkileri uygulamaları ile hissedar değerini artırmak öncelikli hedefimizdir. Koç Holding ve Koç Topluluğu na ait 11 halka açık şirketi, 2016 yılsonu itibarıyla Borsa İstanbul da (BIST) işlem gören şirketlerin toplam piyasa değerinin %20 sini oluşturmaktadır. Koç Topluluğu şirketlerinin BIST in %20 sini oluşturmasının verdiği sorumluluk bilinciyle Koç Holding, uluslararası standartlarda kurumsal yönetim ve yatırımcı ilişkileri uygulamaları ile hissedar değerini sürekli artırmak hedefiyle çalışmaktadır yılında yurt içinde ve yurt dışında toplam 15 roadshow ve konferansa katılınmış, 600 ün üzerinde mevcut ve potansiyel yatırımcı ile toplantı yapılmıştır. Finansal sonuçların paylaşımı için üst düzeyin katılımıyla çeyreksel bazda webcast ler düzenlenmektedir. Koç Holding, akıllı telefonlar ve tabletler için geliştirdiği Koç Holding Yatırımcı İlişkileri Uygulaması nı (Koç Holding IR App) ve internet sitesini sürekli güncelleyerek; yatırımcılarıyla en yeni bilgileri paylaşmaya ve 7/24 iletişimi desteklemeye devam etmektedir. NEDEN KOÇ HOLDİNG? Yatırımcı için BIST de ülkemizin yüksek büyüme potansiyeline tek elden yatırım fırsatı Türkiye nin en büyük Holding şirketi ve şirketler topluluğu Hissedar değerini artırmaya odaklı stratejilerle sağlanan sürdürülebilir kârlılık Düşük penetrasyonlu sektörlerde lider pozisyonlarıyla yüksek büyüme potansiyeli ve ölçek ekonomisi avantajları Güçlü markaları, geniş dağıtım ağı ve yüksek hizmet kalitesi ile özgün rekabet avantajları Güçlü net nakit pozisyonu ve kuvvetli bilanço yapısı Faaliyet performansında yüksek ve istikrarlı artış Ekonomik dalgalanmalara ve risklere karşı dayanıklı portföy yapısı Doğru kullanılan erken uyarı sistemleri ve veri tabanları sayesinde gerçekleştirilen etkin risk ve fırsat yönetimi Net aktif değerinin yaklaşık %90 ının halka açık şirketlerden oluşmasının getirdiği şeffaflık Yeniden yapılanma, proaktif şirket alım ve satımları, özelleştirmeler, ulusal ve uluslararası iş birlikleriyle kanıtlanmış 90 yılı aşkın başarılı geçmiş ve tecrübe Dünya ölçeğinde rekabetçi ve güçlü olmayı sağlayan yatırımlar BIST Sürdürülebilirlik Endeksi nin bir parçası olarak yüksek kurumsal sürdürülebilirlik performansı Topluluk şirketleri için 90 yılı aşkın tecrübeye dayanan güven, yüksek itibar ve güçlü marka yönetimi Uzun vadeli stratejilerde rehberlik ve Topluluk içi en iyi uygulamaların yaygınlaştırılması Güçlü bilanço yönetimi, risk yönetim sistemleri ve mali piyasalarda uygun koşullarla finansman sağlama avantajı Kurumsal yönetim, iş yapış şekli, etik ilkeler, çevre politikaları ve çalışma koşulları açısından evrensel standartlardaki Topluluk vizyon ve hedeflerinin şirketlerde uygulanması Geniş dağıtım kanalları, kapsamlı müşteri bilgisi ve müşteri veri tabanı yönetimi Ölçek ekonomisi avantajları ve verimli kaynak yönetimi Performansa ve hissedar değeri yaratmaya odaklı hedef yönetim sistemi Güçlü insan kaynakları yapısı Koç Holding ve Koç Topluluğu na ait 11 halka açık şirketi, 2016 yılsonu itibarıyla Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin toplam piyasa değerinin %20 sini oluşturmaktadır.

49 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 45 Koç Holding 2016 yılsonu itibarıyla milyon TL piyasa değeri ile Borsa İstanbul un en değerli şirketi olmuştur. Hissedarlarına yarattığı yüksek değerin bir göstergesi olarak Koç Holding, sadece Türkiye de değil, dünyadaki pek çok holding şirketine kıyasla net aktif değerine göre çok daha düşük iskontoyla ya da primle işlem görmektedir. NET AKTİF DEĞERİNE PRİM/İSKONTO (%) ORTALAMA Koç Holding Emsal Holding Ortalaması KOÇ TOPLULUĞU Koç Holding hissesi son 5 yılda istikrarlı bir şekilde BIST endekslerinden daha iyi performans göstermiştir. Koç Holding hissesi istikrarlı yüksek performansını 2016 yılında da sürdürmüştür yılında %29 yükseliş kaydederek, aynı dönemde %9 artan BIST-30 ve BIST-100 endekslerinin oldukça üzerinde performans sergilemiştir. HİSSE PERFORMANSI (YILLIK DEĞİŞİMLER-%) Koç Holding BIST30 BIST Koç Holding hissesindeki istikrarlı yüksek performans sonucu yabancı yatırımcıların ilgisi de artış göstermiş; Koç Holding in halka açık olan kısmındaki yabancı payı 2009 yılında %55,9 iken 2016 yılsonu itibarıyla %83,6 ya yükselmiştir. Aynı dönemde BIST deki yabancı payı %67,2 den %63,4 e gerilemiştir. HALKA AÇIK KISIMDAKİ YABANCI PAYI (%) ,4 83, ,9 67,2 Koç Holding te Yabancı Payı (%) BIST de Yabancı Payı (%)

50 46 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DİJİTAL DÖNÜŞÜM Koç Topluluğu nun pek çok alanda benimsediği liderlik rolünü dijital dünyaya da taşımak hedefiyle Dijital Dönüşüm, 2016 yılında stratejik önceliklerimizden biri haline gelmiştir. Teknolojik gelişmelerin liderlerinden olmak ve tüm imkanlarından yararlanmak, iş dünyası için her zaman başarının en önemli etkenlerinden biri olmuştur. Günümüzde ise özellikle mobilite, sosyal ağlar, yapay zeka, nesnelerin interneti, bulut bilişim gibi dijital teknolojilerdeki baş döndürücü ilerlemeler ile iş dünyasındaki değişimin giderek hızlandığı ve derinleştiği bir dönem yaşanmaktadır. Teknolojinin getirdiği verimlilik ve esneklik artışı gibi etkilerin yanı sıra; özellikle dijital teknolojiler ile iç içe yaşayan müşterilerin davranış ve beklentilerinin değişmesi, müşteriye farklı yaklaşımları gerektirdiği gibi yeni büyüme fırsatları ve farklı iş modellerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Koç Topluluğu nun pek çok alanda benimsediği liderlik rolünü dijital dünyaya da taşımak hedefiyle Dijital Dönüşüm, 2016 yılında stratejik önceliklerimizden biri haline gelmiştir. Müşteriye baştan uca tasarlanmış bir satınalma deneyimi ve kişiselleştirilmiş ürün/hizmetler ile daha iyi ve daha hızlı cevap vermek, üretimde dijital teknolojilerin sunduğu yeni imkanlardan yararlanmak, iş süreçlerini yalınlaştırıp verimliliğini artırmak, çalışanların katılım ve yaratıcılıklarını tetiklemek ve bugüne kadar teknik olarak mümkün görülmeyen iş modellerini hayata geçirmek bu dönüşümün önemli bileşenleri olarak belirlenmiştir. Bu sayede bir yandan şirketlerimizin öncülük ve rekabetçilik yönlerinin güçlenmesi, diğer yandan da ülkemizin geleceğine değer katılması hedeflenmiştir. Dijital Dönüşüm Programı Dijital dünyada lider ve başarılı olmak için, yeni teknolojilerin sunduğu imkanlardan yararlanmanın ötesinde, toplumda ve iş dünyasında gerçekleşen dönüşümler doğrultusunda iş yapış şekillerini ve modellerini de değiştirmek, tüm çalışanlarda yeni dünyaya uygun yetkinlikler geliştirmek ve şirket kültürünü dönüştürmek gerekmektedir. Bu nedenle 2016 yılında başlatılan Dijital Dönüşüm Programı nın nihai hedefi, en değerli kaynağımız olan çalışanlarımızla beraber Koç Topluluğu nda dijital çağa uygun bir kültürel dönüşümü gerçekleştirmek olarak tanımlanmıştır. Bu hedefe ulaşmak için gerekli unsurlar ise şöyle belirlenmiştir: - Topluluk için ortak bir vizyon oluşturulması ve hedeflerin önceliklendirilmesi, - Çalışanlarımızda dijital dönüşüm farkındalığının ve dönüşüm çalışmalarına katılımın artırılması, sahiplenmenin sağlanması, Arçelik dünyadaki maker akımına uygun olarak Arçelik Garage ı hayata geçirmiştir. Ortak çalışma alanı sunan Garage tasarım odaklı düşünme yönetimi ile disiplinler arası çalışma, özgür fikir paylaşımı ve birebir öğrenme sağlamıştır. Türkiye nin en gelişmiş 3D printing ve ileri üretim teknolojilerine sahip prototipleme merkezi sayesinde fikirden tasarıma, tasarımdan çalışan ürüne hızlı geçiş ve müşteri geri bildirimi alınması mümkün olmuştur.

51 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 47 KOÇ TOPLULUĞU - Şirketlerin mevcut durumlarının dünya ile karşılaştırmalı olarak tespit edilerek iyileştirme alanlarının belirlenmesi, proje ve faaliyetlerin bütünleşik bir bakışla planlanması; kısa, orta ve uzun vadeler için yol haritası oluşturulması, - Topluluk genelinde ortak yarar sağlayacak projelerin ve çalışanlarımıza yönelik iletişim, eğitim gibi faaliyetlerin iş birliği ve sinerji içinde yürütülmesi. Böylelikle Koç Topluluğu nda kalıcı bir kültür dönüşümünün dijital dünyaya yönelik yapı taşlarının oluşturulması hedeflenmiştir. Şirket çalışmaları Dijital Dönüşüm ün başarısı, şirketlerin tüm faaliyet alanlarını eksiksiz ve bütünsel bir bakışla kapsaması, üst yönetimden başlayarak tüm çalışanlarca sahiplenilmesi ve kararlılıkla yönetilmesinden geçmektedir. Bu gerçekten hareketle Dijital Dönüşüm Programı kapsamında tüm şirketlerde programın öncüsü ve takipçisi olacak Dijital Dönüşüm Liderleri belirlenmiş; ekip ve yürütme komiteleri oluşturularak yapılanmanın ilk adımı tamamlanmış ve Koç Holding liderliğinde eşgüdümlü bir çalışma başlatılmıştır. Yıl boyunca her bir şirket Koç Holding le ortak belirlenen çerçevede çeşitli çalışmalar gerçekleştirmiştir: - Şirketin dijital dünyaya ne kadar hazır olduğunu belirlemek amacıyla; strateji, kültür, organizasyon ve yetkinlikler boyutlarında dijital olgunluk seviyesi ölçümü ve ilgili sektördeki en iyiler ile karşılaştırması yapılmıştır. Dünyada 150 den fazla büyük şirkette uygulanmış olan bu değerlendirme yöntemi, dijital olgunluk ile finansal başarı ve hissedar değeri yaratma arasında belirgin bir korelasyon olduğunu göstermektedir. Bu tespitten hareketle atılması gereken adımlar ve önlemler için tavsiyeler oluşturulmuştur. - Şirketin dönüşüm çalışmalarına yol göstermesi amacıyla, mevcut ve planlanan dijital projeleri, Şirketin stratejik hedefleri ve öncelikleri dikkate alınarak değerlendirilmiş, yeni fikirler ve en iyiler den örnekler ile zenginleştirilmiş; finansal etkinlik ve stratejik önemlerine göre öncelikler belirlenmiştir. Öncelikli projelerin takvime yerleştirilmesi ile oluşturulan yol haritası, şirketin önümüzdeki 2-3 yıllık çalışmalarına ışık tutacaktır. Ford Otosan, yetkili bayilerine ve servislerine satış ve satış sonrası süreçlerindeki ana metriklere mobil cihazlar üzerinden anlık güncellemeler ile kesintisiz kolay erişim imkanı sağlayan bir sistemi in-house olarak geliştirmiştir nın ilk çeyreğinde devreye alınan mobil satış raporları ve bilgi sistemi, bayiler tarafından aktif olarak kullanılmaktadır.

52 48 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DİJİTAL DÖNÜŞÜM Dijital Dönüşüm ün başarısı, şirketlerin tüm faaliyet alanlarını eksiksiz ve bütünsel bir bakışla kapsaması, üst yönetimden başlayarak tüm çalışanlarca sahiplenilmesi ve kararlılıkla yönetilmesinden geçmektedir. - Çalışanlarımızın dijital çağın hızı ile uyumlu olarak kendilerini yenileyebilmesini sağlamak amacıyla, çalışanların yetkinlikleri, geliştirilmesi gerekli yönler ve yeni ihtiyaçlar belirlenerek eğitim ve gelişim çalışmaları planlanmış ve başlatılmıştır. Tüm çalışanların kendi şirketlerinin ve Koç Topluluğu nun dijital dönüşümüne katılımını ve katkısını sağlamak için iletişim ve ortak çalışma altyapıları kurgulanmıştır. Şirketlerde yürütülen dijital dönüşüm çalışmalarında genelde 4 ana tema üzerinde durulmaktadır: a) Müşteri deneyimi ve dijital pazarlama, dijital teknolojiler sayesinde bilgi düzeyi ve seçim kabiliyeti artan ve davranışları değişen müşteriyi daha iyi anlamak, ona daha iyi ulaşmak ve daha iyi hizmet/ürün sunmak açısından önemli bir konu olarak ortaya çıkmaktadır. Müşteri bilgisini daha etkin kullanarak Müşteri İlişkisi Yönetimi nde (CRM) veri analitiği gibi gelişkin sistemlerden yararlanmak, müşteriye kesintisiz ve mükemmel bir omnichannel deneyimi sunmak, perakende şirketler için öncelikli konu olarak ele alınmaktadır. b) Tedarik zinciri ve üretim faaliyetleri, gerek şirket içinde üretimde yapay zeka (AI), Nesnelerin İnterneti (IoT) gibi teknolojiler ile verimliliğinin ve ürün kalitesinin artırılması, gerekse tedarikçilerle süreçlerin daha iyi entegre edilerek daha sorunsuz ve düşük maliyetli işlemesi açısından önemli fırsatlar barındırmaktadır. Bu entegrasyonun tedarikçi dünyasındaki dijital dönüşümü hızlandırmak yönünde tüm ekosisteme katkısı olduğu gözlemlenmektedir. c) Dijital teknolojilerle destek faaliyetlerin iyileştirilmesi ve yalın bir iş ortamı yaratılması, bir yandan verimliliği artırırken bir yandan da çalışanların katma değeri daha yüksek işlere yoğunlaşmalarını sağlamaktadır. Şirketlerde bu alanda yürütülmekte olan projelerin, aynı zamanda çalışanların memnuniyet seviyelerini artırarak uzun vadeli faydalar sağlaması beklenmektedir. d) Çalışanların süreç ve fikir üretimine katılımı, şirketin iş alanına giren fırsatlardan daha etkin haberdar olması ve bunları hayata geçirmede hızlanmasının yanı sıra çalışanların memnuniyetine de çok olumlu katkıda bulunacaktır. İnovasyon için de çok önemli olan bu etkileşim ve girişimcilik mekanizmalarının oluşturulması, öncelikle ele alınmaktadır. Her yıl düzenlenen ve çalışanların girişimciliğini özendirmeyi amaçlayan En Başarılı Koçlular yarışmasında bu yıl Dijitalleşenler kategorisi oluşturularak konunun şirket çalışanlarının gündeminde özel yer etmesi ve fark edilmesi sağlanmıştır. KoçSistem, dijital dönüşüm ürün portföyünün geliştirilmesi amacıyla Nesnelerin İnterneti Platformu Platform360 ı devreye almıştır. Platform 360 ürün ailesi içinde Akıllı Üretim Ürünü ManumetriKS, Uzaktan Sayaç Okuma Çözümü SistemetriKS, Uzaktan Altyapı Yönetimi Ürünü Sitelink yer almaktadır.

53 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 49 KOÇ TOPLULUĞU Topluluk ortak çalışma temaları Şirketlerin kendi içlerinde ele alacakları projeler ve dijital konuların ötesinde bazı temalar Topluluk genelinde ele alınmıştır: a) Büyük Veri ve Veri Analitiği, yıllardır gündemde olan, ancak teknik sınırlamalar nedeniyle pratik olarak toplanamayan ve değerlendirilemeyen pek çok verinin, günümüzde gelişen ve ucuzlayan sensörler, katlanarak artan bilgi işlem hızı, depolama kapasitesi ve mobil iletişim teknolojileri sayesinde toplanıp değer yaratacak şekilde kullanılması ile dikkat çekmektedir. Konunun tüm dünyada görece yeni olması ve son yıllarda sağlanan hızlı gelişmeler karşısında, yeterli birikimin oluşmasını sağlamak, fırsatları yakalamak, hatta yapılabilecekleri hayal etmek için bile özel çaba gerekmektedir. Topluluk çapında sinerjinin sağlanması amacıyla ilgili şirketlerle bu konuda ortak çalışmalar yapılmakta ve gelecekte önemi daha da artacak bu alanda birikim oluşturulmaktadır. b) Sanayi 4.0, üretimde dengeleri alt üst etmeye ve yeni oyuncular yaratmaya aday, ucuz iş gücü ülkeleri dahil tüm ülkelerin üzerinde durduğu bir alan olarak ön plana çıkmaktadır. Alışılagelmiş otomasyonun ötesinde insanla makinenin daha etkileşimli ve birbirini destekler şekilde çalışabildiği, verimlilik ve kalitede en üst seviyeye çıkan üretim tesislerinin oluşturulmasını mümkün kılmaktadır. Tüm şirketlerimizin yeni üretim teknolojilerinde ortaya çıkan fırsatları kendi açılarından değerlendirmeleri, uzmanlık gerektiren konularda birikimlerini paylaşmaları, uygulanacak standartları belirlemeleri amacıyla Topluluğa değer katacak ortak çalışmalar yapılmaktadır. c) Bilgi Teknolojileri Yetkinliği, tüm dijital girişimleri mümkün kılması açısından dijital dönüşümün en önemli temellerinden biri olarak dikkat çekmektedir. Hızla gelişen dijital dünya, yazılım ve çözüm geliştirmede hızlı ve çevik çalışma alışkanlıklarının yerleşmesini, bulut gibi esnek altyapıların yaygın kullanımını, iki vitesli bilgi teknolojisi organizasyonlarının oluşturulmasını ve her şeyden önemlisi buna uygun insan kaynağının geliştirilmesi veya bünyeye katılmasını gerektirmektedir. Bu konularda her bir şirkette yapılan durum tespit çalışmaları sonrasında Koç Topluluğu olarak ihtiyaçlar, çalışma prensipleri ve siber güvenlik gibi temel önlemlerin tanımlanması çalışma gündemine alınmıştır. Tüpraş, Machine Learning i yaratıcı bir şekilde Kestirimci Bakım (Predictive Maintenance) amacıyla kullanarak üretim süreçlerinde arızaları önleyip verimlilik artışı sağlamıştır. Ham petrol ünitesi tepe eşanjöründe klor nedeniyle oluşan korozyon olasılığını büyük veriyi kullanarak %86 doğrulukla tahmin edebilmiş ve bu etkiler doğru oranda kimyasallar karıştırılarak minimize edilmiştir.

54 50 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DİJİTAL DÖNÜŞÜM d) Yeni Dijital İş Fikirleri, yıkıcı yenilikler getiren ürünler, hizmetler ve iş modeli önerileri şeklinde gündeme gelmektedir. Şirketlerin faaliyet alanına giren, şirket stratejisi ve kaynakları ile uyumlu olan fikirler ilgili şirketler tarafından değerlendirilirken, bu alanlara giremeyen diğer fikirlerin hak ettikleri dikkat ve önemi bulabilmeleri, Topluluğun dijital dünyada yeni iş ve yatırım alanları yaratması açısından önem taşımaktadır. Bu konuda gerekli altyapı ve kaynaklar göz önüne alınarak süreçler ve yönetişim modelleri tasarlanmıştır. Dijital kültürün yaygınlaştırılması Dijital Dönüşüm Programı nın nihai amacı olan Koç Topluluğu genelinde ortak ve yaygın bir dijital kültür yaratma çabası, uzun soluklu bir çalışma gerektirmektedir. Bu çalışmaların temelinde de tüm çalışanlarımız yatmaktadır. Yürütülen çalışmalar 3 konuda yoğunlaşmaktadır: b) Yetkinliklerin geliştirilmesi: Dijital dünyada başarı için gerekli yeni yetkinliklerin hem bugünkü dijital projeler hem de gelecekte odaklanılacak alanlar açısından neler olduğu tespit edilmiş, eksiklerin geliştirilmesi amacıyla kapsamlı programlar oluşturularak uygulanmaya başlanmıştır. c) Yönetişim: Gerek programın sürdürülebilirliğini sağlamak gerekse oluşan kültürün liderliğini sağlamak amacıyla Koç Holding de ve Topluluk şirketlerinde organizasyon açısından gereklilikler ve yapılacaklar belirlenmiş ve uygulamaya konulmuştur. a) Farkındalık ve iletişim: Ortak kültürün yaratılması ve yaygınlaştırılması, tüm çalışanların dijital dünya hakkında bilgi sahibi olmasını, bilgi kaynaklarının ve katılım yollarının açık ve kolay erişilebilmesini gerektirmektedir. Bunu sağlamak ve geliştirmek amacıyla 2018 yılına kadar uzanan bir iletişim planı uygulamaya konulmuştur. Yapı Kredi Bankası, mobil bankacılık uygulamasını baştan sona geliştirerek dijital bankacılıkta pek çok yenilik sunmuştur: Türkiye de ilk kez göz tarama teknolojisi ile uygulamaya giriş yapabilmek, ATM den QR kod ile para çekebilmek ve Google tabanlı arama motoru, önde gelen yenilikler olarak sıralanmaktadır.

55 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 51 Dijital Dönüşüm Programı nın nihai hedefi, en değerli kaynağımız olan çalışanlarımızla beraber Koç Topluluğu nda dijital çağa uygun bir kültürel dönüşümü gerçekleştirmektir. KOÇ TOPLULUĞU Tüm şirketlerde Dijital Dönüşüm Programı nın öncüsü ve takipçisi olacak Dijital Dönüşüm Liderleri belirlenmiştir.

56 52 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ARAŞTIRMA GELİŞTİRME Koç Topluluğu Ar-Ge Merkezleri sektörlerindeki en başarılı Ar-Ge Merkezleri seçilmeye devam etmişlerdir. KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETLERİ TOPLAM AR-GE HARCAMALARI (MİLYON TL) %23 ORTALAMA YILLIK ARTIŞ Koç Topluluğu şirketlerinin teknoloji, inovasyon ve ar-ge konularından sorumlu yöneticilerinden oluşan Koç Topluluğu Teknoloji ve İnovasyon Kurulu ; Koç Topluluğu nda teknoloji, inovasyon ve ar-ge yönetimiyle ilgili uzun vadeli stratejilerin, hedeflerin ve aksiyonların belirlenmesi için çalışmalarını yeni bir vizyonla devam ettirmiştir. Teknoloji girişimciliğinde dünyanın önde gelen merkezlerine ziyaretler düzenlenerek, Koç Topluluğu şirketleri için inovasyon iş birlikleri, potansiyel yatırım alanları ve hizmet sağlayıcılar araştırılmıştır. Topluluk şirketlerinde teknoloji, inovasyon ve ar-ge kültürünün geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla, geniş katılımlı etkinlikler ve toplantılar düzenlenmiştir. Koç Topluluğu, yılları arasında yapılan 5,9 milyar TL lik ar-ge harcamasına ek olarak 2016 yılında yaklaşık 1,3 milyar TL ar-ge harcaması gerçekleştirmiştir. Koç Topluluğu, Türkiye nin özel sektör ar-ge harcamasının yaklaşık %12 sini * gerçekleştirmektedir Avrupa Birliği (AB) projeleri Koç Topluluğu şirketleri, AB destekli proje platformlarında etkinliklerini devam ettirmişlerdir. AB 7 nci Çerçeve Programı nda (7.ÇP) ve Ufuk 2020 (H2020) de devam eden proje sayısı 22; Eureka projeleri sayısı 16 olmuştur. KOÇ TOPLULUĞU ŞİRKETLERİ TOPLAM AR-GE PERSONELİ % ARTIŞ H2020 programında devam eden 8 projesiyle Türkiye de özel sektörde en fazla projeye sahip şirket konumunda olan Arçelik; nanoteknoloji, yenilikçi malzeme teknolojileri, ev eğlence sistemleri, geleceğin fabrikaları, geleceğin interneti, soğuk gıda zinciri, lojistik gibi çok farklı alanlardaki projelerde; 20 den fazla ülkeden, 450 nin üzerinde üniversite, araştırma enstitüsü ve firma ile beraber çalışmalarını sürdürmektedir. Arçelik, tamamlanan 5 Eureka projesinin yanı sıra devam eden 8 projesiyle, Eureka platformunda da etkin olarak yer almaktadır. Ford Otosan 2016 da, devam etmekte olan 2 adet Eureka projesine ek olarak 2 adet H2020 başvurusu ile desteğe hak kazanmıştır. Optitruck projesi, yakıt tüketimi ve emisyon değerlerinde %20 ye varan düşüşler elde edilmesine odaklanmaktadır. Platirus projesinde ise, kullanımı gün geçtikçe artan; ancak, arzı kısıtlı olan platin grubu metallerin geri dönüşümüne yönelik yenilikçi bir süreç geliştirilmesi hedeflenmektedir. * TÜİK 2015 yılı Araştırma Geliştirme Faaliyetleri İstatislikleri verileri baz alınmıştır.

57 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 53 KOÇ TOPLULUĞU Eureka programı kapsamında yürütülen, Otokar ile KoçSistem in proje paydaşı olarak yer aldığı ve toplu ulaşımı akıllandırma ve yolları daha güvenli hale getirme vizyonu olan CoMoseF projesinin tanıtımı Otokar Sakarya fabrikasında gerçekleştirilmiştir. KoçSistem Eureka kümelenmesindeki ITEA Yönetim Kurulu üyeliğini 2016 da da sürdürmüştür. ITEA3 Call2 de onaylanmış APPSTACLE-open standard APplication Platform for cars and TrAnsportation vehicles ve Media Orchestration-Sensor to Screen projelerinin TÜBİTAK süreçleri devam etmektedir. ITEA3 Call3 içerisinde Proje Taslağı aşamasını geçmiş olan BALI-Building Management Applications on Lighting and Building Automation Infrastructure ve PAPUD-Profiling and Analysis Platform Using Deep Learning projelerinin Tam Proje Önerisi aşamaları devam etmektedir. 7.ÇP de üretim teknolojileri alanında Proje Koordinatörlüğü rolünü üstlenen ilk Türk firması olan Tofaş, Robopartner (Geleceğin Montaj Fabrikalarında Akıllı, Esnek ve Güvenli Operasyonlar İçin İnsan-Robot İş Birliği Teknolojileri) projesini 2016 da da sürdürmüştür. Tüpraş, 2016 da 2 adet H2020 projesi için kabul almıştır. İşletme güvenirliği, çevre teknolojileri ve proses kontrol konularında; IPERM-Guided Wave Monitoring Tool, Safeast-Continuous Structural Condition Tank Integrity Monitoring of Above Ground Storage Tanks, IntegrOil-Demonstration of a Decision Support System for a Novel Integrated Solution aimed at Water Reuse in the Oil & Gas Market ve FUDIPO-Future Directions of Production Planning and Optimized Energy and Process Industries projelerinin çalışmalarına başlanmıştır. Tüpraş; alanında önder olan firma ve araştırma kuruluşlarının üyesi olduğu, projelere yön veren H2020 SPIRE platformuna 2016 yılında üye olmuştur. Tüpraş ASPIRE platformunun Türkiye den ilk temsilcisidir. Enerji Tüpraş Ar-Ge Merkezi nde yürütülen Katalizör Test Pilot Tesisi nin, 2016 da kurulum ve altyapı çalışmaları tamamlanmış ve saha kabul testi çalışmalarına başlanmıştır. Tüpraş ın, katalizör test etme ve değerlendirme yetkinliği açısından bulunduğu bölgede en önemli merkez haline gelmesi beklenmektedir. Kuantag, tamamen kendi ar-ge ekibinin geliştirdiği üretim sistemi ile yüksek kalitede ve düşük maliyette nano boyutta yarı iletken üretimini kg/gün seviyelerine çıkartmıştır. ABD ve Avrupa patent başvurusu yapılan bu teknoloji ile üretilen nanomalzemelerin; sağlık, ekran teknolojisi, güneş enerjisi, dedektör, aydınlatma, tekstil gibi birçok alanda kullanımı mümkündür. Aygaz, tüplerin izlenebilirliğinin sağlanmasına yönelik geliştirilen karekodlu etiket ve okuma sistemleriyle, üç pilot tesiste 3,5 milyon tüp etiketlemiş ve tesis-bayi arasındaki hareketleri izleyerek raporlamaya başlamıştır. LPG içerisindeki ağır hidrokarbon yapılarını süzerek, LPG nin buharlaşma kalıntısını azaltan filtrasyon sistemi kamyon tankerlere uygulanarak devreye alınmaya başlanmıştır. Otomotiv Ford Otosan bünyesinde yaklaşık 4 yıllık bir çalışma ile geliştirilmiş olan ağır vasıta Ecotorq motoru ve Eu-6 uyumlu egzoz gazı arındırma sistemi ile donatılmış 2016 model Ford Cargo araçların tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca, Ford Otosan İnönü Fabrikası yerleşkesi içinde yer alan 3 üncü Ar-Ge Merkezi tescil edilmiş ve Türkiye deki ilk ve tek kamyon test pisti devreye alınmıştır. Birbirleriyle konuşan, yol kenarı üniteleriyle haberleşip, trafik sinyalizasyon sistemlerinden anlık bilgi alabilen araçlar için; Otokar, İSBAK ve KoçSistem iş birliğiyle CoMoSeF projesi hayata geçirilmiştir. AB Eureka Celtic-Plus kapsamında gerçekleştirilen proje ile sürüş güvenliği artırılarak, trafik yönetimi desteklenmekte; yol, hava ve trafik durumu bilgileri araçlara aktarılarak güvenli sürüş sağlanabilmektedir.

58 54 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ARAŞTIRMA GELİŞTİRME Koç Topluluğu şirketleri ar-ge ve inovasyon alanlarındaki başarılarını ulusal ve uluslararası ödüllerle perçinlemeye devam etmiştir. Otokar ayrıca, 2016 da yaptığı anlaşma ile Sultan otobüsleri için İran a teknoloji ve lisans ihraç etmeye başlamıştır. Doruk markalı otobüslerde Acil Durum Fren Sistemi (AEBS - Advanced Emergency Braking System) ve Şerit Takip Sistemi (LDWS - Line Departure Warning System) standart uygulamaya alınmıştır. Otobüs ailesinin en yeni üyesi 18,75 metrelik körüklü aracın ilk teslimatı İzmir Büyükşehir Belediyesi ne gerçekleştirilmiştir. Ar-Ge Test Merkezi Klimatik Odası, araç üstyapıları ATP tip testleri için Türkiye deki ilk ve tek onaylı test istasyonu olarak seçilmiştir. Otokar, treyler alanında Iceliner semi-treyleri ile bir ilke daha imza atarak; Türkiye de üretilen ve sertifikalandırılan, Code XL yük güvenlik standartlarında ilk tren yüklemelerine uygun (Huckepack) frigorifik treyleri geliştirmiştir. Tofaş tarafından geliştirilen, Doblo RAM Promaster City aracının Kuzey Amerika pazarında satışları 2016 da da artarak sürmüştür. Tofaş ın küresel rekabet gücünü pekiştiren Fiat Egea, küresel pazarlara hitap edebilecek bir model ailesi olarak piyasaya sunulmuş ve 40 dan fazla ülkeye ihracatına başlanmıştır da Egea ailesinin Hatchback ve Station Wagon modellerinin de devreye girmesiyle Tofaş 384 bin adet araç üretimiyle Türkiye otomotiv sektörü üretim rekorunu kırmıştır. Tofaş ın 2016 yılına kadar; araç konsepti, stil, gövde, iç tasarım, süspansiyon, motor, emisyon, titreşim ve akustik alanlarında tamamlanan tasarım ve test yatırımları, 45 milyon Euro nun üzerine çıkmıştır. Tofaş mühendisleri 2016 da; 1 adet SCI, 9 adet SCI-Expanded, 5 adet diğer endekslerce taranan dergilerde, 2 adet ulusal hakemli dergide; 23 adet uluslararası bildiri ve 24 adet ulusal bildiri olmak üzere toplamda 64 yayın çalışması gerçekleştirmişlerdir. TürkTraktör 2016 da; TEYDEB desteği ile yürüttüğü ve ar-ge çalışmalarını tamamladığı TT Çok Amaçlı Ekonomik ve Kullanışlı Kabinli ve Platformlu Traktörlerin Geliştirilmesi projesi ile 4 üncü Nesil TT Traktör modelini piyasaya sunmuştur. Dayanıklı tüketim Arçelik Ar-Ge, 25 inci kuruluş yılını kutladığı 2016 da, hem ulusal hem de uluslararası arenada birçok başarıya imza atmıştır. Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri nin desteklenmesine ilişkin kanun kapsamında, Ar-Ge Merkezi olarak tescil edilmiş 7 merkezine, 2016 da 2 yeni Ar-Ge ve 1 Tasarım Merkezi ekleyerek; toplamda 10 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi sayısına ulaşmış ve bu alanda da Türkiye de lider konumunu sürdürmüştür. Uluslararası ar-ge ağını genişletme çabaları kapsamında, Tayvan ve İngiltere deki ar-ge ofislerinin yanı sıra, 2016 da ABD nin Boston bölgesinde ar-ge ofisi açılmasına yönelik çalışmalar sürdürülmüştür. Yurt dışı ar-ge ofisleri ile Arçelik in dünya çapındaki ar-ge ekosisteminin güçlendirilmesi, dünyanın önde gelen üniversitelerindeki yeteneklere erişilmesi ve dünyanın farklı bölgelerinde gelişmekte olan teknolojileri erken aşamada yakalayarak, yenilikçi ürünlerin tasarlanmasındaki rekabetçi avantajın daha da artırılması hedeflenmektedir. Çalışanların hayallerinin peşinden koşmasını teşvik edecek, tasarım odaklı düşünme tekniğiyle yaratıcı ortak çalışma ortamı sağlayacak, ileri dijital prototipleme altyapısıyla fikirden ürüne geçiş ve pazara çıkış süresini kısaltmayı sağlayacak Arçelik Garage Çayırova kampüsünde kurularak, çalışmalara başlanmıştır. Arçelik, ileri üretim teknolojilerindeki yetkinliğini artırarak daha verimli ve daha kaliteli ürünler üreten dijitalleşmiş fabrikalara ulaşma hayaline katkı sağlayacak; ileri otomasyon araçları, yapay zeka, dijital ikiz, görüntü işleme, mobil ve kolaboratif robotlar (co-bot) gibi teknolojilerin deneyimlenebileceği Atölye 4.0 ı Çayırova kampüsüne kurarak çalışmalara başlamıştır. Akıllı TV platformlarını zenginleştirmek üzere; geniş içerik altyapısı, uygulama ve internet hizmetlerine sahip Android işletim sisteminin destekleneceği Android TV geliştirme çalışmalarında Google firması ile iş birliği yapılarak, Türkiye nin ilk Android TV si tasarlanmış, üretime hazır hale getirilmiş ve pazara sunulmuştur.

59 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 55 KOÇ TOPLULUĞU Berlin IFA 2016 Fuarı nda Arçelik, Beko ve Grundig markaları ile 2 farklı alanda en yeni teknolojilere sahip ürünler sergilenmiştir. IFA 2016 da sergilenen; zirai ilaç kullanmaksızın, evde, tohumdan, taze ve pestisit içermeyen sağlıklı otsu bitkiler yetiştirilmesine olanak veren HerbGarden ; müşterinin teması ya da yaklaşmasını algılayarak buzdolabında otomatik kapı açma olanağı sağlayan AutoDoor mekanizması; kullanıcıya sanal ocak, davlumbaz ve bulaşık makinası arayüz kullanımı ile farklı bir mutfak deneyimi sağlayan VUX sistemi; kullanıcının aynı fırında hem soğutma hem de pişirme işlemini yapmasına olanak veren Soğutmalı Fırın ; yıkayıcı-kurutucu tamburunun içine negatif iyon salınarak kötü kokuların yok edildiği IonGuard teknolojisi; kullanım kolaylığına dönük çok sayıda yeni özellik içeren yüksek kapasiteli yeni bulaşık makinesi platformu ve bulaşık makinesinde kullanıcıdan bağımsız deterjan dozajlama olanağı sağlayan AutoDose Sistemi ; ultra ince tasarımı, 4K teknolojisi ile emsalsiz siyah renk seviyeleri, kusursuz renkler, keskin kontrast ve en yüksek detay seviyesi ile TV izleme keyfini farklı bir boyuta taşıyan OLED TV katılımcılardan büyük ilgi görmüştür. Arçelik, girişimcilik ve üniversite ekosistemine yakın olarak yeni projeler geliştirirken; hız kazanmak amacıyla, Ekim ayında İstanbul Teknik Üniversitesi Ayazağa kampüsünde Arçelik İnovasyon Merkezi ni açmıştır. Merkezde; ödeme sistemleri, perakendecilik, makineler arası iletişim, nesnelerin interneti ve sağlık çözümleri üzerinde çalışılmaktadır. Bu kapsamda, Aralık ayında lansmanı yapılan ve İnovasyon Haftası nda sergilenen Arçelik Akıllı Ev Asistanı geliştirilmiştir. Akıllı Ev Asistanı ; otomatik ses tanıma ile online alışveriş, yemek siparişi, fatura ödeme, bankacılık işlemleri gibi çeşitli alanlarda kullanıcı sorularını Türkçe olarak yanıtlayıp işlem yapabilecektir. Finans Yapı Kredi nin ar-ge şirketi olan Yapı Kredi Teknoloji, devam etmekte olan ar-ge projelerinin bir çıktısı olarak, uluslararası konferanslarda iki bildiri sunmuştur. Bu bildirilerden biri Springer yayınevinin Communications in Computer and Information Science dergisinde yayınlanmıştır. Yapı Kredi Teknoloji, İstanbul Teknik Üniversitesi ARI Teknokent te faaliyetlerine devam ederek, 2016 yılında TÜBİTAK hakemlerince olumlu olarak değerlendirilen 2 TEYDEB başvurusunu son aşamaya getirmiştir. Ayrıca, H2020 programında konsorsiyumlara dahil olarak 2 adet proje başvurusu gerçekleştirmiştir. Savunma sanayi Otokar, Türkiye nin en büyük kara sistemi projesi olan ana muhabere tankı Altay ın, mevcut prototipleri üzerindeki kullanıcı kalifikasyon testlerine 2016 da da devam etmiştir. Altay tankı, Kasım ayında İstanbul da gerçekleştirilen High Tech Port fuarında sergilenmiştir. Otokar, ülkemiz güvenlik güçlerinde kullanılmak üzere Cobra II zırhlı araçlarının seri üretimine başlamıştır. Savunma Sanayi Müsteşarlığı nın Deniz Kuvvetleri nin operasyonel ihtiyacı olarak tedarik programına aldığı Türk Tipi Hücumbot- TTHB projesi için yayınlamış olduğu Bilgi İstek Dokümanı-BİD isterlerinin analizi yapılmış; teknik ve operasyonel isterleri sağlayan 2 adet hücumbot tasarımı sanayideki dış paydaşlarla birlikte geliştirilerek IDEF 2015 te ürün sergilenmiştir. Arçelik-LG nin tasarladığı Yeni İç Ünite Platformuna Sahip Klima ürünlerinin yüksek enerji verimliliği ve AB regülasyonlarına uyumu sayesinde, AB ülkelerine klima ihracı uzun bir aradan sonra tekrar başlamıştır. Arçelik-LG Ar-Ge Merkezi, 2016 da Yıldız Teknik Üniversitesi ile ev tipi inverter klimaların el hareketleriyle kontrolüne yönelik Inverter Klima Akıllı Etkileşim Sistemi Tasarımı SANTEZ projesini başarıyla gerçekleştirmiştir.

60 56 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ARAŞTIRMA GELİŞTİRME Diğer Zer, ürün ve teknoloji geliştirme faaliyetlerine yönelik projelerini 2016 da hızlandırmıştır. Koç Üniversitesi ile birlikte tasarlanan Buldozer kurumiçi girişimcilik ve inovasyon programı başlatılmıştır. Bu programın çıktısı olan 3 projenin, müşteri deneyimi doğrulama aşamasına gelinmiştir. Zer, açık inovasyona fırsat yaratmak için tedarikçi ve müşterileriyle tüm operasyonel verisini paylaştığı teknoloji platformunu devreye almıştır. Zer in hizmet verdiği satınalma alanındaki tüm stratejik faaliyetlerin yürütüldüğü Promena platformunun teknolojisi güncellenmiş ve uygulama yurt dışına pazarlanır hale gelmiştir. Fikri hakları Zer e ait olan 3 yeni ticari yazılım (ekozer.com, araciste.com, medyaportal) 2016 da kullanıma hazır hale gelmiştir. Koç Topluluğu nun erken aşama yüksek teknoloji yatırım şirketi İnventram; bugüne kadar 3 şirket yatırımı, 13 patent lisanslama, 43 patent yatırımı ve 24 teknoloji ticarileştirme iş ortaklığını hayata geçirmiştir da, Japonya nın en büyük yatırım gruplarından Mitsui&Co. Ltd. İnventram ın %30 una ortak olmuştur. Robotik dokunma sensörü, giyilebilir akıllı görüntüleme, kanamayı durduran elektrostimülatör, parkinson semptomlarını ilaç seviyesinde azalttığı klinik çalışmalarla kanıtlanmış giyilebilir stimülatör ve artırılmış sanal gerçeklik teknolojisi ile mobil elektronik teşhis cihazı ve işitme engellilerin kullanacağı Türk işaret dilini sese çeviren akıllı eldiven teknolojileri için yatırım çalışmaları yurt içinde ve yurt dışında devam etmektedir. Tat Gıda nın ulusal alanda 2 adet TEYDEB proje başvurusu kabul edilmiştir. Ödüller 2016 yılı Eylül ayında gerçekleştirilen 5 inci Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri Zirvesi nde, Ar-Ge Merkezleri Performans Endeksi 2015 yılı sonuçlarına göre; Arçelik en büyük ödül olan Türkiye nin En Başarılı Ar-Ge Merkezi ödülünün yanı sıra, sektörel kategoride Dayanıklı Tüketim Sektöründe En Başarılı Ar-Ge Merkezi ödülüne layık görülmüştür. Tofaş; Otomotiv Sektöründe En Başarılı Ar-Ge Merkezi ödülünü alarak, bu ödülü üst üste iki yıl alma başarısını göstermiş; ayrıca, Türkiye deki tüm Ar-Ge Merkezleri arasında en iyi 4 üncü merkez olmuştur. Proje Kapasitesi dalında ise, KoçSistem 1 inciliği elde etmiştir. Berlin de düzenlenen IFA Fuarı nda Arçelik; Beko ve Grundig markaları ile iki farklı alanda en yeni teknolojilere sahip ürünlerini sergilemiştir. Aynı etkinlikte Beko, EverFresh+ teknolojisiyle CHEARI Teknoloji İnovasyonu Ödülü ne layık görülmüştür. Arçelik, bu yıl 14 üncüsü düzenlenen Türk Elektronik Sanayicileri Derneği (TESİD) Yenilikçilik Yaratıcılık Ödülleri nde, Beko 300TR Yazarkasa POS projesi ile Ürün Geliştirme Süreci ödülünü almıştır. Verimlilik Haftası kapsamında Büyük Ölçekli İşletme ar-ge kategorisinde Arçelik Pişirici Cihazlar İşletmesi Yüksek Verimli Gazlı Pişirici Yanıcı Tasarımı projesi ile Verimlilik Proje Ödülleri nde 1 incilik ödülünün sahibi olmuştur. Arçelik, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından 5 incisi düzenlenen Türkiye İnovasyon Haftası na bu yıl da stratejik partner olarak destek vermiştir. Ar-ge ve inovasyon alanındaki başarısını her yıl aldığı ulusal ve uluslararası ödüllerle perçinleyen Arçelik, bir kez daha Türkiye nin Ar-Ge Lideri seçilmiştir.

61 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 57 KOÇ TOPLULUĞU Ford Otosan da aynı etkinlik kapsamında, İnovaLig yarışmasının İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü dalında Türkiye 1 incisi olmuştur. Ford Otosan ın, tamamı Türk mühendisliği eseri olan Euro6 Ecotorq Motor Ailesi; TÜBİTAK, TTGV ve TÜSİAD iş birliği ile bu yıl 12 ncisi düzenlenen Teknoloji Ödülleri nde, 23 ilden yapılan 170 başvuru arasından Teknoloji Büyük Ödülü nü almaya hak kazanmıştır. Ford Otosan, sadece ürün değil aynı zamanda mühendislik ihracatı ile ülke ekonomisine katkı sağlamaya devam etmektedir. TİM in düzenlediği Türkiye nin 500 Büyük Hizmet İhracatçısı araştırmasında, 2015 te gerçekleştirdiği 80 milyon ABD Dolar lık ihracat ile mühendislik hizmetleri alanında 1 incilik ödülü Ford Otosan a verilmiştir. Söz konusu hizmetler arasında; Ecotorq motorun 2017 ve 2020 de JMC firması tarafından Çin de devreye alınacak emisyon gerekliliklerine göre kavram belirleme çalışmaları, Avrupa da devreye alınacak binek ve ticari araçlar için geliştirilmiş dizel motorun emisyon çalışmaları, Fiesta araçlarda Euro6.1 ve Euro6.2 sertifikasyon çalışmaları, Edge ve Transit gibi araçlar için aktarma organları donanım çalışmaları öne çıkmaktadır. Tofaş ın Kuzey Amerika için geliştirildiği Doblo-RAM Promaster City aracı, Green Car Journal tarafından 2016 dan sonra 2017 yılı için de ABD de Yılın Yeşil Ticari Aracı seçilmiştir. Yapı Kredi nin ar-ge şirketi olan Yapı Kredi Teknoloji, Akıllı Yönetim Sistemi (ims) projesi ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından verilen Ulusal Verimlilik Ödülleri nde 3 üncülük kazanmıştır. AIRBUS ın lideri olduğu konsorsiyum ile birlikte tamamladığı ADAX projesi ile Eureka ITEA programının İş Etkisi kategorisinde Mükemmellik Ödülü almıştır. Ayrıca, Gözle Tanıma, Dokunmadan ATM den Para Çekme gibi yenilikçi fonksiyonlara sahip mobil bankacılık uygulaması, ios uygulama marketinde kullanıcıları tarafından 5 yıldıza layık görülmüştür. Yapı Kredi nin Temmuz-Ekim 2016 döneminde organize ettiği Evreka2, tüm Koç Topluluğu çalışanlarının bireysel ve takım olarak katılımına açık ilk inovasyon yarışması olmuştur. Yarı final neticesinde 12 fikir sahibi, KWORKS/Koç Üniversitesi Girişimcilik Araştırma Merkezi ile ortak düzenlenen eğitimlerde olgunlaştırdıkları fikirleri ile final değerlendirme aşamasına geçmiştir. Tofaş, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası nın düzenlediği 43 üncü Ekonomiye Değer Katanlar Ödül Töreni nden 3 ödül almaya hak kazanmıştır. Otomotiv ana sanayinde Sektör Lideri seçilirken; inovasyon kategorisinde 1 incilik, ihracat kategorisinde 2 ncilik ödüllerini almıştır.

62 58 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ İNOVASYON PROGRAMI Sanayi gücü ile girişimci ruhun birleşmesinin getirdiği başarı Koç Topluluğu, inovasyon stratejisini aşağıdaki şekilde belirlemiştir: 1. İnovasyon kapasitemizi artırabilmek için inovasyon kültürünü ve uygun çalışma ortamını oluşturmak, 2. Kurumiçi girişimcilik bakış açısını yaygınlaştırmak, çalışanlarımızın girişimci yönlerini ve çalışmalarını desteklemek, 3. İnovatif faaliyetleri, ürün ve hizmet geliştirme çalışmalarının yanında, tüm iş birimlerimize ve faaliyetlerimize yaygınlaştırmak, 4. İnovasyonun önemli bir kaynağı olan dış paydaşlarımız ile yapılan iş birliklerini artırmak ve iş birliklerini daha etkin bir biçimde yönetmek, 5. İnovasyon faaliyetlerinin sürdürülebilirliği için bunları belirli süreçler dahilinde yönetmek. Koç Holding, bu stratejisini hayata geçirebilmek adına 2014 yılında Koç İnovasyon Programı nı başlatmıştır. Program kapsamında, Koç Topluluğu şirketlerinde inovasyon yönetim altyapıları kurulmakta ya da mevcut inovasyon yönetim altyapıları geliştirilmektedir. Bu altyapılar Koç Topluluğu nun kendine özgü olarak geliştirdiği İnovasyon Yönetim Modeli ne uygun olarak yapılandırılmaktadır. Program kapsamında, inovasyonun hayata geçebilmesi adına en önemli unsur olan Kurumiçi Girişimciler çeşitli eğitimler, mentorlar, yeni proje yönetim teknikleri ve ödüllerle desteklenmektedir. Kurumiçi Girişimcilik çalışmalarına büyük önem verilmektedir. Bununla birlikte, en önemli inovasyon alanlarından birisi olan İş Modeli İnovasyonu üzerine çalışılmakta ve Açık İnovasyon kapasitesinin artırılması adına çalışmalar sürdürülmektedir. Koç Topluluğu şirketlerinde, Program kapsamında yürütülen inovasyon projelerinde başlangıç şirketlerinin (startup) çalışma yöntemlerine benzer yöntemler ile çalışılması teşvik edilmekte ve bu sayede pazara çıkış süreleri ve maliyetler azaltılmaktadır. Tüm bu çalışmalar sayesinde, yeni pazarlara girerek büyümenin sağlanması, ayrıca şirketlerde inovasyon kültürünün oluşturulması ve kurumiçi girişimcilerin yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Şirketlerin gönüllülüğü üzerine kurulu olan Program hızla Topluluk içerisinde yaygınlaşmaktadır. Program kapsamında sadece ar-ge si olan şirketler değil, aynı zamanda satış ve hizmet şirketleri de bulunmaktadır. Bu da inovasyonu her yere yaygınlaştırma stratejisini desteklemektedir. Program kapsamında yürütülen çalışmalar sonucunda yeni ürünler ve hizmetler pazara sunulmaya ve ek gelirler yaratılmaya başlanmıştır. Tat Gıda, inovasyon programının ilk projesi olan SEK Quark ı hayata geçirmiştir. Ürünler Uluslararası Lezzet ve Kalite Enstitüsü- ITQI tarafından Üstün Lezzet Ödülü ne de layık görülmüştür. Otokoç Otomotiv de, kurumiçi girişimcilik kapsamında 6 yeni iş modeli fikrine Yalın Girişim yöntemi ile çalışılmış olup; 1 iş modeli fikri hayata geçirilmiş, 5 tanesi ise pilot proje aşamasındadır. Kurumiçi girişimcilik programının yanı sıra, yeni hizmet ve süreç fikirlerine katkı sağlaması amacıyla açık inovasyon programı için altyapı çalışmalarına başlanmıştır. Aygaz da, 2016 yılında başlanan inovasyon çalışmaları kapsamında şirketin inovasyon vizyon, misyon ve stratejisi belirlenerek, tüm şirket çalışanlarına girişimcilik ve inovasyon üzerine eğitimler verilmiştir. Aygaz da çalışanların fikirlerini toplamak üzere kurulmuş sosyal bir platform olan Aythink e sunulan fikirler arasından Aygaz ın stratejileri ile uyumlu yeni ürün, hizmet veya iş modeli olabilecek 10 fikir seçilmiştir. Bu fikirler etrafında oluşturulan proje ekipleri, Yalın Girişim metodu ile bu fikirleri uygulanabilir iş modellerine dönüştürmüşlerdir. İlk 10 proje arasından 6 inovasyon projesi üst yönetimden destek almış olup, pilot proje olarak üzerlerinde çalışılmaktadır. Ford Otosan, inovasyon programının lansmanını gerçekleştirmiştir. Mega-Kent İçin Akıllı Mobilite Çözümleri temalı ilk fikir kampanyası neticesinde önceliklendirilen 6 inovasyon projesi üzerinde çalışmalara devam etmektedir. Koçfinans, inovasyon programı lansmanını gerçekleştirmiştir. Açık inovasyon çalışmaları kapsamında girişimciler ve başlangıç şirketleri ile düzenli olarak bir araya gelmekte, ayrıca kurumiçi girişimcilik projelerini yürütmektedir. Koç Topluluğu inovasyon konusunda, Topluluk çapında ve şirket özelinde çeşitli hedefler koyarak gelişimini sürekli izlemektedir. Koç İnovasyon Programı kapsamında Koç Topluluğu şirketlerinde inovasyon yönetim altyapıları üzerine çalışılırken; Koç İnovasyon Endeksi sayesinde, Koç Topluluğu şirketlerinin inovasyon yetkinlikleri yıllar bazında izlenmekte ve geliştirilmektedir.

63 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 59 FİKRİ HAKLAR Fikri haklarda liderlik eden patent şampiyonu Topluluk KOÇ TOPLULUĞU ün üzerinde marka ün üzerinde patent ailesi ün üzerinde patent 800 ün üzerinde endüstriyel tasarım ün üzerinde internet alan adı ile Türkiye nin en büyük fikri haklar portföyü KOÇ TOPLULUĞU NUN YILLARA GÖRE PATENT BAŞVURUSU SAYILARI Koç Topluluğu rekabet gücünü, her alanda ortaya koyduğu yeniliklerden almaktadır. Bu nedenle, sahip olduğu fikri haklar Koç Topluluğu nun büyümesini, rekabetçiliğini ve kârlılığını destekleyen en önemli unsurlardan biridir. Yatırımcıları için yarattığı değeri yükseltmek hedefiyle, fikri haklara yaptığı yatırımı her geçen yıl artırmakta olan Koç Topluluğu nda fikri haklar yönetimine büyük önem verilmektedir. Koç Topluluğu, fikri haklar stratejisini; 1. Sürdürülebilir rekabet avantajı ve en iyi iş sonuçlarını elde edebilmek için fikri haklar sisteminden azami biçimde yararlanmak, 2. Fark yaratan yenilikleri ve güçlü markaları iş yapılan pazarlarda korumak, 3. Fikri haklar portföyünü iş hedefleriyle uyumlu biçimde yöneterek değer yaratmak, 4. Fikri hakları alım, satım veya lisanslanma suretiyle ticarileştirmek ve bu alanda iş birliklerine açık olmak, 5. Üçüncü kişilerin fikri haklarına saygılı olmak olarak belirlemiştir. Bu itibarla, Koç Topluluğu, Türkiye de fikri haklar alanında bir strateji belirleyen ve ilan eden ilk şirketler topluluğudur. Koç Topluluğu fikri haklar stratejisini hayata geçirmek üzere Koç Fikri Haklar Yönetimi projesini başlatmıştır. Proje sayesinde önemli kazanımlar elde edilmiştir. Koç Topluluğu fikri haklar konusunda, Topluluk çapında ve şirket özelinde çeşitli hedefler ile gelişimini sürdürmekte ve sürekli izlemektedir ün üzerinde marka, ün üzerinde patent ailesi ve ün üzerinde patent, 800 ün üzerinde endüstriyel tasarım ve ün üzerinde internet alan adından oluşan Koç Topluluğu fikri haklar portföyü, Türkiye nin en büyük ve faaliyet gösterdiği bölgenin en önemli fikri haklar portföyüdür. Koç Topluluğu şirketleri, 2015 yılında toplam 660 ve 2016 yılında toplam 740 patent ve faydalı model başvurusu yapmıştır. Koç Topluluğu şirketleri, Türkiye nin patent şampiyonu şirketleridir yılında Türk Patent Enstitüsü tarafından 5 incisi düzenlenen Türk Patent Ödülleri kapsamında, Arçelik Patent Ligi 1 incisi, Ford Otosan Patent Ligi 3 üncüsü ve Tofaş Patent Ligi 4 üncüsü olmuştur. Arçelik aynı zamanda, Uluslararası Patent Başvurusu 1 incisi ödülünü almıştır. Arçelik, Dünya Fikri Haklar Örgütü nün (WIPO) yayınladığı ve en çok uluslararası patent başvurusu yapan şirketlerin sıralandığı listede 2016 yılında, 78 inci sırada yer alarak, bu zamana kadar ulaştığı en iyi dereceye sahip olmuştur. Son 10 yıldır, Arçelik Dünya Fikri Haklar Örgütü nde en çok uluslararası patent başvurusuna sahip ilk 200 şirket arasındaki tek Türk şirketiyken; 2016 yılında ilk 100 arasına giren tek Türk şirketi olmuştur. Bunlarla birlikte, Koç Topluluğu Türkiye deki fikri haklar ekosisteminin gelişmesi ve fikri hakların ticari hayatta daha aktif biçimde kullanılmasını sağlamak üzere birçok çalışmaya öncülük etmekte ve çeşitli seminer ve konferanslar vasıtasıyla bu alandaki tecrübesini paylaşmaktadır.

64 60 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ENERJİ YATIRIMLARIMIZ, GÜÇLÜ MARKALARIMIZ VE TÜKETİCİYE VERDİĞİMİZ DEĞER İLE BÜYÜYEN TÜRKİYE NİN ENERJİSİYİZ!

65 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 61 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER KOÇ TOPLULUĞU

66 62 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ENERJİ 2016 yılında akaryakıt sektöründeki gelişmeler 2016 yılı, özellikle son çeyrek dönemde görülen iyileşme ile beraber, 2017 yılı için daha olumlu beklentileri destekleyen bir yıl olmuştur. İlk çeyrek dönemde zayıf talep ve İran ambargosunun kalkmasıyla birlikte daha da artan ham petrol arzı nedeniyle petrol fiyatları 25 ABD Doları/varil düzeylerine kadar gerilemiştir. OPEC in açıklamaları, Rusya dan gelen üretimi dondurma yönündeki açıklamalar, jeopolitik olayların yanı sıra mevsimsel talep artışının da desteğiyle yükselen ham petrol fiyatları ABD Doları bandında dalgalı bir seyir izlemiştir. OPEC in 1,2 milyon varil/gün kesinti kararıyla birlikte, yılı 55 ABD Doları/varil seviyelerinde kapatmıştır. Benzin, nafta ve LPG den oluşan hafif distilat katında; büyüyen araç parkı ve düşük fiyatların desteğiyle artan sürüş mesafeleri benzin tüketimini desteklerken, petrokimya sektöründen gelen taleple nafta ve LPG tüketimi artmıştır. Jet yakıtı ve motorinden oluşan orta distilat katında ise; son çeyrek dönemdeki kısmi toparlanmaya rağmen, özellikle motorin talepleri, zayıf ekonomik performans ve ilk çeyrek dönemde ısınma amaçlı talebi baskılayan El Nino nedeniyle, yıl boyunca beklentilerin uzağında kalınmıştır. Güçlü hafif distilat talebinin getirdiği yüksek küresel kapasite kullanımı ve devreye giren yeni kapasiteler, Çin in bağımsız mikro kapasiteli (teapot) rafinerilerine petrol ithal izni vermesiyle artan ürün fazlasının da olumsuz etkisi rafineri kârlılıklarını baskılamıştır. Türkiye, petrol ürünleri tüketiminde dünyada 23 üncü, Avrupa da ise 7 nci büyük pazara sahiptir. 20 yıl önce yıllık 4,5 milyon ton olan benzin pazarı, hız kazanan dizelizasyon süreci ve otogaz tüketiminin yaygınlaşmasıyla, 2012 yılına kadar sürekli küçülen bir seyir izleyerek 1,8 milyon tona kadar gerilemiştir. Binek araç parkında büyümenin yanı sıra benzinli araç motorlarında sağlanan verimlilik artışının da desteğiyle 2013 yılından itibaren yeniden büyüme trendine giren benzin pazarı son 4 yılda yaklaşık %20 büyümüştür. Buna karşın, önemli büyüme trendini sürdüren motorin pazarı 20 yıllık süreçte 2,6 kat büyüyerek 8,5 milyon tondan yaklaşık 22,3 milyon ton düzeyine yükselmiştir. Özellikle 2007 yılından itibaren hızlı bir büyüme trendine giren jet yakıtı pazarı 1,8 milyon tondan, 2015 yılı itibarıyla uluslararası transit uçak seferlerindeki artışla 4,6 milyon ton seviyesine yükselmiş; 2016 yılında turizm sektöründeki küçülmenin etkisiyle ilk kez daralarak 4,4 milyon ton düzeyine gerilemiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre 2016 yılında Türkiye petrol ürünleri pazarı %7,6 büyürken; benzin ve motorin pazarındaki büyüme sırasıyla %6,5 ve %8,5 olmuştur da Türkiye deki toplam benzin talebinin tamamı yerli üretimle karşılanırken; motorin talebinin 10,6 milyon tonluk kısmı yerli üretimle, geri kalan %52 lik kısım ise ithalat yoluyla karşılanmıştır. Motorin ithalatında Hindistan, Rusya ve İsrail en önemli tedarikçi ülkelerdir yılında LPG sektöründeki gelişmeler Türkiye, dünyada 15 inci, Avrupa da ise 3 üncü büyük LPG pazarına sahiptir. Türkiye de 10 yılı aşkın süredir daralma trendinde olan tüpgaz tüketimi, doğal gaz yayılımının yavaşlaması, göçmen nüfusun yarattığı ek talep ve temin fiyatlarının düşüşü gibi etkilerle stabilizasyon sürecine girmiştir yılından bugüne kesintisiz büyüme trendine devam eden Türkiye otogaz pazarı bugün 4,3 milyon otomobil ile dünyanın en büyük LPG li araç filosuna sahiptir. Otogazın çevre dostu bir ürün olduğuna ilişkin farkındalık giderek artarken, dönüşüm sistemleri teknolojilerinin gelişmesinin etkisi ile kullanıcıların performans ve güvenlik konusundaki algısı da olumlu yönde gelişmektedir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre 2016 yılında Türkiye tüpgaz pazarı %0,6; otogaz pazarı ise %2,4 büyümüştür yılının 3 üncü çeyreğine kadar düşük seyreden LPG fiyatları, OPEC in Kasım 2016 tarihli toplantısını takiben oluşan enerji fiyat artışlarına paralel yükselme trendine girmiş; kur artışları ile beraber yurt içi tüketici fiyatları olumsuz etki almaya başlamıştır yılında Türkiye deki toplam LPG talebinin %23 ü yerli üretimle, geri kalan %77 si ise ithalat yoluyla karşılanmıştır. LPG ithalatında en büyük paya sahip ülkeler Cezayir, Rusya, Kazakistan, Norveç ve ABD dir yılında Rusya ve Kazakistan menşeili alımlarda önemli bir gerileme olmuştur yılında elektrik sektöründeki gelişmeler 2016 yılsonu itibarıyla MW a ulaşan ülke elektrik kurulu gücü, 3 ana alt sektör tarafından paylaşılmaktadır. Kamuya ait üretim santrallerinin toplam içindeki payı %25 tir. Yap-İşlet ve Yap-İşlet-Devret modeliyle çalışan ve kamuya ait toptan elektrik satış firması TETAŞ a satış yapan üretim santrallerinin payı da yaklaşık %12 dir. %63 lük en büyük pay ise serbest piyasa esaslarına göre çalışan özel sektör üreticilerine aittir. Elektrik kurulu gücü, yakıt cinsi açısından değerlendirildiğinde hidroelektrik santralleri %34 paya sahiptir. Doğal gaz santrallerinin payı %33, ithal ve yerli kömür santrallerinin payı ise %22 dir. %11 pay diğer yenilenebilir ve termik santraller tarafından paylaşılmaktadır. Enerji sektöründe Koç Topluluğu Tüpraş ın 2006 yılında Koç Topluluğu na dahil olması sonrası yatırımlar ile operasyonel mükemmellik, üretim verimliliği, çevre düzenlemeleri ve iş güvenliği konularında teknolojik gelişim ve değişime başlanmış; stratejik yatırım kararları sonrası, 11 yılda gerçekleştirilen yatırım harcaması 5,8 milyar ABD Doları na ulaşmıştır. Bu çerçevede; Türk özel sektörünün bir seferde gerçekleştirilen en büyük sanayi yatırımı olan 3 milyar ABD Dolar lık Fuel Oil dönüşüm tesisi (RUP) ülke sanayiine kazandırılmıştır. Böylece, başta motorin olmak üzere ithal edilen ürünlerin önemli bir kısmının daha yurt içi üretimle karşılanması sağlanmış ve ülkemiz cari açığı yaklaşık yıllık 1 milyar ABD Doları azaltılmıştır.

67 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 63 Enerji sektörünün İTİCİ GÜCÜ SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Opet, 2016 yılında yaklaşık %8 büyüyen akaryakıt dağıtım sektöründe pazar payını artırarak 2 ncilik konumunu sağlamlaştırmıştır ün üzerinde Opet ve Sunpet bayisiyle tüketiciye hizmet veren Opet, Kusursuz Hizmet Anlayışı ile sektöründe tüketicinin ilk tercihi olmayı hedeflemektedir. Bu hedef doğrultusunda yapılan çalışmalar sonucu 2016 yılında Şirket, başarısını aldığı pek çok ödülle perçinlemiştir. Türkiye çapında Aygaz, Mogaz ve Lipetgaz markalarıyla hizmet veren Aygaz, etkin bayi yapılanması ve kurumsallaştırdığı iş kültürüyle, hem müşteriye yakınlığı hem de hizmet hızı ve kalitesiyle rekabet üstünlüğünü sürdürmektedir. Şirket 2016 yılında, yeni bir rekorla 2,1 milyon tonu aşan miktarda LPG satışı gerçekleştirmiş ve toplam LPG pazarında %29 pay ile liderliğini sürdürmüştür. Toplam 219 MW gücünde kurulu kapasite ile faaliyet gösteren Entek in 2016 yılı konsolide satış geliri 302 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Opet, 2016 yılında yaklaşık %8 büyüyen akaryakıt dağıtım sektöründe pazar payını artırarak 2 ncilik konumunu sağlamlaştırmıştır. Türkiye çapında Aygaz, Mogaz ve Lipetgaz markalarıyla hizmet veren Aygaz, 2016 yılında yeni bir rekorla 2,1 milyon tonu aşan miktarda LPG satışı gerçekleştirmiş ve toplam LPG pazarında %29 pay ile liderliğini sürdürmüştür.

68 64 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TÜPRAŞ Avrupa nın 7 nci, dünyanın 26 ncı büyük rafinaj kapasitesi %51,00 Enerji Yatırımları A.Ş. %49,00 Halka Açık İÇ PİYASA POZİSYONU Türkiye nin mevcut rafinaj kapasitesinin %100 üne sahip şirket Benzin, motorin, fuel oil ve jet yakıtından oluşan akaryakıt pazarı toplamında %60 pay ULUSLARARASI POZİSYON ORTAKLIK YAPISI Türkiye nin rafinaj sektöründeki tek üreticisi olan Tüpraş; Kocaeli, İzmir, Kırıkkale ve Batman da sahip olduğu 4 rafineride yıllık 28,1 milyon tonluk ham petrol işleme kapasitesiyle yarattığı katma değer ve cirosuyla Türkiye nin en büyük sanayi şirketidir. Tüpraş, Avrupa nın 7 nci büyük rafineri şirketi olup, sahip olduğu 9,5 lik Nelson kompleksite endeksi ile Akdeniz in yüksek kompleksiteye sahip az sayıda rafinerileri arasındadır. Strateji Ülkenin petrol ürünleri ihtiyacını karşılarken, yenilikçi uygulamalarla sektörü yönlendirmek ve müşteri memnuniyetini en üst düzeyde sağlamak Tüpraş ın stratejisinin odak noktasıdır. Tüpraş maliyet bazını düşürmenin yanı sıra operasyonel gelişmişlikte mevcut en iyi teknolojileri uygulayarak sektörden olumlu yönde ayrışmayı hedeflemektedir. Tüpraş, yurt içi ve yurt dışı alanlarda olası iş ve yatırım fırsatlarını yakından takip etmektedir yılında Tüpraş ın Koç Topluluğu na dahil olmasını takiben yatırımlar ile operasyonel mükemmellik, üretim verimliliği, çevre düzenlemeleri ve iş güvenliği konularında teknolojik gelişim ve değişime başlanmış; stratejik yatırım kararları sonrası, 11 yılda gerçekleştirilen yatırım harcaması 5,8 milyar ABD Doları na ulaşmıştır. Bu çerçevede; Türk özel sektörünün bir seferde gerçekleştirilen en büyük sanayi yatırımı ile 3 milyar ABD Dolar lık Fuel Oil dönüşüm tesisi (RUP) ülke sanayiine kazandırılmıştır. Böylece, başta motorin olmak üzere ithal edilen ürünlerin önemli bir kısmının daha yurt içi üretimle karşılanması sağlanmış ve ülkemiz cari açığı yaklaşık yıllık 1 milyar ABD Doları azaltılmıştır. RUP yatırımının devreye girmesiyle rafineriler maksimum kapasite kullanma imkanına kavuşmuş ve bunun neticesinde 2016 yılında ara ürün dahil %105,3 kapasite kullanım oranı (ham petrol işleme kapasite kullanım oranı %100,9) gerçekleştirilmiştir. Faaliyetlerini sürdürürken çevreye duyarlılığı ve doğal kaynakların verimli kullanımını ana hedefleri arasına alan Tüpraş, bu kapsamda gerçekleştirdiği Şehir Gri Su Arıtımı ve Proseste Kullanımı projesi ile sektörde bir ilki gerçekleştirmiştir. Uluslararası rafinaj kârlılıklarının önemli ölçüde azalması ve yaşanan duruşlara rağmen, 2016 yılında Tüpraş, 28,3 milyon tonu ham petrol ve 1,3 milyon tonu yarı mamul olmak üzere toplam 29,6 milyon ton şarjı ünitelerine vermiş ve tam kapasite kullanımı ile rekor üretim gerçekleştirmiştir. Yüksek kapasite kullanımının paralelinde dönüşüm ünitelerinin etkin kullanımı ve Fuel Oil Dönüşüm Ünitesi nin katkısıyla %76,6 oranında beyaz ürün verimi gerçekleştirilmiş ve 27,9 milyon ton ürün üretilmiştir. Tam kapasite kullanımı ve uygulanan satış stratejilerinin etkisiyle, 2016 yılında 24,8 milyon ton yurt içi, 5,5 milyon ton ihracat olmak üzere, geçtiğimiz yılın 1,5 milyon ton (%5) üzerinde, 30,3 milyon ton ürün satışı gerçekleştirilmiştir. Son yıllarda yapılan yatırımlar ve üretimden gelen güç ile yurt içi satışlarda motorin, bitüm ve satış toplamında; ihracat dahil toplam satışlarda ise benzin, motorin, bitüm ve satış toplamında şirket tarihindeki en yüksek değerlere ulaşılmıştır. Güçlü kurumsal yönetim Günümüzde şirketlerin kurumsal yönetim uygulamaları en az finansal performansları kadar önem taşımaktadır. Tüpraş ın kurumsal yönetim derecelendirme notu 2016 yılında 10 üzerinden 9,42 olarak gerçekleşmiştir. Tüpraş endeksin kurulduğu 2007 yılından bu yana endekste ilk sıralarda yer almaya devam etmektedir. QR kodu kullanarak Tüpraş hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

69 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 65 Tüpraş, yıllık 28,1 milyon tonluk ham petrol işleme kapasitesiyle yarattığı katma değer ve cirosuyla Türkiye nin en büyük sanayi şirketidir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) (milyon TL) (milyon TL) (milyon TL) %18 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

70 66 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TÜPRAŞ Ditaş, 2016 yılında 9,3 milyon ton ham petrol ve 5,9 milyon ton petrol ürünü taşıması yapmıştır. Ödüller ve başarılar ISO 500 Şirket, Capital 500 araştırmalarında 1 inci Türkiye İhracatçılar Meclisi İhracat Şampiyonu Ödülleri 2 nci BİST Kurumsal Yönetim Endeksi nde 9,42 derecelendirme notu BİST-50 Sürdürülebilirlik Endeksi nde yer alma Avrupa Birliği Çevre Ödülleri Belediye Kentsel Atık Sularının Sanayide Proses Suyu Olarak Kullanılmak Üzere Geri Kazanımı projesi ile 1 inci ve ülkemizi temsil etme yetkisi Sanayide Enerji Verimliliği Proje Yarışması SEVAP-2 kategorisinde Batman Rafinerisi 1 inci, SEVAP-3 de Kırıkkale Rafinerisi 2 nci, İzmit Rafinerisi 3 üncü Ege Bölgesi Sanayi Odası üretimden satışlar ve ihracat kategorilerinde İzmir Rafinerisi 1 inci Ege Bölgesi Sanayi Odası Çevre Ödülleri nde İzmir Rafinerisi 210 bin ton CO 2 emisyonunun engellenmesi ve 100 bin Gcal enerji tasarrufu ile1 inci ICCI 2015 Enerji Ödülleri nde verimlilik kategorisinde İzmit Rafinerisi 1 inci Kocaeli Sanayi Odası Sektörel Performans Ödülleri nde Büyük Ölçekli Kuruluş ödülü Şahabettin Bilgisu Çevre Ödülleri değerlendirmesinde Çevre Yatırımları Teşvik Ödülü DENİZ TAŞIMACILIĞI: DİTAŞ Tüpraş ın %79,98 hissesine sahip olduğu 40 yılı aşkın deneyimiyle Tüpraş a operasyon ve maliyet avantajı sağlayan Ditaş, ham petrol ve ürün taşımacılığını Tüpraş ın ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirmektedir. Ditaş, 2016 yılında 9,3 milyon ton ham petrol ve 5,9 milyon ton petrol ürünü taşıması yapmıştır. Ham petrol taşımalarının %95,5 i, petrol ürünü taşımalarının ise %49,9 u Tüpraş rafinerileri ihtiyacı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Ditaş, 2016 yılında toplam ürün taşımalarının %44,6 sını THY Opet, %5,5 ini ise diğer dağıtım kuruluşları adına yapmıştır. Ditaş; 1974 yılında başladığı tanker işletmeciliğini halen DWT luk ham petrol tankeri ve toplam DWT luk 8 ürün tankerinin yanı sıra, zaman esaslı kiraladığı dwt luk 3 ürün tankerleriyle sürdürmektedir. Sahibi olduğu çok sayıda römorkör, palamar ve servis botları ile kılavuzluk, römorkörcülük ve palamar hizmetleri de vermektedir yılı Şubat ayında,158 bin DWT luk iki yeni Suezmaks tanker inşası için kontrat imzalanmış ve gemilerin inşasına başlanmıştır. Ayrıca, 15 bin DWT luk 1 adet asfalt tankeri ile 16 bin DWT luk 1 adet ürün tankeri inşası için kontrat görüşmeleri tamamlanmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler OPEC ve petrol üretiminde kesintiye destek vereceklerini açıklayan OPEC dışı ülkelerin anlaşma miktarlarına ne kadar bağlı kalacağı, ABD nin enerji politikaları ve ham petrol üretiminde artış beklentisi ham petrol arzına yön verecek unsurlar olarak öne çıkmaktadır ya göre daha düşük gerçekleşeceği öngörülen talep artışında; Çin, Hindistan ve ABD gibi ülkelerin ekonomik performanslarının yanı sıra, Trump yönetimi ve Fed politikalarının, büyümeleri likidite hareketlerinden büyük oranda etkilenen ekonomilere etkisi belirleyici olacaktır. Bu paralelde, dünya petrol ürünleri talep artışının 1,3 milyon varil/gün olması beklenmektedir yılı Brent ham petrol fiyat ortalamasının 55 ABD Doları/varil seviyesinde oluşacağı öngörülmektedir. Finansal performansın en önemli göstergesi olan Akdeniz Kompleks rafineri marjının 4,0-4,5 ABD Doları/ varil ve Tüpraş net rafineri marjının ise 5,75-6,25 ABD Doları/varil seviyelerinde olması hedeflenmektedir. Tüpraş ta ham petrol ve yarı mamul dâhil tam kapasite kullanımıyla 29,2 milyon ton üretim ve yaklaşık 30,6 milyon ton toplam satış hacmi planlanmaktadır.

71 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 67 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Tüpraş ın kurumsal yönetim derecelendirme notu 2016 yılında 10 üzerinden 9,42 olarak gerçekleşmiştir. 29,6 (milyon ton) 2016 yılında Tüpraş, 28,3 milyon tonu ham petrol ve 1,3 milyon tonu yarı mamul olmak üzere toplam 29,6 milyon ton şarjı ünitelerine vermiş ve tam kapasite kullanımı ile rekor üretim gerçekleştirmiştir.

72 68 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU OPET %50,00 Öztürk Grubu %10,00 Diğer Koç İÇ PİYASA POZİSYONU Beyaz ürünlerde %17,7 pazar payı ile 2 nci Siyah ürünlerde %19,4 pazar payı ile 3 üncü ORTAKLIK YAPISI %40,00 Tüpraş Opet, akaryakıt dağıtım sektöründe, perakende satışlar, ticari ve endüstriyel satışlar, depolama ve uluslararası ürün ticareti alanlarında faaliyet göstermektedir. Ayrıca Alman madeni yağ şirketi Fuchs ile %50-50 ortaklığı Opet-Fuchs kanalıyla madeni yağların üretimi ve pazarlamasını, Türk Hava Yolları ile %50-50 ortaklığı THY-Opet ile de jet yakıtı ikmali ve satışını yapmaktadır. Opet, 2016 yılında yaklaşık %8 büyüyen akaryakıt dağıtım sektöründe pazar payını artırarak 2 ncilik konumunu sağlamlaştırmıştır yılı Opet in etkin konumlanmış bayi ağı ile satışlarını pazar büyümesi üzerinde artırdığı bir yıl olmuştur. Bununla birlikte kur ve fiyat hareketlerine karşı Şirket, risk politikaları çerçevesinde hareket ederek finansal düzeyde olumlu yönde etkilenmiştir. İştiraklerden THY-Opet, Türkiye deki 51 havalimanının tamamında yerli ve yabancı pek çok havayoluna hizmet vermektedir yılında satış hacmi, konjonktürel şartlar nedeniyle 2015 yılına göre %7 düşerek 3,7 milyon m³ jet yakıtı satışı gerçekleştirmiştir. Ödüller ve başarılar ün üzerinde Opet ve Sunpet bayisiyle tüketiciye hizmet veren Opet, Kusursuz Hizmet Anlayışı ile sektöründe tüketicinin ilk tercihi olmayı hedeflemektedir. Bu hedef doğrultusunda yapılan çalışmalar sonucu 2016 yılında Şirket, başarısını aldığı pek çok ödülle perçinlemiştir yılında Şirket in aldığı ödüller aşağıda sıralanmıştır: Capital Dergisi / Akaryakıt sektörünün En Beğenilen Şirketi ödülü IPSOS ve KalDer / Müşteri Bağlılık Seviyesi En Yüksek Marka Türkiye İtibar Akademisi / Türkiye nin En İtibarlı Akaryakıt Dağıtım Markası Woman to Watch / Yönetim Kurulu üyesi ve kurucusu Sayın Nurten Öztürk, Yaşam Boyu Onur Ödülü Barcelona da Bir Gün isimli reklam filmi / Kristal Elma Bronz ve Felis Başarı Ödülü Kaçan Otobüs isimli reklam filmi / Felis Başarı Ödülü Lovemark / Akaryakıt sektöründe 3 üncü kez Aşkla Bağlanılan Marka Marketing Power / İnovatif pazarlama uygulamaları Brandage Dergisi / Marka ürün eşleşmesi Arda Turan-Opet En İyi Eşleşme Euro Cloud Awards da Machine Learning kategorisinde Türkiye 2 nciliği Çevreye ve topluma saygı Kararlarını tüm paydaşlarına karşı yüksek sorumluluk anlayışı ve etik değerleri doğrultusunda alan Opet, sosyal sorumluluk projelerini bu bilinçle geliştirmekte ve uygulamaktadır. Sosyal sorumluluğa odaklanmayı kurum kültürünün bir parçası haline getiren Opet, Tarihe Saygı, Yeşil Yol, Örnek Köy, Temiz Tuvalet ve Trafik Dedektifleri gibi birçok başarılı projeye imza atmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler 2017 yılının, Şirket in önceliği olan müşteri memnuniyeti korunarak, kârlılıktan ödün vermeden sektör büyümesinin üzerinde bir büyüme hedeflenen ve bu hedefler doğrultusunda gerekli yatırımların yapılacağı bir yıl olması beklenmektedir. QR kodu kullanarak Opet hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

73 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 69 Opet, 2016 yılında akaryakıt dağıtım sektöründe pazar payını artırarak 2 ncilik konumunu sağlamlaştırmıştır. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) 716 (milyon TL) 479 (milyon TL) 398 (milyon TL) %13 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

74 70 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU AYGAZ İÇ PİYASA POZİSYONU Kurulduğu 1961 yılından bu yana LPG sektörünün lideri Tüpgazda %42 pazar payı ile lider Otogazda %25 pazar payı ile lider Toplam LPG pazarında %29 pay ile lider %40,68 Koç Holding %24,27 Halka Açık ORTAKLIK YAPISI %24,52 Liquid Petroleum Gas Development Co. %10,53 Diğer Koç Koç Topluluğu nun enerji sektöründe faaliyet gösteren ilk şirketi Aygaz, İstanbul Sanayi Odası nın sıralamasına göre Türkiye nin 13 üncü büyük sanayi şirketidir ve LPG sektöründe faaliyet gösteren halka açık ilk ve tek şirket konumundadır. Etkin bayi ve dağıtım ağı 2016 yılında Aygaz, yeni bir rekorla 2,1 milyon tonu aşan miktarda LPG satışı gerçekleştirmiştir. Türkiye çapında Aygaz, Mogaz ve Lipetgaz markalarıyla hizmet veren ün üzerinde tüpgaz satış noktası bulunan Aygaz, etkin bayi yapılanması ve kurumsallaştırdığı iş kültürüyle, tüpgaz pazarında hem müşteriye yakınlığı hem de hizmet hızı ve kalitesiyle rekabet üstünlüğünü sürdürmektedir yılında EPDK verilerine göre, yurt içi tüpgaz tüketimi %0,6 oranında artarak, 821 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Aygaz 342 bin ton satış ve %42 pazar payı ile sektördeki açık ara liderliğini sürdürmüştür yılında Aygaz ın otogaz satışları geçen yıla göre %2 artarak 792 bin ton seviyesine gelmiştir. Aygaz, ün üzerinde lisanslı otogaz istasyonuyla Türkiye nin en yaygın otogaz dağıtım ağına sahip olan firmadır. Avrupa nın en büyük pazarı olan Türkiye de otogaz tüketimi EPDK verilerine göre %2,4 artışla 3 milyon 142 bin tona ulaşmıştır. Otogazın çevre dostu bir ürün olduğuna ilişkin farkındalık giderek artarken, dönüşüm sistemlerinin teknolojilerinin gelişmesinin etkisi ile kullanıcıların performans ve güvenlik konusundaki algısı da olumlu yönde gelişmektedir ten bu yana sürdürülen ve 2016 da da yinelenen bağımsız araştırma sonuçlarına göre Aygaz, hem tüpgaz hem de otogaz segmentlerinde sektördeki en yüksek müşteri memnuniyetine sahip marka unvanını kesintisiz bir biçimde sürdürmektedir. Yatırımlar Aygaz ve bağlı ortaklıkları; 2016 yılında ağırlıklı olarak tesis modernizasyon, yeni otogaz istasyonları, tüp, çevre ve güvenlik başlıklarında olmak üzere 98 milyon TL tutarında yatırım harcaması gerçekleştirmiştir. Ödüller ve başarılar Türkiye Kalite Derneği (KalDer) ve Ipsos ortaklığıyla düzenlenen Türkiye Müşterinin Sesi (TMS) araştırmasında Aygaz, tüpgaz ve otogaz segmentlerinin her ikisinde de Müşteri Bağlılık Seviyesi En Yüksek Marka seçilmiştir. Reklamcılar Derneği tarafından düzenlenen; iletişim, reklam ve pazarlama gibi yaratıcı disiplinlerin buluşma noktası olan Kristal Elma Reklam Ödülleri nde Aygaz, tüpgazda 4 ve otogazda 2 olmak üzere, ödül verilen 11 kategorinin 5 inde toplam 6 ödüle layık görülmüştür. Aygaz, bu yıl 11 incisi düzenlenen ve pazarlama iletişimi alanında en yaratıcı projelerin değerlendirildiği Felis Ödülleri nde toplam 5 ödülün sahibi olmuştur. Aygaz Otogaz markası için hazırlanan ve usta oyuncu Şener Şen in rol aldığı Türkiye Yola Aygaz la Çıkıyor temalı iletişim kampanyası ile Aygaz; Reklamcılar Derneği, Reklamverenler Derneği ve Effie Worldwide Inc. nin iş birliğiyle düzenlenen 8 inci Effie Türkiye Reklam Etkinliği Yarışması nda Gümüş Effie ödülüne layık görülmüştür. QR kodu kullanarak Aygaz hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

75 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU yılında Aygaz, yeni bir rekorla 2,1 milyon tonu aşan miktarda LPG satışı gerçekleştirmiştir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) 408 (milyon TL) 469 (milyon TL) 416 (milyon TL) %7 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

76 72 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU AYGAZ Aygaz Doğal Gaz, 2016 yılında milyon m 3 satış gerçekleştirmiştir. Koç Holding in Haziran 2015 te başlattığı Ülkem İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekliyorum projesinde Aygaz, Koç Topluluğu nda ün altında personel sayısı olan şirket kategorisinde Ülkem İçin En Başarılı Şirket Ödülü nü almıştır. Aygaz, Avrupa Birliği ülkelerinin yanı sıra aralarında Türkiye, Norveç, İsviçre, Makedonya ve Sırbistan ın da bulunduğu 33 ülkeden birçok firmanın yarıştığı Avrupa İş Ödülleri nde (European Business Awards), müşteri odaklılık kategorisinde Onur Kurdelesi nin (Ruban d Honneur) sahibi olmuştur. AYGAZ DOĞAL GAZ 2004 yılında kurulan ve Aygaz bağlı ortaklığı olan Aygaz Doğal Gaz, serbest tüketicilere boru hatları üzerinden doğal gaz satışının yanında, boru hatları üzerinden doğal gaz kullanamayan tüketicilere özel taşıma araçları ile sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) toptan satışı ve iletimi faaliyetlerini yürütmektedir. Faaliyetlerini Doğal Gaz Piyasasının Çok Yönlü Oyuncusu Olmak vizyonuyla sürdüren Aygaz Doğal Gaz, pazar dinamiklerini ve fırsatları yakından izlemektedir yılında toplam milyon m 3 satış hacmi ve 864 milyon TL ciro elde eden Aygaz Doğal Gaz, sektördeki konumunu korumuştur yılı beklenti, hedef ve stratejiler Aygaz ın ana hedefi, başta LPG ve doğal gaz olmak üzere Türkiye ve potansiyel pazarların enerji çözümleri sunan öncü şirketi olmaktır. Aygaz ın kısa ve orta vadeli stratejilerinin başında, faaliyet gösterdiği tüm segmentlerde pazar payını büyüterek liderliğini sürdürmek ve mevcut iş modelini LPG tüketiminin artma trendinde olduğu yurt dışı pazarlara taşımaktır.

77 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 73 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Türkiye Müşterinin Sesi (TMS) araştırmasında Aygaz, tüpgaz ve otogaz segmentlerinin her ikisinde de Müşteri Bağlılık Seviyesi En Yüksek Marka seçilmiştir. 792 (bin ton) 2016 yılında Aygaz ın otogaz satışları 792 bin tona yükselmiştir.

78 74 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ENTEK Entek, Koç Topluluğu nun serbest piyasada faaliyet gösteren elektrik üretim şirketidir. Koç Topluluğu nun elektrik üretim şirketi olan Entek, 2016 yılında 157 MW ı doğal gaz çevrim santrali (Kocaeli) ve 62 MW ı (2 si Karaman da, 1 i Samsun da olmak üzere toplam 3 adet) hidroelektrik üretim santrali olmak üzere toplam 219 MW gücünde kurulu kapasite ile faaliyet göstermiştir. Entek in işletmedeki santrallerinin yanı sıra, toptan satış şirketi Eltek te %100, 625 MW lık Ayas ithal kömür santral projesinde %50 ve Enerji Borsası nı işletmek üzere kurulan Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. (EPİAŞ) adlı şirkette de %0,05 oranında hisseleri bulunmaktadır yılı son yıllarda olduğu gibi elektrik piyasasında kapasite fazlasının devam ettiği bir yıl olmuştur. Yaklaşık MW yeni santral yatırımının devreye girmesi sonrasında Türkiye elektrik piyasası kurulu gücü MW a yükselmiştir. Serbest piyasada faaliyet gösteren özel üretim şirketlerinin toplam üretim içerisindeki payı %61 e ve toplam kurulu güç içerisindeki payı %62 ye yükselmiştir. Entek in 2016 yılı konsolide satış geliri 302 milyon TL olmuştur. Satış gelirinin, 114 milyon TL tutarındaki kısmı 508 milyon kwh karşılığında doğal gaz santrallerinden, 45 milyon TL tutarındaki kısmı 207 milyon kwh karşılığında hidro santrallerinden, 143 milyon TL tutarındaki kısmı ise 652 milyon kwh karşılığında Eltek üzerinden yapılan ticari satışlardan elde edilmiştir. Elektrik pazarında rekabet, yeni teknoloji ve yüksek verimli santrallerin piyasaya girmesiyle beraber artmaya devam etmiştir. Bu durum, düşük verimli doğal gaz yakıtlı elektrik üretim tesislerinin piyasadan çekilmelerine sebep olmaktadır. Ancak, Kocaeli tesisi, yakınındaki direkt bara müşterilerine ve buhar müşterilerine satış yapıyor olmasının avantajı ile faaliyetini sürdürmektedir. Entek, toptan satış şirketi Eltek vasıtasıyla, oluşabilecek düşük sistem fiyat riski karşısında, sistemden enerji alıp müşteriye satarak portföyü açısından koruma sağlayabilmektedir. Böylelikle, sistem fiyatlarının düşük olduğu dönemlerde Eltek in kârlılığı artmakta ve Entek in rekabet gücünü yükseltmektedir yılı beklenti, hedef ve stratejiler Entek üretim kaynak çeşitliliğine önem vererek ve özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarına öncelik vererek dengeli bir üretim portföy yapısına ulaşmak ve pazar payını yükseltmek amacıyla varlık satın alımları yapmayı planlamaktadır. QR kodu kullanarak Entek hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

79 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 75 DEMİR EXPORT Demir Export, ülkemizin en kapsamlı üretim kabiliyetine sahip madencilik şirketidir. Koç Topluluğu nun madencilik faaliyetlerini yürüten şirketi Demir Export; 2016 yılsonu itibarıyla 1,6 milyon ton demir, 10 milyon ton kömür (açık ocak ve yeraltı) ve 25 bin ons altın üretme kapasitesi ile ülkemizin en kapsamlı üretim kabiliyetine sahip madencilik şirketi olma özelliğini korumuştur. Şirket, kurulduğu 1957 yılından beri sürdürdüğü demir cevheri, baz metal ve açık ocak kömür üretiminin yanında; 2015 yılından itibaren, yeraltı kömür ve değerli metal üretimine de ağırlık vermiştir. Manisa Soma da 2011 yılında Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) tarafından açılan 36,5 milyon ton kömür üretimi ihalesi kazanıldıktan sonra, Eynez Kömür İşletmesi nde başlayan 3 yıllık yatırım dönemi Mart 2015 te tamamlanmış ve ilk tam mekanize üretim ayağı devreye girmiştir. Kasım 2015 te 2 nci tam mekanize üretim ayağının devreye girmesiyle tam kapasite üretime geçilmiştir. Demir cevheri üretimi değişen piyasa koşullarına göre devam etmektedir. Mevcut durumda, 6 demir işletmesinden sadece Divriği Demir İşletmesi nde üretim ve satış devam etmektedir yılı beklenti, hedef ve stratejiler 2016 yılında altın, demir ve kömür üretiminin yanında mevcut üretim ve satışı artırma ile bakır, çinko gibi baz metaller başta olmak üzere proje çalışmalarına ağırlık verilmiştir. Bu kapsamda, 2012 yılında Maden İşleri Genel Müdürlüğü nün açtığı ihale ile Şirket e kazandırılan Erzurum İspir Bakır- Çinko Projesi nde toplam 42 bin metrelik arama ve rezerv geliştirme sondaj çalışması tamamlanmış olup, 2017 yılında fizibilite çalışmalarına devam edilecektir. Sivas Bakırtepe Altın Madeni Projesi için alınmış olan Revize ÇED Olumlu Raporu na verilmiş yürütmeyi durdurma kararının kaldırılmasıyla Haziran 2015 te tekrar başlayan çalışmalar hızla tamamlanıp, 2016 yılında yaklaşık 10 bin ons altın üretimi yapılmıştır yılında ise, hedeflenen üretim rakamı 23 bin ons olarak belirlenmiştir. Demir Export, yılda 40 milyon m 3 dekapaj ve cevher üretimi yapabilecek kapasitedeki makina parkı ve teçhizatının yanında deneyimli kadrosu ile Türkiye madencilik sektöründeki güçlü konumunu sürdürmektedir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Türkiye de bir ilk olan, tam mekanize ara katlı kömür göçertmeli uzunayak kömür üretim metodunun (Longwall Top Coal Caving - LTCC) en önemli özelliği, iş emniyetinin en üst seviyede olması, güvenli çalışma ortamı sağlaması ve yüksek üretim kapasitesidir. Sivas Kangal Kömür İşletmesi nde santral işletmecisi şirket ile imzalanan sözleşme kapsamında üretim devam etmektedir. Eylül 2017 de başlayacak yeni sözleşme dönemi için görüşmeler sürdürülmektedir. QR kodu kullanarak Demir Export hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

80 76 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU OTOMOTİV TÜRK OTOMOTİV SEKTÖRÜNE ÖNCÜLÜK EDEN ÜRETİM, MARKA VE AR-GE GÜCÜMÜZ İLE KENDİ REKORLARIMIZI KIRIYORUZ!

81 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 77 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER KOÇ TOPLULUĞU

82 78 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU OTOMOTİV 2016 yılında otomotiv sektöründeki gelişmeler Toplam otomotiv satışları 2016 yılında, rekor bir yıl olan 2015 e göre minimal bir düşüş ile adet olarak gerçekleşmiştir. Hafif ticari araçlarda %7, orta ticari araçlarda %6 ve ağır ticari araçlarda %44 düşüş yaşanmıştır. Buna karşın, binek araç satışları %4 artış kaydederek adet ile tarihindeki en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Binek araçların toplam endüstrideki payı da, tarihindeki en yüksek oran olan %75,1 e yükselmiştir. Toplam otomotiv üretimi, 1 milyon 486 binle; otomotiv ihracatı ise 1 milyon 141 binle tarihlerinin en yüksek seviyesinde gerçekleşmiştir. İthalatın pazardaki payı ise; binek araçlarda 1 puan, ticari araçlarda 4 puan olmak üzere, toplam endüstride 1 puan artarak %68 e yükselmiştir. Kasım ayında binek araçlara uygulanan Özel Tüketim Vergisi oranları artırılmıştır. Öte yandan, yıl boyunca yaşanan kur artışları maliyetleri yükseltmiştir. Bu iki gelişme sonucunda son çeyrekte talebin bir miktar öne çekilmesi söz konusu olmuştur. Kamyon segmentinde yeni yönetmeliklerle, Türkiye de Euro 6 emisyon normu zorunlu hale gelmiştir yılında Türkiye otobüs pazarı %33 seviyesinde küçülmüş, körüklü otobüs segmentinde tek bir ihale gerçekleşmiştir. Midibüs (7-9 metre otobüs) pazarı ise %39 oranında daralarak adet olarak gerçekleşmiştir yılında, Avrupa otobüs pazarında toparlanmanın başlamasının etkisiyle, Türkiye küçük, orta ve büyük boy otobüs ihracatı %20 düzeyinde artmıştır yılında, Türkiye treyler pazarı bir önceki yıla kıyasla %27 oranında daralmıştır. Sektörün 2016 yılındaki en önemli gündem maddelerinden biri bozulabilir gıda maddelerinin taşımacılığına ilişkin ATP konvansiyonuna uyum konusu olmuştur yılında traktör pazarındaki gelişmeler Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) açıkladığı rakamlara göre, 2016 yılsonunda yurt içi traktör pazarı bir önceki yıla göre %5 büyüyerek adede yükselmiştir. Türkiye tüm dünyada satılan traktör adedi bakımından 4 üncü büyük pazar konumundadır. Otomotiv sektöründe Koç Topluluğu Koç Topluluğu 2016 yılında ülkemizdeki toplam otomotiv üretiminin %48 ini, ihracatının %47 sini, satışlarının ise %22 sini gerçekleştirmiştir. Koç Topluluğu otomotiv pazarında liderliğini korumuştur. Ford Otosan %11,4 pay ile toplam otomotiv pazarında 3 üncü olurken, Tofaş ise %10,8 ile yılı 4 üncü sırada kapatmıştır. Dünyada sadece Ford Otosan Yeniköy Fabrikası nda üretilen Ford Courier, devreye alındığı günden itibaren yakaladığı güçlü performansı bu yıl da sürdürmüş ve Türkiye de 2016 yılında en çok tercih edilen hafif ticari araç olmuştur. Ford Otosan ticari araçlarda %29,3 payla liderlik pozisyonunu pekiştirmiştir da büyümesini sürdüren Avrupa ticari araç pazarında, Ford markası 2015 yılında yakaladığı 1 inciliği devam ettirmiştir. Ford Otosan, Avrupa da satılan Transit Ailesi araçların %81 ini üreterek Ford un başarısında önemli katkı sahibi olmuştur. En önemli ihracat pazarlarından olan İngiltere nin Avrupa Birliği nden çıkma kararı ve bunu takip eden gelişmelere rağmen, Şirket in ihracat adetlerinde 2015 yılına göre artış yaşanmıştır. Böylece, Ford Otosan Türkiye ticari araç ihracatının %60 ından fazlasını tek başına gerçekleştirmiştir. Ford Otosan, 2015 yılında olduğu gibi 2016 yılında da ülkemizin ihracat şampiyonu olma gururuna erişmiştir. Tofaş, iç pazarda Fiat markasıyla hafif ticari araç pazarında %23,7 pazar payı ile 2 nci sırada yer almıştır. Fiat Egea Sedan tam yıl olarak üretildiği ilk yıl olan 2016 da adetle Türkiye nin en çok tercih edilen aracı olmuştur yılı içerisinde, Fiat Egea ailesinin Hatchback ve Station Wagon modellerinin de satışına başlanarak, yeni binek otomobil ürün gamı tamamlanmıştır. Fiat Egea ya yurt içi ve yurt dışı pazarlardan olan yüksek talep nedeniyle Şirket, üretim kapasitesini de 2016 yılı sonunda açıkladığı inovatif çözümler ve yeni gövde hattı yatırımı ile yıllık 450 bin adede yükseltmiştir. Fiat Egea ailesi ihraç pazarlarında Fiat Tipo ve Dodge Neon model isimleri ile satılmaktadır. Dodge Neon modeli 2016 yılında Meksika pazarına gerçekleştirilen ilk binek otomobil ihracatı olmuştur. Tofaş, Türkiye otomotiv ihracatının %24 ünü gerçekleştirerek, en yüksek ihracat adedine ulaşan şirket olmuştur. Otokoç Otomotiv, 2016 yılında yaklaşık 69 bin yeni araç satışı gerçekleştirmiş ve toplam pazardan %7 pay almıştır. İkinci el araç satışında ise 24 bin adetlik satışla kurumsal markalar arasında liderliğini devam ettirmiştir. Kısa süreli araç kiralamada, Avis te %16, Budget ta %29 ciro artışı gerçekleştirmiştir. Operasyonel kiralamada ise 27 bin adet ile araç parkını %17 artırma başarısını göstermiştir.

83 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 79 Otomotiv Sektöründe LİDER SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Otokar, faaliyet gösterdiği otobüs segmentlerinde liderliğini korumuş ve Türkiye de satılan her 5 otobüsten 2 si Otokar markalı olmuştur. Otobüs ihracatını 2016 yılında %18 artıran Şirket, ihracat pazarlarına yeni ülkeleri eklemiştir. Küçük otobüs alanında Türkiye nin ilk teknoloji transferi anlaşmasına imza atarak, Sultan otobüslerinin İran da üretimi için teknoloji ve lisans anlaşması imzalamıştır. Otokar ayrıca, frigorifik semi-treyler alanında en çok tercih edilen marka olurken; hafif kamyon pazarında etkinliğini artırmıştır. Savunma sanayiinde de Türkiye nin lider zırhlı kara araçları üreticisi konumunu korumuştur. Türkiye traktör pazarının kesintisiz 10 yıldır lideri olan TürkTraktör için 2016, Türk tarım sektörünün gelişimi adına aralıksız şekilde üretip çalışırken, ülke ekonomisinin büyümesine de katkı sağladığı bir yıl olmuştur. Şirket, 2016 yılında Türkiye nin toplam traktör üretimin %70 ini karşılarken, 130 dan fazla ülkeye yaptığı satışlarla da traktör ihracatının %90 ını gerçekleştirmiştir. %60 Ford Otosan Türkiye ticari araç ihracatının %60 ından fazlasını tek başına gerçekleştirmiştir. Ford Otosan, 2016 yılında da ülkemizin ihracat şampiyonu olma gururuna erişmiştir. En Çok Tercih Edilen Fiat Egea Sedan tam yıl olarak üretildiği ilk yıl olan 2016 da Türkiye nin en çok tercih edilen binek aracı olurken, Ford Courier en çok tercih edilen hafif ticari araç olmuştur.

84 80 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU FORD OTOSAN İÇ PİYASA POZİSYONU Binek araçta %5,5 pazar payı ile 8 inci Hafif ticari araçta %26,2 pazar payı ile 2 nci Orta ticari araçta %34,5 pazar payı ile lider Kamyonda %28,1 pazar payı ile 2 nci Toplam ticari araçlarda %29,3 pazar payı ile lider Toplam endüstride %11,4 pazar payı ile 3 üncü ULUSLARARASI POZİSYON 83 ülkeye ihracat Türkiye ticari araç ihracatının %60 ından fazlası Ford un Avrupa daki en yüksek ticari araç pazar payı Ford un Avrupa daki en büyük ticari araç üretim merkezi Türkiye nin ihracat şampiyonu Ford Otosan 2016 nın zorlu faaliyet ortamına rağmen yılı güçlü sonuçlarla tamamlamıştır. Dünyada sadece Yeniköy Fabrikası nda üretilen Ford Courier, devreye alındığı günden itibaren yakaladığı güçlü performansı bu yıl da sürdürmüş ve Türkiye de 2016 yılında en çok tercih edilen hafif ticari araç olmuştur. Binek araçlarda Şirket in kârlılık odağı sürerken ticari araçlarda kârlı büyüme devam etmiştir. Ford Otosan ticari araçlarda %29,3 payla liderlik pozisyonunu pekiştirmiştir. Avrupa ticari araç pazarı 2016 da büyümesini sürdürmüştür. Ford markası da Avrupa da ticari araç satışlarında 2015 yılında yakaladığı 1 inciliği devam ettirmiştir. Ford Otosan, Avrupa da satılan Transit Ailesi araçların %81 ini üreterek Ford un başarısında önemli katkı sahibi olmuştur. Şirket in ihracat adetleri en önemli ihracat pazarlarından olan İngiltere nin Avrupa Birliği nden çıkma kararı ve bunu takip eden gelişmelere rağmen 2015 yılının üzerinde gerçekleşerek 257 bin adede ulaşmıştır. Ford Otosan böylece Türkiye ticari araç ihracatının %60 ından fazlasını tek başına gerçekleştirmiştir. Ford Otosan, 2015 yılında olduğu gibi 2016 yılında da ülkemizin ihracat şampiyonu olma gururuna erişmiştir. Yüksek kapasite kullanımı sürdü Kocaeli Fabrikaları nda 400 bin, İnönü Fabrikası nda ise 15 bin adet olmak üzere toplam 415 bin adet araç üretim kapasitesiyle Ford Otosan, Türkiye nin en büyük otomotiv şirketidir yılında adet ile üç vardiya üzerinden toplam %80 kapasite kullanımına erişilmiştir. Türkiye nin en büyük ticari araç üreticisi ve ihracatçısı olan Ford Otosan, çalışanıyla istihdam lideri konumunu korurken, ülkemiz ve ortakları için değer yaratmayı sürdürmüştür. Türk otomotivinin en büyük ar-ge gücü Ford Otosan; motor, iç ve dış görsel tasarım dahil, tüm bir aracı tasarlayabilen tek Türk otomotiv şirketidir. Ford un ağır ticari araçlar ve ilgili dizel motor ve motor sistemleri için küresel mühendislik merkezi olan Ford Otosan, hafif ticari araç tasarım ve mühendisliğin de destek merkezidir. Ford Motor Company ve Ford Otosan adına sürdürülen projelerde motor, motor sistemleri, gövde ve iç mekan geliştirme gibi birçok farklı proje yürütülmektedir. Özellikle yakıt ekonomisi ve emisyon optimizasyonu, sürücü destek sistemleri, test süreçleri ve analitik yöntemler geliştirme konularında yenilikçi fikirlere odaklanılmaktadır. ORTAKLIK YAPISI %41,04 Ford Motor Co. %17,89 Halka Açık %38,46 Koç Holding %2,61 Diğer Koç QR kodu kullanarak Ford Otosan hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

85 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 81 Ford Courier, Türkiye de 2016 yılında en çok tercih edilen hafif ticari araç olmuştur. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) (milyon TL) 970 (milyon TL) 955 (milyon TL) %67 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

86 82 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU FORD OTOSAN Ford Otosan, ülkemizdeki 3 üncü büyük patent portföyünün sahibidir. %100 Türk mühendisliğinin eseri Ecotorq motor devreye alındı Ford Otosan dört yıl süren bu projede; inovatif bir mimariye sahip, Euro-6 emisyonlarını sağlayan, Euro-7 emisyonlarına hazır, dünya pazarları için rekabetçi, sınıfında lider özelliklere sahip bir motor ailesi geliştirmiştir. 100 milyon ABD Doları nı aşkın yatırımla hayata geçen yeni nesil Ecotorq motorların seri imalatı 30 Mart 2016 da İnönü Fabrikası nda başlamıştır. Türkiye de sıfırdan geliştirilen ve üretilen ilk ve tek kamyon motoru olan Ecotorq un fikri ve sınai haklarının %100 ü Ford Otosan a aittir. Ford Cargo kamyonlarında kullanılmakta olan yeni nesil Ecotorq E6 motor ailesi; TÜBİTAK, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) ve TÜSİAD iş birliği ile 2016 yılında 12 ncisi düzenlenen Teknoloji Ödülleri nde Büyük Ödül almaya layık bulunmuştur. İnovasyon ve dijitalleşme hamlelerini yıl boyunca artan bir hızla sürdüren Ford Otosan, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve A.T. Kearney iş birliğiyle Türkiye inovasyon liderlerinin belirlendiği İnovaLİG de İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü kategorisinde ödüle layık görülmüştür. Bu ödülle ülkemizi Avrupa daki IMP3roveplatformu nda veya Best Innovator yarışmasında temsil etme hakkı kazanmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler 2015 ve 2016 yıllarında 1 milyon adedin üzerinde rekor satış rakamına ulaşan Türk otomotiv sektörünün; binek araçlarda uygulanan Özel Tüketim Vergisi artışı, kur etkisi ve yüksek baz yılı sebebiyle daralacağı öngörülmektedir. Ford Otosan ın ana ihracat pazarını oluşturan Avrupa da 3,5 tona kadar olan ticari araç segmenti için olumlu beklentiler mevcuttur. Ford markasının kuvvetli pazar payı performansıyla Şirket in ihracatta 2016 nın üzerinde bir performans göstermesi hedeflenmektedir. Maliyetleri iyileştirmeye yönelik çalışmaların sürdürülmesi hedeflenmekte ve bu çalışmaların kârlılığın artmasına katkıda bulunacağı beklenmektedir. Türk otomotiv sektörünün patent şampiyonu Türk otomotiv sektörünün patent şampiyonu olan Ford Otosan, ülkemizdeki 3 üncü büyük patent portföyünün de sahibidir. Şirket, 2016 da Türk Patent Enstitüsü ne 178 patent başvurusu gerçekleştirmiştir. 38 adet uluslararası başvuru da Patent Cooperation Treaty başvurusu ile koruma altına alınmıştır.

87 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 83 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER %100 Türk Mühendisliği 100 milyon ABD Doları nı aşkın yatırımla hayata geçen yeni nesil Ecotorq motorların seri imalatı başlamıştır. Ford Otosan Türk otomotiv sektörünün patent şampiyonudur.

88 84 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TOFAŞ 280 bin adetlik araç ihracatı ile sektörde 1 inci Türkiye toplam otomotiv ihracatının %24,5 i Türkiye Amerika toplam ihracatının %64 ü İhracat geliri: milyon ABD Doları Dış ticaret fazlası: milyon ABD Doları %37,86 Fiat Chrysler Automobiles İÇ PİYASA POZİSYONU En çok satan 2 nci hafif ticari araç markası Fiat : %23,7 pazar payı En çok satan otomobil Fiat Egea Sedan : adet Satışlar içinde %92 ye ulaşan yerli üretim payı ile uzun yıllardır sektörün lideri Türkiye deki toplam üretimin %25,8 i (yaklaşık 383 bin adet) ULUSLARARASI POZİSYON ORTAKLIK YAPISI %37,59 Koç Holding Yatırımlar 2015 yılında Fiat Egea ailesinin Sedan versiyonunun ardından, 2016 yılında ürünün Hatchback ve Station Wagon modellerinin de yatırımları sonuçlanmış; bu sayede yeni binek otomobil ürün gamı tamamlanmıştır. Fiat Egea ya yurt içi ve yurt dışı pazarlardan gelen yüksek talep nedeniyle Şirket, üretim kapasitesini 2016 yılı sonunda inovatif çözümler ve yeni gövde hattı yatırımı ile yıllık 450 bin adede yükseltmiştir. Bu gelişmeler ışığında, 2016 yılı toplam yatırımı 390 milyon ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. Otomotiv pazarı ve Tofaş performansı Tofaş, Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarında temsil ettiği markalarla %11,1 pazar payı elde etmiştir. İç pazarda Fiat markası otomobil satışlarında %6,9 pazar payı ile 4 üncü sırada yer almış; hafif ticari araç pazarında ise %23,7 pazar payı ile 2 nci olmuştur. Fiat markası otomobil ve hafif ticari araç toplam satışlarında ise, %10,8 pazar payı ve adetle 4 üncü sırada yer almıştır. Şirket 2016 yılında ihracat hacmini %61 artırarak adede ulaşmıştır. Böylece Türkiye otomotiv ihracatının %24,5 ini gerçekleştiren Tofaş, aynı zamanda rekor adette ihracat yapan şirket olmuştur. Yeni modeller 2015 Kasım ayında satışa sunulan Fiat Egea Sedan ı takiben, 2016 yılında Egea ailesinin Hatchback ve Station Wagon modellerinin üretimine sırasıyla Nisan ve Temmuz 2016 da başlanmıştır. Fiat Egea Sedan tam yıl olarak üretildiği ilk sene olan 2016 da adetle Türkiye nin en çok tercih edilen aracı olmuştur. Fiat Egea Hatchback ve Station- Wagon modellerinin yurt içi pazarda satışı sırasıyla Nisan ve Eylül aylarında gerçekleşmiştir. Fiat Egea ailesi ihraç pazarlarında Fiat Tipo ve Dodge Neon model isimleri ile satılmaktadır. Dodge Neon modeli 2016 yılında Meksika pazarına gerçekleştirilen ilk binek otomobil ihracatı olmuştur. Ödüller ve başarılar Ar-Ge Merkezleri Zirvesi nde üst üste ikinci kez Otomotiv sektöründe En Başarılı Ar-Ge Merkezi EU R&D Scoreboard 2016 değerlendirmesinde en yüksek dereceye ulaşan Türk şirketi Fiat Egea Türkiye nin en çok satan modeli ABD ye ihraç edilen Fiat Doblo nun Ram markalı versiyonu ProMaster City e, ABD de Green Car Journal tarafından ikinci kez üst üste Yılın Yeşil Ticari Aracı ödülü Bursa Sanayici ve İşadamları Derneği nin (BUSİAD) düzenlendiği Doğan Ersöz Ödülü ve Başarı Ödülleri nde Özel Başarı Ödülü Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) tarafından firmaların 2015 yılı verilerine dayandırılarak hazırlanan Bursa İlk 250 Büyük Firma Araştırması nda 1 incilik %24,28 Halka Açık %0,27 Diğer Koç QR kodu kullanarak Tofaş hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

89 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 85 Fiat Egea Sedan tam yıl olarak üretildiği ilk sene olan 2016 da adetle Türkiye nin en çok tercih edilen aracı olmuştur. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) (milyon TL) 798 (milyon TL) 970 (milyon TL) %69 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

90 86 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TOFAŞ Tofaş, CDP Türkiye İklim Liderleri ödülünü alan 7 firmadan biri. Sürdürülebilirlik Akademisi tarafından verilen 2016 Sürdürülebilir İş Ödülleri kapsamında atık yönetimi kategorisinde ödüllendirme CDP İklim Değişikliği Programı nın 2016 Türkiye raporu kapsamındaki 50 şirket arasında tek otomotiv üreticisi olarak yer alan Tofaş, CDP Türkiye İklim Liderleri ödülünü alan 7 firmadan biri Temiz enerji ve teknoloji alanında faaliyet gösteren en büyük 200 şirketi listeleyen Temiz200 listesinde yer alan tek yerli şirket İş sağlığı ve güvenliği alanındaki uygulamaların ödüllendirildiği ve Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası tarafından düzenlenen Altın Eldiven de, 500 den fazla çalışanın istihdam edildiği işyeri kategorisinde 1 incilik Güneş Enerjisinin Üretim Süreçlerinde Doğrudan Kullanımı projesi ile AB Çevre Ödülleri Türkiye Programı kapsamında süreç kategorisinde finalistlik Kurumsal yönetim derecelendirme notunda 9,06 dan 9,14 e yükselme Tofaş, yurt içi hafif araç pazarının tüm segmentlerinde iddiasını daha geniş bir ürün portföyü ile ortaya koyarken, ihracat performansının geçtiğimiz yıllara kıyasla önemli ölçüde artmasını beklemektedir. İhracat pazarlarında önceki yıllarda görülen çeşitliliğin, 2017 yılında da artarak devam etmesi beklenmektedir. Şirket, gerek üretim hacmi gerekse ihracat performansı açısından Türkiye Otomotiv Endüstrisi içerisinde en önemli oyuncu olma iddiasını ortaya koyarak, ekonomiye büyük katkı sağlamaya devam edecektir. KOÇ FIAT KREDİ Tofaş çatısı altında satışa sunulan markalara finansal çözüm hizmetleri sağlayan Koç Fiat Kredi, 2016 yılında adet araca, 2,1 milyar TL tutarında kredi kullandırmış ve Tofaş ın perakende satışlarının %70 ini kredilendirmiştir. Kredi portföyü 2,4 milyar TL ye ulaşmıştır. Koç Fiat Kredi, 2016 yılında kullandırılan kredilerin finansmanında; toplam 239 milyon TL nominal değerde menkul kıymet ihracı gerçekleştirmiştir. Yılsonu itibarıyla ihraç edilen menkul kıymet bakiyesi 356,5 milyon TL nominal değerdedir yılı beklenti, hedef ve stratejiler 2017 yılı gerek Fiat Egea ailesinin tüm ürün gamı olarak tam yıl üretildiği ilk yıl olması, gerekse yıllık 450 bin adede yükseltilmiş fabrika kapasitesinin ilk kez kullanıyor olması açısından, geçtiğimiz yıllarda gerçekleştirilen yatırımların sonuçlarının net bir şekilde görüleceği bir yıl olarak beklenmektedir.

91 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 87 Tofaş, Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarında temsil ettiği markalarla %11,1 pazar payı elde etmiştir. Tofaş üretim kapasitesini 2016 yılsonunda 450 bin adede yükseltmiştir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER

92 88 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TÜRKTRAKTÖR New Holland TDD ve Case IH JX serisi traktörlerin dünyadaki tek tasarım ve üretim merkezi Utility Light serisi traktör ve transmisyonların dünyadaki tek üretim merkezi TDD serisi transmisyonlar için dünyadaki ana mühendislik ve üretim merkezi S8000 seri motorların ana üretim merkezi %37,50 Koç Holding %25,00 Halka Açık ve Diğer İÇ PİYASA POZİSYONU %46,5 pazar payı ile lider 10 yıldır kesintisiz lider ULUSLARARASI POZİSYON ORTAKLIK YAPISI %37,50 CNH Industrial Osterreich GmbH Kesintisiz liderlik Türkiye traktör pazarının aralıksız 10 yıldır lideri olan TürkTraktör için 2016, Türk tarım sektörünün gelişimi adına aralıksız şekilde üretip çalışırken; ülke ekonomisinin büyümesine de katkı sağladığı bir yıl olmuştur. TürkTraktör, 2016 yılında Türkiye nin toplam traktör üretimin %70 ini karşılarken; 130 dan fazla ülkeye yaptığı satışlarla da traktör ihracatının %90 ını gerçekleştirmiştir yılsonu itibarıyla toplam üretim adet; yurt içi satış adet, ihracat ise adet traktöre ulaşmıştır yılında 400 bininci motor ile 800 bininci traktör banttan indirilerek başarılara yeni kilometre taşları eklenmiştir. Case ve New Holland marka iş makinelerinin Türkiye distribütörlüğü operasyonu kapsamında; Mart 2016 da Gebze de TürkTraktör İstanbul İş Makineleri Tesisi hizmete açılarak, İzmir ve Ankara daki tesislere bir yenisi daha eklenmiştir. Yeni ürünler Türk mühendisler tarafından Türk çiftçilerinin tüm ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlanan New Holland TT4 Serisi Türkiye de, TürkTraktör fabrikalarında üretilmeye başlanmıştır. EIMA fuarında En İyi Bağ- Bahçe Traktörü kategorisinde ödül alan T4 F/N/V serisi traktörler yenilenerek Türkiye de satışa sunulmuştur. Büyük tarım işletmelerinin tercihi olan T7 HD serisi Türkiye de satışa sunulmuştur. Çiftçilerin çok kısa bir zamanda ilgisini çeken Case IH Farmall C serisi ve en ağır işler için tasarlanan yeni Optum CVX serisi, modern tasarımı, güçlü motor seçenekleri ve performansı kanıtlanmış transmisyonu ile Türk çiftçisinin hizmetine sunulmuştur. Bunun yanı sıra pazardaki talep doğrultusunda Maxxum serisine standart versiyonlar eklenerek, daha güçlü ve çevreci Tier 4B motoru ile Puma T4B Türkiye de satışa sunulmuştur. Bu senenin farklı ve dikkat çeken ürünlerinden bir diğeri; Ar-Ge Merkezi nde dizayn edilip, üretilen New Holland ve Case IH ön yükleyicileri, traktörleri tam donanımlı bir iş makinasına dönüştürüp tüm tarımsal ihtiyaçlara cevap verir hale getirmiştir. ERP Dönüşüm Projesi Yenilikçi teknolojileri ve yatırımları ile rekabet üstünlüğü yaratan TürkTraktör, 2016 yılında Dijital Dönüşüm açısından önemli bir başarıya imza atmıştır yılında Erenler fabrikasının devreye alınmasıyla çoklu üretim altyapısına geçilmesi sonucunda, pazarın ve artan rekabet ortamının getirdiği hızlı aksiyon alma gerekliliği çerçevesinde mevcut sistem altyapıları gözden geçirilerek, 2014 yılında başlatılan ERP Dönüşüm Projesi 2016 yılında başarıyla devreye alınmıştır. ERP Dönüşüm Projesi ile Şirket içinde kullanılan tüm iş uygulamaları ve farklı mimariler tek kurumsal yapı altında birleştirilmiş ve müşteriden tedarikçiye kadar uzanan ortak bir iş ağı kurulmuştur. Türkiye nin en büyük ve en kapsamlı ERP projelerinden biri olan söz konusu proje, aynı zamanda Yılın SAP Dijital Dönüşüm Ödülü ne layık görülmüştür. QR kodu kullanarak TürkTraktör hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

93 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 89 TürkTraktör, 2016 yılında Türkiye nin toplam traktör üretimin %70 ini karşılamıştır. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) 527 (milyon TL) 388 (milyon TL) 370 (milyon TL) %29 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

94 90 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TÜRKTRAKTÖR TürkTraktör 2016 yılında toplam olarak adet üretim gerçekleştirmiştir. Ödüller ve başarılar Ankara Fabrikası, 2016 yılında Dünya Klasında Üretim (World Class Manufacturing - WCM) metodolojisi ile yürüttüğü üretim sistemindeki ana süreç denetimleri sonucunda Bronz Fabrika seviyesine ulaşmıştır yılından bu yana Makine Aksamları kategorisinde kesintisiz ihracat şampiyonu olan TürkTraktör, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TIM) tarafından her yıl açıklanan en başarılı ihracatçı listesinde, 27 nci sırada yer almıştır. Brand Finance tarafından gerçekleştirilen araştırma sonuçlarına göre, Türkiye nin en değerli 32 nci markası olan TürkTraktör, Türkiye nin en başarılı sanayi şirketlerinin değerlendirildiği İSO 500 araştırmasında 24 üncü; Türkiye nin en büyük 500 şirketinin belirlendiği Fortune 500 araştırmasında ise 45 inci ve ayrıca Capital 500 de 3 basamak yükselerek 53 üncü olmuştur. TürkTraktör, Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) tarafından düzenlenen Yan Sanayi ve İhracat Başarı Ödülleri Töreni nde, İhracat Başarı Ödülü (Altın Madalya) ve Teknoloji Başarı Ödülü ne; Ankara Sanayi Odası tarafından İthalat, Kurumlar Vergisi, Ar-Ge/Patent ve Onur ödülü olmak üzere 4 kategoride ödüle layık görülmüştür. Ar-Ge Merkezi, Ufuk 2020 (H2020) programında H2020-ICT Smart System Integration başlığı için yaptığı proje başvurusuna TÜBİTAK tarafından Koordinatörlüğü Destekleme-Proje Yazdırma Desteği alınmıştır. TürkTraktör, Stevie Awards 2016 da, Yetenek Yönetimi Modeli kapsamında Yol Haritam ve Parlayan Yıldızlar projeleriyle Gümüş Ödül kazanmıştır yılı Faaliyet Raporu; Creativity International Awards kapsamında, en iyi 2 nci tasarım seçilerek Gümüş ve ARC Ödülleri nde de Bronz Ödül lerinin sahibi olmuştur yılı beklenti, hedef ve stratejiler Türkiye deki tarım politikaları ve traktör sektöründeki gelişmeler ışığında farklı teknolojik çözümler ile 2017 yılında da Türk çiftçisinin modern tarımdaki en büyük yardımcısı olmaya devam edilecektir. Daha teknolojik, daha yüksek beygir gücüne sahip, elektronik ve hidrolik sistemleri daha gelişkin, verimliliği artırılmış, kullanıcı dostu ve ergonomik traktörlerin geliştirilmesi ve maliyet odaklı çalışmalara hız verilmesi hedeflenmektedir. Satış ve satış sonrası destekler ile çiftçilerin her an yanında olma anlayışını devam ettirerek sektörün öncüsü olarak farklı çalışmalara imza atılacaktır.

95 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 91 Lider Türk Traktör, 10 yıldır Türkiye traktör pazarının lideridir. 800 bin 2016 yılında 400 bininci motor ile 800 bininci traktör banttan indirilerek başarılara yeni kilometre taşları eklenmiştir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER

96 92 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU OTOKAR %44,68 Koç Holding A.Ş. %24,81 Ünver Holding A.Ş. LİDER POZİSYONLAR Türkiye otobüs pazarının lideri (Şirketin faaliyet gösterdiği otobüs segmentlerinin toplamı) Türkiye frigorifik semi-treyler pazarı lideri Türk Silahlı Kuvvetleri nin lider kara araçları tedarikçisi ORTAKLIK YAPISI %30,51 Diğer Türkiye nin öncü otomotiv ve savunma sanayii şirketlerinden Otokar, 2016 yılında %14 büyüyerek 1,6 milyar TL ciro elde etmiş; 69,7 milyon TL net kâra ulaşmıştır. Üretim yaptığı segmentlerin toplamında Türkiye otobüs pazarının lideri olan Şirket, frigorifik semi-treyler alanında en çok tercih edilen marka olmuş; savunma sanayiinde ise Türkiye nin lider kara araçları üreticisi konumunu korumuştur da Otokar ın ihracatının cirosundaki payı %27 olmuştur yılında Otokar, Savunma Sanayii Müsteşarlığı nın talebi üzerine, tasarım, prototipleme ve kalifikasyon dönemi için ana yüklenicisi olduğu Altay ana muhabere tankının seri üretimi için ilk teklifini 18 Ocak, son teklifini ise 29 Ağustos ta sunmuştur. Sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte, ilk tankları en kısa zamanda hattan çıkaracak şekilde üretim programı yapılarak, seri üretim dönemi için tüm altyapı gereksinimleri ve hat planlamalar çalışılmış; ana muharebe tankı üretimi için gerekli olan Üretim İzin Belgesi ni Milli Savunma Bakanlığı ndan alarak, bu belgeye sahip olan tek kara sistemleri şirketi olmuştur. Savunma sanayii alanında Otokar, yurt içi ve yurt dışından aldığı farklı tiplerdeki zırhlı araç siparişlerinin teslimatlarına odaklanmış, yeni siparişler almıştır. Otokar, Körfez Bölgesi başta olmak üzere yurt dışı satışlarını artırmak için Birleşik Arap Emirlikleri nde Otokar Land Systems Limited ( Otokar LS ) şirketini kurmuştur yılı Şubat ayında, Otokar Land Systems şirketinin, yerel ortağı ile birlikte kurduğu ortak girişim şirketi Al Jasoor, Türkiye nin en büyük savunma sanayii ihracat sözleşmesine imza atmıştır. Birleşik Arap Emirlikleri nin 8x8 amfibik zırhlı araç ihtiyacını karşılamaya yönelik 661 milyon ABD Doları tutarındaki bu anlaşmayla birlikte Otokar, kabiliyetlerine teknoloji transferi ihracatını ve yurt dışında üretimi de eklemiştir yılında faaliyet gösterdiği 7-10 metre otobüs ve 12-18,75 metre belediye otobüsleri segmentlerinde Otokar iç pazardaki liderliğini korumaya devam etmiş ve Türkiye de satılan her 5 otobüsten 2 si Otokar markalı olmuştur. İzmir Büyükşehir Belediyesi ne teslim edilen 100 adet körüklü otobüs ve Gaziantep te kullanılmaya başlanan doğal gazlı belediye otobüsleri, yılın önemli teslimatları arasında yer almıştır. Otobüs ihracatını 2016 da %18 artıran Şirket, ihracat pazarlarına yeni ülkeleri eklemiştir. Küçük otobüs alanında Türkiye nin ilk teknoloji transferi anlaşmasına imza atarak, Sultan otobüslerinin İran da üretimi için teknoloji ve lisans anlaşması imzalamıştır. Yedi ayrı ülkede yürütülen CoMoSef projesinde; Otokar, KoçSistem ve İSBAK ın oluşturduğu konsorsiyum, sürüş kalitesi ve trafik güvenliğini artıran akıllı otobüs ü geliştirmiştir. QR kodu kullanarak Otokar hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

97 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 93 Otokar iç pazardaki liderliğini korumuş ve kendi segmentinde Türkiye de satılan her 5 otobüsten 2 si Otokar markalı olmuştur. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) 182 (milyon TL) 68 (milyon TL) 70 (milyon TL) %27 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

98 94 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU OTOKAR Otokar, yurt içi ve yurt dışından alınan mevcut siparişlerin üretimlerine odaklanmayı planlamaktadır yılında Otokar AR-GE Test Merkezi Klimatik Odası, araç üstyapılarına uygulanacak ve TSE nin gözetiminde gerçekleştirilecek, bozulabilir gıda taşımacılığını uluslararası alanda düzenleyen ATP tip testleri için TSE tarafından Türkiye deki ilk ve tek onaylı test istasyonu olarak belirlenmiştir. Otokar mayın test ekipmanları ve balistik laboratuvarları, uluslararası geçerliliği olan akreditasyon sertifikasını almaya hak kazanmıştır. Ödüller ve başarılar Otokar, Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) Altın Eldiven İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Ödülleri kapsamında Altın Eldiven ve Altın Öneri ödüllerine layık görülmüştür beklenti, hedef ve stratejiler Ticari araç pazarında durgunluğun devam edeceğini öngören Otokar, ertelenen taleplerin etkisiyle belediye otobüs pazarının yükselme eğilimine gireceğini beklemektedir. Türkiye otobüs pazarındaki liderliğini sürdürmeyi hedefleyen Şirket, yeni geliştirdiği ürünlerle pazar payını artırmayı, ihracatta yeni pazarlara açılmayı hedeflemektedir. Lojistik alanında iç pazarın güncel ihtiyaçlarına uygun olarak geliştirilen treyler ve hafif kamyon araç satışlarını artırmayı amaçlamaktadır. Otokar, savunma sanayinde özellikle ihracat pazarlarındaki çalışmalarına devam etmeyi; yurt içi ve yurt dışından alınan mevcut siparişlerin üretimlerine odaklanmayı planlamaktadır. Birleşik Arap Emirlikleri nin 8x8 zırhlı araç ihtiyacını karşılanması yönünde de, Al Jasoor şirketi aracılığıyla Birleşik Arap Emirlikleri ndeki gerekli hazırlıkları tamamlayacaktır. Altay projesinde gerekli plan ve altyapı hazırlıklarını yaparak seri üretim teklifini ileten Otokar, Savunma Sanayi Müşteşarlığı nın teklif değerlendirme sürecinin sonuçlanmasını beklemektedir.

99 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 95 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Lider Üretici Otokar, savunma sanayiinde Türkiye nin lider kara araçları üreticisidir. EN BÜYÜK SAVUNMA SANAYİ İHRACAT SÖZLEŞMESİ Birleşik Arap Emirlikleri nde kurulan Otokar LS şirketinin yerel ortağı ile birlikte kurduğu ortak girişim şirketi Al Jasoor, Türkiye nin en büyük savunma sanayi ihracat sözleşmesine imza atmıştır.

100 96 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU OTOKOÇ OTOMOTİV Otokoç Otomotiv, otomotiv perakendeciliği ve araç kiralama pazarının lider şirketidir. Otomotiv perakendeciliği ve araç kiralama pazarında lider Otokoç Otomotiv, otomotiv perakendeciliğinde Otokoç ve Birmot; araç kiralamada Avis, Budget ve Zipcar; sigorta hizmetlerinde Otokoç Sigorta markalarıyla faaliyet göstermektedir. Türkiye deki yaygın ağının yanı sıra yurt dışında Kazakistan, Azerbaycan, Kuzey Irak, Macaristan, Gürcistan ve Kuzey Kıbrıs olmak üzere toplam 7 ülkede 236 noktada hizmet vermektedir. Otokoç markasıyla Ford, Ford Trucks ve Volvo; Birmot markasıyla Fiat, Alfa Romeo, Lancia ve Jeep markalarının satış ve satış sonrası faaliyetlerini sürdürmektedir. Otokoç Otomotiv, 2016 yılında otomotiv perakendeciliğinde Ford satışlarından %32, Fiat satışlarından %28, Alfa Romeo, Jeep satışlarından %37, Volvo satışlarından %38 pay almıştır. Yaklaşık 69 bin yeni araç satışı gerçekleştirerek, toplam pazardan %7 pay almaktadır. İkinci el araç satışında ise 24 bin satışla kurumsal markalar arasında liderliğini devam ettirmektedir. İkinci el ve yeni araç satışlarıyla birlikte, otomotiv perakendeciliği alanında yaklaşık 93 bin adet ile Türkiye de bulunan birçok distribütör markadan daha fazla araç satışı yapmıştır. Kısa süreli araç kiralamada, Avis te %16, Budget ta %29 ciro artışı gerçekleştirmiştir. Operasyonel kiralamada ise 27 bin adet ile araç parkını %17 artırma başarısını göstermiştir. Ödüller ve başarılar 2016 yılında Avis Türkiye, Müşteri Memnuniyeti nde ABG Group un EMEA Bölgesi nde faaliyet gösteren 110 dan fazla ülke arasında, 9 uncu kez 1 inci olmuştur. Ford Başkanlık Ödülleri nde Otokoç birçok şubesi ile ödüle layık görülmüştür. Turizm firmaları tarafından Macaristan Budget, En İyi Araç Kiralama Firması seçilirken, Avis Bodrum Havalimanı da Müşterilerin En Çok Beğendiği Ofis ödülüne layık bulunmuştur. Müşteri için değişim, değişim için dönüşüm Hem otomotiv perakendeciliği, hem de araç kiralama iş birimlerinde teknolojiyi merkez alan projeler üretilerek iş süreçlerinde verimlilik ve müşteri memnuniyeti amaçlanan İnovasyon Yönetimi, Dijital Dönüşüm, CRM ve Sadakat Yönetimi ile Hizmette Mükemmellik projeleri hayata geçirilmiştir yılında başlayan İnovasyon Yönetimi sürecinde seçilen 14 yeni fikirden 6 yeni iş modeli için çalışmalara başlanmıştır. Dijital Dönüşüm projesi ile 14 adet proje için planlama yapılmıştır. Müşteriyi yakından tanıma ve çapraz satış imkânı sunabilen CRM ve Sadakat Sistemi analiz ve yazılım çalışmaları tamamlanmıştır. Tüm yapının aynı standartta hizmet sunmasını sağlayan Hizmette Mükemmellik projesi araç kiralama operasyonları için devreye alınmıştır. Yurt dışı yatırımları Araç kiralama operasyonunda yurt dışında hızla büyüyen Otokoç Otomotiv, 2016 yılında da Budget markası ile Gürcistan ve Kuzey Kıbrıs yatırımlarını gerçekleştirmiş ve yurt dışındaki operasyonların sayısı 6 ya ulaşmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Otokoç Otomotiv, yeni yatırımlarla hizmet ağını genişletmeyi ve mevcut tesislerini yenilemeyi planlamaktadır. Şirket, ikinci el operasyonunu büyüme hedefi çerçevesinde yeniden yapılandırmaktadır. Kısa süreli kiralamada Avis te %23 büyüme ile liderliğin, Budget markasıyla ise %37 büyüme ile 2 nciliğin sağlamlaştırılması hedeflenmektedir yılında Otokoç Otomotiv, Zipcar markası ile İstanbul da yayılımını artırarak ulaşım alternatifleri sunmaya devam etmeyi hedeflemektedir. Araç kiralama alanında yeni ülke yatırımlarına devam ederek, büyüme stratejisinde farklı coğrafyalarda operasyonlarını yürütmeyi planlamaktadır. İnovasyon Yönetimi, Dijital Dönüşüm, CRM ve Sadakat projeleri ile Hizmette Mükemmellik yaklaşımları 2017 yılında da artarak devam edecektir. QR kodu kullanarak Otokoç Otomotiv hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

101 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 97 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Otokoç Otomotiv, otomotiv perakendeciliğinde Otokoç ve Birmot; araç kiralamada Avis, Budget ve Zipcar; sigorta hizmetlerinde Otokoç Sigorta markalarıyla faaliyet göstermektedir.

102 98 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DAYANIKLI TÜKETİM TEKNOLOJİ VE TASARIMIN EŞSİZ BULUŞMASINI TÜM DÜNYAYA SUNARAK ULUSLARARASI ARENADAKİ VARLIĞIMIZI GÜÇLENDİRİYORUZ!

103 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 99 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER KOÇ TOPLULUĞU

104 100 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DAYANIKLI TÜKETİM Beyaz eşya pazarında LİDER MARKA 2016 yılında dayanıklı tüketim sektöründeki gelişmeler Global beyaz eşya pazarının adet bazında %1,2 büyüyerek 508 milyon birime ulaştığı, ciro bazında ise %0,5 artarak 184,5 milyar ABD Doları na ulaştığı tahmin edilmektedir. Televizyon pazarı ise %2,5 büyüyerek 233,9 milyon adet seviyesine yükselmiş, ciro bazında ise %0,2 artarak toplamda 109,4 milyar ABD Doları na ulaşmıştır. Arçelik A.Ş. nin ana pazarı Avrupa da, beyaz eşya pazarı bir önceki yıla göre %3,6 büyüme kaydetmiştir. İngiltere, İspanya ve İtalya pazarlarındaki büyümenin desteğiyle Batı Avrupa da %3,2 artış gözlenirken, İngiltere en çok büyüyen pazar olmuştur. Doğu Avrupa da ise Polonya, Rusya, Ukrayna ve Romanya pazarlarındaki ivme, bölgeye %4,8 büyüme performansı getirmiştir. Güney Afrika da beyaz eşya pazarı ise %5,3 küçülmüştür. Türkiye, beyaz eşya sektöründe Avrupa nın en büyük üretim merkezi olma konumunu sürdürmüştür. BESD verilerine göre, 2016 yılsonu itibarıyla 6 ana üründe ihracat 19,54 milyon adet ile bir önceki yıla göre %8 artarken, iç pazar yaklaşık % 5 büyüme ile 7,46 milyon adet seviyesine ulaşmıştır. Televizyon pazarı adetsel olarak %7 küçülürken, klima pazarı %9 büyümüştür. Dayanıklı tüketim sektöründe Koç Topluluğu Avrupa da toplam satışlarda üçüncü büyük beyaz eşya şirketi olan Arçelik A.Ş. Türkiye de liderliğini korurken, Romanya da Arctic ve Güney Afrika da Defy markaları ile pazar liderliğini sürdürmüştür. Arçelik A.Ş. global büyüme stratejisi doğrultusunda Pakistan ın lider beyaz eşya şirketi Dawlance ı bünyesine katmıştır. Global markası ve Avrupa solo beyaz eşya pazarı lideri Beko; Avrupa da pazar payını artırırken, fiyat endeksini korumuştur. Avrupa da toplam beyaz eşya pazarında 2 nci konumda olan Beko; Fransa, Polonya, İspanya, Almanya ve İtalya gibi önemli pazarlarda başarı grafiğini korumuş; ankastre pazarında büyüyerek İngiltere deki lider konumunu sağlamlaştırmıştır. Arçelik A.Ş. pazar çeşitlendirmesi hedefi doğrultusunda Güneydoğu Asya bölgesine ihracatını artırmış, 2016 yılında Tayland fabrikasında seri üretime başlamış, Malezya ve Vietnam da kurduğu satış ve pazarlama şirketleriyle bölgedeki yayılımını artırmıştır. Ev elektroniğinin tüm kategorilerinde ürün sunan tek Avrupalı üretici Grundig; Almanya, İskandinavya ve İngiltere de beyaz eşya pazarında büyümesini sürdürmüştür. Ayrıca; İspanya, İtalya, Belçika, Hırvatistan, Fransa, Avusturya ve Güney Afrika pazarlarında beyaz eşya gamını tüketicilerin beğenisine sunmuştur.

105 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 101 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Global markası Beko: Avrupa solo beyaz eşya pazarında Lider Lider Arçelik A.Ş. Türkiye de liderliğini korurken, Avrupa da da toplam satışlarda 3 üncü büyük beyaz eşya şirketi olmuş; Romanya da Arctic ve Güney Afrika da Defy markaları ile pazar liderliğini sürdürmüştür.

106 102 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ARÇELİK Romanya da Arctic, Güney Afrika da Defy, Pakistan da Dawlence markalarıyla pazar lideri Global markası Beko: Avrupa nın toplam beyaz eşya pazarında 2 nci, solo beyaz eşya pazarında lider marka İngiltere beyaz eşya pazarında 1 inci Polonya beyaz eşya pazarında 1 inci Fransa solo beyaz eşya pazarında 1 inci %40,51 Koç Holding %17,61 Burla Grubu İÇ PİYASA POZİSYONU Beyaz eşya, ankastre ve klimada %50 pazar payı ile sektöründe lider TV de %28 in üzerinde pazar payı ile en fazla büyüyen şirket ULUSLARARASI POZİSYON ORTAKLIK YAPISI QR kodu kullanarak Arçelik A.Ş. hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz. %25,15 Halka Açık %16,73 Diğer Koç Ar-ge, inovasyon ve sürdürülebilirlik Sektöründe sürekli fark yaratan ürünleri ve sahip olduğu teknolojilerle liderliğini uluslararası arenaya taşıyan Arçelik A.Ş., 2016 yılında Türkiye de iki yeni Ar-Ge Merkezi ve bir Tasarım Merkezi daha kurmuştur. Böylece, Türkiye deki toplam 10 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi yle liderliğini koruyan Şirket, uluslararası ar-ae ağını da genişletmek üzere Tayvan, Portekiz ve İngiltere den sonra, ABD Boston da yeni bir ofis kurma çalışmalarını yürütmüştür. Türk Patent Ligi 1 incisi ve Türkiye den en çok uluslararası patent başvurusu yapan Şirket, Dünya Fikri Haklar Örgütü (WIPO) ilk 200 listesinde şu ana kadarki en iyi derece ile 78 inci sırada yer almaktadır. Kurum içi girişimciliği teşvik etmek, tasarım odaklı düşünme tekniği, ileri dijital prototip altyapısı ile fikirden ürüne, üründen pazara geçiş sürecini hızlandırmak için yaratıcı ortak çalışma ortamı Garage kurulmuştur. Ar-Ge ve Üretim Teknolojileri çalışanlarına yarının teknolojilerinin yetkinliklerini kazandıracak bir eğitim platformu olan Teknik Akademi Programı da başlatılmıştır. Dijitalleşme ve nesnelerin interneti (IoT) kavramlarına yönelik, iletişim protokolleri, bulut güvenliği, veri analitiği, robotik, yapay zeka gibi alanlarda ar-ge çalışmalarına devam edilmiştir. İleri üretim teknolojilerindeki yetkinliğin artırılarak, daha verimli ve kaliteli ürünler üreten; dijitalleşmiş fabrika hedefi doğrultusunda ileri otomasyon araçları, yapay zeka, dijital ikiz, görüntü işleme, mobil ve kolaboratif robotlar gibi teknolojileri barındıran Atölye 4.0 kurulmuştur yılında da enerji ve su tüketimi, ses seviyesi gibi ürünlerin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik ar-ge faaliyetlerine yoğun olarak devam edilmiş ve bu çalışmaların sonucunda alanında verimli kullanım özellikleriyle öne çıkan ürünler geliştirilmiştir. A++ enerji seviyesine sahip, 5,5 lt su tüketen AquaDrop bulaşık makinesi A+++ enerji (- %10) enerji seviyesinde ve ProSmart Inverter Motor teknolojisine sahip bulaşık makinesi Standart gazlı ocaklara göre %25 e kadar daha verimli yanıcılara sahip gazlı ocaklar A ses seviyesine sahip ankastre fırın A+++ enerji sınıfı ve 60 cm. derinlikte No- Frost kombi buzdolabı 8 kg A+++, -%10 enerji tüketimine sahip sabit devirli ısı pompalı kurutucu Şirket ayrıca birçok yenilikçi ürün ve uygulamayı da pazara sunmuştur: Buzdolabı, çamaşır makinesi, kurutucu, bulaşık makinesi ve ankastre fırının akıllı telefon, tablet veya akıllı TV ler üzerinden kontrol edilebilmesine olanak veren Homewhiz Tüketicilerin online alışveriş, fatura ödeme ve bankacılık işlemleri yapabilecekleri, günlük hayatı kolaylaştıran pek çok bilgiye hızlı erişebilecekleri, kullanıcı sorularını Türkçe yanıtlayabilen Akıllı Ev Asistanı Zirai ilaç kullanmaksızın, evde tohumdan, taze ve pestisit içermeyen sağlıklı otsu bitkiler yetiştirilmesine olanak veren HerbGarden Cooksense teknolojisi ve tek tuş ile anında temizlenebilme özelliğine sahip Kapsüllü Türk Kahve Makinesi Kuzey Amerika pazarına uygun solo fırın ve Energy Star 24 kurutma makinesi Ultra ince tasarıma ve 4K teknolojisine sahip OLED TV Türkiye de üretilen ilk Smart LED Slim Android TV Şirket, iklim değişikliği etkilerinin azaltılmasına yönelik uluslararası girişimlere destek vermeye devam etmiştir. Arçelik A.Ş., UNEP ve GEF in United for Efficiency (U4E) projesi kapsamında Tayland, Güney Afrika Cumhuriyeti, Ukrayna ve Türkiye de enerji verimli ev tipi buzdolaplarına geçiş ile sağlanacak potansiyel enerji tasarrufunun hesaplanması ve bu konuda piyasa analizi için teknik destek vermiştir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, 22 nci Taraflar Konferansı COP22 de konuşmacı olarak katılmıştır.

107 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 103 Toplam 14 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi ne sahip olan Arçelik A.Ş., Dünya Fikri Haklar Örgütü ilk 200 listesinde yer alan tek Türk şirketidir ve listede 78 inci sıraya yükselmiştir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI (milyon TL) (milyon TL) (milyon TL) (milyon TL) %60 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

108 104 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ARÇELİK 2016 yılında Arçelik A.Ş. nin dünya genelindeki satış ve pazarlama ofislerinin sayısı 34 e ulaşmıştır. Eskişehir ve Bolu daki geri dönüşüm tesislerinde, yüksek enerji tüketen eski ürünlerin geri dönüştürülmesiyle ülkenin enerji kazancına her biri 2,5 MW lık 8 rüzgâr türbininin üreteceği enerji kadar katkı sağlanmıştır. Tesislerden elde edilen malzemeler, geri dönüşüm gücünü vurgulamak üzere, önde gelen tasarım sanatçıları tarafından objelere dönüştürülerek Contemporary İstanbul Cycles sergisinde tüketicilerin beğenisine sunulmuştur. Yatırımlar 2016 yılında Arçelik A.Ş. nin dünya genelindeki satış ve pazarlama ofislerinin sayısı 34 e ulaşmıştır. Beko markası ile ABD pazarına giriş yapan Şirket, 2017 yılı ve sonrasında bu pazardaki varlığını artırmayı da öncelikli hedefleri arasında belirlemiştir. Arçelik A.Ş., Asya Pasifik ve Türkiye arasında istikrarlı ve güçlü bir varlık sağlayacağı ticari koridor oluşturmayı hedeflemektedir. Bu hedefi doğrultusunda stratejik bir adım atarak, dünyanın en büyük altıncı nüfusuna sahip Pakistan ın lider beyaz eşya markası Dawlance ı 3 üretim tesisi ve dağıtım ağıyla bünyesine katmıştır. Böylece Şirket, genç nüfus, hızla gelişen orta sınıf ve yüksek ekonomik potansiyele sahip bu coğrafyada önemli bir konum elde etmiştir. Arçelik A.Ş., Romanya daki faaliyetlerini yeni fabrika yatırımıyla genişletmektedir. Fabrikanın, Endüstri 4.0 standartlarına sahip Arçelik in ilk model üretim tesisi olması planlanmaktadır. Türkiye de Arçelik Pazarlama A.Ş. ile yeni bir yapılanmaya giden Şirket, perakende dönüşümünü yeni kanallar ve dijital projeler üzerinden devam ettirmeyi ve yurt içi liderliğini pekiştirmeyi hedeflemektedir. Arçelik A.Ş. ve LG arasındaki ortaklık sözleşmesinin yenilenmesiyle ev tipi klimalara ilave olarak, ticari klima üretiminin de devreye alınması hedeflenmektedir. Güçlü ve istikrarlı büyümeye devam Arçelik A.Ş., 2016 yılında da kritik pazarlardaki daralmalara ve ekonomik dalgalanmalara rağmen güçlü ve istikrarlı büyümesini sürdürmüş, faaliyet kârlılığını artırmayı başarmıştır da bir önceki yıla göre %13,6 artışla milyon TL konsolide ciro gerçekleştirilmiştir. Bu cironun %60 uluslararası pazarlardan elde edilmiştir. Şirketin net kârı milyon TL ye ulaşmıştır. Ödüller ve başarılar 2 nci kez CDP Global The A List: The CDP Climate Performance Leadership Index inde 3 üncü kez BIST Sürdürülebilirlik Endeksi nde Morgan Stanley Capital International (MSCI) Global Sürdürülebilirlik Endeks Serilerinde AAA derecelendirme notu Çayırova Çamaşır Makinesi İşletmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EVET (En Verimli Endüstriyel Tesis) 1 incilik ödülü, Eskişehir Buzdolabı İşletmesi, SEVAP-2 (Sanayide Enerji Verimliliğinin Artırılması Projeleri) 2 ncilik ödülü Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri Zirvesi, En Başarılı Ar-Ge Merkezi büyük ödülü, Dayanıklı Tüketim Sektöründe En Başarılı Ar-Ge Merkezi sektörel 1 incilik ödülü Türkiye İhracatçılar Meclisi İnovasyon Haftası Ar-Ge Liderliği ödülü Bolu Pişirici Cihazlar İşletmesi Yüksek Verimli Gazlı Pişirici Yanıcı Tasarımı projesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Büyük İşletmeler Ar-Ge 1 incilik ödülü Arçelik, Türkiye nin Lovemarkları araştırmasında Türkiye nin En Sevilen Markası Beko yazarkasa POS a Ürün Geliştirme Süreci - TESİD Yenilikçilik Yaratıcılık Ödülü Beko EverFresh+ buzdolabı CHEARI - Teknoloji İnovasyonu Ödülü Grundig 8kg A+++ Hibrit Kurutma Makinesi Stiftung Warentest Test Şampiyonu ödülü Beko ve Blomberg Kurutma Makinelerine ABD Çevre Koruma Ajansı 2017 Energy Star tescili 2017 ve sonrası Ev teknolojileri alanında pozisyonunu güçlendirmek için yeni yatırım ve dönüşüm projelerini hayata geçiren Arçelik A.Ş., Amerika dan Asya Pasifik e uzanan geniş bir coğrafyada sürdürülebilir kârlı büyüme stratejisi ve sektörünün öncü oyuncusu olma hedefiyle faaliyetlerini sürdürecektir. Global trendler ve sürdürülebilir gelişim hedefleri ışığında büyüme stratejisini şekillendiren Arçelik A.Ş; tüketiciyi merkeze alan bir yaklaşım ile ar-ge, inovasyon, kalite, tasarım ve marka odaklı yatırımlarına devam edecektir. Şirket, faaliyet gösterdiği pazarlarda tüketiciye özel ürün geliştirme ve yönetsel yetkinlikleriyle organik büyümeye odaklanırken yeni pazarlarda ise üretim tesisi yatırımı, birleşme ve satın alma fırsatlarını değerlendirecektir. Şirket, çalışanlarının yeteneklerini geliştirmeye devam ederek, küresel organizasyonunun etkinliğini en üst seviyeye çıkarmayı da hedeflemektedir.

109 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 105 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Beko markası ile ABD pazarına giriş yapan Şirket, 2017 yılı ve sonrasında bu pazardaki varlığını artırmayı da öncelikli hedefleri arasında belirlemiştir. Arçelik, 2016 yılında farklı platformlarda Türkiye nin Ar-Ge Liderliği ve Türkiye nin En Sevilen Markası ödüllerini almıştır.

110 106 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ARÇELİK-LG Arçelik-LG, Orta ve Yakın Doğu ile Avrupa nın en büyük klima üreticisidir. Orta ve Yakın Doğu ile Avrupa nın en büyük klima üreticisi 519 (milyon TL) %18 İÇ PİYASA POZİSYONU %51 pazar payıyla lider (montaj pazar payı) ULUSLARARASI POZİSYON TOPLAM CİRO YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI 2000 yılında 300 bin adet üretim kapasitesi ile başlayan Arçelik-LG, bugün yıllık 1,5 milyon adet üretim kapasitesi ve yıllık ortalama 691 personel ile yoluna devam etmektedir. Tedarik yapılan yan sanayide ise yaklaşık bin kişiye endirekt olarak istihdam sağlanmaktadır. Arçelik-LG, Orta ve Yakın Doğu ile Avrupa nın en büyük klima üreticisidir. Yenilikçi yaklaşımı, güçlü teknolojik altyapısı, geniş dağıtım ve servis ağı sayesinde Şirket, yurt içinde %50 den fazla pazar payıyla lider konumunu muhafaza etmektedir. Başta Afrika ve Orta Doğu pazarlarına olmak üzere klima üretiminin yaklaşık %40 ı ihraç edilmektedir. Arçelik-LG pazarda artan rekabet doğrultusunda enerji verimliliği yüksek (A++ ve üzeri) ve daha uygun maliyetli yeni bir Inverter model geliştirerek 2017 sezonunda pazara sunulacak şekilde ar-ge çalışmalarını tamamlamıştır. Bu sayede AB ülkelerine ihracat uzun bir aradan sonra tekrar başlamıştır. Üniversite-Sanayi iş birlikleri kapsamında gerçekleştirilen Santez Projesi yle Akıllı-Etkileşimli Klima ürünleri için tasarım aşamaları başarıyla tamamlanmıştır. Ticari klima alanında fan-coil üniteleri, Arçelik-LG Ar-Ge biriminde tasarlanıp üretilmiştir. Böylelikle yerli üretim güvencesi ile ticari klima ürün gamı genişletilmiştir. Arçelik-LG, eşanjör üretim alanındaki yeteneklerini kullanarak, Arçelik Kurutucu İşletmesi nin yüksek verimli ısı pompalı kurutucuları için ithal ettiği eşanjörleri üreterek, enerji verimliliği daha yüksek kurutma makinalarının geliştirilmesine destek olmuştur. Bu sayede hem maliyet ucuzlaştırmaya hem de rekabetçiliğe önemli katkı sağlanmıştır. LG nin tüm dünyadaki klima fabrikalarında yapmış olduğu kalite denetlemesinde, Arçelik-LG klima fabrikası sektöründe 1 inci seçilmiştir yılı beklenti, hedef ve stratejiler Arçelik-LG yurt içinde pazar payı liderliğini sürdürüp Türk tüketicisine enerji verimliliği yüksek kaliteli ürünler sunarken, yurt dışında stratejik olarak Avrupa, Afrika, BDT ve Orta Doğu da büyümeyi hedeflemektedir. Ayrıca yeni gelişmekte olan ticari klima segmentinde de yerli üretim ürün gamını genişleterek pazar payını giderek artırmak ve liderliğini korumak üzere yatırım ve tasarım çalışmalarına devam etmektedir. QR kodu kullanarak Arçelik- LG hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

111 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 107 BİLKOM Bilkom; son 5 yıldaki satış artış hızıyla sektörün çok üzerinde bir performans gerçekleştirmiştir. Bilkom, bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) distribütörlük modelinde katma değerli hizmet anlayışı, çevik yapısıyla fark yaratan yeni nesil bir şirkettir. Mobil ve dijital yaşam odaklı ve büyüyen ürün portföyü Türkiye ICT sektörünün lider global markalarının mobil ve dijital yaşam odaklı ürünlerini; katma değerli ve müşteri odaklı hizmetiyle 30 yılı aşkın süredir Türkiye ye taşıyan Bilkom; 2016 da pazar ortalamalarının çok üzerinde büyümüştür da Apple, Asus, Celly, Warner Bros gibi alanında öncü markaları ürün portföyünde bulunduran Bilkom, senenin son aylarında dünyanın 3 üncü büyük akıllı telefon üreticisi olan Huawei nin ürünlerini portföyüne katmıştır. Sektörün çok üzerinde büyüme hızı 2016 da, Bilkom büyümesine devam ederek TL bazında net satışlarını bir önceki döneme göre %25 oranında artırarak milyon TL yi aşmıştır. Bilkom un son 5 senedeki TL bazında ortalama satış artış hızı %50 yi geçmiş ve sektörün çok üzerinde bir performans gerçekleştirmiştir. Başarı odaklı ekip ruhu ve rekabetçi operasyonel yapı Bilkom, parçası olduğu Koç Topluluğu nun tüm değer ve temel ilkelerine bağlı çalışma prensibine ve insan kaynağına sahiptir. Çalışanlarının %65 i Y kuşağı olan yeni nesil şirket Bilkom da çalışan bağlılığı en üst seviyedeyken istenmeyen insan kaynakları dönüşüm oranı %2 nin altındadır. Operasyonel yapı son derece rekabetçi olup, Bilkom un sürdürülebilir büyüme stratejisinin en önemli yapı taşlarından birini oluşturmaktadır. Kurumsal sorumluluk: Dünyanın bilinen 3 boyutlu ilk tarih deneyimi: ivisit Anatolia Projesi İçinde yaşadığı topluma ve ülkesine katkı sağlayacak sosyal sorumluluk bilinci ile hareket eden Bilkom; Türkiye nin dünya mirasları adına gerçekleştirdiği kurumsal sosyal sorumluluk projesi ivisit Anatolia: Tarih 3 Boyutlu Canlanıyor ile Bergama antik kentini 3 boyutlu mobil görüntülemeye açmıştır yılında Stevie Awards-Uluslararası İş Ödülleri inde Entegre Mobil Deneyimi kategorisinde dünya 2 ncisi ve Avrupa İş Ödülleri / European Business Awards da ise Çevre ve Kurumsal Sürdürülebilirlik kategorisinde Türkiye Şampiyonu olmuştur beklenti, hedef ve stratejiler Bilkom; Dijital Yaşam Koçu felsefesiyle; yenilikçi, dijital ve mobil bir yaşam tarzı sunan geleceğin teknolojilerini Türkiye ile buluşturmaya ve pazarın çok üzerinde sürdürülebilir kârlı büyümesine devam edecektir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Türkiye Fortune 500 sıralamalarında hızlı yükseliş Bilkom, performansıyla ilk defa 2013 de 422 nci sıradan girdiği Fortune 500 sıralamalarına göre; 2016 listelerinde genel sıralamalarda 142 nci sıraya, satışlarını en çok artıran şirketler sıralamasında 46 ncı sıraya yükselmiş, çalışan başına net satış performansıyla 24 üncü sırada yer alarak listelerde hızlı yükselişini devam ettirmiştir. QR kodu kullanarak Bilkom hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

112 108 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU FİNANS DİJİTAL DÖNÜŞÜM YATIRIMLARIMIZ VE YAYGIN ŞUBE AĞIMIZ İLE MÜŞTERİLERİMİZE HER PLATFORMDA EN YARATICI ÇÖZÜMLERİ SUNUYORUZ!

113 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 109 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER KOÇ TOPLULUĞU

114 110 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU FİNANS SÜRDÜRÜLEBİLİR VE MÜŞTERİ ODAKLI Bankacılık 2016 yılında finans sektöründeki gelişmeler 2016 yılında faaliyet ortamı, hem Türkiye de hem dünyada yaşanan gelişmelerden etkilenmiştir. Yıl boyunca; Amerikan Merkez Bankası nın faiz karar beklentisi, İngiltere nin Avrupa Birliği nden çıkma kararı ve Amerika Başkanlık seçimleri tüm dünyada belirsizliklerin artmasına sebep olmuştur. Bütün bu gelişmelere rağmen, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu nun ekonomiye sağladığı destek sayesinde, Türkiye ve Türk bankacılık sektörü güçlü temellerini korumaya devam etmiştir. Bu dönemde, bankacılık sektörünün ekonomiye sağladığı destek artarak devam ederken; sermaye tabanı da güçlü yapısını korumuştur. Finans sektöründe Koç Topluluğu Koç Topluluğu finans sektöründe, UniCredit Group ile eşit ortaklığı olan Koç Finansal Hizmetler ve Türkiye nin ilk tüketici finansman kuruluşu olan Koçfinans ile yer almaktadır yılında Türkiye nin ilk özel bankası olarak kurulan Yapı Kredi ve kendi alanlarında öncü konumda faaliyet gösteren iştirakleri Koç Finansal Hizmetler bünyesinde yer almaktadır. Yapı Kredi, sürdürülebilir, müşteri odaklı bankacılık anlayışı ve yenilikçi yaklaşımı ile Türkiye nin en değerli 10 markasından biridir. Yapı Kredi, yurt içi ve yurt dışı bankacılık iştirakleri ile öncü bir finansal hizmet kuruluşudur. Faaliyetlerini Perakende Bankacılık (Bireysel Bankacılık, KOBİ Bankacılığı, Platinum Bankacılık ve Kartlı Ödeme Sistemleri), Kurumsal ve Ticari Bankacılık, Özel Bankacılık ve Varlık Yönetimi altında yürütmektedir. Banka nın operasyonları; portföy yönetimi, yatırım, faktoring ve finansal kiralamadan oluşan yurt içi iştirakleri ile, Hollanda, Rusya, Azerbaycan ve Malta daki yurt dışı bankacılık iştirakleri tarafından desteklenmektedir. Yapı Kredi, 2013 yılının sonunda başlattığı Büyüme Odaklı Yatırım Stratejisi nin Hasat Dönemi ne 2016 yılında girmiştir. Söz konusu stratejinin ana unsuru, bir yandan dağıtım ağını verimli olarak kullanırken; diğer yandan da dijitalleşmeye güçlü bir şekilde odaklanarak sürdürülebilir bir performans sağlamaktır. Bu yaklaşım özellikle son 3 yıldır hızlanan müşteri kazanımı ve artan işlem adetleri ile kendini göstermektedir yılı boyunca 731 bin yeni net aktif müşteri kazanan Yapı Kredi, aylık ortalama işlem adedini 2015 yılına kıyasla %17 artırmıştır. Yapı Kredi için 2016 yılı, mobil bankacılık başta olmak üzere tüm dijital kanalların hızla geliştirilip zenginleştirilmeye devam edildiği bir yıl olmuştur. Bankacılığın dijital dönüşümüne öncülük eden Yapı Kredi, 2016 yılında mobil şubesini tamamen yenilemiş ve Türkiye de bir ilk olma özelliğini taşıyan Göz Tarama teknolojisi ile bir ilke daha imza atmıştır. Bunun yanı sıra, QR kod ile ATM ye dokunmadan para çekme işlemi ve Çağrı Merkezi ne direkt bağlanma gibi özellikler de Yapı Kredi nin sektördeki öncü konumunu perçinlemiştir. Müşterilere satış noktasında finansman alternatifleri sunmak üzere kurulan Koçfinans; başta otomotiv sektörü olmak üzere beyaz eşya, eğitim, motosiklet, konut ve ev geliştirme alanlarında kredi çözümleri sunmaktadır. Koçfinans; krediye konu olan ürün veya hizmetin satışını yapan bayiler kanalıyla, şubesiz bir yapıda finansal çözümler sunmaktadır. Koçfinans ın 2016 yılı aktif büyüklüğü 3,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.

115 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 111 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Yapı Kredi için 2016 yılı, mobil bankacılık başta olmak üzere tüm dijital kanalların hızla geliştirilip zenginleştirilmeye devam edildiği bir yıl olmuştur. 2016: Büyüme odaklı yatırım stratejisinin Hasat Dönemi

116 112 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YAPI KREDİ PAZAR PAYLARI Aktifler Özel Bankalar arasında 4 üncü Nakdi + Gayri Nakdi Krediler %11,0 pazar payıyla sektörde 4 üncü %17,0 pazar payıyla özel bankalar arasında 3 üncü Nakdi Krediler %10,2 pazar payıyla sektörde 4 üncü %16,4 pazar payıyla özel bankalar arasında 3 üncü Mevduat %10,6 pazar payıyla sektörde 5 inci %16,0 pazar payıyla özel bankalar arasında 4 üncü Kredi Kartları Sektör lideri (alacak bakiyesinde %22,1, kredi kartı cirosunda %19,9, POS cirosunda %20,8, kredi kartı adedinde %17,8 pazar paylarıyla) Finansal Kiralama Sektör lideri (kira alacaklarında %19,9 pazar payıyla) Faktoring Sektör lideri (ciroda %18 pazar payıyla) Yatırım Fonları %17,1 pazar payıyla 2 nci Hisse Senedi İşlemleri %7,3 pazar payıyla 3 üncü Şube Sayısı %8,7 pazar payıyla 5 inci ATM Sayısı %8,9 pazar payıyla 4 üncü Dijital Bankacılık %16,2 pazar payı (aktif müşteri sayısı bazında) Mobil Şube %12,7 pazar payı (aktif müşteri sayısı bazında) Türkiye nin en değerli 10 markasından biri Yapı Kredi Yapı Kredi, 1944 yılındaki kuruluşundan bu yana, müşteri odaklı bankacılık anlayışı ve yenilikçiliği ön planda tutan yaklaşımı ile Türkiye nin en değerli 10 markasından biridir (Brand Finance tarafından yayınlanan Türkiye nin En Değerli Markaları listesine göre). Yapı Kredi, yurt içi ve yurt dışı bankacılık iştirakleri ile öncü bir finansal hizmet kuruluşudur. Faaliyetlerini Perakende Bankacılık (Bireysel Bankacılık, KOBİ Bankacılığı, Platinum Bankacılık ve Kartlı Ödeme Sistemleri), Kurumsal ve Ticari Bankacılık, Özel Bankacılık ve Varlık Yönetimi altında yürütmektedir. Banka nın operasyonları; portföy yönetimi, yatırım, finansal kiralama ve faktoringden oluşan yurt içi iştirakleri ile; Hollanda, Rusya, Azerbaycan ve Malta daki yurt dışı bankacılık iştirakleri tarafından desteklenmektedir. Hasat Dönemi: Sürdürülebilir ve sağlıklı büyüme, artan ticari verimlilik Yapı Kredi, 2013 yılının sonunda başlattığı Büyüme Odaklı Yatırım Stratejisi nin Hasat Dönemi ne 2016 yılında girmiştir. Söz konusu stratejinin ana unsuru bir yandan dağıtım ağını verimli olarak kullanırken, diğer yandan da dijitalleşmeye güçlü bir şekilde odaklanarak sürdürülebilir bir performans sağlamaktır. Bu yaklaşım özellikle son 3 yıldır hızlanan müşteri kazanımı ve artan işlem adetleri ile kendini göstermektedir yılı boyunca 731 bin yeni net aktif müşteri kazanan Yapı Kredi, aylık ortalama işlem adedini 2015 yılına kıyasla %17 artırmıştır yılında Yapı Kredi, sektördeki konumunu güçlendirirken, ticari verimliliğini de artırarak mali performansını daha iyi seviyelere taşımayı başarmıştır. Banka 2016 yılında, hem kredilerde hem de mevduatta özel bankaların üzerinde büyüme gerçekleştirmiştir. Aynı zamanda, gider/gelir rasyosu da iyileşerek %49 dan %44 seviyesine gelmiştir yılında Yapı Kredi, toplam nakdi ve gayri nakdi krediler hacmini %17 büyüterek 244,9 milyar TL ye taşımıştır. Banka bu alanda %11,0 pazar payı ile tüm bankalar arasında 4 üncü sırada, özel bankalar arasında ise %17,0 pazar payıyla 3 üncü sıradadır. Yapı Kredi nin toplam mevduat hacmi %21 ile sektör ortalamasının üzerinde artarak 157,1 milyar TL ye ulaşmıştır. Banka, toplam mevduatta sektörde %10,6 pazar payı ile 5 inci sırada, özel bankalar arasında ise %16,0 pazar payı ile 4 üncü sıradadır. Banka aynı zamanda fonlama kaynaklarını çeşitlendirmeyi sürdürmüştür. Yıl boyunca sendikasyon, seküritizasyon, tahvil ihracı ile diğer finansal enstrümanları kullanarak 2016 yılında yaklaşık 5,6 milyar ABD Doları kaynak sağlamıştır. Yapı Kredi, 2016 yılında milyon TL konsolide net kâr elde etmiştir. Banka nın maddi ortalama özkaynak kârlılığı %12,8 olurken, sermaye yeterlilik oranı 2015 yılsonuna göre 40 baz puan yükselerek %14,2 seviyesinde gerçekleşmiştir. QR kodu kullanarak Yapı Kredi hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

117 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 113 Yapı Kredi, yurt içi ve yurt dışı bankacılık iştirakleri ile öncü bir finansal hizmet kuruluşudur. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM AKTİF BÜYÜKLÜĞÜ 271 (milyar TL) ORTALAMA ÖZKAYNAK KÂRLILIĞI %12,2 (%12,8 maddi ortalama özkaynak kârlılığı) ORTAKLIK YAPISI %81,80 Koç Finansal Hizmetler %18,20 Halka Açık

118 114 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YAPI KREDİ Bankacılığın dijital dönüşümüne öncülük eden Yapı Kredi, Türkiye de bir ilk olma özelliğini taşıyan Göz Tarama teknolojisi ile bir ilke daha imza atmıştır. Türkiye nin dijital bankası Yapı Kredi Yapı Kredi için 2016 yılı, mobil bankacılık başta olmak üzere tüm dijital kanalların hızla geliştirilip zenginleştirilmeye devam edildiği bir yıl olmuştur. Bankacılığın dijital dönüşümüne öncülük eden Yapı Kredi, 2016 yılında mobil şubesini tamamen yenilemiş ve Türkiye de bir ilk olma özelliğini taşıyan Göz Tarama teknolojisi ile bir ilke daha imza atmıştır. Bunun yanı sıra, QR kod ile ATM ye dokunmadan para çekme işlemi ve Çağrı Merkezi ne direkt bağlanma gibi özellikler de Yapı Kredi nin sektördeki öncü konumunu perçinlemiştir. Son bir yılda mobil bankacılık hizmetlerini aktif olarak kullanan müşteri sayısı %62 artarak 2,4 milyona, internet bankacılığı müşteri sayısı ise %27 artarak 3,3 milyona ulaşmıştır. Yapı Kredi nin dijital bankacılıkta pazar payı son 16 çeyrektir aralıksız olarak büyümüştür. Ek olarak, son 2 yılda sektörde dijital kanalları kullanmaya başlayan her 4 müşteriden 1 i Yapı Kredi yi tercih etmiştir. Banka nın mobil uygulamalarının toplam indirilme sayısı son 2 yılda 7 milyona ulaşmıştır. Ödüller ve başarılar Yapı Kredi, 2016 yılında da önemli ödüllere layık görülmeye devam etmiştir. Project Finance International, finansmanında Yapı Kredi nin de yer aldığı Bilkent Ankara Entegre Sağlık Kampüsü ne Türkiye de Yılın Anlaşması ödülünü vermiştir. Yıl içinde Türkiye nin kalkınması için kritik öneme sahip projelere destek sağlamaya devam eden Yapı Kredi tarafından geliştirilen ve finanse edilen 5 proje, EMEA Finance dergisi tarafından 6 ayrı dalda ödüle layık görülmüştür. Yapı Kredi Private Banking, Global Finance Award ın Türkiye de En İyi Özel Bankacılık Ödülü nü alırken, Euromoney tarafından da filantropi danışmanlığı alanında Türkiye nin En İyisi ödülüne layık görülmüştür. Yapı Kredi, Euromoney tarafından Türkiye nin En İyi Dış Ticaret Finansmanı Bankası ve Nakit Yönetiminde Türkiye nin En İyi Bankası seçilmiştir. Yapı Kredi nin kurumsal internet şubesi, Global Finance ın düzenlediği Digital Bank Awards 2016 da Kurumsal İnternet Bankacılığı kategorisinde En İyi Tasarım ödülünü kazanmıştır. Yapı Kredi web sitesi de Interactive Media Awards tarafından Bankacılık ve Finansal Hizmetler kategorilerinde Best in Class ödülüne layık görülmüştür. Yapı Kredi nin iletişim çalışmaları da önemli ödüller elde etmiştir. Reklamcılar Derneği nin düzenlediği 28 inci Kristal Elma Yarışması ndan 6, MediaCat in düzenlediği 11 inci Felis Ödülleri nden ise 7 ödül elde edilmiştir. Etik Değerler Merkezi (EDMER) tarafından düzenlenen ETİKA ödüllerinde Yapı Kredi dördüncü defa Türkiye nin En Etik Şirketi ödülüne layık görülmüştür. Kurumsal yönetim derecelendirme notu 2016 da Yapı Kredi nin Kurumsal Yönetim Derecelendirme Notu 9,34 olarak teyit edilmiştir yılı beklenti, hedef ve stratejiler Yapı Kredi, 2017 yılında sektördeki konumu ile sağlam aktif kalitesi, sermaye ve likidite tabanını korumayı hedeflemektedir. Türkiye nin dijital bankası Yapı Kredi, bu alandaki yatırımlarına 2017 yılında da devam ederek sektördeki yerini daha da güçlendirecek, ilkleri müşterilerine ve sektöre sunmaya devam edecektir. Gelir yaratımında elde ettiği performansı ise sürdürebilir kılmak önümüzdeki dönemde Banka nın temel önceliğidir.

119 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 115 KOÇFİNANS Koçfinans, şubesiz bir yapıda finansal çözümler sunmaktadır yılı aktif büyüklüğü: 3,8 milyar TL Müşterilere satış noktasında finansman alternatifleri sunmak üzere kurulan Koçfinans, başta otomotiv sektörü olmak üzere beyaz eşya, eğitim, motosiklet, konut ve ev geliştirme alanlarında kredi çözümleri sunmaktadır. Koçfinans; krediye konu olan ürün veya hizmetin satışını yapan bayiler kanalıyla, şubesiz bir yapıda finansal çözümler sunmaktadır. Koçfinans, 2016 yılında otomotiv sektörüne yönelik yeni araç ve ikinci el araç finansmanı yanında filo kredileri ve bayi stok finansmanı ürünleriyle kredi portföyünü çeşitlendirerek bir önceki yıla göre %20 büyüme sağlamış ve 3,4 milyar TL kredi portföyüne ulaşmıştır. Ev geliştirme ve eğitim sektörlerinde kullandırdığı kredilerle müşteri sayısını son 2 yıl içinde 2 ye katlamış ve müşteri portföyünü zenginleştirmiştir. Koç Holding in İnovasyon ve Dijital Dönüşüm programları kapsamında, günümüzün yenilikçi ürün ve hizmetlerle hızla değişen, dijitalleşen dünyasında öne çıkmak hedefiyle, inovasyon ve dijital dönüşüm kültür yolculuğu ve farkındalık çalışmaları başlatılmış; Yenişeyler İnovasyon Programı kapsamında, şirket çalışanlarının yeni iş fikirleri, hayata geçirilmesi amacıyla projelendirilmiştir. Şirketin, 2016 yılı kısa vadeli ulusal kredi notu (TR) A1+ ya, uzun vadeli ulusal kredi notu ise (TR) AA- ye yükseltilmiştir yılı beklenti, hedef ve stratejiler Koçfinans, 2017 yılında iş alanlarını ve hizmetlerini, Koçfinans hayallerinin yanında mottosuyla bireysel ve ticari müşterilerinin hayatının her alanında finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirerek, rekabetçi yapısını korumayı, müşteri odaklı ve yenilikçi projeleriyle pazardaki gücünü artırmayı hedeflemektedir yılında, Yenişeyler İnovasyon Programı nın ikinci aşaması olarak açık inovasyon ile paydaşlarından ve girişimcilik ekosisteminden yeni iş fikirlerinin Koçfinans a kazandırılması, müşteri ve satıcılarına tüm Koçfinans Hizmet kanallarından eşsiz deneyimler yaşatacak dijital çözümlerin hizmete sunulması planlanmıştır. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER QR kodu kullanarak Koçfinans hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

120 116 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DİĞER SEKTÖRLER MÜŞTERİLERİMİZE YÜKSEK ÜRÜN KALİTESİ, ÜSTÜN SERVİS VE GÜVENİLİR MARKALARIMIZ İLE HİZMET SUNUYORUZ!

121 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 117 SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER KOÇ TOPLULUĞU

122 118 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU GIDA/TAT GIDA %43,65 Koç Holding %9,68 Diğer Koç %1,53 Sumitomo Corp. İÇ PİYASA POZİSYONU Domates ürünlerinde %63 ciro payıyla, Domates salçasında %32 ciro payıyla, Ketçapta %31 ciro payıyla, Pastörize sütte %38 ciro payıyla, Premium makarnada %48 miktar payıyla lider ORTAKLIK YAPISI %41,41 Halka Açık %3,73 Kagome Co. Ltd. Üretim Tat fabrikalarında, 2016 yılında Mustafakemalpaşa, Karacabey ve Torbalı daki üç ayrı tesiste toplam 327 bin ton taze domates işlenmiştir. Sözleşmeli çiftçilerle birlikte İyi Tarım Uygulamaları başlatılmıştır. Sözleşmeli 650 çiftçiye zirai eğitimler verilmiş ve çiftçiye hasat kalitesi ve hasat veriminin artırılması yönünde katkı sağlanmıştır. Deneme tarlasına iklim istasyonu kurulması, çiftçilere teknik eğitimler verilmesi, ziraat mühendislerinin tarla ziyaretlerinde veri toplama sürecinin dijitalleşmesi uygulamaları devreye alınmıştır. Süt ve süt ürünleri iş kolunda büyümeye yönelik yatırımlar devam etmektedir yılında, Mustafakemalpaşa ve Söke de bulunan SEK süt işleme tesislerinde ton/gün kapasiteye ulaşılmıştır. Makarna üretim tesisi, günde 320 ton buğday işleme kapasitesine sahip olup Pastavilla markası ile sade, tam buğday ve zenginleştirilmiş ürünler şeklinde üretimini sürdürmektedir. Finansal durum Tat Gıda nın cirosu 2016 yılında bir önceki yıla göre %8 büyümüştür. Esas faaliyet kârı bir önceki yıla göre %7 büyüyerek 70 milyon TL, sürdürülen faaliyetlerden vergi öncesi kâr ise %8 büyüme ile 69 milyon TL olarak gerçekleşmiştir daki genel ekonomik olumsuzluklara rağmen, verimlilik artışı yoluyla, Tat Gıda güçlü kârlılık performansı sergilemiştir. Kredi borçları azaltılmış, finansal yapısı güçlendirilmiştir. Şirket bu sayede önümüzdeki dönemde yeni ürün geliştirme ve marka yatırımlarına daha fazla kaynak ayırabilecek durumdadır. Lider markalar ve yeni ürünler Tat Gıda, 2016 yılında liderliğini pekiştirmek ve pazar pozisyonunu güçlendirmek amacıyla markalarıyla duygusal bağı kuvvetlendiren iletişim çalışmalarının yanı sıra özellikle gençleri hedefleyen dijital pazarlama faaliyetleri gerçekleştirmiştir. Tatlı Domatesler Ailesi nin iletişimine 2016 yılında da devam edilmiştir. Tatlı Domatesler Ailesi videosu, 100 milyonun üzerinde izlenmiş; 2016 yılında 2 kez youtube kanalının en çok izlenen 10 videosu arasında yer almıştır. SEK Türkiye de bir İlk olan SEK Quark ı piyasaya sunarak, İyi Tatlı konumlandırmasıyla sağlıklı atıştırmalık pazarına başarılı bir giriş yapmıştır. SEK Quark, sağlıklı beslenme konusunda uzman kanaat önderlerini de kapsayan entegre pazarlama iletişimi ile tüketicilere tanıtılmıştır. QR kodu kullanarak Tat Gıda hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

123 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 119 Tat Gıda, sözleşmeli çiftçilerle beraber İyi Tarım Uygulamaları çalışmalarını başlatmıştır. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER TOPLAM CİRO FAVÖK * VERGİ ÖNCESİ KÂR NET KÂR ** YURT DIŞI GELİRLERİNİN PAYI 981 (milyon TL) 74 (milyon TL) 69 (milyon TL) 65 (milyon TL) %9 * Ticari işlemlere ilişkin kur farkı ve vade farkı gelir/giderleri hariçtir. ** Ana ortaklık payı net dönem kârıdır.

124 120 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU GIDA/TAT GIDA Tat Gıda, 2016 yılında verimlilik ve kârlılık anlamında hedeflerini gerçekleştirmiştir. SEK, sade ve çeşnili Taze Peynir ürünlerinin lansmanı ile 2016 yılında peynir kategorisinde de bir ilke imza atmıştır. Şirket yıl içinde, lider olduğu pastörize süt kategorisinde, İyilikle Beslen sloganıyla günlük sütün yararlarını vurgulayan ve kategoriyi büyütmeyi amaçlayan tutarlı bir iletişim yapmış ve pastörize süt ailesinde yeni ürünlerin lansmanını gerçekleştirmiştir. Ödüller ve başarılar Tat Gıda markalarından SEK, Soğuk Kahve ürün grubu için hazırladığı reklam kampanyası ile Effie Awards Türkiye 2016 Reklam Etkinliği Yarışması nda iki Altın Ödül e ve 2016 Felis Ödülleri nde Felis 1 incilik ödülüne layık görülmüştür. Tatlı Domatesler animasyon filmi 2016 Kristal Elma Yaratıcılık Festivali nde Bronz Ödül e layık görülmüştür. Quark, pastörize süt ve salça ürünleri Uluslararası Lezzet ve Kalite Enstitüsü tarafından Üstün Lezzet Ödülü ne layık görülmüştür yılı beklenti, hedef ve stratejiler Tat Gıda, 2016 yılında verimlilik ve kârlılık anlamında hedeflerini gerçekleştirmiştir yılında satış hacminin ve pazardaki pozisyonun güçlendirilmesi için inovatif ürünlerin lansmanına, marka yatırımlarına ve dağıtım, lojistik faaliyetlerinin güçlendirilmesine devam edilecektir. Şirket aynı zamanda son yıllarda özellikle Avrupa ve Orta Doğu pazarlarında gerçekleştirdiği artan oranda markalı ürün satışlarını sürdürmeyi ve süpermarket raflarında Tat markasıyla daha fazla yer almayı hedeflemektedir.

125 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 121 GIDA/DÜZEY Düzey Pazarlama, son yıllarda yakaladığı büyümeyi sürdürerek sektördeki öncü pozisyonunu korumuştur yılında kurulan Düzey Pazarlama; Koç Topluluğu nun ürettiği Tat, Sek, Pastavilla markalı gıda ürünlerinin yanı sıra, Grup dışı ürünlerin dağıtımını, 2003 yılından itibaren geliştirdiği distribütörlükler ve altı bölge müdürlüğündeki Düzey ekibi ile yapmaktadır. Düzey, yılda toplam 80 binin üzerinde satış noktasına fatura kesmektedir. Düzey Pazarlama, 2016 yılını ciro olarak %13 lük bir büyümeyle tamamlamıştır. Tat, Sek ve Pastavilla ürünleri dışında Düzey in satış ve dağıtım portföyünde yer alan önemli ürünler arasında; dağıtımını 2011 yılından beri sürdürdüğü İtalya nın lider gıda şirketi Ferrero ya ait Nutella ve Kinder markalı ürünler yer almaktadır. Düzey, 2015 yılının son çeyreğinde, Türkiye nin en büyük balık konserve üreticisi olan Dardanel ile de satış ve dağıtım anlaşması yapmış ve 2016 yılında, Dardanel konserve ürünlerinin yanı sıra, Dardanel sandviç ürünlerini de portföyüne eklemiştir yılında ise, Kellogg s firması ile Pringles patates cipsi ürünlerinin satış ve dağıtım anlaşması yapılmış ve Temmuz ayından itibaren bu ürünlerin satışına başlanmıştır. Düzey, lojistik ve teknolojik altyapısını da, dağıtımını üstlendiği yeni markalara paralel olarak sürekli geliştirmektedir yılı beklenti, hedef ve stratejiler Düzey; son yıllarda yakaladığı büyümeyi 2017 ve sonrasında da sürdürecek, tedarikçileri ve çalışanlarının desteği ile sektördeki öncü pozisyonunu koruyacaktır. Dijital dönüşüm kapsamında, başta lojistik olmak üzere yapısal değişiklikler için kararlaştırılan projeler gerçekleştirilmektedir. Türkiye nin ve dünyanın saygın kuruluşları ile olası iş birlikleri için temaslar kesintisiz sürdürülecektir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER 2014 yılında Topluluk dışına çıkmış olan Maret ürünlerinin satış ve dağıtımı da sürdürülmektedir. QR kodu kullanarak Düzey hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

126 122 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TURİZM/SETUR Setur, turizm hizmetleri ve gümrüksüz satış mağazaları ile sektörün en büyük oyuncusu konumundadır. Turizm Setur, turizm sektöründe; uçak bileti, yurt içi ve yurt dışı turlar, kongre ve seminer organizasyonları, cruise seyahati, yurt dışı eğitim ve vize hizmetleri gibi çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. Setur, seyahat hizmetlerini 5 merkezde, 41 yetkili acente ve 257 online acente aracılığıyla sunmaktadır yılında turizm sektöründe yaşanan olumsuzluklara rağmen, bireysel turlarda seyahat eden kişi sayısında önemli artışlar elde edilmiş ve küçülen bilet pazarında %10 luk büyüme gerçekleştirilmiştir. Seyahatin ötesinde kavramı ile konuklarına ilave müşteri deneyimi vaadi sunan SeturSelect markasının lansmanı yıl içerisinde gerçekleştirilmiş ve 9 bin kişiye seyahat tasarım danışmanlığı sunulmuştur. Setur.com.tr, SeturSelect. com ve bookinturkey.com web siteleri yenilenmiştir. Şirket kurumsal pazarda etkinliğini artırmış ve müşteri sayısını e yükseltmiştir. Kongre-seminer organizasyonu alanında geliştirmiş olduğu tecrübe ile 2016 yılında 700 ü aşkın etkinliği başarı ile gerçekleştirmiştir. Setur, Marketing Türkiye ve Akademetre nin yaptığı araştırma ile turizm ve seyahat sektöründe 2016 yılının En Başarılı Marka sı seçilmiştir. Gümrüksüz Satış Mağazaları Setur un gümrüksüz satış mağazası operasyonları 4 havalimanı, 5 kara sınır kapısı, 7 deniz limanı ve 1 diplomatik mağaza olmak üzere 17 bölgede, 40 mağaza ve 846 personel ile sürdürülmektedir. Sabiha Gökçen Havalimanı mağazası, yaklaşık m 2 satış alanı ile en büyük mağaza konumundadır yılında aksesuar kategorisinde yüksek marka bilinirliği olan Michael Kors gibi markaların katılımıyla ürün gamı ve müşteri deneyimi zenginleştirilmiştir. Elektronik kategorisinde Türkiye Duty Free sektöründe bir ilk gerçekleştirilmiş ve Apple mağazası devreye alınmıştır yılında ayrıca, Yunanistan sınırında yer alan İpsala gelen yolcu mağazası tamamlanarak Haziran ayında devreye alınmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Şirket in tüm süreç ve hizmetlerinde dijital dönüşüm önceliklendirilmiş olup, 2017 yılı içerisinde pek çok projenin tamamlanması amaçlanmaktadır. Turizm iş birimi alanında; 2017 yılında SeturTicket ürünü ile bireysel bilet pazarındaki etkinliğini artırmayı, müşterisine daha da yakın olacağı Bağdat Caddesi şubesinin açılışını gerçekleştirmeyi ve özellikle kurumsal online ürünlerdeki hızlı büyümesini devam ettirmeyi hedeflemektedir. Gümrüksüz satış mağazacılığı tarafında; 2017 de Sabiha Gökçen Havalimanı nda gelen yolcu mağazası renovasyon çalışmaları planlanmış olup, mağaza genişlemesi ve yeni konsept ile büyüme hedeflenmektedir. Giden yolcu Bazaar ve Butik mağazalarındaki renovasyon ile hem yeni butik aksesuar markalarının devreye alınması, hem de Bazaar mağazasına penetrasyonun artırılması hedeflenmektedir. Sabiha Gökçen dışında 5 farklı bölgede daha renovasyon çalışmaları gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. QR kodu kullanarak Setur hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

127 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 123 TURİZM/SETUR MARİNALARI Setur Marinaları, adetlik kapasitesiyle ve yurt içinde %25 pazar payıyla liderdir. Setur Marinaları; Kalamış ve Fenerbahçe, Yalova, Ayvalık, Çeşme, Kuşadası, Gökova Ören, Marmaris, Finike, Kaş, Antalya ve Midilli Marina olmak üzere toplam 11 marinada yatçılara dünya standartlarında hizmet vermektedir. Yurt içinde 5.801, yurt dışında 257 olmak üzere toplam teknelik kapasitesiyle ve yurt içinde %25 pazar payıyla liderdir. Setur Marinaları, sahip olduğu marinalarda yatçılara denizde ve karada konaklama, travel lift, alt yıkama, elektrik-su, kiracıları aracılığı ile restoran, market, alışveriş, akaryakıt ve teknik bakım hizmetleri sunmaktadır. Mayıs 2014 te yapılan Kalamış ve Fenerbahçe Marinaları özelleştirme ihalesini, verdiği en yüksek teklifle (664 milyon ABD Doları) Setur Marinaları şirketlerinden Tek-Art A.Ş. kazanmıştır. Ancak, imar planına ilişkin yürütmeyi durdurma kararı verilmesi nedeniyle Tek-Art A.Ş. ihaleden çekilmiştir. Diğer katılımcıların da çekilmesi üzerine ihale iptal edilmiş olup, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yeni ihale çalışmalarına başlamıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Setur Marinaları, Türkiye deki lider pozisyonunu pazar payını büyüterek korurken, yurt dışında da marina sayısını artırarak uluslararası bir marka haline gelmeyi hedeflemekte, bu amaçla yurt içi ve yurt dışında ortaya çıkan imkanları yakından takip etmektedir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER QR kodu kullanarak Setur Marinaları hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

128 124 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU TURİZM/DİVAN GRUBU Divan Grubu; otelcilik, pastane, davet organizasyonu, kafe-restoran işletmeciliğini bir arada yaparak sektörde sinerji yaratmaktadır. Divan Grubu ulusal ve uluslararası 17 otel, 3 rezidans, 2 si yurt dışında olmak üzere 23 pastane, 43 fırın, 13 restoran, 3 stadyum operasyonu ve Eataly operasyonu, 2 ziyafet birimi ile faaliyet göstermektedir. Şirket; otelcilik, üretim, davet organizasyonu, kafe-restoran işletmeciliğini bir arada yaparak sektörde sinerji yaratmakta; bu etkiyle başta otelcilik sektörü olmak üzere büyüme stratejilerini hayata geçirmektedir. Ağırlıklı olarak şehir otellerinde hizmet veren Şirket, otelcilikte Divan markasına ek olarak, Divan Suites ve Divan Express ; rezidans sektöründe Divan Residence ve Managed by Divan markaları ile yer almaktadır yılında, G Tower Projesi nde, Mahall Ankara Projesi nde, Mahall Bomonti İzmir Projesi nde Divan Residence markası ile rezidans markalandırma sözleşmesi; Mahall Ankara Ofis Projesi nde Managed by Divan markası ile ofis markalandırma sözleşmesi imzalanmıştır yılında, Katar, Dubai ve Ankara Koçkule olmak üzere 3 yeni pastane ve Ankara Safranhan Restaurant açılmıştır. Divan 2016 yılında ayrıca, stadyum yiyecek-içecek servisleri sağlayıcısı olarak kontratlarına bir yenisi eklemiş; Vodafone Arena nın yiyecek-içecek alanlarının 15 yıl boyunca münhasıran yetkili tek işletmecisi olmaya hak kazanmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Yapım aşamasındakiler dahil işletme anlaşması yapılmış toplam otel sayısı 27 ye ulaşmıştır. G Marin Managed by Divan ın 556 ünite ile 2017 nin ilk çeyreğinde ve Divan Express Cizre nin 132 odası ile 2017 nin 3 üncü çeyreğinde faaliyete başlaması hedeflenmektedir yılı ilk çeyreğinde BJK Stadyum içinde yer alacak 800 kişi kapasiteli yeni konsept Divan Restoranı White Pepper by Divan ın açılışının gerçekleştirilmesi planlanmıştır. QR kodu kullanarak Divan hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

129 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 125 PERAKENDE/KOÇTAŞ Koçtaş, ev geliştirme perakendeciliği sektörünün lideridir. 20 ilde 42 Koçtaş ve 21 Koçtaş Fix mağazasında 234 bin m 2 lik satış alanı ile ev geliştirme perakendeciliği sektörünün lideri olan Koçtaş, 2016 yılında 10 milyondan fazla müşteriye hizmet vermiştir. Koçtaş, ticari planını sürekli revize ederek müşterileri için destinasyon noktası ve akıllarına ilk gelen adres olma yolunda kategori/ürün yönetimi ve mağaza yenileme çalışmalarını 2016 yılında da sürdürmüştür. Hızla gelişen teknoloji ve sosyoekonomik koşulların müşteri beklentileri ve alışveriş alışkanlıkları üzerindeki etkisini dikkate alan Şirket, ortalama 200 m 2 satış alanına sahip Koçtaş Fix mağazaları, Çoklu Kanal alışveriş deneyimi, Tıkla&Gelsin kioskları gibi sektöründe ilk olan uygulamaların sahibidir. Şirket ayrıca en yaratıcı reklamlara verilen Kristal Elma da 5 ödüle layık görülmüş ve 11 inci Felis Ödülleri nde Koçtaş, medya bölümü gazete kullanımı kategorisinde 1 inciliğe hak kazanmıştır. Sosyal sorumluluk Koçtaş Daha güzel evler, daha güzel hayatlar vaadi ile açtığı yeni mağazalarıyla başlayan sosyal sorumluluk projelerine sürdürülebilir şekilde devam etmektedir. Bu kapsamda Zihinsel Yetersiz Çocukları Yetiştirme ve Koruma Vakfı na bağışlarını 2016 yılında da sürdürmüştür. Anadolu da neolitik çağın (Cilalı Taş Devri) ilk ve en önemli arkeolojik buluntularından biri kabul edilen ve Unesco Dünya Mirası listesinde yer alan Çatalhöyük arkeolojik kazılarına 2012 yılından beri ana sponsor olarak destek vermektedir. Koçtaş, Koç Üniversitesi Anadolu Bursiyerleri Programı na 2012 yılından bu yana desteğini sürdürmektedir. Çalışanların dünyaya gelen çocukları için TEMA vakfı ile birlikte 400 ü aşkın fidan dikimi yapılmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Koçtaş, yurt genelinde henüz yer almadığı şehirlere de öncelik vererek tüm paydaşlarına fayda yaratacak en uygun mağaza portföyü üzerinde çalışmayı sürdürmektedir yılı içinde, açılışı planlanan 15 Koçtaş Fix mağazası bulunmaktadır. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER Halihazırda tüm Koçtaş Fix mağazalarında bulunan ve ilave 16 bin ürüne erişim sağlayan Tıkla&Gelsin kiosklarının, önümüzdeki dönemde diğer mağazalarda yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Ödüller ve başarılar 2016 yılında Brand Finance tarafından yapılan araştırmaya göre Koçtaş, En Değerli İlk 100 Türk Şirketi arasında 50 nci sırada yer almıştır. Koçtaş, yürüttüğü dijital pazarlama kampanyaları ile Uluslararası Mobil Pazarlama Derneği (MMA) tarafından verilen EMEA Smarties Ödülleri nden promosyon kategorisinde Gümüş Ödül kazanmıştır. QR kodu kullanarak Koçtaş hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

130 126 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU GEMİ İNŞA/RMK MARİNE RMK Marine, Tasarım, Geliştirme ve Üretim için NATO Kalite Güvence Gerekleri ni sağlayan tek özel sektör tersanesidir. Süper yat, tanker, askeri gemi ve römorkör inşa projeleri üzerine yoğunlaşan RMK Marine, Tasarım, Geliştirme ve Üretim için NATO Kalite Güvence Gerekleri ni sağlayan tek özel sektör tersanesidir. En büyük muharip gemi RMK Marine, Türkiye de bugüne kadar realize edilmiş en büyük muharip gemi projesini üstlenmiş ve başarıyla tamamlamış özel sektör tersanesi olma ayrıcalığını taşımaktadır ve 2015 yıllarında teslim edilen 4 adet Sahil Güvenlik Arama Kurtarma gemisi, kendilerine verilen en zor görevleri başarıyla yerine getirmektedir. İlkleri gerçekleştirmeyi sürdürmek RMK Marine tarafından inşa edilerek 2014 ve 2015 te teslim edilen T.ESRA ve T.AYLİN asfalt tankerleri, bu alanda en büyük ve yenilikçi gemiler arasındadır. Bu proje ile Avrupa pazarında yaratılan ilgi sayesinde 2015 yılında 2 adet asfalt ve 1 adet kimyasal tanker satış anlaşması imzalanmıştır. Sektörün son 35 yıl içerisindeki en zor yılı olan 2016 da da, aynı müşteriden 1 adet kimyasal tanker siparişi; yerli bir müşteriden de 1 adet asfalt ve 1 adet kimyasal tanker siparişi alınmıştır. Bu gemilerin inşa süreçlerine 2016 yılında başlanmış, teslimlerinin de sırasıyla 2017, 2018 ve 2019 un ilk çeyreğinde yapılması planlanmıştır. Süper yatta dünya markası RMK Marine in inşa etmiş olduğu Nazenin V, Karia ve Sarafin, süper yat sektörünün Oscar ı olan Dünya Süper Yat Ödülleri nde Jüri Özel Ödülü ne layık görülmüştür ve 2016 yıllarında geliştirilen özgün tasarımlar ile 50 metre üstü boylardaki teknelerin pazarlanması 2017 yılının öncelikli iş hedefleri arasındadır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Türk Deniz Kuvvetleri için ihale edilmeleri beklenen Türk Tipi Hücumbot ve 600 sınıfı Sahil Güvenlik Gemisi projeleri stratejik iş hedefleri arasında yer almaktadır. Bunların yanı sıra, üzerinde çalıştığı; Çevreye duyarlı ve düşük işletme giderli ticari gemi projeleri, Özgün tasarım süper yat projeleriyle pazarda uzun soluklu, güvenilir, katma değer sunan çözüm ortağı olma özelliğini, değişmez iş hedefi olarak benimsemiştir. QR kodu kullanarak RMK Marine hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

131 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 127 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ/KOÇSİSTEM KoçSistem, 2016 yılında yeni müşteri kazanımlarıyla yönetilen hizmetler pazarında liderliğini sürdürmüştür. İş ve teknoloji dünyasındaki mega eğilimler doğrultusunda hem kendisinin hem de müşterilerinin dijital dönüşümünü gerçekleştiren KoçSistem, 2016 yılında da çalışmalarını bu odakta sürdürmüştür da KoçSistem in dijital dönüşüm yaklaşımı NoW New Opportunites World konsepti geliştirilmiş ve Akıllı Şehir teması ile görselleştirilmiştir. Bu konsept çerçevesinde dijital dönüşümün kurumlar için barındırdığı fırsatların ve KoçSistem in bu fırsatları adresleyecek çözümleri Şimdi sunduğunun altı çizilmiştir. Bir taraftan hizmet sunduğu sektörlere yönelik dijital dönüşüm portföyünü oluştururken, diğer taraftan dönüşümün insandan başlayacağına olan inançla KoçSistem, bireysel ve kurumsal kültür dönüşümü programı LeadNow ile Değişime Liderlik Eden Çalışan gelişimine odaklanmıştır. yönetilen hizmetler pazarında liderliğini sürdürmüştür yılından beri İstanbul ve Ankara daki veri merkezlerinden müşterilerine hizmet veren KoçSistem, 2015 te açılan 3 üncü veri merkezi İstanbulOne da 500 m 2 lik veri merkezi alanını 2 katına çıkartarak, 2016 yılında da kapasitesini artırmaya devam etmiştir yılında kendi yazılım ürünlerine yatırımlarını sürdürerek Mobil Ürün Ailesi Mobile BusinessLine, Nesnelerin İnterneti Platformu Platform360 ve Finans İş Çözümleri ürünü finalease i müşterilerine sunan KoçSistem, bu ürünlerden finalease ile ilk projesini ise Aklease de gerçekleştirmektedir. Bilim, Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı, 2015 yılı Proje Kapasitesi, İş Birliği, Fikri Mülkiyet ve Personel Yetkinliği alanlarındaki değerlendirmeleri sonucunda KoçSistem Ar-Ge ve Yenilik Merkezi ni En İyi Kapasite ödülü ile onurlandırmıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler 2016 yılında gerçekleştirdiği çalışmalar ile geçen yıla göre cirosunu %19 artıran KoçSistem; 2017 yılında da, dijital dünyanın getirdiği fırsatlara odaklanarak, kendi geliştirdiği ürünleri, teknolojiyi hizmet modeliyle sunma vizyonu ve bütünleşik teknoloji projeleri ile paydaşlarına değer katmayı hedeflemektedir. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER KoçSistem 2016 da sunduğu bilgi teknolojileri çözüm ve hizmetleri ile de pek çok projeyi başarıyla gerçekleştirmiştir. Türkiye nin en kapsamlı SAP kurumsal dönüşüm projesi TürkTraktör de hayata geçirilirken; HSBC, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Allianz Sigorta teknoloji dönüşüm projeleri ile Trabzonspor Şenol Güneş Akyazı Stadyumu sayısal yayıncılık projesi gerçekleştirilmiştir. KoçSistem, Eureko Sigorta, Groupama Sigorta, Zurich Sigorta, Çelebi Havacılık Holding, Nobel İlaç gibi yeni müşteri kazanımlarıyla QR kodu kullanarak KoçSistem hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

132 128 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU DIŞ TİCARET/RAM DIŞ TİCARET Ram Dış Ticaret, Koç Topluluğu şirketlerinin gelişen piyasalarda desteklenmesi misyonunu sürdürmüştür. Ram Dış Ticaret, Topluluk şirketlerinin gelişen piyasalarda desteklenmesi misyonunu 2016 yılında da sürdürmüştür. Topluluk ana ve yan sanayi şirketlerinin kullandığı yassı çelik ürünlerinin merkezi satın alma yolu ile tedarik faaliyetleri artan bir hacimle sürdürülmüş ve 319 bin ton malzeme, Topluluk şirketleri ve yan sanayileri için önemli avantajlar sağlanarak temin edilmiştir. Şirket, havacılık alanında temsilciliğini yaptığı Boeing ile faaliyetlerine devam etmiş; 2016 yılında Özbek Havayollarına 2 adet 787, Azerbaycan Havayollarına 1 adet 747 kargo uçağı, Türkmen Havayollarına 1 adet 737 teslimatı gerçekleştirmiştir. Orta Doğu ve Afrika da Ram, Birleşmiş Milletler ve diğer yardım kuruluşlarının açtığı ihalelere katılarak; savaştan etkilenen ülkelerde, çeşitli kullanıma yönelik araçlar ve tüketim malzemelerinin sığınmacılara ve ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasını sağlamıştır yılı beklenti, hedef ve stratejiler Ram Dış Ticaret, Demir Çelik merkezi satın alma konusunda ölçek ekonomisi ile Topluluk şirketlerine sağlanacak faydayı artırarak sürdürmeyi ve yeni iş modelleri geliştirmeyi planlamaktadır. Havacılık alanında 2017 yılı için 4 adet uçak teslimatı planlanmış olup, sektörle ilgili bölgesel yeni temsilcilikler alınması yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Topluluk şirketlerinin yurt dışı faaliyetlerinin koordinasyonu ve mal/hizmet ticaretine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Geliştirilecek inovatif ürünlerin ülkemiz ve bölge ülkelerinde satış ve pazarlamasına yönelik faaliyetler sürdürülmektedir. QR kodu kullanarak Ram Dış Ticaret hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

133 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 129 SATIN ALMA DIŞ KAYNAK HİZMETLERİ/ZER Zer, sağlamakta olduğu satınalma hizmetlerini, kategorilere özel uzmanlık ve teknoloji desteği ile geliştirmeye yönelik stratejileri hayata geçirmektedir. Zer, temel faaliyet alanı olan satınalma hizmetlerini en güncel süreç ve teknolojileri kullanarak yerine getirmektedir. Zer içerisindeki uzman kadro, 100 den fazla alım kategorisi için stratejik/operasyonel satınalma alanlarında tasarruf ve verimlilik sağlamaktadır. Faaliyet alanında öne çıkan konular şunlardır: Uçtan Uca Satın Alma Hizmeti: Şirketlerin satın alma ihtiyaçlarının dış kaynak aracılığıyla sağlanması; günümüzün önde gelen dış kaynağa yönlendirme (BPO- Business Process Outsourcing) trendleri arasında yer almaktadır. Zer; Lojistik Hizmetler ve Malzeme Medya Satın Alma Dijital Pazarlama alanlarında müşterilerine tedarik sürecinin tüm aşamalarındaki hizmetleri uçtan uca sağlamaktadır. Promena Satın Alma Platform Çözümü: Promena uygulaması harcama analizi, tedarikçi yönetimi, ihale ve pazarlık süreçlerinin entegre yürütüldüğü platformdur. Zer, stratejik satın alma kapsamındaki tüm faaliyetlerini Promena ile yürütmektedir. Müşteriler Promena uygulamasını kendi yönettikleri satın almaları için kullanılabilmektedir. Dijital Pazarlama Hizmetleri: Zer, bir dijital pazarlama ajansı tarafından verilen tüm hizmetleri (display, arama motoru reklamcılığı, mobil pazarlama, sosyal medya reklamcılığı, SEO - search engine optimization, vb.) müşterilerine sağlamaktadır. Bu hizmetler sayesinde tüketicinin ayak izi daha ucuz maliyetle, daha etkin takip edebilir hale gelmiştir. Koç Topluluğu Dışı Müşteriler: Zer, Koç Topluluğu içerisinde sağladığı faydaları Topluluk dışı müşterilerine de sunma konusunda faaliyetlerini hızlandırmaktadır yılında, 14 kategoride Koç Topluluğu dışı müşterilere de satın alma hizmeti sağlanmaya başlanmıştır. Özellikle KOBİ lere hizmet sağlama amacıyla kurulan e-ticaret platformu devreye girmiştir yılına ait rakamlar ve gelişmeler Elektronik satınalma sistemleri kullanılarak 6 binden fazla satınalma faaliyeti gerçekleştirilmiştir. Operasyonel satınalma faaliyetleri Zer tarafından yönetilen müşterilere ait 350 binin üzerinde sipariş süreci yönetilmiştir. Promena sisteminde kayıtlı 25 bin tedarikçi ile hizmet vermektedir. Zer verisinin, müşteri bazında tüm detaylarını içeren harcama analizi uygulaması Zer müşterilerinin kullanımına sunulmuştur. İnovasyon programı Buldozer projesi Koç Üniversitesi-Kworks iş birliği ile hayata geçmiştir. Dijital dönüşüm faaliyetleri kapsamında geniş bir proje portföyü oluşturulmuştur. Zer ve çalışanları TEGV ile başlatılan proje kapsamında gençlerin gelişimine katkı sağlamaktadır beklenti, hedef ve stratejiler Zer, sağlamakta olduğu satınalma hizmetlerini, kategorilere özel uzmanlık ve teknoloji desteği ile geliştirmeye yönelik stratejileri hayata geçirmektedir. Bu kapsamda, özellikle aşağıdaki kategorilerde yatırımların 2017 yılında da devam etmesi planlanmaktadır: Dijital Pazarlama planlama ve müşteri deneyimi takibi Personel taşıma ve ulaşım çözümleri Lojistik operasyonlarının yönetimine yönelik uygulamalar Hizmet verilen alanlarda IoT uygulamaları (Forklift, temizlik, vb.) Tedarikçi yönetimi QR kodu kullanarak Zer hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz. SEKTÖRLER VE ŞİRKETLER UÇTAN UCA SATIN ALMA HİZMETİ: 1 MASRAF ANALİZİ 2 TEDARİKÇİ YÖNETİMİ 3 İHALE VE PAZARLIK 4 SÖZLEŞME YÖNETİMİ 5 SİPARİŞ VE TEDARİK 6 HİZMET DOĞRULAMA 7 FATURA VE ÖDEME

134 130 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Sürdürülebilirlik stratejimizi, rekabet avantajı sağlayacak şekilde iş modellerimize entegre etmeyi hedefliyoruz. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PERFORMANSI YÖNETİMİ Koç Topluluğu, kuruluşundan bu yana kurumsal sürdürülebilirliğinin tüm toplumun refahı ile mümkün olduğunun bilincindedir. Kurucumuz Merhum Vehbi Koç un Bugünün insanına ve gelecek kuşaklara karşı sorumluluklarımızı yerine getirmek öncüsü olduğumuz ve vazgeçemediğimiz ilkemizdir vizyonu yönetim anlayışımızın temelini oluşturmaktadır. Koç Topluluğu nda sürdürülebilirlik, iş stratejisini güçlendiren ve paydaşlarla birlikte hareket eden bir yaklaşımla yönetilmektedir. Bu kapsamda geliştirilen sürdürülebilirlik modeli ile yönetimde, sahada ve söylemde olmak üzere 3 ana odak alanı belirlenmiştir. 1 inci odak alanı; Koç Topluluğu sürdürülebilirlik yönetimi çalışmaları kapsamında ilgili ekiplerin bir araya gelmelerini, küresel trendleri inceleme ve deneyim paylaşmalarını hedeflemektedir. Bu amaçla, halka açık şirketlerin çevre, insan kaynakları, denetim, satın alma, hukuk ve kurumsal iletişim yöneticilerinden oluşan Koç Topluluğu Sürdürülebilirlik Ekibi, Ekim ayında, şirketler arası deneyim paylaşımı ve iş birliği alanlarının geliştirilmesi için bir araya gelmiştir. Sürdürülebilirlik buluşmalarının yılda en az 2 kez tekrarlanması hedeflenmektedir. dahil edilmiştir. Söz konusu çalışmalar neticesinde, Koç Holding Sürdürülebilirlik Birimi tarafından; Sürdürülebilirlikte Öncelikli Konu Yönetimi, Paydaş Entegrasyonu, Performans Göstergeleri ve İyi Uygulama Kriterleri bölümlerini içeren bir uygulama rehberi hazırlanmaktadır. 3 üncü odak alanı; sürdürülebilirlik bağlantılı şirket söyleminde ortak dile sahip olmayı ve sürdürülebilirliği aynı çerçeve yaklaşım dahilinde ele almayı kapsamaktadır. Küresel gündeme paralel olarak 2015 yılında kabul edilen Birleşmiş Milletler Sürdürülebilirlik Kalkınma Hedefleri, küresel gündemi şekillendirdiği gibi Koç Topluluğu sürdürülebilirlik çalışmalarının da odağında yer almıştır. Yoksullukla mücadeleden iklim değişikliğine, sürdürülebilir üretim ve tüketimden inovasyona birçok alanda, dünyanın 2030 yılında ulaşmak istediği noktayı tanımlayan bir çerçeve çizen 17 hedef, Koç Holding için de sürdürülebilirlik çalışmalarının çerçevesini çizmektedir. Sürdürülebilirlik çalışmaları her yıl düzenli yayınlanan Koç Topluluğu Sürdürülebilirlik Raporu nun yanı sıra şirket sürdürülebilirlik raporları aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Koç Holding in sürdürülebilirlik performansı, 2014 te ilki gerçekleştirilen ve 2015 yılında da devam eden Borsa İstanbul (BİST) Sürdürülebilirlik Endeksi kapsamındaki değerlendirmelerin sonuçlarına yansımıştır. 2 nci odak alanı; sürdürülebilirliğin sahada, bir diğer deyişle, uygulamada ortaya çıkan unsurlarını içermektedir. Uygulamada öne çıkan konular, sürdürülebilirlik çalışmalarında mevcut durum analizinin yanı sıra, ilgili politikaların oluşturulması ve güncellenmesi ile performans takibi ve ortak standartların yaygınlaştırılmasıdır. Koç Holding, 2016 yılında öncelikle sürdürülebilirlik çalışmaları kapsamındaki şirketlere yönelik bir iç değerlendirme gerçekleştirmiştir. Her 2 yılda bir tekrarlanacak olan değerlendirmenin amacı, Koç Topluluğu şirketlerinin sürdürülebilirlik liderliği yol haritalarının belirlenmesine katkı sağlamanın yanı sıra şirket çalışmalarını ortak paydada buluşturmaktır. Aynı dönemde, paydaş görüşlerinin sürdürülebilirlik yaklaşımına yansıtılması amacıyla, Koç Holding paydaş araştırması gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya çevre, inovasyon, şeffaflık, çalışan hakları, kapsayıcılık ve çeşitlilik alanlarında çalışan kamu, sivil toplum, uluslararası kuruluş ve üniversite temsilcileri ile fikir önderleri katılmıştır. Araştırmanın bulguları Koç Topluluğu Sürdürülebilirlik Ekibi ile paylaşılmış ve Koç Holding Sürdürülebilirlik Birimi tarafından planlama sürecine

135 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU yılında da BİST 50 de işlem gören tüm Topluluk şirketleri endeks kriterlerini sağlamış; Koç Holding ile birlikte Arçelik, Ford Otosan, Otokar, Tat Gıda, Tofaş, Tüpraş, Türk Traktör ve Yapı Kredi Bankası endekste yer almayı başarmıştır. Küresel İlkeler Sözleşmesi (Global Compact) Merhum Mustafa V. Koç un 2006 yılında imzaladığı Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact), sosyal sorumluluğun bir kurumun operasyonlarında nasıl işlenebileceği ve nasıl ileriye taşınacağını göstermektedir. Global Compact Türkiye Yerel Ağı Yönetim Kurulu üyesi olan Koç Holding, Global Compact in ülkemizde yaygınlaştırılması ve kurumsallaştırılması için gerçekleştirilen çalışmalara 2016 yılı içerisinde de destek vermeyi sürdürmüştür. ÇEVRE DOSTU UYGULAMALAR Koç Topluluğu, hayata geçireceği çalışmalarda öncelikle ulusal ve uluslararası mevzuat ile standartlara uyumu gözetmektedir. Gerek bugün, gerek gelecekte yaşanabilir bir dünya için çabalamayı, bu amaçla çalışanlarını, toplumu ve tedarikçilerini sürekli bilinçlendirmeyi, yön göstermeyi ve faaliyetlerini yerine getirirken çevresel performansını sürekli geliştirmeyi ve bu konuda liderliği hedeflemektedir. Koç Topluluğu içerisinde iyi uygulamaların paylaşılması, ortak uzun vadeli çalışma planları oluşturulması ve projeler geliştirilmesi amacıyla oluşturulan Çevre Kurulu, çevre yönetimi konusunda Topluluğun uzun vadeli stratejilerinin, hedeflerinin ve aksiyon planlarının oluşturulmasına yönelik çalışmalarını sürdürmektedir. Koç Topluluğu şirketleri arasında, olası çevresel etkilerin ve dolaylı olarak karşılaşılabilecek çevresel risklerin belirlenmesi için Denetim Grubu ve Çevre Kurulu ortak çalışması ile periyodik çevre denetimi yapılmakta, denetim sonucunda çevresel veriler sürdürülebilirlik kıstaslarına uygun göstergeler ile takip edilmektedir. Çevresel pek çok alanda faaliyet ve başarılara imza atan Koç Topluluğu şirketlerinin çevre çalışmaları, İklim Değişikliği Yönetimi, Kaynak Kullanımında Verimlilik Yönetimi, Çevre Dostu Ürün Geliştirme, Çevre Koruma ve İyileştirme olmak üzere 4 alandan oluşmaktadır. İklim değişikliği yönetimi Koç Topluluğu İklim Değişikliği Stratejisi, Topluluk şirketlerine, iklim değişikliği ile mücadelede ışık tutmakta, çalışmalarının yönünü belirlemektedir. Topluluk şirketlerinin tamamı, sera gazı emisyonlarının etkin biçimde ölçümü ve azaltımı konusunda çalışmalar yürütmektedir. Şirketler için İklim Değişikliği İyi ve Kötü Senaryo Raporu hazırlanarak, iklim değişikliğinin getireceği değişikliklere karşı hazırlıklı olunması hedeflenmiştir yılından bu yana İklim Değişikliği Taraflar Konferansı gibi uluslararası platformlarda Koç Topluluğu ve Türk İş Dünyası temsil edilmektedir. Marakeş te gerçekleştirilen 22 nci BM İklim Değişikliği Taraflar Konferansı na Koç Topluluğu şirketlerince katılım sağlanmış ve Arçelik tarafından Türkiye Pavilyonu nda sunum gerçekleştirilmiştir. Arçelik, CDP (Carbon Disclosure Project) 2014 ve 2016 Karbon Performans Liderliğinde A performans ile Global A Listesi ne dahil olan ve Türkiye de bu listeye 2 nci kez giren ilk Türk sanayi şirketi olmuştur. Aygaz İklim Değişikliği Stratejisi hazırlamış ve duyurmuştur. %73,4 Toplam su tüketiminde geri dönüştürülmüş su oranı (2015) 91,17 bin ton Sera gazı emisyonu azaltımı (2015) 242 milyon TL Çevre Koruma Harcama ve Yatırımları (2015) 1,26 milyon GJ Tasarruf edilen enerji miktarı (2015) SOSYAL SORUMLULUK

136 132 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Koç Topluluğu çevresel performansını sürekli geliştirerek bu konuda lider duruma gelmiştir. Opet Fuchs İklim Değişikliği Komitesi nde, emisyonların azaltılması ve üretimde ortaya konabilecek inovasyon fırsatlarını ele almıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürütülen Karbon Piyasalarına Hazırlık Ortaklığı (PMR) projesinde pilot tesis seçilen Tüpraş İzmit Rafinerisi sera gazı emisyonları doğrulanmıştır. Arçelik, Ford Otosan, Opet, Opet Fuchs, THY Opet, Tofaş, Türk Traktör ve Yapı Kredi Bankası 2015 yılı için ISO Sera Gazı Emisyonları Raporlama Standardı na uygun olarak sera gazı emisyonlarını hesaplamış; bağımsız akredite kuruluşlarca doğrulatarak belgelendirmiştir. Arçelik ve Tofaş, sera gazı emisyonlarının Kapsam-3 tüketimlerini de doğrulatmıştır. Yapı Kredi Bankası ve Ford Otosan CDP ye ilk kez raporlamıştır. Kaynak kullanımında verimlilik yönetimi Arçelik, Aygaz, Ford Otosan, Tat Gıda, Tofaş, Türk Traktör, Tüpraş ISO Enerji Yönetim Sistemi Standardı çerçevesinde bağımsız kuruluşlarca denetlenerek belgelendirilmiştir. Koç Üniversitesi Rumeli Feneri Kampüsü ndeki aydınlatmaların LED le değiştirilmesiyle kwh/yıl enerji tasarrufu yapılmıştır. Opet Mersin Terminali Güneş Enerjisi Santrali, terminalin iç tüketiminin bir kısmını sağlamaktadır; kwh lik üretim fazlasını şebekeye vermiştir. Tat Gıda da gerçekleştirilen projelerle kwh enerji, ton buhar tasarrufu sağlanmıştır. Tofaş, 51 adet enerji verimliliği projesiyle GJ tasarruf ve ton CO 2 salımı azaltımı sağlamıştır. Tüpraş, İzmit ve İzmir Rafinerileri nde Flare Gaz Geri Kazanım Sistemleri kurulmuştur. Horizon 2020 programı Integroil Projesi ne katılım sağlanmaktadır. İzmit Rafinerisi nde Körfez Belediyesi arıtılmış atık suyundan proses suyu elde edilen su hazırlama ünitesi ve rafineri atık su geri kazanım ünitelerinden 8,9 milyon m 3 su geri kazanılmıştır. Arçelik, 265 adet enerji verimliliği projesinden yıllık yaklaşık 135 bin GJ tasarruf sağlanmış, 12 bin ton CO 2 emisyon azaltımı sağlanmıştır. Önceki dönemlerde başvurulan 2 adet VAP teşvik projesi tamamlanmıştır. İşletmelerde tasarruf edilen, geri kazanılan ve yeniden kullanılan su miktarı yaklaşık 170 bin m 3 tür. Aygaz, enerji verimliliği projeleriyle kwh tasarruf ve 876 ton CO 2 salınımı azaltımı sağlamıştır. Entek te, İSU dan gri su kullanımıyla Kocaeli Tesisi nin su ihtiyacının %75 i geri kazanım suyundan sağlanmıştır Ağaçlandırma çalışmalarında dikilen fidan sayısı ( toplam) Ford Otosan, enerji verimliliği projeleriyle ton CO 2 emisyon azaltımı sağlamıştır. Koçtaş, 4 marketinde daha LED dönüşümünü tamamlamış, 424 bin kwh enerji tasarrufu sağlamıştır. Koç Üniversitesi Hastanesi nde enerji verimliliği çalışmalarıyla elektrik tüketiminde %9 iyileşme ve kwh tasarruf sağlanmıştır. Doğal gazda %45 azalma ve m³ lük tasarruf sağlanmıştır. 63 OHSAS belgeli tesis sayısı (2015) 79 ISO belgeli tesis sayısı (2015)

137 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 133 Üretimin çevresel etkilerini azaltmak Koç Topluluğu şirketlerinin öncelikleri arasındadır. Çevre dostu ürün geliştirme Koç Topluluğu nun temel amaçlarından biri olan müşterilerine katma değer yaratan ürün ve hizmetler sunma ilkesinin önemli bir parçası da ürünlerin mümkün olan en düşük düzeyde çevresel etki üretmesini sağlamaktır. Bu amaçla, Topluluk şirketleri, 2016 yılında da çevre dostu yeni ürün ve hizmet geliştirerek müşterilerinin beğenisine sunmuştur. Ürünlere ilişkin yapılan çalışmaların detaylarına Sürdürülebilirlik Raporu nda yer verilmiştir. Çevre koruma ve iyileştirme Üretimin çevresel etkilerini azaltmak Topluluk şirketlerinin öncellikleri arasındadır. Topluluk şirketlerinin pek çoğunda ISO Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) mevcuttur, raporlama döneminde belgelendirme ve yenileme işlemleri tamamlanmıştır. Arçelik in Doğaya Dönüş Başlasın sloganıyla başlattığı yenileme kampanyasında, tüketicilerden alınan eski ürünler Arçelik in Eskişehir ve Bolu daki geri dönüşüm tesislerinde geri dönüştürülmektedir; bu 2,5 MW gücünde 8 rüzgâr santralinin yıllık enerji üretimine eşdeğerdir. Aygaz Isparta Dolum Tesisinde kurulan, Atıksu Arıtma ve Geri Kazanım Sistemi ile yaklaşık m 3 /yıl su tasarrufu sağlanmaktadır. Ford Otosan Kocaeli Fabrikaları nca hayata geçirilen 1 Çocuk Bilinçlendir, Toplum Değişsin projesi ile yaklaşık çocuğa eğitim verilmiştir. Ayrıca biyoçeşitlilik izleme çalışmalarına başlanmış, 45 adet tür tespit edilmiştir. Çevre Kulübü (FOÇEV) kurulmuş, yeşil yakalı personel seçilmiş, çalışmalar başlatılmıştır. Boya çamuru oluşumlarında azalma ve enerji tasarrufu sağlanmış; demineralize su tesisi devreye alınmıştır. Evsel atıkların bertaraf yönetimi değiştirilerek, düzenli depolama yerine enerji kazanımı sağlanmıştır. Opet, TÜBİTAK TEYDEB Akaryakıt Depolama Tesislerinde Oluşan Atıksuların Geri Kazanımı İçin Sıfır Deşarj Yaklaşımlı Arıtma Teknolojilerinin Geliştirilmesi Projesi ni tamamlanmıştır. Tat Gıda İyi Tarım Sertifikası almıştır. Konserve işletmesinde çiftçilere damla sulama vb. konularda bilinçlendirme eğitimleri devam etmiştir. THY Opet, faaliyet gösterdiği 45 havalimanında Yeşil Havalimanı Kuruluşu unvanı almıştır. Tofaş, arıtma çamuru azaltım faaliyetleri sonucunda %10 oranında azaltım sağlamıştır. Koç Holding, Dünya Çevre Günü kapsamında, Koç Topluluğu III.Çevre Günü Etkinliği 27 Haziran 2016 da Eko-İnovasyon temasıyla gerçekleştirilmiştir. Ödüller ve başarılar Arçelik, CDP 2014 ve CDP 2016 karbon performans liderliğinde A performans ile Global A Listesi ne dahil olan ve Türkiye de bu listeye 2 nci kez giren ilk Türk sanayi şirketi olmuştur. Arçelik Çamaşır Makinesi İşletmesi EVET (En Verimli Endüstriyel Tesis) kategorisinde 1 incilik; Eskişehir Buzdolabı İşletmesi SEVAP-2 (Sanayide Enerji Verimliliğinin Artırılması Projeleri) 2 ncilik ödüllerini almıştır. Arçelik A.Ş., MSCI Global Sürdürülebilirlik Endeks Serileri nde 2016 yılında AAA derecesi ile yer almıştır. Ford Otosan, Sürdürülebilir Çevre ve Enerji Dostu Üretim Sistemi & EOS Çevre Yönetim Sistemi ile AB Çevre Ödülleri 2016 Türkiye Programı nda finalist olmuştur. Tofaş, Corporate Knights & As You Sow Amerikan şirketleri tarafından global 200 büyük şirket içerisinde değerlendirilerek 88 inci sırada yer almıştır. Tofaş, bu listede yer alan ilk ve tek Türk şirketidir. Tofaş, Çevko Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendirme Vakfı tarafından verilen Yeşil Nokta Sanayi Ödülleri kapsamında Sürdürülebilir Atık Yönetimi ve 5R projesiyle ödüle layık görülmüştür. Tofaş, CDP Türkiye İklim Liderleri ödülünü almaya hak kazanan 7 firma arasında yer alan tek otomotiv üreticisi olmuştur. Tüpraş, AB Çevre Ödülleri Türkiye Programı nda Belediye Kentsel Atıksularının Sanayide Proses Suyu Olarak Kullanılmak Üzere Geri Kazanımı projesi ile finalist olmuştur. Tüpraş İzmit Rafinerisi SEVAP-3 kategorisinde 2 ncilik, Kırıkkale Rafinerisi SEVAP-3 kategorisinde 3 üncülük ödüllerini almaya hak kazanmışlardır. Yapı Kredi Bankası, Proje Üretiminde En Başarılı Banka, En Yüksek Enerji Tasarrufu Sağlayan Proje ve Çevresel ve Sosyal Etkilerin Yönetiminde En İleri Proje ödüllerini kazanmıştır. SOSYAL SORUMLULUK

138 134 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Koç Holding, BM Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kadının Güçlenmesi Birimi ile iş birliği kapsamında HeForShe hareketinin Küresel Etki Liderleri arasında yer almaktadır. TOPLUMSAL GELİŞİM Koç Topluluğu, paydaşlarının beklentileri çerçevesinde toplumsal refahın artmasına yönelik çalışmalara önem vermektedir. Toplumsal gelişim alanındaki çalışmalarını stratejik bir yaklaşım çerçevesinde yöneten Koç Topluluğu, kaynaklarının dağılımını toplumsal gelişim, eğitim, sağlık, çevre ve kültür-sanat alanlarına yoğunlaştırmaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki çalışmalar Toplumsal cinsiyet eşitliği alanında Koç Holding in, etki gücünün en yüksek olduğu alana odaklanılmış ve kadının işgücüne katılımı, istihdamda kalması ve karar alma mekanizmalarına dahil olması için çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Birleşmiş Milletler Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kadının Güçlenmesi Birimi (BM Kadın Birimi- UN Women) ile imzalanan iş birliği anlaşması kapsamında, HeForShe hareketinde Türkiye merkezli tek şirket olarak, küresel iş dünyası temsilcileriyle birlikte ortak sorunların çözümüne yönelik çalışmalar hayata geçirilmeye 2016 yılında da devam etmiştir. Toplumsal cinsiyet eşitliği amacıyla oluşturulan Küresel Etki Liderliği Programı nın sözcülüğünü merhum Mustafa V. Koç un ardından Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ömer M. Koç devralmıştır. Bu program çerçevesinde, Koç Holding in 2017 ye kadar 4 milyon destekçiye ulaşma hedefi gerçekleştirilirken; 2020 yılına kadar en az 100 bin kişiye toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık eğitimi verme ve toplumsal cinsiyet duyarlı işyeri kültürü güçlendirilerek eşitliği sağlama hedefleri doğrultusunda önemli adımlar atılmıştır. Bu çalışmaların yanı sıra, Birleşmiş Milletler Kadının Güçlenmesi Prensipleri (WEPs) 2015 yılında Koç Holding tarafından imzalanmıştır. Özel sektörün toplumsal cinsiyet eşitliği girişimlerini bir araya getirerek şirketler arası öğrenme süreçlerini desteklemek ve ülke çapında yayılımına katkı sağlamak amacı ile kurulmuş olan Global Compact Türkiye Kadının Güçlenmesi Çalışma Grubu nda da aktif olarak görev alınmıştır. Sürdürülebilirlik Kalkınma İş Dünyası Derneği nin Kadın İstihdamı ve Fırsat Eşitliği Çalışma Grubu nun başkanlığı da Koç Holding tarafından yürütülmüştür. Önemli etki alanlarından bir diğeri de Koç Topluluğu na ait markaların hayata geçirdiği iletişim çalışmaları olarak tespit edilmiştir. Büyük kitlelere ulaşan iletişim çalışmalarında cinsiyet önyargılarının kırılmasına katkı sağlamak hedefiyle, Koç Topluluğu şirketlerinin pazarlama ve kurumsal iletişim ekipleri ile birlikte çalıştıkları iletişim ajanslarına yönelik İletişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği atölyeleri düzenlenmiş ve bir rehber hazırlanmıştır. Atölyeler, Koç Topluluğu şirketleri ve şirketlerin iletişim ve pazarlama alanındaki çözüm ortaklarına yaygınlaştırılmaktadır.

139 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 135 Ülkem İçin projesiyle, 95 bin çalışan ve 10 bin bayi temsilcisine yönelik toplumsal konularda farkındalık yaratılmakta; sosyal girişimciliğin yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Ülkem İçin Koç Holding tarafından 2006 yılında başlatılan bir diğer sosyal sorumluluk projesi olan Ülkem İçin, sorumlu vatandaşlık bilinci doğrultusunda sosyal girişimciliğin yaygınlaştırılması fikrine dayanmaktadır. Ülkem İçin projesi ile Koç Topluluğu şirketlerinin çalışanları, bayileri ve tedarikçileri tarafından toplumsal sorunların çözüme kavuşturulması için katılımcı bir tutum geliştirilmesi hedeflenmektedir. Her 2 yılda bir, odağı toplumun farklı bir ihtiyacına yöneltilen Ülkem İçin projesi kapsamında, yıllarında yerel kalkınmaya destek olan 387 yerel proje hayata geçirilmiştir yıllarında, ülke geneline yayılan 7 Ülkem İçin Ormanı nda fidan dikilmiş ve 18 bin çocuğa çevre eğitimi verilmiştir yıllarında ise, gönüllü ve düzenli kan bağışçısı kazanım kampanyası ile 103 bin kişi farkındalık çalışmalarına katılmış ve ünite kan bağışlanmıştır. Bu rakamlarla Koç Topluluğu, Kızılay a bir kurumca sağlanan en yüksek kan stoğu bağışını gerçekleştirmiştir yıllarında, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ile birlikte engellilerin iş ve sosyal hayata katılımı için düzenlenen farkındalık eğitimleriyle kişiye ulaşılmıştır. Ülkem İçin projesi yılları için toplumsal cinsiyet eşitliği temasına odaklanmıştır Ülkem İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Destekliyorum çalışmaları kapsamında Anne Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV), Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAP Vakfı) ve Koç Üniversitesi Kadın Araştırmaları Merkezi (Koç-Kam) & Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) iş birliğine gidilmiştir. Proje doğrultusunda, bayilere, çalışanlara ve yöneticilere toplumsal cinsiyet eşitliği seminerleri verilerek; toplumsal cinsiyete duyarlı işyeri ortamı yaratılması, Koç Topluluğu genelinde kadın çalışanların seviyesini ve oranını yükseltmeye yönelik uygulamalar hayata geçirilmesi hedeflenmiştir. Ülkem İçin projesinin bu uygulamasında, Eylül 2015 tarihinden bugüne kadar 32 Koç Topluluğu şirketinde düzenlenen Bilgi Değirmeni seminerleri ile yaklaşık 65 bin kişiye ulaşılmıştır. Bu seminerlerin tüm Topluluk çalışanlarına ulaştırılması için AÇEV tarafından 350 gönüllü şirket çalışanı, eğitmen olarak yetiştirilmiştir. Bunun yanı sıra, Koç Topluluğu şirketlerinden 200 orta ve üst kademe yönetici Koç-Kam tarafından verilen farkındalık seminerlerine katılmıştır. Ayrıca, bayiler aracılığıyla yerelde toplumsal cinsiyet eşitliği bilincini yerleştirecek 6 bin paydaşa yönelik farkındalık çalışmaları sayesinde projenin etki alanı genişletilmiştir. KURUMSAL SPONSORLUK VE MARKA PROJELERİ Koç Spor Fest Koç Holding, Topluluk şirketleri ile birlikte, müzik ve eğlenceyi üniversitelere taşımak, öğrencilere özel bir festival yaratmak ve bunu gelenekselleştirmek adına 2006 yılında Koç Spor Fest i başlatmış olup, 11 yılda 35 şehir gezerek 97 festival düzenlemiştir. Sporun hayat kalitesini artırdığına ve hem fiziksel hem de ruhsal açıdan daha sağlıklı bir toplum yarattığına inanan bir kurum olarak Koç Holding, Koç Spor Fest kapsamında 2009 yılı itibarıyla, Türkiye Üniversite Sporları Federasyonu nun ana sponsorluğunu üstlenmiştir. Böylece, üniversiteler arasında düzenlenen en prestijli spor etkinliği ve aynı zamanda Türkiye nin en geniş katılımlı spor organizasyonu; Türkiye Koç Spor Fest Üniversite Oyunları adını alarak festivalin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Bu girişim ile Koç Spor Fest; spor, müzik ve eğlenceyi bir araya getiren Türkiye nin en büyük gençlik festivali unvanını almıştır. Koç Spor Fest, üniversiteli sporcu sayısını artırmayı amaçlarken, bir yandan da doğru spor izleyicisi olma kültürünü de yaygınlaştırmayı hedeflemektedir. Koç Spor Fest te düzenlenen tüm etkinlikler amatör branşların gelişmesi ve bu branşların izleyici kazanması yönünde planlanmıştır. Koç Spor Fest, bugün gelinen noktada 185 üniversiteden 57 branşta 26 bini aşkın sporcuyu misafir etmektedir. Her yıl müsabakalarda başarılı olan sporcu ve takımların bir kısmı, Koç Holding desteği ile düzenli olarak uluslararası organizasyonlarda Türkiye yi temsil etmektedir. Gençler ile kendi kampüslerinde bir araya gelme imkânı bulan Koç Holding, Koç Spor Fest projesi kapsamında gençler nezdinde spor kültürünün yayılması ve sporun günlük yaşamda var olması gereken bir olgu olarak benimsenmesi yönünde çalışmalar hayata geçirmektedir. Bu vesile ile sporun önemli isimlerini üniversiteliler ile bir araya getiren çeşitli etkinlikler de proje içeriğinde yer almaktadır. Etik değerlere sahip, zihinsel ve ruhsal açıdan sağlıklı, takım çalışmasını bilen gençler yetiştirebilmek amacıyla Koç Spor Fest çerçevesinde her sene farklı alanlarda söyleşiler düzenlenmektedir. SOSYAL SORUMLULUK

140 136 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Koç Spor Fest i üniversite öğrenciler ile yıla yayılan bir etkileşim alanına ulaştırmak ve daha fazla branşa ev sahipliği yapabilmek adına, 2016 yılından başlayarak kayak ve snowboardu içine alan kış oyunları da proje kapsamına alınmıştır. İlk kez Palandöken de gerçekleşen kış oyunlarına 35 üniversiteden 500 öğrenci katılım göstermiştir. Koç Topluluğu nun en büyük 14 şirketinin destek verdiği Koç Spor Fest, Koç Topluluğu nun bir arada gerçekleştirdiği en büyük proje olma özelliğini de taşımaktadır. Arçelik, Grundig, Beko, Tüpraş, Opet, Aygaz, Setur, Yapı Kredi, Koçtaş, Tanı, Bilkom, Avis, Ford ve Fiat markalarının sahiplendiği aktiviteler gençlere farklı dijital teknolojileri de tanıtmaktadır. Her yıl 400 farklı tedarikçi, 250 kişilik bir ekip ile hazırlık ve saha süreci tamamlanan Koç Spor Fest in yarattığı ekonomi, binlerce sporcunun müsabakalar için geldiği şehirlerde yarattığı etki ile yerel ekonomiyi de canlandırmaktadır. Özellikle her yıl seçilen final ilinde 5 bin sporcunun ve yüzlerce idarecinin katılımı ile küçük bir olimpiyat havası yaratılmaktadır. Koç Spor Fest, 2016 yılında 7 üniversiteyi ziyaret etmiş ve büyük final Antalya Akdeniz Üniversitesi nde gerçekleştirilmiştir. Türkiye yi uluslararası arenada farklı spor branşlarındaki başarılarıyla da söz sahibi bir ülke haline getirebilmenin önemine inanan bir kurum olarak, 2020 Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları adaylık sürecine de sponsor olan Koç Holding, ülkemizde sporun bir yaşam biçimi haline getirilmesi ve tabana yayılması için çalışmalarına devam etmektedir. Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ile birlikte hayata geçirilen Olimpik Hareket Günleri projesi, özellikle ilköğretim okulu öğrencilerine spor kültürünü ve olimpik değerleri aşılama amacıyla başlatılmış ve bu bilincin toplumun geneline yayılması hedeflenmiştir. Akademisyenler ve çocuk psikologları iş birliği ile gerçekleştirilen proje kapsamında çocuklara; spor kültürü, Olimpiyat Oyunları ve felsefesi, fair play, sağlıklı beslenme, çevre duyarlılığı gibi konular; çeşitli videolar, çizgi filmler, küçük yarışmalar ve renkli görsellerin kullanımı ile interaktif olarak anlatılmakta ve bu sayede binlerce öğrenciye ulaşılmaktadır. Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi Sponsorluğu Türkiye ye değer katacak birçok ekonomik ve toplumsal yatırımı hayata geçiren Koç Holding, spora ve sporcuya verdiği desteği bir adım daha öteye taşıyarak, Türkiye nin Olimpiyat yolculuğu sürecindeki çalışmalarına destek vermek amacıyla, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi nin (TMOK) 3 yıl süresince ana sponsorluğunu üstlenmiştir. TMOK un ilk ulusal ana sponsoru olan Koç Holding, bu sponsorluk ile Türkiye de olimpik ruhun gelişimine ve uluslararası arenada gerçekleştirilecek çalışmalara katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

141 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 137 KidZania - Deprem Simülasyon Merkezi Çocukların gelişimini pozitif yönde etkileyen ve öğrenmeyi eğlenceye dönüştürerek daha bilinçli nesiller yaratan projelere destek vermek, Koç Topluluğu için her zaman öncelikli konular arasında yer almıştır. Dünya genelinde 5 kıtada 24 şehirde merkezi bulunan KidZania Çocuk Cumhuriyetleri nin 2014 senesinde İstanbul da açılması ile başta Koç Holding olmak üzere birçok Koç Topluluğu şirketi projeyi büyük bir memnuniyetle sahiplenmiştir yaş arası çocuk ve gençlere 100 e yakın meslek grubunu deneyimleme fırsatı sunan projeye, Koç Holding bir deprem simülasyon merkezi ile destek vermektedir. 9 ve üzeri yaş gruplarının faydalanabildiği etkinlik alanında; deprem öncesi, sonrası ve sırasında yapılması gerekenler küçük ziyaretçilere aktarılmaktadır. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi nin desteği ile yürütülen proje sayesinde katılımcılar, öncelikle teorik bir ders almakta; dersin ardından yaşanan deprem deneyimi sırasında ve sonrasında ise uygulamalı bir program sunulmaktadır. Deprem hattında bir ülke olarak, konuya ilişkin farkındalığın yükseltilmesi ve bilincin artırılması gerekliliğine inanan Koç Holding, bu proje ile depreme yönelik eğitimi en küçük yaşlara indirmekte ve böylece toplum geneline yaymaktadır. Uluslararası Nasreddin Hoca Karikatür Yarışması ve Sempozyumu Koç Holding, farklı sanat dallarının toplumsal gelişimine ve yurt dışında ülkemizin farklı alanlarda başarıyla temsil edilmesine destek verme amacıyla, 2008 yılından bu yana Karikatürcüler Derneği ne Uluslararası Nasreddin Hoca Karikatür Yarışması özelinde ana sponsorluk desteği vermektedir yılından bu yana, bütün dünya karikatürcülerine açık olarak düzenlenen yarışmada, Türk karikatürcüleri birçok defa büyük ödüle layık görülmüştür. İstanbul Bienali Koç Topluluğu, topluma miras bırakılabilecek anlamlı projeleri destekleyerek bu yöndeki girişimleri sahiplenmektedir. Toplumsal sorunlarla bire bir ilgili bir güncel sanat etkinliği olan İstanbul Bienali de bu doğrultuda desteklenmektedir. İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen İstanbul Bienali ne 2007 yılında 10 yıllığına sponsor olunmuştur; ancak, sanatı her alanıyla toplumsal gelişmişliğin en temel göstergelerinden biri kabul eden Koç Holding, sürdürülebilir iş birlikleri kurma felsefesine de dayanarak, İstanbul Bienali ne verdiği desteği bir 10 yıl daha devam ettirme kararı almıştır yılında alınan bu karar ile sponsorluk yıllarını kapsayacak şekilde uzatılmıştır. İstanbul Bienali, Türkiye de düzenlenen sanat etkinlikleri arasında, yurt dışında en fazla ilgiyi çeken ve en fazla bilinen sanat etkinliğidir. İstanbul Bienali bugün, Türkiye deki en büyük güncel sanat platformu ve dünyanın en önemli 4 bienalinden biri konumundadır. Bienal e yapılan katkı aynı zamanda İstanbul markasına da yapılmaktadır. Koç Holding, İstanbul Bienali nin zenginleşerek devam etmesi için gerekli katkıda bulunmaya devam edecektir. Kavramsal çerçevesi Bienal küratörleri Elmgreen & Dragset tarafından iyi bir komşu olarak belirlenen 15 inci İstanbul Bienali 16 Eylül-12 Kasım 2017 tarihleri arasında yine ücretsiz olarak gerçekleşecektir. 223 Bağış, sponsorluk ve sosyal sorumluluk projesi sayısı (2015) SOSYAL SORUMLULUK 55 milyon TL Bağış ve yardımlar (2016 Konsolide) Sosyal projelere gönüllü katılan çalışan sayısı (2015)

142 138 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU VEHBİ KOÇ VAKFI Türkiye Cumhuriyeti nin ilk özel vakfı olan Vehbi Koç Vakfı, 17 Ocak 1969 da Vehbi Koç tarafından hayata geçirilmiştir. Çağdaş ve gelişen bir Türkiye için; 47 yıldır yaşamın en temel gereksinimleri olan eğitim, sağlık ve kültür alanlarında faaliyet gösteren Vakıf; 2016 yılında da yönetimini üstlendiği kurumlar ve desteklediği projeler aracılığıyla fark yaratmaya devam etmiştir yılı Vakıf faaliyetleri arasında ön plana çıkanlar aşağıda yer almaktadır. Vehbi Koç Vakfı nın tüm kurumları ve desteklediği projeler ile ilgili detaylı bilgilere ulaşmak için adresini ziyaret edebilirsiniz. EĞİTİM Vehbi Koç Vakfı eğitim bursları Vehbi Koç Vakfı, eğitimde fırsat eşitliği anlayışıyla 1969 yılından bugüne kadar toplamda 50 bini aşkın öğrenciye burs imkânı sağlamıştır. Burs programı kapsamında, eğitim döneminde toplam öğrenciye burs desteği sağlanarak; yetenekli, başarılı fakat maddi imkânları yeterli olmayan gençlerin eğitim süreçlerine katkıda bulunulmuştur. Model Okul hazırlık çalışmaları Öğrenme ortamlarının yeniden düşünülmesine ve tasarlanmasına odaklanan Model Okul projesi, Beykoz Ziya Ünsel Ortaokulunda vücut bulmaya hazırlanmakta; aynı zamanda okul yönetici ve öğretmenleriyle yürütülen eğitim çalışmaları devam etmektedir. 1,15 milyon TL; eğitimine yurt dışında devam etmeye karar veren öğrenciler ise 1,69 milyon ABD Doları burs kazanmışlardır. Ayrıca, Koç Okulu bu yıl liseye, 2 milyonu aşkın öğrencinin girdiği TEOG sınavında en üst %0,04 lük puan dilimi içine girmeyi başaran 75 yeni öğrenciyi kabul etmiştir. Koç Üniversitesi, Rahmi M. Koç Bilim Madalyası ödül programını başlattı Bilime ve insanlığa hizmet edecek yetkin mezunlar yetiştirmek hedefiyle kurulan Koç Üniversitesi, başarılı ve öncü bilim insanlarını ödüllendirmek amacıyla, Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası programını başlatmıştır. Bu yıl ilk kez verilen ödülün sahibi; Koç Ailesi üyeleri, bilim ve akademi çevreleri, iş dünyasının önde gelen isimlerinin yanı sıra çok sayıda davetlinin katıldığı törende açıklanmıştır. Rahmi M. Koç Bilim Madalyası programı kapsamında Fen, Mühendislik ve Tıp alanında ilk madalyayı Kaliforniya Üniversitesi (UCLA) ve Howard Hughes Tıp Enstitüsünde görev yapan, Popular Science dergisi tarafından dünyanın en parlak 10 genç bilim insanı arasında gösterilen Prof. Dr. Aydoğan Özcan kazanmıştır. Prof. Dr. Özcan bu ödüle; hesaplamalı görüntüleme, mikroskopi ve fotonik alanlarında üst düzey temel bilimsel çalışmalarının yanı sıra teletıp, mobil algılama ve teşhis uygulamaları konusunda geliştirdiği yenilikçi teknolojiler ile layık görülmüştür. Bu yıl, okulun öğretmenlerine yönelik iki eğitim programı yürütülmüştür. İlki Haziran 2016 tarihlerinde Rahmi M. Koç Müzesi ve Sadberk Hanım Müzesi nde gerçekleştirilmiştir. Öğretmenler için 5 inci kez düzenlenen eğitimle, farklı eğitim materyalleri ile farklı ortamlarda öğrenmenin gerçekleşebileceğinin deneyimlenmesi amaçlanmıştır. 6-7 Eylül tarihlerinde ise, oyun tabanlı öğrenme prensipleri ve zekâ oyunlarının ders materyalleri ile paralel kullanılması konusunda sertifika eğitimi gerçekleştirilmiştir. Koç Okulu ve öğrencilerinden etkileyici başarı Koç Okulunda, 2016 yılında liseden mezun olan 230 öğrenciden 85 i, bir üst eğitimine Türkiye de, 141 i ise yurt dışında -büyük çoğunluğu Amerika ve Avrupa nın çeşitli ülkelerindeki prestijli üniversitelerde- devam etmeye karar vermiştir. Eğitimine Türkiye de devam etmeye karar veren öğrenciler, toplam

143 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 139 Vehbi Koç Vakfı, kuruluşundan itibaren tüm faaliyetlerinde en iyi ye örnek olarak, sürdürülebilir ve tekrarlanabilir modellerle Türkiye ye fayda sağlamaya devam etmektedir. SAĞLIK 15 inci Vehbi Koç Ödülü nün sahibi Prof. Dr. Kamil Uğurbil oldu Türkiye nin ilk özel vakfı olarak 47 yıl önce kurulan Vehbi Koç Vakfı nın her yıl sırasıyla kültür, eğitim ve sağlık alanında verdiği Vehbi Koç Ödülü nün bu yılki sahibi sağlık alanındaki çalışmaları ile Prof. Dr. Kamil Uğurbil olmuştur. Prof. Dr. Uğurbil, 15 inci Vehbi Koç Ödülü nü Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ömer M. Koç un elinden almıştır. Beynin nasıl çalıştığına yönelik manyetik rezonans kullanarak çığır açan yeni teknolojiler geliştiren Prof. Dr. Uğurbil in araştırmaları; Alzehimer, depresyon gibi pek çok hastalığın sebeplerinin anlaşılmasına ve çözümlerin üretilmesine olanak sağlamıştır. Prof. Dr. Uğurbil in araştırmaları sonucunda ortaya çıkan bu teknolojiler, hastalıkların tanısının konması, tedavisinin planlanması ve tedaviye olan yanıtının izlenmesinde vazgeçilmez unsurlara dönüşmüştür. Prof. Dr. Kamil Uğurbil, Robert Koleji nde lise eğitimini, Columbia Üniversitesi nde yükseköğrenimini ve fizik/kimyasal-fizik alanında doktora eğitimini tamamladıktan sonra, 1977 yılında AT&T Bell laboratuvarlarında bir dönem çalışmış; 1979 yılında Columbia Üniversitesine öğretim üyesi olarak dönmüştür de Minnesota Üniversitesi ne taşınan Prof. Uğurbil in manyetik rezonansla ilgili laboratuvarı, CMRR adı altında disiplinler arası dünya lideri bir araştırma merkezine dönüşmüştür. Amerikan Hastanesi - MD Anderson Uluslararası İş Birliği Amerikan Hastanesi nin 2010 yılında Radyasyon Onkolojisi ile başlayan Texas Üniversitesi MD Anderson Kanser Merkezi ortaklığı, bölgedeki tek MD Anderson Uluslararası Kanser Ağı Temsilcisi olarak genişletilmiştir. Amerikan Hastanesi bugün, Radyasyon Onkolojisi nin yanı sıra, kanserin dokunduğu her alanda, MD Anderson Kanser Merkezi ile birebir aynı kalite ve standartlarda hizmet sunmaya başlamıştır. Vakıf Üniversiteleri arasında ilk Hemşirelik Fakültesi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, YÖK Genel Kurulunun onayı ile vakıf üniversiteleri arasında önemli bir ilki gerçekleştirerek akademik yılından itibaren Koç Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi olarak eğitim vermeye başlamıştır. Koç Üniversitesi İlk Yardım Eğitim Merkezi eğitimlerini sürdürüyor Koç Topluluğu firmaları başta olmak üzere ve diğer kurumsal firmaların, ilk yardım eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için; Koç Üniversitesi bünyesinde, 2010 yılında hizmete açılan İlk Yardım Eğitim Merkezi (KUİYEM), Koç Üniversitesi Hastanesi nin bulunduğu Topkapı daki Sağlık Bilimleri Kampüsü nde hizmet vermeye devam etmektedir. SOSYAL SORUMLULUK Koç Üniversitesi Hastanesi Kemik İliği Transplantasyon Ünitesi hasta kabulüne başladı Koç Üniversitesi Hastanesi nde Prof. Dr. Olga Meltem Akay ın koordinatörlüğünde hizmet veren Kemik İliği Transplantasyon Ünitesi hasta kabulüne başlamıştır. Ünitede, güncel teknolojinin sunduğu olanaklarla hastalara ileri düzeyde sağlık hizmeti verilmektedir. Ünite, m 2 alana sahip bölümde bulunmaktadır. Bu bölümde; akım sitometri laboratuvarı, kriyoprezervasyon ünitesi, aferez ünitesi ve temiz odadan oluşan teknik alan dışında, her biri ortalama 30 m 2 büyüklüğünde 14 tekil hasta odası, 2 muayene odası, doktor odaları ve hastanenin tümüne hâkim şeffaflık ilkesi ile tasarlanan ilaç hazırlama odası yer almaktadır.

144 140 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU VEHBİ KOÇ VAKFI Vehbi Koç Vakfı; varlık sebebine hizmet eden kuruluşlarının yanı sıra eğitim, sağlık ve kültür alanındaki geniş çaplı proje destekleriyle de topluma hizmet etmektedir. KÜLTÜR AKMED Akdeniz Medeniyetleri araştırmacılarının hizmetinde 26 binin üzerinde kaynağıyla Türkiye nin en zengin Akdeniz araştırmaları kütüphanesi konumunda olan AKMED Kütüphanesi, 600 adet yeni yayın ve görsel malzeme ile bu yıl da genişlemeye devam etmiştir. Kütüphaneden bu yıl 551 yerli ve yabancı araştırmacı yararlanmıştır. AKMED den araştırmacılara destek 3 Haziran 2016 tarihinde toplanan AKMED İcra Kurulu nda, yıllık proje destek başvuruları değerlendirilmiş ve 19 adet kazıaraştırma, 9 adet doktora, 13 adet yüksek lisans projesi yönergesi çerçevesinde destekleme kararı alınmıştır. Böylelikle, bugüne kadar AKMED in destek verdiği kazı ve araştırma projesi sayısı 205 e, doktora projesi sayısı 96 ya, yüksek lisans projesi sayısı 80 e ulaşmıştır. ANAMED de Bizans Kimliği ve Öteki Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi ANAMED in 2016 yılı takviminde öne çıkan organizasyonların başında Dördüncü Uluslararası Sevgi Gönül Bizans Araştırmaları Sempozyumu yer almıştır Haziran 2016 tarihleri arasında Coğrafi ve Etnik İmgelemde Bizans Kimliği ve Öteki başlığı altında ANAMED in Beyoğlu ndaki binasında yürütülen sempozyuma farklı ülkelerden 32 Bizantolog katılmıştır. Arter den sanat dolu bir 2016 Arter, çağdaş sanat alanında sürdürülebilir bir üretim ve sergileme altyapısı sunmak üzere 2010 yılında İstanbul İstiklal Caddesi nde açılmıştır. Programındaki kişisel ve karma sergiler kapsamında yeni eserlerin üretimini destekleyen Arter, 2016 da; Şener Özmen in Filtresiz, Murat Akagündüz ün Vertigo, Bahar Yürükoğlu nun Devridaim, Nil Yalter in Kayıt Dışı ve Bilge Friedlaender in Sözcükler, Sayılar, Çizgiler sergilerinin yanı sıra Selen Ansen in küratörlüğünde düzenlenen Her Düşenin Kanadı Yoktur adlı karma sergiye yer vermiştir. Çağdaş Sanat Müzesi nin inşaatı sürüyor Vehbi Koç Vakfı nın geleceğe yönelik en önemli sanat projeleri arasında, İstanbul Dolapdere de inşaatı süren ve 2018 de açılması planlanan çağdaş sanat müzesi yer almaktadır. Kültür ve eğitim odağı olarak kurgulanan müze, Vehbi Koç Vakfı Çağdaş Sanat Koleksiyonu ndan sergilerin yanı sıra; yıl boyunca süreli sergiler ile farklı disiplinleri buluşturan etkinliklere ev sahipliği yaparak, Arter in süregelen faaliyetlerini bir adım öteye taşıyacaktır.

145 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 141 Vehbi Koç Vakfı bugün hem Türkiye de hem dünyada hayırseverlere örnek olan bir model olarak faaliyetlerine devam ediyor. Müze binasında; sergi alanlarının yanında bir heykel terası, performans alanları, diyalog merkezleri, kitaplık, konservasyon laboratuvarı, depolar, bir sanat kitabevi ve yeme/içme alanları bulunacaktır. Müzenin kurucu direktörlüğünü Vehbi Koç Vakfı Kültür Sanat Danışmanı Melih Fereli üstlenirken, küratörler ekibinin başında ise Emre Baykal yer almaktadır te inşaatına başlanan müzenin, 2018 yılı içinde açılması planlanmaktadır. Sadberk Hanım Müzesi çocuklar için müze eğitim programlarına devam ediyor Bilgi edinmenin en zevkli yollarından biri olan müzeler, çocuklarda yaratıcı ve yorumlayıcı düşünceyi geliştiren yeni bir alan olarak bugün birçok ülkede okul eğitiminin bir parçası olarak kabul edilmektedir. Bu düşünceden hareketle Sadberk Hanım Müzesi, 2014 yılında çocuklara yönelik başlattığı Haydi Müzeye! Keşfet, Öğren, Eğlen adlı müze eğitim projesini geliştirerek tüm hızıyla devam ettirmektedir. Haydi Müzeye! eğitim projesi etkinlikleri kapsamında gerçekleştirilen atölye çalışmalarında; eserleri gözlemleme, keşfetme ortamı yaratılarak eleştirel düşünme ve tartışmaya imkân veren soru-cevap, yazı, çizim, drama, serbest resim çalışmaları gibi ücretsiz etkinlikler düzenlenmektedir. VEKAM dan İroni ve Gerilim sergisi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (VEKAM), İroni ve Gerilim başlıklı sergiye ev sahipliği yapmıştır. Sergi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. M. Sinan Niyazioğlu nun küratörlüğünde; 16 Kasım-5 Aralık tarihleri arasında Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi Füreya Koral Sanat Galerisi nde gerçekleşmiştir. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye deki savaş algısını, bu algının İstanbul ve Ankara da nasıl ayrıştığını görsel arşivlerle değerlendiren sergi; savaş yıllarında ülke içinde tasarlanan, basılan ve dolaşıma sokulan askeri albümler, resmî bültenler, halkevi yayınları, posta pulları, popüler kültür ve karikatür dergileriyle izleyicileri buluşturmuştur. SOSYAL SORUMLULUK Sadberk Hanım Müzesi 2016 da ilkbaharından itibaren, müzede eğitim çalışmalarını okul grupları dışına taşımak ve daha fazla çocuğa erişebilmek amacıyla, hey ayın son Cumartesi günleri eğitim etkinlikleri düzenlemeye başlamıştır da müze eğitim aktivitelerinde, toplamda öğrenci eğitim almıştır.

146 142 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU HUKUKİ AÇIKLAMALAR KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU YÖNETİM KURULU VE ÜST YÖNETİM ÖZGEÇMİŞLERİ RİSK YÖNETİMİ İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ DENETİM YÖNETİM KURULU KOMİTELERİNİN ÇALIŞMA ESASLARI VE ETKİNLİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME POLİTİKALAR FİNANSAL TABLOLAR SORUMLULUK BEYANI FAALİYET RAPORU SORUMLULUK BEYANI

147 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 143 HUKUKİ AÇIKLAMALAR Sermaye ve Ortaklık Yapısı Şirketimiz hisseleri A ve B grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Her bir A grubu nama yazılı hissenin Genel Kurul da 2 oy hakkı vardır. İmtiyazlı paylar dikkate alınarak pay sahiplerimizin oy hakları aşağıdaki tabloda bilgilerinize sunulmaktadır: PAY SAHİBİ PAY TUTARI (TL) SERMAYE ORANI (%) OY HAKKI OY HAKKI ORANI (%) Koç Ailesi (B Grubu) , ,51 Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. (B Grubu) , ,32 Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. (A Grubu) , ,23 Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı (B Grubu) , ,57 Vehbi Koç Vakfı (B Grubu) , ,73 Rahmi M. Koç ve Mahdumları Maden İnşaat Turizm Ulaştırma Yatırım ve Ticaret A.Ş. (B Grubu) , ,10 Halka Açık (B Grubu) , ,54 Toplam , ,00 Yıl içinde halka kapalı hisselerde Koç Ailesi üyeleri ile Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. arasında gerçekleştirilen işleme ilişkin bilgiler tarihli açıklama ile kamuya açıklanmıştır. Koç Holding A.Ş. nin finansal duran varlıklarındaki iştirak paylarında 2016 yılında gerçekleşen önemli değişiklikler hakkında bilgi: Koç Holding A.Ş. nin 2016 yılında doğrudan iştirak ettiği finansal duran varlıklarına iştirak oranlarında Türk Ticaret Kanunu nda belirlenen sınırlara ulaşan veya altına düşen işlemler hakkındaki bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. ŞİRKETLER 2016 (%) 2015 (%) FARK AÇIKLAMA Divan Turizm İşletmeleri A.Ş. 18,27 0,00 18,27 Divan sermayesinin %18,27 sini oluşturan hisseler Koç Holding tarafından satın alınmıştır. KURUMSAL YÖNETİM Set Auto Ltd. 0,00 30,00-30,00 Set Auto sermayesinde, Koç Holding in sahip olduğu %30 luk paylar Otokoç tarafından satın alınmıştır.

148 144 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU HUKUKİ AÇIKLAMALAR Koç Holding A.Ş. nin dolaylı olarak iştirak ettiği finansal duran varlıklarına dolaylı iştirak oranlarında ilgili şirketin sermayesinin %5 ini, %10 unu, %20 sini, %25 ini, %33 ünü, %50 sini, %67 sini veya %100 ünü temsil eden miktarda paylarına sahip olunduğu veya payların bu yüzdelerin altına düştüğü işlemler hakkındaki bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. ŞİRKETLER 2016 (%) 2015 (%) FARK AÇIKLAMA Arçelik Pazarlama A.Ş. 40,51 0,00 40, yılında kurulmuştur. Bakırköy Tankercilik A.Ş. 34,95 0,00 34, yılında kurulmuştur. Beko US INC. 40,51 0,00 40, yılında kurulmuştur. Çengelköy Tankercilik A.Ş. 34,95 0,00 34, yılında kurulmuştur. Dawlance Electronics (Pvt.) Ltd. 40,51 0,00 40, yılında satın alınmıştır. Dawlance (Private) Ltd. 40,51 0,00 40, yılında satın alınmıştır. Divan Turizm İşletmeleri A.Ş. 30,08 11,81 18,27 Gelişim Gayrimenkul ve Yatırım Ticaret A.Ş. 0,00 10,01-10,01 Divan sermayesinin %18,27 sini oluşturan hisselerin Koç Holding tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir. Gelişim Gayrimenkul Yatırım ve Ticaret A.Ş., mevcut tüm aktif ve pasifinin bir kül halinde Yapı Kredi-Koray Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından devralınması suretiyle Yapı Kredi-Koray ile birleşmiştir. Grundig Magyarország Kft. (Grundig Hungary) 0,00 40,51-40, yılı içinde tasfiye olmuştur. Karaköy Tankercilik A.Ş. 34,95 0,00 34, yılında kurulmuştur. Karizma Turizm Giyim San. Ve Tic. Ltd. Şti. 30,08 11,81 18,27 Divan sermayesinin %18,27 sini oluşturan hisselerin Koç Holding tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir. Otokar Land Systems 44,90 0,00 44, yılında kurulmuştur. Otokoç Georgia LLC 96,42 0,00 96, yılında kurulmuştur. Pan Asia Private Equity Ltd. 40,51 0,00 40, yılında satın alınmıştır. Raupach Wollert GmbH 0,00 40,51-40, yılı içinde Beko Deutschland ile birleşmiştir. Tuzla Tankercilik A.Ş. 34,95 0,00 34, yılında kurulmuştur. United Refrigeration Industries Ltd. 40,51 0,00 40, yılında satın alınmıştır.

149 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 145 Demetkent Sitesi Yönetim ve Sosyal Hizmetler A.Ş. 35,14 32,65 2,48 Yapı Kredi Bankası A.Ş., Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O., Yapı Kredi Holding B.V., Yapı Kredi Invest LLC, Yapı Kredi Bank Malta Ltd., Stiching Custody Services YKB, Yapı Kredi Azerbaijan C.J.S.C., Yapı Kredi Bank Moscow, Yapı Kredi Bank Nederland N.V., Agro-San Kimya San. ve Tic. A.Ş., Enternasyonel Turizm Yatırım A.Ş., Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık Ticaret ve Sanayi A.Ş., Anatolia Investment Fund, Sun Investment Fund 35,39 32,89 2,50 Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Yapı Kredi Faktoring A.Ş. 35,38 32,88 2,50 Koç Finansal Hizmetler in sermayesinde, Vehbi Koç Vakfı nın sahip olduğu %0,69 luk paylar ile Arçelik in sahip olduğu %3,98 lik payların Koç Holding tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketlerdeki etkin ortaklık oranı değişmiştir. Yapı Kredi Portföy Yönetimi A.Ş. 35,37 32,87 2,50 Hisse Bilgileri BIST Kodu : KCHOL Reuters Kodu : KCHOL.IS Bloomberg Kodu : KCHOL.TI Halka Arz Tarihi : Halka Açık Kısmındaki Yabancı Payı ( ) : %83,6 Varsa Yıl İçinde Yapılan Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı Bilgileri Yıl içinde Olağanüstü Genel Kurul yapılmamıştır. Yıl İçindeki Organizasyonel Değişiklikler Yönetim Kurulu tarafından, 11 Mart 2016 tarihinde, 5 Nisan 2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere organizasyon yapısının revize edilmesine ve o tarihe kadar Savunma Sanayi, Diğer Otomotiv ve Bilgi Grubu nda yer alan şirketlerden; - Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş. nin CEO ya, - Türk Traktör ve Ziraat Makinaları A.Ş. nin Otomotiv Grubu Başkanlığı na, - Bilkom Bilişim Hizmetleri A.Ş. nin Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanlığı na, - Diğer şirketlerin ise Turizm, Gıda ve Perakende Grubu Başkanlığı na bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmelerine karar verilmiştir. Söz konusu değişiklik haricinde yıl içinde önemli bir organizasyonel değişiklik olmamıştır. Bağlı Şirket Raporu 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 199 uncu maddesi uyarınca, Koç Holding A.Ş. Yönetim Kurulu, faaliyet yılının ilk 3 ayı içinde, geçmiş faaliyet yılında Şirketin hakim ortağı ve hakim ortağına bağlı şirketlerle ilişkileri hakkında bir rapor düzenlemek ve bu raporun sonuç kısmına faaliyet raporunda yer vermekle yükümlüdür. Koç Holding A.Ş. Yönetim Kurulu tarafından hazırlanan tarihli Rapor da Koç Holding A.Ş. nin hakim ortağı ve hakim ortağın bağlı ortaklıkları ile 2016 yılı içinde yapmış olduğu tüm işlemlerde, işlemin yapıldığı veya önlemin alındığı veya alınmasından kaçınıldığı anda tarafımızca bilinen hal ve şartlara göre, her bir işlemde uygun bir karşı edim sağlandığı ve şirketi zarara uğratabilecek alınan veya alınmasından kaçınılan herhangi bir önlem bulunmadığı ve bu çerçevede denkleştirmeyi gerektirecek herhangi bir işlem veya önlemin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır denilmektedir. Şirket aleyhine açılan ve Şirket in mali durumunu ve faaliyetlerini etkileyebilecek nitelikteki davalar ve olası sonuçları hakkında bilgiler Şirketimizin mali durumunu ve faaliyetlerini etkileyebilecek büyüklükte Şirketimiz aleyhine açılmış herhangi bir dava bulunmamaktadır. Mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalar nedeniyle Şirket ve yönetim organı üyeleri hakkında uygulanan idari veya adli yaptırımlara ilişkin açıklamalar Koç Holding A.Ş. nezdinde yürütülen vergi incelemesi sonucunda iletilen gecikme faizi hariç toplam 103 milyon TL cezalı vergi tarhiyatları ile ilgili ihtilaflar için 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun dan yararlanılarak yaklaşık 23 milyon TL tutarında ödeme yapılmış ve ihtilaflar sonlandırılmıştır. Bunun haricinde, 2016 yılı içerisinde Şirket ve yönetim organı üyeleri hakkında, mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalar nedeniyle uygulanmış herhangi bir idari veya adli yaptırım bulunmamaktadır. KURUMSAL YÖNETİM

150 146 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU BÖLÜM I - KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM BEYANI Koç Topluluğu ( Topluluk ) iyi kurumsal yönetimin şirketlerin sürdürülebilirliği için temel unsur olduğu görüşünden hareketle, Türkiye de kurumsal yönetim ilkeleri düzenlenmeden önce, bu alanda en yüksek standartlara erişmek için gönüllü ve proaktif olarak gerekli adımları atmıştır. Topluluk, kurumsal yönetimin i) Şeffaflık, ii) Adillik, iii) Sorumluluk ve iv) Hesap Verilebilirliğe dayalı dört temel prensibine uymayı daima kendisine ilke edinmiştir. Koç Holding A.Ş. nin ( Koç Holding ) yönetim yapısı, süreçleri ve politikaları düzenleyici kurallara uyumlu olarak tasarlanmıştır. Böylece, karar vermede ve sorumluluk alanında netlik ve şeffaflık sağlanmıştır. Koç Holding, Yönetim Kurulu nda bağımsız üye bulunduran ilk Türk şirketlerinden biridir. Ayrıca, üst düzey yöneticilerinin ücretlendirmesini sürdürülebilir finansal ve operasyonel performansla ilişkilendiren sayılı Türk şirketlerindendir. Yasal ve düzenleyici kurallar çerçevesinde Koç Holding gerekli bilgileri zamanında, güvenli, istikrarlı ve düzenli bir şekilde tüm yatırımcılarına ve analistlere eş zamanlı iletmektedir. İletişimin sürekli ve en iyi şekilde yapılabilmesini teminen yatırımcı toplantıları, konferanslar, paneller düzenlenmekte; basın bültenleri ve medya ile yapılan söyleşilerle daha fazla yatırımcıya ulaşmaya çalışılmaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu ( SPK ) tarafından kamuya ilk olarak Temmuz 2003 de açıklanan Kurumsal Yönetim İlkeleri Şirketimiz tarafından benimsenmekte ve bu evrensel prensipler büyük oranda uygulanmaktadır yılında yürürlükte bulunan II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği kapsamında zorunlu olan tüm ilkelere tam olarak uyulurken, zorunlu olmayan ilkelerin de büyük çoğunluğuna uyum sağlanmıştır. Zorunlu olmayan Kurumsal Yönetim İlkelerine de tam uyum amaçlanmakla birlikte, ilkelerin bir kısmında uygulamada yaşanan zorluklar, bazı ilkelere uyum konusunda gerek ülkemizde gerekse uluslararası platformda devam eden tartışmalar, bazı ilkelerin ise piyasanın ve Şirket in mevcut yapısı ile tam örtüşmemesi gibi nedenlerle tam uyum henüz sağlanamamıştır. Henüz uygulamaya konulmamış olan ilkeler üzerinde çalışılmakta olup; Şirketimizin etkin yönetimine katkı sağlayacak şekilde idari, hukuki ve teknik alt yapı çalışmalarının incelenmesi sonrasında uygulamaya geçilmesi değerlendirilebilecektir. Düzenleme uyarınca uygulaması zorunlu olmayan Kurumsal Yönetim İlkelerinden, henüz tam uyum sağlanamayan başlıca ilkeler aşağıda belirtilmekte, konuya ilişkin ilave açıklamalar ise raporun ilgili kısımlarında yer almaktadır. Zorunlu olmayan ilkelere tam olarak uyum sağlanamaması nedeniyle Şirketimizin maruz kaldığı çıkar çatışması bulunmamaktadır numaralı ilkeye ilişkin olarak; azınlık hakları esas sözleşme ile sermayenin yirmide birinden daha düşük bir oranda pay sahibi olanlara tanınmamış olup, genel uygulamalara paralel olarak azınlığa düzenlemelerdeki genel hükümler çerçevesinde haklar sağlanmıştır numaralı ilkeye ilişkin olarak, yönetim kurulu üyelerinin iş deneyimleri ve sektörel tecrübelerinin Yönetim Kurulu na önemli katkısı dolayısıyla şirket dışında başka görevler alması sınırlandırılmamıştır numaralı ilkeye ilişkin olarak, komitelerde görevlendirme yönetim kurulu üyelerimizin bilgi birikimi ve tecrübeleri dikkate alınarak, ilgili düzenlemeler doğrultusunda yapılmakta, bazı yönetim kurulu üyelerimiz birden çok komitede görevlendirilmektedir. Birden fazla komitede görev alan üyeler, ilişkili konularda görev yapan komiteler arası iletişimi sağlamakta ve iş birliği imkânlarını artırmaktadır numaralı ilkeye ilişkin olarak, Olağan Genel Kurulda ve finansal tablo dipnotlarımızda yönetim kurulu üyelerine ve idari sorumluluğu bulunan yöneticilere yapılan ödemeler genel uygulamalara paralel şekilde toplu olarak kamuya açıklanmaktadır yılı içinde Kurumsal Yönetim alanındaki çalışmalar, SPK nın kurumsal yönetim ilkeleri ile ilgili düzenlemelerini içeren Sermaye Piyasası Kanunu ve bu Kanuna dayanarak hazırlanan tebliğlere uygun biçimde yürütülmüştür yılında yapılan Olağan Genel Kurulumuzda yönetim kurulumuz ve yönetim kurulu komitelerimiz Kurumsal Yönetim Tebliği ndeki düzenlemelere uygun olarak oluşturulmuştur. Genel kurul öncesinde bağımsız üye adaylarının belirlenmesi ve kamuya duyurulmasına ilişkin süreç gerçekleştirilmiş, düzenlemelere uygun şekilde seçim tamamlanmıştır. Kurulan yönetim kurulu komiteleri etkin olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Hazırlanan genel kurul bilgilendirme dokümanı ile ilkelerde açıklanması zorunlu olan imtiyazlı paylar, oy hakları, organizasyonel değişiklikler gibi genel kurul bilgileri, yönetim kurulu üye adayları özgeçmişleri, yönetim kurulu ve üst düzey yönetici ücret politikası ve açıklanması gereken diğer bilgiler genel kuruldan hafta önce yatırımcılarımızın bilgisine sunulmuştur. Ayrıca Şirketimiz internet sitesi ve faaliyet raporu gözden geçirilerek, ilkelere tam uyum açısından gerekli revizyonlar gerçekleştirilmiştir. Önümüzdeki dönemde de ilkelere uyum için düzenlemelerdeki gelişmeler ve uygulamalar dikkate alınarak gerekli çalışmalar yapılacaktır.

151 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 147 BÖLÜM II - PAY SAHİPLERİ 2.1. Yatırımcı İlişkileri Bölümü tarihli yönetim kurulu toplantısında Kurumsal Yönetim Tebliği nin 11 inci maddesinde öngörülen görevlerin, CFO Ahmet F. Ashaboğlu yönetiminde Yatırımcı İlişkileri Koordinatörü Funda Güngör Akpınar ve Kurumsal Yönetim ve Sermaye Piyasası Düzenlemelerine Uyumdan Sorumlu Finans Koordinatörü Nevin İmamoğlu İpek tarafından yerine getirilmesine karar verilmiştir. Bu çerçevede Koç Holding ile pay sahipleri arasındaki tüm ilişkiler, ilgili birimlerle yürütülen ortak çalışma sonucunda Yatırımcı İlişkileri Birimi sorumluluğunda yerine getirilmektedir. Yatırımcı İlişkileri Birimi, gerektiğinde diğer birimlerden görüş alarak ve Topluluk şirketleriyle koordinasyonu sağlayarak, pay sahiplerinin ve potansiyel yatırımcıların, gizli ve ticari sır niteliğindeki bilgiler hariç olmak üzere ve bilgi eşitsizliğine yol açmayacak şekilde düzenli olarak Şirket in faaliyetleri, finansal durumu ve stratejilerine yönelik olarak bilgilendirilmesinden ve pay sahipleri ile şirket yöneticileri arasındaki çift yönlü iletişimin yönetilmesinden sorumludur. Kurumsal Yönetim Tebliği nde öngörülen faaliyetlerin bir kısmı ise Hukuk Müşavirliği (Genel Kurul toplantılarının yürürlükteki düzenlemelere, esas sözleşmeye ve diğer şirket içi düzenlemelere uygun olarak yapılması) ve Finans Başkanlığı (Genel Kurul toplantısında pay sahiplerinin yararlanabileceği dokümanların hazırlanması, finansal raporlama ve özel durumların kamuya açıklanması gibi düzenlemelerin gerektirdiği her türlü kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi) tarafından yerine getirilmektedir. Yatırımcı İlişkileri Birimi, yürütülen çalışmalar hakkında Yönetim Kurulu na iletilmek üzere Kurumsal Yönetim Komitesi ne ve CEO ya yılda en az bir defa bir rapor sunar yılı faaliyetlerine ilişkin söz konusu rapor 10 Mart 2016 tarihinde Yönetim Kurulu na sunulmak üzere Kurumsal Yönetim Komitesi ne iletilmiş olup, 2016 yılı faaliyetlerine ilişkin rapor ise Mart 2017 içerisinde yapılan Kurumsal Yönetim Komitesi ve Yönetim Kurulu toplantılarında değerlendirilmiştir. Ayrıca her senenin başında o seneye ait yatırımcı ilişkileri stratejik planı hazırlanır. Yatırımcı İlişkileri Sorumluları: CFO: Ahmet F. Ashaboğlu Yatırımcı İlişkileri Koordinatörü: Funda Güngör Akpınar Kurumsal Yönetim ve Sermaye Piyasası Düzenlemelerine Uyumdan Sorumlu Finans Koordinatörü: Nevin İmamoğlu İpek Yatırımcı İlişkileri Yöneticisi: Gizem Bodur Yatırımcı İlişkileri Yöneticisi: Neslihan Aycil Finans Yöneticisi: Ayça Sandıkcıoğlu Yatırımcı İlişkileri Sorumluları ndan Nevin İmamoğlu İpek, Gizem Bodur ve Ayça Sandıkcıoğlu, Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey (Düzey 3) Lisansı ve Kurumsal Yönetim Derecelendirme Lisansı na sahiptir; Funda Güngör Akpınar ise Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey (Düzey 3) Lisansı ve Kurumsal Yönetim Derecelendirme Lisansı için sınav ve eğitim koşullarını yerine getirmiş olup, lisans alma aşamasındadır. Yatırımcı İlişkileri Birimi 2016 yılı içinde yurt içinde ve yurt dışında toplam 15 roadshow ve konferansa katılmış, 600 ün üzerinde mevcut ve potansiyel yatırımcı ile görüşmüştür. Bu görüşmeler ve roadshowlarda kullanılan sunumların internet sitesinde yayınlanmasıyla pay sahiplerinin güncel eğilimler ve gelişmeler konusunda daha iyi bilgilendirilmesi hedeflenmektedir. 30 dan fazla toplantı düzenlenerek analistler ile birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra yıl içerisinde 4 kez çeyreksel bazda finansal sonuçların açıklandığı gün internet üzerinden yayın düzenlenerek yatırımcı ve analistlere bir sunum yapılmış; telekonferans yoluyla katılımcılardan gelen sorular Üst Yönetim ve Yatırımcı İlişkileri Birimi tarafından yanıtlanmıştır. Belirlenen tarih ve saatte yayına katılamayan yatırımcı ve analistler için söz konusu toplantının kayıtları, deşifrajlar, ilgili yatırımcı sunumları ve konuşma esnasında yönetime yönlendirilen sorular ve yanıtlar Koç Holding internet sitesinde yayınlanmıştır. Yatırımcıların güncel bilgileri takip edebilmelerini teminen Şirket internet sitesi, yatırımcı sunumları ve yatırımcı bültenleri düzenli olarak güncellenmiştir. Yatırımcılar için önem ihtiva eden açıklamalar, Kamuyu Aydınlatma Platformu nda (KAP) açıklanmasının ardından İngilizce çevirileri ile birlikte Şirket internet sitesinde yayınlanmıştır. Ayrıca, 2015 Aralık ayında Koç Holding Yatırımcı İlişkileri mobil uygulaması hayata geçirilerek, tüm yatırımcı ilişkileri içeriklerine mobil cihazlardan kolaylıkla ve anında ulaşma imkânı sağlanmıştır. Yatırımcı araçlarındaki güncellemeler, gerektikçe ya da azami olarak 3 er aylık dönemler itibarıyla yapılmaktadır. Yatırımcı taleplerinin yerine getirilmesinde düzenlemelere uyuma azami özen gösterilmekte olup, geçtiğimiz yıl Şirketimizle ilgili pay sahipleri haklarının kullanımı konusunda herhangi bir şikayet veya bu konuda bilgimiz dahilinde Şirketimiz hakkında açılan idari ve kanuni takip bulunmamaktadır. Yatırımcı İlişkileri Birimi ne çoğunluğu e-posta üzerinden analist ve yatırımcılardan şirket finansal raporlarına ve işkollarındaki gelişmelere ilişkin çok sayıda bilgi talebi iletilmiş ve tüm sorular kamuya açık bilgiler paralelinde yanıtlanmıştır. KURUMSAL YÖNETİM

152 148 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU 2.2. Pay Sahiplerinin Bilgi Edinme Haklarının Kullanımı Pay sahipleri arasında bilgi alma ve inceleme hakkının kullanımında ayrım yapılmamakta olup, ticari sır niteliğindekiler dışında tüm bilgiler pay sahipleri ile paylaşılmaktadır. Yatırımcı İlişkileri Birimi ne iletilen sorular, gizli ve ticari sır niteliğindeki bilgiler hariç olmak üzere, ilgili olduğu konunun en yetkili kişisi ile görüşülerek gerek telefon ile gerekse yazılı olarak cevaplandırılmaktadır. Bu raporun 3.1 numaralı bölümünde açıklandığı üzere, internet sitesinde pay sahipliği haklarının kullanımını etkileyebilecek her türlü bilgi ve açıklamaya güncel olarak yer verilmektedir. Esas Sözleşmemizde özel denetçi talep hakkı, bireysel bir hak olarak düzenlenmemiş olmakla birlikte, Türk Ticaret Kanunu nun 438 inci maddesi uyarınca her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olması halinde, bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, gündemde yer almasa bile, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, Genel Kurul dan isteyebilir. Bugüne kadar pay sahiplerinin bu yönde bir talebi olmamıştır. Ayrıca Şirket faaliyetleri, Genel Kurul da seçilen Bağımsız Denetçi tarafından periyodik olarak denetlenmektedir Genel Kurul Toplantıları Genel Kurul toplantılarımız; Türk Ticaret Kanunu, Genel Kurul İç Yönergemiz, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri ve Kurumsal Yönetim İlkeleri dikkate alınarak Koç Topluluğu Şirketleri Genel Kurulları için hazırlanan prosedürdeki esaslar çerçevesinde, pay sahibinin yeterli bilgilenmesine ve geniş katılımına imkân verecek şekilde gerçekleştirilmektedir yılı içinde bir Genel Kurul toplantısı yapılmıştır. 5 Nisan 2016 tarihinde %80,61 nisapla olağan Genel Kurul toplantısı gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantı için pay sahipleri tarafından herhangi bir gündem önerisi iletilmemiştir. Genel Kurul toplantılarımız, kamuya açık olarak yapılmaktadır. Toplantılar menfaat sahipleri ve medya tarafından izlenebilmektedir. Genel Kurul toplantımız Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından görevlendirilen Bakanlık Temsilcisi gözetiminde yapılmaktadır. Genel Kurul toplantılarına davet; Türk Ticaret Kanunu (TTK), Sermaye Piyasası Kanunu ve Şirket Esas Sözleşmesi hükümlerine göre, Yönetim Kurulu nca yapılmaktadır. Genel Kurul un yapılması için Yönetim Kurulu kararı alındığı tarihte KAP ve Elektronik Genel Kurulu Sistemi (EKGS) aracılığı ile gerekli açıklamalar yapılarak kamuoyu bilgilendirilmektedir. Genel Kurul toplantı ilanı, gerekli hukuki düzenlemelerde öngörülen usullerin yanında, mümkün olan en fazla sayıda pay sahibine ulaşmayı sağlayacak şekilde, adresinde yer alan internet sitemizde ve Merkezi Kayıt Kuruluşu nun e-şirket portalında en geç Genel Kurul toplantısından 21 gün önce yapılmaktadır. Genel Kurul toplantısı öncesinde gündem maddeleri ile ilgili olarak gerekli dokümanlar kamuya duyurularak, tüm bildirimlerde yasal süreçlere ve düzenlemelere uyulmaktadır. Genel Kurul gündem maddeleri çerçevesinde; yıllık faaliyet raporu, finansal tablolar, kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporu, kâr dağıtım önerisi, bağımsız denetim raporu, Esas Sözleşme de değişiklik yapılacaksa değiştirilen metnin eski ve yeni şekillerini içeren tadil tasarıları, Bilgilendirme Politikası, Ücret Politikası, Kâr Dağıtım Politikası, bağımsız olanlarla birlikte tüm Yönetim Kurulu üye adaylarının özgeçmişleri, Genel Kurul toplantısından 3 hafta öncesinde Şirket merkezi ve internet sitesinde pay sahiplerinin en kolay ulaşacağı şekilde incelemeye açık tutulmaktadır. Ayrıca gündem maddelerine ilişkin bilgilendirme dokümanlarında her bir gündem maddesi için detaylı açıklama yapılmakta, ilkelerde Genel Kurul toplantıları için öngörülen diğer bilgiler yatırımcılara sunulmaktadır. Genel Kurul toplantısında, gündemde yer alan konular tarafsız ve ayrıntılı bir şekilde, açık ve anlaşılabilir bir yöntemle aktarılarak pay sahiplerine eşit şartlar altında düşüncelerini açıklama ve soru sorma imkânı verilmektedir. Olağan Genel Kurulumuzda toplantı esnasında ortaklar, dinleyiciler ve toplantıya katılan basın mensupları tarafından sorulan sorulara Yönetim Kurulu Başkanı ve üst düzey yöneticilerimiz tarafından gerekli açıklamalarda bulunulmaktadır. 5 Nisan 2016 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında da ortaklarımız tarafından yöneltilen sorular toplantı esnasında cevaplandırılmıştır. Genel Kurul toplantısında cevaplandırılamaması sebebiyle Yatırımcı İlişkileri Birimi ne yazılı soru iletilmemiştir. Toplantılara katılımı kolaylaştırmak için, Genel Kurul toplantılarımız Şirket merkezinde yapılmakta ve toplantıya Elektronik Genel Kurul Sistemi (EGKS) aracılığıyla katılım imkanı bulunmaktadır. Esas Sözleşmemiz gerekli olduğu hallerde toplantıların pay sahiplerinin istekleri doğrultusunda şehrin başka bir yerinde yapılmasına da olanak sağlamaktadır. Genel Kurul toplantılarımızın yapıldığı mekan tüm pay sahiplerinin katılımına imkan verecek şekilde planlanmaktadır. Ayrıca, Genel Kurul toplantısında vekâletname yoluyla kendisini temsil ettirecek pay sahipleri için vekâletname örneği internet sitemizde, e-şirket portalında ve ticaret sicil gazetesi ilanı ile pay sahiplerinin kullanımına sunulmaktadır.

153 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 149 Toplantı tutanaklarına KAP tan, EGKS den, e-şirket portalından ve adresindeki internet sitemizden ulaşılabilmektedir. Ayrıca şirket merkezinde bu tutanaklar pay sahiplerimizin incelemesine açık olup; talep edenlere verilmektedir. Olağan Genel Kurul toplantılarında ilgili yıl içinde yapılan bağış ve yardımlar hakkında genel kurulda ayrı bir gündem maddesi ile bilgi verilmektedir. 5 Nisan 2016 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul Toplantısında 2016 yılı için bağış sınırı 20 milyon TL olarak belirlenmiş olup, bu kapsamda 2016 yılı içerisinde 3,5 milyon TL tutarında bağış ve yardım gerçekleştirilmiştir. Esas Sözleşmemizde azlığın yönetimde temsilini öngören veya zorlaştıran ya da azlığın sermayenin yirmide birinden daha düşük şekilde belirlenmesine yönelik herhangi bir hüküm bulunmamaktadır Kâr Payı Hakkı Şirketimiz kâr dağıtım politikası Sermaye Piyasası Düzenlemeleri ve Esas Sözleşmemizde yer alan hükümler çerçevesinde 2 Nisan 2014 tarihli Genel Kurul da belirlenmiş olup, sermayeyi temsil eden A ve B Grubu pay sahipleri için kâr payı dağıtımında imtiyaz söz konusu değildir yılında SPK düzenlemelerine göre yönetim kurulunda karar alınabilmesi için bağımsız yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun olumlu oyunun arandığı ancak söz konusu üyelerin olumsuz oy vermeleri nedeniyle kararın genel kurula bırakıldığı herhangi bir işlem bulunmamaktadır. Yönetim kontrolünü elinde bulunduran pay sahiplerinin, yönetim kurulu üyelerinin, idari sorumluluğu bulunan yöneticilerin ve bunların eş ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhrî hısımlarının bir kısmı, Şirketimiz ile benzer faaliyet konusu olanlar dahil diğer bazı Koç Topluluğu şirketlerinde yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmaktadırlar yılı içerisinde, söz konusu kişiler ile halka açık şirket veya bağlı ortaklıkları arasında çıkar çatışmasına neden olabilecek önemde bir işlem söz konusu olmamıştır Oy Hakları ve Azlık Hakları Şirketimizde oy hakkının kullanılmasını zorlaştırıcı uygulamalardan kaçınılmakta; tüm pay sahiplerine eşit, kolay ve uygun şekilde oy kullanımı imkânı sağlanmaktadır. Koç Holding in payları A ve B grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Her bir A grubu nama yazılı payın Genel Kurul da 2 oy hakkı vardır. Ancak Esas Sözleşme değişikliği ile ibra ve sorumluluk davası açılmasını içeren kararlarda bütün payların 1 oy hakkı vardır. Şirketimiz Esas Sözleşmesi nde A grubu imtiyazlı payların Yönetim Kurulu nda aday gösterme imtiyazı bulunmamaktadır. Esas Sözleşme değişikliğini gerektiren durumlarda, TTK uyarınca gerekli olduğu hallerde A grubu imtiyazlı pay sahipleri toplantısı yapılır ve Genel Kurul ca alınan kararlar imtiyazlı pay sahipleri toplantısında onaylanır. Şirket çıkarılmış sermayesinin %26,77 sini temsil eden A grubu paylar toplam oy hakkının %42,23 üne sahiptir. Her biri 1 oy hakkına sahip olan ve sermayenin %73,23 ünü temsil eden B grubu paylar ise toplam oy hakkının %57,77 sine sahiptir. Koç Holding A.Ş. nin beraberinde bir hakimiyet ilişkisini de getiren karşılıklı iştirak ilişkisi bulunmamaktadır. Kâr dağıtım politikası ve yıllık kâr dağıtım önerisi faaliyet raporunda yer almakta, Genel Kurul da ortakların bilgisine sunulmakta, ayrıca kâr dağıtım tarihçesi ve sermaye artırımlarına ilişkin detaylı bilgiler ile birlikte Şirketimizin internet sitesinde kamuya duyurulmaktadır yılında ortaklara %29,1 oranında brüt kâr payı dağıtılmıştır. Kâr Dağıtım Politikası Şirketimiz Türk Ticaret Kanunu hükümleri, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri, Vergi Düzenlemeleri ve diğer ilgili düzenlemeler ile Esas Sözleşmemizin kâr dağıtımı ile ilgili maddesi çerçevesinde kâr dağıtımı yapmaktadır. Kâr dağıtımında, Kurumsal Yönetim İlkeleri ne uygun olarak pay sahipleri ve Şirket menfaatleri arasında dengeli ve tutarlı bir politika izlenmektedir. İlke olarak, ilgili düzenlemeler ve finansal imkânlar elverdiği sürece, piyasa beklentileri, uzun vadeli topluluk stratejimiz, Şirketimiz, iştirak ve bağlı ortaklıklarının sermaye gereksinimleri, yatırım ve finansman politikaları, kârlılık ve nakit durumu dikkate alınarak Sermaye Piyasası Düzenlemeleri çerçevesinde hesaplanan dağıtılabilir dönem kârının asgari %5 i pay sahiplerine nakden dağıtılır. Esas Sözleşmemizin 19 uncu maddesi çerçevesinde, vergi öncesi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe, mali yükümlülükler ve Sermaye Piyasası Düzenlemelerine göre ayrılan birinci temettüden sonra kalan tutar üzerinden Genel Kurul da alınacak karar çerçevesinde en çok %2 oranında Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na pay verilir. Ayrıca, Sermaye Piyasası Düzenlemeleri çerçevesinde belirlenen birinci temettüye halel gelmemek şartıyla, vergi öncesi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe, mali yükümlülükler ve ödenmiş sermayenin %5 i indirildikten sonra kalan tutarın %3 ü intifa senedi sahiplerine tahsis edilir. Ancak intifa senedi sahiplerine ödenecek pay, safi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe ve SPK düzenlemelerine göre hesaplanan birinci temettü indirildikten sonra kalan tutarın 1/10 undan fazla olamaz. KURUMSAL YÖNETİM

154 150 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU Türk Ticaret Kanunu na göre ayrılması gereken yedek akçeler ile yukarıda pay sahipleri için belirlenen kâr payı ayrılmadıkça; başka yedek akçe ayrılmasına, ertesi yıla kâr aktarılmasına ve intifa senedi sahiplerine ve Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na kârdan pay dağıtılmasına karar verilemeyeceği gibi, pay sahipleri için belirlenen kâr payı nakden ödenmedikçe bu kişilere kârdan pay dağıtılamaz. Kâr dağıtımının Genel Kurul toplantısını takiben en geç bir ay içinde yapılması amaçlanmakta olup, kâr dağıtım tarihine Genel Kurul karar vermektedir. Genel Kurul veya yetki verilmesi halinde Yönetim Kurulu, Sermaye Piyasası Düzenlemelerine uygun olarak kâr payının taksitli dağıtımına karar verebilir. Şirket Esas Sözleşmesi ne göre; Yönetim Kurulu, Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş olmak ve Sermaye Piyasası Düzenlemelerine uymak kaydı ile kâr payı avansı dağıtabilir Payların Devri Esas Sözleşmemizin 9 uncu maddesinde payların devir esasları düzenlenmiş olup, borsada işlem gören B grubu pay sahiplerinin paylarını serbestçe devretmesini zorlaştırıcı uygulamalar veya pay devrini kısıtlayan hükümler mevcut değildir. Borsada işlem görmeyen A Grubu payların devredilebilmesi ancak Şirket Yönetim Kurulu nun onayı ile mümkündür. Şirket Yönetim Kurulu, devredene, paylarını, başvurma anındaki gerçek değeriyle, kendi veya diğer pay sahipleri ya da üçüncü kişiler hesabına almayı önererek, onay istemini reddedebilir. BÖLÜM III - KAMUYU AYDINLATMA VE ŞEFFAFLIK 3.1. Kurumsal İnternet Sitesi ve İçeriği Koç Holding internet sitesinde ( Türkçe ve İngilizce olarak hem güncel hem de geçmişe dönük bilgiler yer almaktadır. Mevcut ve potansiyel yatırımcılara ve aracı kuruluşlara daha kapsamlı bilgi akışının sağlanmasını teminen internet sitesinde ayrı bir yatırımcı ilişkileri bölümü yer almakta olup, SPK Kurumsal Yönetim İlkeleri nde öngörülen bilgilerin tamamı internet sitesinde yatırımcılarımızın bilgisine sunulmaktadır. İnternet sitemizin yönetimine ilişkin esaslar Bilgilendirme Politikamızda yer almaktadır. Ayrıca Şirketimiz antetli kağıdında internet adresimize yer verilmiştir Faaliyet Raporu Koç Holding faaliyet raporu, kamuoyunun Şirket in faaliyetleri hakkında tam ve doğru bilgiye ulaşmasını sağlayacak ayrıntıda, SPK Kurumsal Yönetim İlkeleri nde öngörülen bilgileri içerecek şekilde hazırlanmaktadır. BÖLÜM IV - MENFAAT SAHİPLERİ 4.1. Menfaat Sahiplerinin Bilgilendirilmesi Holding şirketi niteliğinde olması nedeniyle, Şirketimiz müşteriler, bayiler gibi üçüncü taraflarla doğrudan temasta bulunmamakla birlikte, iştirakleri dolayısıyla geniş bir menfaat sahibi grubu ile ilişki içerisindedir. Şirketimiz ile ilgili menfaat sahipleri, kendilerini ilgilendiren hususlarda düzenli olarak toplantılara davet edilerek veya gerekli durumlarda kurum içi internet sitesi ve elektronik iletişim araçları kullanılarak bilgilendirilmektedir. Kamuya ilişkin bilgilendirmeler basın buluşmaları, basın bültenleri ve röportajlar ile yapılmakta; yayınlanan basın bültenleri eş zamanlı olarak kurumsal internet sitesi ve kurumsal sosyal medya hesaplarından duyurulmaktadır. Çalışanlar ise duyuru ve düzenlenen çeşitli organizasyonlar ile düzenli olarak bilgilendirilmektedir. Ayrıca Genel Kurul toplantılarımızın tüm menfaat sahiplerine açık olması, internet sitemizde detaylı olarak verilen bilgiler, kapsamlı faaliyet raporlarımız, basın açıklamalarımız ve şeffaflığı esas alan bilgilendirme politikamız kapsamındaki uygulamalarımız ile sadece pay sahiplerinin değil, tüm menfaat sahiplerinin bilgilendirilmesi amaçlanmaktadır. Topluluk çapında çalışanlarımızın erişimi olan intranetimizde önemli duyurular, yönetim değişiklikleri ve basın açıklamaları yayınlanmaktadır. Ayrıca Kurumsal İletişim Birimi, çalışanlarla iletişimin artırılması amacıyla kamuoyu tarafından da takip edilen Bizden Haberler isimli periyodik bir kurumsal dergi yayınlamaktadır. Ülkemizin farklı bölgelerinde bulunan Topluluk şirketlerimizin bayileri ile bir araya gelerek, görüş alışverişinde bulunulması ve fikir üretmesi amacıyla düzenlenen Anadolu Buluşmaları isimli bayi toplantılarına Yönetim Kurulu Başkanımız, CEO ve Koç Holding üst düzey yöneticileri katılmakta, bayilere Topluluktaki güncel gelişmelerle ilgili bilgi verilmekte ve bayilerin fikirleri ilk elden alınmaktadır. Anadolu Buluşmaları toplantıları on yılı aşkın süredir devam etmektedir. Bu toplantıların yanı sıra şirketlerimiz de düzenli olarak gerçekleştirdikleri genel veya bölgesel toplantılar ile kendi bayileri ile ilişkilerini üst seviyede sürdürmektedir. Menfaat sahiplerinin, düzenlemelere aykırı uygulamalar ve etik açıdan uygun olmayan işlemleri şirket internet adresi olan de yer alan iletişim formundan veya Şirket intranet sitelerinde yer alan ihbar hattı aracılığı ile inceleme neticesi Denetimden Sorumlu Komite ye sunulmak üzere Denetim Grubu Başkanlığı na iletmesi mümkündür.

155 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU Menfaat Sahiplerinin Yönetime Katılımı Topluluk şirketleri yıl içerisinde hem bayiler hem de tedarikçileriyle geniş kapsamlı toplantılar düzenlemekte ve karşılıklı fikir alışverişleri sağlamaktadır. Bu toplantılar neticesinde bayilerin ve tedarikçilerimizin önerileri üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Koç Holding, periyodik olarak yapılan bayi ve müşteri memnuniyeti anketlerinde ulaşılan sonuçları faaliyetlerinde dikkate almaktadır. Müşteri ve bayi memnuniyetine yönelik iyileştirme hedefleri Şirket yönetimlerinin performans hedeflerine yansıtılmaktadır. Çalışanlarla ilgili olarak, Topluluk şirketleri yıl boyunca yaptıkları muhtelif toplantılarda çalışanlarını dinlemekte, şirket uygulamaları ve stratejileri hakkında görüşlerini almaktadır. Ayrıca her sene Topluluk genelinde uygulanan Çalışan Bağlılığı anketleri ile çalışanların uygulamalarla ilgili değerlendirmeleri alınmakta, bağlılık ve memnuniyetleri ölçülmektedir. Anket neticeleri şirket faaliyetlerinde göz önünde bulundurularak iyileştirme hedefleri genel müdürlerin performans kartlarına eklenmektedir İnsan Kaynakları Politikası Kurucumuz merhum Vehbi Koç un belirttiği şekli ile En Değerli Varlığımız İnsan Kaynağımızdır ifadesi Koç Topluluğu nun insan kaynaklarına temel yaklaşımını özetlemektedir. Bu doğrultuda, Koç Topluluğu, sürdürülebilir büyüme için yüksek katma değer yaratan, alanının en başarılı profesyonellerinin çalıştığı, tüm paydaşlarının faaliyetlerinin bir parçası olmaktan gurur duyduğu, Türkiye nin en çok beğenilen ve tercih edilen kurumu olmayı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için Şirketimiz İnsan Kaynakları Politikaları çerçevesinde, Koç Topluluğu nu ileriye götürecek en nitelikli gençleri ve tecrübeli profesyonelleri bünyemize kazandırmayı, Rekabetçi ücret politikaları ve yüksek performans standartları ile başarıyı ödüllendirmeyi, Çalışanların sürekli gelişimi için yatırım yapmayı, Tüm İnsan Kaynakları uygulamaları ile fırsat eşitliği sağlamayı, Kariyer fırsatları ve ödüllendirme süreçleri ile çalışanların şirkete olan bağlılığını artırmayı, Çalışma barışının sürekliliğini sağlamayı, Uygulanan tüm insan kaynakları sistemlerinde adil, objektif ve şeffaf olmayı ilke olarak benimsemiştir. Koç Topluluğu, çalışanlarına değer verir ve çalışan haklarına saygılı davranır. Tüm çalışanlar, iş sözleşmeleri ve şirket ile çalışanın karşılıklı sorumluluklarının, çalışma standartlarının tanımlandığı Personel Yönetmeliği ile işe alımdan itibaren insan kaynaklarına yönelik tüm süreçler hakkında detaylı ve şeffaf şekilde bilgilendirilirler. Çalışanların hakları, insan hakları ilkeleri, yürürlükteki mevzuat, iş sözleşmeleri, personel yönetmelikleri ve etik kurallar kapsamında yönetilir. Koç Holding İnsan Kaynakları Direktörlüğü, Topluluk ta uygulanan İnsan Kaynakları süreçleri ile ilgili stratejileri, temel politika ve prensipleri belirlemek ve Topluluk çalışanlarıyla ilişkileri yürütmek üzere görev yapmaktadır. Koç Holding İnsan Kaynakları Direktörlüğü fonksiyonel olarak yapılanmış 4 ayrı bölümden oluşur. İnsan Kaynakları Direktörlüğü bölüm sorumluları ve ana sorumlulukları aşağıdaki gibidir: İnsan Kaynakları Direktörü: Özgür Burak Akkol İnsan Kaynakları Koordinatörü (Ücret, Performans, Koç Holding): Fatih Ay İnsan Kaynakları Koordinatörü (Organizasyonel Gelişim, Eğitim, İşe Alım): Önder Korkmaz İnsan Kaynakları Koordinatörü (Proje ve Sistem Geliştirme): Özgür Barut Endüstri İlişkileri Koordinatörü: İlber Aydemir İnsan Kaynakları Birimi, insan kaynakları politikaları çerçevesinde, işin niteliklerine uygun adayların belirlenmesini, çalışan yetkinliklerinin göz önüne alınmasını, değerlendirmelerin uygun değerlendirme araçları ile ayrımcılık yapmadan gerçekleşmesini ve çalışanların işe alım sonrasındaki çalışma hayatları boyunca fırsatlardan eşit şekilde yararlanmalarını sağlamaktadır. Çalışanlardan ayrımcılık konusunda gelen herhangi bir şikayet bulunmamaktadır. KURUMSAL YÖNETİM

156 152 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU Çalışanlar işe alım sürecinde, detaylı olarak yapacakları görev ve insan kaynakları süreçleri hakkında bilgilendirilirler. İşe alım sonrasındaki insan kaynakları süreçleri çalışanların da katılımı ile entegre bir şekilde yönetilmekte; çalışanlar görev tanımları ve dağılımı ile performans ve ödüllendirme kriterleri hakkında bilgilendirilmektedir. Çalışanların performansları değerlendirilmekte, yetkinlikleri ölçülmekte ve gelişim ve kariyer planları yapılmaktadır. Yapılan işler, belirli bir sistem çerçevesinde değerlendirilerek iş büyüklükleri tespit edilmektedir. İş değerlendirme sürecinde Topluluğun faaliyette bulunduğu her alanda, tüm işlerin, kurum hedeflerine ulaşılmasında yapılan katkı ve sorumluluk seviyelerine göre göreceli olarak sıralanmasını sağlayan uluslararası bir sistem kullanılmaktadır. İş büyüklüklerine göre belirlenen kademeler, çalışanların ücret ve kariyer yönetimlerinde objektif değerlendirmelerin yapılmasına imkân vermektedir. Yapılan düzenli piyasa analizleri ile rekabetçi ve adil bir ücret politikası uygulanması sağlanmaktadır. Şirket in yüksek performansa ulaşmasını teşvik eden prim sistemleri uygulanmaktadır. Ücret politikasına ilaveten, çalışanlara pozisyon veya kademe bazlı olarak çeşitli yan haklar sağlanmaktadır. Esnek Yan Fayda Uygulaması ile ise, farklı nesil ve ihtiyaçlara hitap eden geniş yan fayda seçenekleri sunulmaktadır. İnsan Kaynakları Politikası ve uygulamaları ile ilgili detaylı bilgiler Faaliyet Raporunun 40 ıncı sayfasında bölümünde yer almaktadır. platformu tüm çalışanlarımız için İK politikalarının uygulanmasına yönelik sistemlere tek bir çatı altında ulaşabilme imkânı sağlamaktadır. Çalışan bilgilerinin yönetildiği bu platform, aynı zamanda çalışanlarımız ile iletişim ortamı olarak kullanılmakta, İnsan Kaynakları politika, uygulama ve duyuruları şeffaf bir şekilde buradan paylaşılmaktadır. üzerinde, Topluluk genelinde elektronik ortamda yürütülen Performans Yönetim Sistemi ile etkin bir hedef yayılımı yapılarak şirket hedeflerinin çalışanlara yayılması sağlanmakta; çalışanların hedefleri gerçekleştirmedeki başarılarının ölçülmesi, ödüllendirilmesi, yetkinliklerinin belirlenerek ileriye yönelik bireysel gelişimlerinin planlanması temin edilmektedir. Sürecin her aşamasında, çalışanlarımızla sağlanan güçlü iletişim, karşılıklı geri bildirim ve mutabakat, sistemin temel esaslarını oluşturmaktadır. Topluluk şirketlerimizde, fırsat eşitliği çerçevesinde, ilerleme potansiyeli yüksek çalışanlar performansları ve her seviyedeki pozisyon için yetkinliğe dayalı değerlendirme sonuçları dikkate alınarak belirlenmekte ve gelişimleri takip edilmektedir. Ayrıca çalışanların üst yönetim liderlik potansiyeli, Değerlendirme Merkezi araçları kullanılarak adil bir şekilde değerlendirilmekte ve gelecekte üst yönetim rollerinde görev alabilecek çalışanlar nesnel kriterler ile tespit edilmektedir. Değerlendirme sonuçları, yıllık İnsan Kaynakları Planlama Toplantıları nda şirketlerin katılımı ile incelenmekte ve tüm çalışanlar hakkında bilgi alışverişi yapılmaktadır. Ayrıca bu toplantılarda yedekleme planları da gözden geçirilmektedir. Topluluğumuzun gelecekteki başarılarında önemli rol oynayacağına inandığımız yetenekli liderleri belirleyip gelişimlerini sağladığımız özel bir Yetenek Yönetimi Programı uygulanmaktadır. Bu programdaki çalışanlarımız eğitimler dışında; üstattan öğrenme, proje çalışmalarına katılma, kurumsal koçluk alma, farklı fonksiyon ve pozisyonları tanıma, uzmanlıklarını paylaşma gibi çeşitli gelişim olanaklarından faydalanmaktadır. Ayrıca LEAD Liderlik Programları ile tüm çalışanların farklı seviyelerdeki liderlik ihtiyaçlarını karşılayacak eğitim programları sunulmaktadır. Toplu iş sözleşmesine tabi sendikalı işyerlerimizde yasal düzenlemeler çerçevesindeki sayılarda sendika işyeri temsilcileri bulunmaktadır. Koç Holding İnsan Kaynakları Direktörlüğü, Topluluk şirketlerinin İnsan Kaynakları ve Endüstri İlişkileri birimleri ve işyerlerimizde örgütlü sendikaların temsilcilikleri, şube ve merkez yönetimleri ile çalışma barışının sürekliliğinin sağlanması hedefini gözetmektedir. Endüstri İlişkileri alanında, toplu sözleşme hükümlerinin ve çalışma mevzuatının çalışanlarımıza tam ve eksiksiz uygulanması ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılması amacıyla Endüstri İlişkileri Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştur. Kurul, yıl içinde çeyrek bazında ve şirketlerimizin ihtiyacı doğrultusunda belirlenen gündemle toplanmaktadır. Yine çalışma mevzuatı ve Topluluk İnsan Kaynakları politika ve prosedürlerinin doğru uygulanmasını temin etmek adına çalışma hayatının farklı disiplinlerine ilişkin ayrıntılı teknik eğitimlerle, yeni düzenlemelerle ilgili bilgilendirme ve eğitimler de düzenli olarak geliştirilmektedir.

157 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 153 Topluluğumuz, işyerinde ve işbaşında, iş sağlığı ve güvenliğini tam anlamıyla sağlamayı hedeflemiştir. Bu amaçla, çalışanlar Topluluk ve işletme seviyelerinde konulan kural ve talimatlar hakkında bilgilendirilir, bunlara uygun hareket eder ve gerekli önlemleri alırlar. Ayrıca işyerlerimizde gerekli eğitimler düzenli olarak çalışanlara verilir, eğitim içerikleri uygulama ve gelişmelere göre gözden geçirilir. Bunlara ek olarak tüm işyerlerimizde risk değerlendirmeleri yasal düzenlemelere uygun olacak şekilde zamanında tamamlanır. Çalışanlarımızın sağlık ve güvenliğine verdiğimiz önemin yanı sıra mevzuatlara uyum prensibimiz doğrultusunda kurulan İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinasyon Kurulu, çalışmalarını düzenli olarak geliştirerek sürdürmektedir. Bu iş birliği ile Topluluk genelinde uygulamaları düzenli olarak gözden geçirmek, gerekli geliştirme ve yaygınlaştırma çalışmalarını gerçekleştirmek, Topluluk içerisinde geliştirilen iyi uygulamaların diğer Topluluk şirketlerince de benimsenmesini ve yüksek iş güvenliği standartları belirlenmesini sağlamak hedeflenmektedir. Bu hedefler çerçevesinde, Koç Topluluğu nda İş Sağlığı ve Güvenliği alanında kurul toplantıları, seminer ve eğitimler artarak devam etmektedir. İş kazası raporlamaları merkezi olarak her yıl toplanmakta ve konsolide edilerek takip edilmektedir. Her yıl düzenli olarak yapılan, uzman kuruluşlar tarafından uygulanan anketlerle çalışanlarımızın bağlılık ve memnuniyeti ölçülmekte, bağlılığa etki eden unsurlar incelenmektedir. Aynı zamanda gerçekleştirilen bu anketler ile insan kaynakları uygulamaları ve çalışanların yönetimine ilişkin konularda çalışan görüşleri alınmaktadır. Bu doğrultuda, Topluluk şirketlerine çalışan bağlılığını artırıcı hedefler verilmekte, iyileştirme faaliyetleri yakından izlenmekte ve çalışanların yönetime katılımı desteklenmektedir. Bu süreç ile temel hedefimiz, en önemli sermayemiz olarak gördüğümüz çalışanlarımızın daha bağlı ve mutlu çalışabilecekleri verimli bir çalışma ortamı yaratmaktır. Hem çalışma hayatı, hem de çalışma hayatı sonrası düşünülerek fayda yaratmak amacıyla oluşturulan ve detayları faaliyet raporunun 42 nci sayfasında açıklanan KoçAilem Programı, Koç Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı ile Koç Topluluğu Spor Kulübü bu kapsamda yürütülen uygulamalardan birkaçıdır Etik Kurallar ve Sosyal Sorumluluk Koç Holding ve Topluluk şirketleri, kurumsal sosyal sorumluluk alanındaki genel yaklaşımlarını, kurucusu Vehbi Koç un Ülkem varsa, ben de varım ilkesini temel alarak sürdürmektedir. Bu doğrultuda Koç Topluluğu, kuruluşundan bu yana, içinde geliştiği ve büyüdüğü toplumdan aldığı gücü ve yarattığı birikimi, aynı topluma katkı sağlayacak ve değer yaratacak projeler ile faydaya dönüştürmek için çalışmaktadır. Koç Topluluğu, kurumsal sosyal sorumluluğu iş yapış biçimi olarak sahiplendiğini, 2006 yılında bu alanda resmi ve uluslararası bir çerçeve oluşturan Küresel İlkeler Sözleşmesi ni (UN Global Compact) imzalayarak da teyit etmiştir. Koç Topluluğu, yalnızca sağladığı istihdam, yarattığı değer ve ödediği vergiler ile değil, sürdürülebilirlik yönetimi ile entegre kurumsal sosyal sorumluluk anlayışı ile de önemli bir toplumsal misyonu üstlenmektedir. Çalışma hayatı, çevre dostu uygulamalar, değer zinciri ve toplumsal gelişim konuları Koç Topluluğu nun temel sürdürülebilirlik yönetimi alanları olarak politika ve hedefler ışığında, kendi uzmanlık organizasyonu tarafından, uluslararası normlar uyarınca oluşturulmuş sistem ve süreçler takip edilerek yönetilmektedir. Elde edilen performansın değerlendirilmesinde Koç Topluluğu Sürdürülebilirlik Performansı Değerlendirme ve Raporlama Sistemi kullanılmaktadır yılında faaliyete geçen sistem ile Topluluk ve bağlı şirketlerin dönemsel performansları öncelikli alanlarda oluşturulmuş yüzlerce anahtar performans kriteriyle değerlendirilmektedir. Elde edilen sonuçlar, GRI Standardı raporlama gerekliliklerine ve Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi uyarınca Koç Topluluğu paydaşlarının değerlendirilmesine sunulması adına periyodik olarak raporlanmaktadır. Koç Topluluğu Kurumsal Sosyal Sorumluluk Raporu, 2006 yılından başlayarak, ilki 2 yıllık, devamında da yıllık dönemler itibarıyla hazırlanmış olup, 2014 yılından itibaren Koç Holding Sürdürülebilirlik Raporu olarak yayınlanmıştır. Rapor, Koç Holding internet sitesinde kamuoyu ile paylaşılmaktadır. Koç Topluluğu şirketlerinin insan hakları, çalışan hakları, çevre, etik değerler ve toplumsal gelişim başlıkları altında performansına dair detaylı bilgiye adresinden paylaşılan bu raporlardan ulaşılabilir. KURUMSAL YÖNETİM

158 154 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU Bu çalışmaları daha da ileriye götürmek amacıyla 2014 yılı içerisinde Koç Topluluğu şirketlerinin entegre bir strateji çerçevesinde sürdürülebilir iş modellerini geliştirmelerini amaçlayan Koç Topluluğu Sürdürülebilirlik Yönetimi Projesi başlatılmıştır yılında Koç Topluluğu sürdürülebilirlik öncelik alanları çalışanların katılımıyla belirlenmiştir. Koç Holding, hesaplanmaya başlandığı 2014 yılından bu yana, kurumsal sürdürülebilirlik performansları üst seviyede olan şirketlerin yer aldığı Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi ne dahil olmaktadır. Etik Kurallar Koç Topluluğu, çalışanlarıyla birlikte, müşterilerinin tatminini sağlayarak sağlıklı gelişmeyi, evrensel kalite ve standartlarda ürün ve hizmetler sunmayı amaçlar; bu suretle ülkesi, müşterileri, ortakları, bayileri ve yan sanayii için güvenilirlik, devamlılık ve saygınlık simgesi olmayı hedefler. Koç Topluluğu nun Değerleri bu hedeflere ulaşmada izlenecek yola ışık tutmakta olup; internet sitesi aracılığıyla kamu ile paylaşılmıştır. Bu değerlerimizin tüm çalışanlarımıza aynı etkinlikle yaygınlaştırılması ve gelecek nesillere aktarılmasının teminat altına alınması amacıyla Etik Davranış Kuralları ve Uygulama Prensipleri 11 Ekim 2010 tarihinde şirketlerimize duyurularak yazılı hale getirilmiş ve tüm Koç Topluluğu çalışanlarına duyurulmuştur. Koç Topluluğu Etik Davranış Kuralları ve Uygulama Prensipleri, tüm Topluluk şirketleri için bağlayıcı olup, çalışanların müşterilerle, devletle, hissedarlarla, rakiplerle, tedarikçi, bayi, yetkili satıcı ve servislerle olan ilişkilerini düzenlemektedir. İşe yeni giren tüm çalışanlar personel yönetmeliğinin bir eki olan bu kural ve uygulama prensipleri hakkında bilgilendirilmekte; ayrıca, çalışanlarımız bu kaynağa dahili portal üzerinden erişebilmektedirler. Koç Topluluğu Etik Davranış Kuralları ve Uygulama Prensipleri Koç Holding in internet sitesi üzerinden kamuoyuyla da paylaşılmıştır. Toplumsal Yatırımlar Koç Holding ve Topluluk şirketleri, Türkiye de hem ticari hem de sosyal hayatta kurumsallaşmanın ilk örneklerini sergileyen Vehbi Koç un kazandırdığı sosyal sorumluluğa kurumsal bakış açısını, iş yapış şekli ve toplumsal projelerine yansıtmaktadır. Faaliyet raporumuzun Kurumsal Sosyal Sorumluluklar bölümünde Koç Holding A. Ş. ve Türkiye nin ilk özel vakfı olan Vehbi Koç Vakfı ( Vakıf ) tarafından 2016 yılı içinde yürütülen Sosyal Sorumluluk projeleri hakkında kapsamlı bilgiye yer verilmiştir. BÖLÜM V YÖNETİM KURULU 5.1. Yönetim Kurulu nun Yapısı ve Oluşumu Aşağıdaki tabloda, CEO Levent Çakıroğlu dışında tamamı SPK Kurumsal Yönetim İlkelerinde yapılan tanımlamaya göre icrada görev almayan mevcut Yönetim Kurulu Üyelerimiz hakkındaki bilgiler özetlenmektedir. Yönetim kurulu üyelerimizin tamamı 5 Nisan 2016 tarihli Genel Kurulumuzda, 2016 yılı faaliyetlerinin görüşüleceği Genel Kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere seçilmiştir. Etik Davranış Kuralları nın uygulanması ve kurallara uyum sürecinin gözetimi Koç Holding Etik Davranış Kurulu ile şirketlerimizde ayrı ayrı oluşturulan Etik Davranış Kurulları ile yürütülmektedir. Koç Topluluğu Etik Davranış Kuralları nda güncelleme ve değişiklik ihtiyacı doğması durumunda Koç Holding Etik Davranış Kurulu ilgili güncelleme ve değişikliği Koç Holding Yönetim Kurulu nun onayına sunmaktadır.

159 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 155 ADI SOYADI GÖREVİ SON DURUM İTİBARIYLA ORTAKLIK DIŞINDA ALDIĞI GÖREVLER Mustafa Rahmi Koç Mehmet Ömer Koç Yıldırım Ali Koç Semahat S. Arsel Temel K. Atay Dr. Bülent Bulgurlu Caroline Nicole Koç Şeref Başkanı Başkan Başkan Vekili Üye Üye Üye Üye Yönetim Kurulu Üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Yönetim Kurulu Üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Yönetim Kurulu Üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Yönetim Kurulu Üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Yönetim Kurulu Üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Yönetim Kurulu Üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Yönetim Kurulu Üyeliği ve komite üyeliği İpek Kıraç Üye Yönetim Kurulu Üyeliği Levent Çakıroğlu Prof. Dr. John H. McArthur Üye, CEO Üye Yönetim Kurulu Üyeliği ve komite üyeliği Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği Üniversite Öğretim Görevlisi Prof Dr. Heinrich Karl Pierer Von Esch Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği Peter Denis Sutherland Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği BAĞIMSIZ YÖNETİM KURULU ÜYESİ OLUP OLMADIĞI Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Bağımsız Üye Değil Dr. Kwok King Victor Fung Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği Bağımsız Üye Muharrem Hilmi Kayhan Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Üyeliği Bağımsız Üye Kutsan Çelebican Üye Danışman, Arçelik A.Ş. ve Tüpraş A.Ş. de bağımsız yönetim kurulu üyeliği, komite üyeliği ve başkanlığı Bağımsız Üye Mustafa Kemal Olgaç Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği Bağımsız Üye Jacques Albert Nasser Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği Bağımsız Üye Anne Marie Alice Lauvergeon Üye Grup dışı şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeliği Bağımsız Üye YER ALDIĞI KOMİTELER VE GÖREVİ Yürütme Komitesi Üyesi Yürütme Komitesi Başkanı Yürütme Komitesi Üyesi Yürütme Komitesi Üyesi Yürütme Komitesi Üyesi; Risk Yönetimi Komitesi Üyesi Kurumsal Yönetim Komitesi Üyesi; Aday Gösterme ve Ücret Komitesi Üyesi Denetimden Sorumlu Komite Üyesi; Risk Yönetimi Komitesi Başkanı; Aday Gösterme ve Ücret Komitesi Başkanı Denetimden Sorumlu Komite Başkanı, Kurumsal Yönetim Komitesi Başkanı KURUMSAL YÖNETİM Yönetim Kurulu Üyelerimizin özgeçmişleri internet sitemizde ve faaliyet raporumuzun numaralı sayfalarında yer almaktadır.

160 156 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU Yönetim Kurulu Başkanlığı ve CEO görevleri ayrı kişiler tarafından yerine getirilmektedir. Yönetim Kurulu üyelerinin Şirket işleri için gereken zamanı ayırmalarına özen gösterilmekte olup, Şirket dışında başka görev veya görevler almasına ilişkin bir sınırlandırma bulunmamaktadır. Yönetim Kurulu Üyelerinin iş deneyimleri ve sektörel tecrübelerinin Yönetim Kurulu na önemli katkısı dolayısıyla böyle bir sınırlandırmaya ihtiyaç duyulmamaktadır. Genel Kurul öncesinde üyenin özgeçmişi ile birlikte, Şirket dışında yürüttüğü görevler de pay sahiplerinin bilgisine sunulmaktadır. 5 Nisan 2016 tarihli Genel Kurul öncesi Aday Gösterme ve Ücret Komitesi ne sunulan 6 bağımsız üye adayının tamamının adaylık beyanları ve özgeçmişleri, 4 Şubat 2016 tarihli Komite ve Yönetim Kurulu toplantılarında değerlendirilerek, söz konusu kişilerin bağımsız üye adayı olarak belirlenmelerine karar verilmiştir. Bağımsız Yönetim Kurulu üye adaylarının tamamının bağımsızlık beyanlarına faaliyet raporunda yer verilmiş olup, bu beyanlarda SPK Kurumsal Yönetim İlkeleri nde belirlenen Gelir Vergisi Kanunu na göre Türkiye de yerleşik olma dışındaki tüm kriterlere uyum sağlandığı belirtilmiştir. Gelir Vergisi Kanunu na göre Türkiye de yerleşik olma koşulu ise Tebliğ de arandığı şekliyle bağımsız üyelerin yarısı tarafından sağlanmıştır. Bağımsız üye adaylarına ilişkin olarak SPK nın olumlu görüşü alınarak Genel Kurul da seçim gerçekleştirilmiştir. Bağımsız Yönetim Kurulu üyelerinin tamamı yukarıda açıklanan hususları içeren bağımsızlık beyanlarını Kurumsal Yönetim Komitesi ne sunmuş olup, 2016 yılı faaliyet dönemi itibarıyla bağımsızlığı ortadan kaldıran bir durum ortaya çıkmamıştır. Yönetim kurulumuz nezdinde bilgi birikimi, tecrübe ve görüş açısı bakımından çeşitliliğin sağlanmasının Şirket in faaliyetlerine ve yönetim kurulunun etkin çalışmasına olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Yönetim kurulunda kadın yönetim kurulu üyelerinin oranı %22 dir Yönetim Kurulu nun Faaliyet Esasları Yönetim Kurulu toplantılarının gündemi, Şirket Esas Sözleşmesi nin açıkça Yönetim Kurulu kararına bağlanmasını emrettiği hususların, ilgili birimlerce Şirket üst yönetimi ve Yönetim Kurulu üyelerine bildirilmesiyle belirlenmektedir. Bunun dışında, Yönetim Kurulu üyelerinden herhangi birisinin belirli bir konuya ilişkin karar alınması hususunu, Şirket üst yönetimine bildirmesiyle de toplantı gündemi belirlenmektedir. Şirket Yönetim Kurulu nda görüşülmesi istenen konular, Genel Sekreterlik bölümünde toplanmakta ve konsolide edilerek gündem oluşturulmaktadır. Koç Holding A.Ş. Yönetim Kurulu toplantılarının gündeminin belirlenmesi, TTK nun 390. maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde alınan Yönetim Kurulu kararlarının hazırlanması, Yönetim Kurulu üyelerinin bilgilendirilmesi ve iletişimin sağlanması amacıyla Koç Holding Genel Sekreterliği görevlendirilmiştir. Yönetim Kurulu, işlerin gerektirdiği ölçüde toplanmaktadır. Yönetim Kurulu 2016 yılında dördü stratejik konuların değerlendirildiği toplantılarda olmak üzere toplam 38 adet karar almıştır. Alınan kararlara bağımsız üyelerden en az üçü mutlaka katılım sağlamıştır. Yönetim Kurulu toplantılarında her üyenin bir oy hakkı bulunmakta olup, açıklanan farklı görüş ve karşı oy gerekçeleri ile Yönetim Kurulu üyeleri tarafından sorulan özellikli sorular karar zaptına geçirilmektedir. Ancak yakın zamanda bu türde bir muhalefet veya farklı görüş beyan edilmemiştir. Şirket Esas Sözleşmesi ne göre Yönetim Kurulu kararları genel hükümlere uygun toplantı ve karar nisabı ile alınır, ancak yeni bir şirkete iştirak edilmesi veya mevcut bir iştirakin hisselerinin satışı için ağırlaştırılmış karar nisabı öngörülmüştür. Bu tür kararlarda 9 üyeli Yönetim Kurulu nda 7; 10 üyeli Yönetim Kurulu nda 8; 11, 12 ve 13 üyeli Yönetim Kurulu nda 9; 14 üyeli Yönetim Kurulu nda 10; 15, 16 ve 17 üyeli Yönetim Kurulu nda 11; 18 üyeli Yönetim Kurulu nda 12 üyenin olumlu oyunun bulunması şarttır. Şirketimiz Yönetim Kurulu Üyeleri ve Üst Düzey Yöneticilerimiz için Yönetici Sorumluluk Sigortası bulunmaktadır.

161 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 157 Yönetim kurulu Şirketin faaliyetlerini gözetirken çıkar çatışması doğma olasılığının olup olmadığını ve varsa söz konusu çıkar çatışmasının şirket açısından sonuçlarını değerlendirmekte ve Şirket in çıkarlarına en uygun şekilde hareket edilmesi için gereken kararları almaktadır. Ayrıca, ilişkili taraf işlemlerinde de yasal düzenlemeler ile belirlenen düzenlemelere uyumun yanı sıra, yönetim kurulu tarafından olası suiistimal riskleri değerlendirilmekte ve ilişkili taraf işlemleri titizlikle ele alınmaktadır Yönetim Kurulu Bünyesinde Oluşturulan Komitelerin Sayı, Yapı ve Bağımsızlığı Şirketimizde, Yönetim Kurulu nun görev ve sorumluluklarını sağlıklı olarak yerine getirmek amacıyla oluşturulmuş komiteler mevcut olup, komiteler faaliyetlerini belirlenen prosedürler çerçevesinde yürütmektedirler. Komitelerimiz tarafından bağımsız olarak yapılan çalışmalar sonucunda alınan kararlar Yönetim Kurulu na öneri olarak sunulmakta, nihai karar Yönetim Kurulu tarafından alınmaktadır. Birden fazla komitede görev alan üyeler, ilişkili konularda görev yapan komiteler arası iletişimi sağlamakta ve iş birliği imkanlarını artırmaktadır. Yönetim Kurulu, komite çalışmalarından beklenen faydanın temin edildiği görüşündedir. Denetimden Sorumlu Komite İlk olarak 4 Nisan 2003 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan karar ile kurulan Denetimden Sorumlu Komite, Sermaye Piyasası Düzenlemelerinde denetimden sorumlu komite için öngörülen görevleri yerine getirmektedir. Şirketimizin 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Denetimden Sorumlu Komitenin 2 bağımsız yönetim kurulu üyesinden oluşmasına ve Başkanlığına Sayın Kutsan Çelebican ın, üyeliğe ise Sayın Muharrem Hilmi Kayhan ın getirilmesine karar verilmiştir. Kurumsal Yönetim Komitesi Kurumsal Yönetim Komitesi, Şirket in Kurumsal Yönetim İlkeleri ne uyumunu izlemek, henüz uygulamaya konulmamış İlkelerin uygulanamama gerekçelerini inceleyerek Yönetim Kurulu na uygulamaları iyileştirici önerilerde bulunmak üzere ilk olarak 29 Mart 2007 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan karar ile kurulmuştur. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında Kurumsal Yönetim Komitesi nin 3 üyeden oluşmasına ve Başkanlığına bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Kutsan Çelebican ın ve üyeliklere Sayın Dr. Bülent Bulgurlu nun ve Sayın Ahmet F. Ashaboğlu nun getirilmesine karar verilmiştir. Komite nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde ilan edilmiş olup, Komite 2016 yılında Şirket in kurumsal yönetim uygulamalarını ve Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu nu değerlendirmiş, ayrıca Yatırımcı İlişkileri Birimi nin faaliyetleri hakkında Yönetim Kurulu na bilgi sunmuştur. Aday Gösterme ve Ücret Komitesi Şirketimizin 17 Temmuz 2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, SPK Kurumsal Yönetim İlkeleri nde Yönetim Kurulu üyeliklerine aday gösterme ile Yönetim Kurulu ve üst düzey yöneticilerin ücretleri konularında öngörülen görevleri yerine getirmek üzere bir Aday Gösterme ve Ücret Komitesi kurulmasına karar verilmiştir. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında komitenin 2 üyeden oluşmasına karar verilmiş ve Başkanlığına bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Muharrem Hilmi Kayhan, üyeliğe Sayın Dr. Bülent Bulgurlu seçilmiştir. Komite nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde ilan edilmiştir. Komite yılda en az 2 defa toplanmakta olup, 2016 yılında bağımsız yönetim kurulu üye adaylarının belirlenmesiyle ve Yönetim Kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerine sağlanan menfaatlerle ilgili çalışmalarda bulunmuştur. KURUMSAL YÖNETİM Komite nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde ilan edilmiş olup, Denetimden Sorumlu Komite; 2016 yılında başta vergi düzenlemelerine uyum olmak üzere denetim ile ilgili faaliyetlerinin değerlendirildiği iki toplantının yanı sıra, 2016 ve 2017 yılları için bağımsız denetçinin seçimine ilişkin görüşlerini ve kamuya açıklanacak yıllık ve ara dönem finansal tabloların, ortaklığın izlediği muhasebe ilkelerine, gerçeğe uygunluğuna ve doğruluğuna ilişkin görüşlerini Yönetim Kurulu na yazılı olarak bildirdiği altı karar almıştır.

162 158 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM RAPORU Risk Yönetimi Komitesi Şirketimizin 17 Temmuz 2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Şirket in varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi, tespit edilen risklerle ilgili gerekli önlemlerin uygulanması ve riskin yönetilmesi amacıyla çalışmalar yapmak üzere Risk Yönetimi Komitesi nin kurulmasına karar verilmiştir. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında komitenin 2 üyeden oluşmasına ve Başkanlığı na bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Muharrem Hilmi Kayhan ın, üyeliğe Sayın Temel K. Atay ın getirilmesine karar verilmiştir. Komite nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde ilan edilmiştir. Komite yılda en az 6 defa toplanmakta olup, 2016 yılında Şirket in risk durumunun değerlendirilmesi ve riskli görülen konularda alınması gereken önlemlerin belirlenmesi ile faaliyet raporunda yer alacak risk yönetimine ilişkin kısımların hazırlanması amacıyla çalışmalar yürütmüştür. Risk Yönetimi Komitesi nin faaliyetlerine ilişkin detaylı açıklamalar Rapor un 166, 167 ve 170 inci sayfalarında yer almaktadır. Yürütme Komitesi Şirketimizin 15 Mayıs 2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Yönetim Kurulu ile idari yapı arasında etkin koordinasyonun sağlanması suretiyle Yönetim Kurulu nun etkinliğinin artırılması, stratejik hedeflerine uygun alanlarda yatırım ve iş geliştirme konularında etkinliğin sağlanması amaçlarıyla Yürütme Komitesi kurulmuştur. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında komite üyeliklerine Yönetim Kurulu üyeleri Sayın Semahat S. Arsel, Sayın Rahmi M. Koç, Sayın Ömer M. Koç, Sayın Ali Y. Koç, Sayın Temel K. Atay ile Sayın A. Ümit Taftalı seçilmişlerdir. Yürütme Komitesi ayda en az 1 defa düzenli olarak toplanmaktadır. Komite esas olarak Yönetim Kurulu nun istenen sıklıkta ve zamanda toplanamaması nedeniyle, Şirket ve faaliyet gösterdiği sektörlerdeki gelişmeler daha yakından takip edilerek, gerektiğinde Yönetim Kurulu nu bilgilendirmekte; Şirket idari yapısı ile Yönetim Kurulu arasında koordinasyonu sağlamakta; Şirket için uygun stratejilerin geliştirilmesi ve faaliyetlerin etkinliği için öneriler sunmaktadır Risk Yönetim ve İç Kontrol Mekanizması Koç Holding de Risk Yönetimi ve Raporlanması sorumluluğu, Finans Başkanlığı nın liderliğinde, diğer Başkanlıklar ile koordineli bir şekilde yürütülmektedir. Periyodik olarak hazırlanan raporlar ve yapılan toplantılarla riskler sorgulanmakta ve ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmektedir. Koç Holding in maruz kaldığı başlıca riskler; finansal riskler (kur, likidite, kredi, faiz ve emtia fiyat), stratejik riskler, operasyonel riskler ve hukuki riskler olarak dört ana başlıkta takip edilmekte ve Risk Yönetim Komitesi ile Yönetim Kurulu periyodik olarak bu riskler hakkında bilgilendirilmektedir. Risk yönetimine ilişkin detaylı bilgiler faaliyet raporunun ilgili bölümünde yer almaktadır.

163 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU Şirket in Stratejik Hedefleri Koç Holding Yönetim Kurulu; aldığı stratejik kararlarla, Şirket in risk, büyüme ve getiri dengesini en uygun düzeyde tutarak akılcı ve tedbirli risk yönetimi anlayışıyla Şirket in öncelikle uzun vadeli çıkarlarını gözeterek, Şirket i idare ve temsil etmektedir. Yönetim Kurulumuz; Koç Holding stratejik hedeflerini tanımlamakta, ihtiyaç duyulan insan ve finansal kaynaklarını belirlemekte ve yönetimin performansını denetlemektedir. Koç Holding Yönetim Kurulu, yılda 4 defa yaptığı stratejik toplantılarla, Koç Topluluğu nun 3 er aylık dönemler itibarı ile finansal performansını bütçeye göre karşılaştırmalı olarak takip ederken; stratejik konulardaki gelişmeleri de takip eder ve idari yapının önerilerini de dikkate alarak yeni stratejiler geliştirir ve yatırım kararları alır. Sene sonu performans değerlendirme sürecinde finansal ve operasyonel göstergelerin yanı sıra, Şirket stratejilerinin hayata geçirilmesine yönelik hedeflerin gerçekleşme düzeyi de ölçülerek, bunların performans ve ödül/ceza sistemine girdi teşkil etmesi sağlanır Mali Haklar Yönetim Kurulu üyelerine ve üst düzey yöneticilere sağlanan her türlü hak, menfaat ve ücret ile bunların belirlenmesinde kullanılan kriterler ve ücretlendirme esaslarını içeren Şirketimizin Yönetim Kurulu Üyeleri ve Üst Düzey Yöneticiler için Ücret Politikası son olarak 5 Nisan 2016 tarihli olağan Genel Kurulumuzdan 3 hafta önce yayınlanan Bilgilendirme Dokümanı aracılığı ile internet sitemizde ortaklarımızın incelemesine sunulmuş ve Genel Kurul da ortakların onayı alınmıştır. Şirketimiz internet sitesi ve faaliyet raporu vasıtasıyla kamuya açıklanan söz konusu politika, 2016 yılı faaliyetlerinin görüşüleceği 30 Mart 2017 tarihli olağan genel kurul toplantısı gündemine de alınarak pay sahiplerine Politika hakkında görüş bildirme imkânı tanınacaktır. Yönetim Kurulu Üyeleri ve üst düzey yöneticiler için Ücret Politikası çerçevesinde yapılan ödemeler toplamı, her yıl Aday Gösterme ve Ücret Komitesi ile Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilmektedir. Olağan Genel Kurul da ve finansal tablo dipnotlarımızda Yönetim Kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilere yapılan ödemeler genel uygulamalara paralel şekilde toplu olarak kamuya açıklanmaktadır. Yönetim Kurulu üyelerimize veya yöneticilerimize Şirket tarafından borç verilmesi, kredi kullandırılması, lehlerine teminat verilmesi gibi çıkar çatışmasına yol açacak önemli bir işlem söz konusu değildir. KURUMSAL YÖNETİM

164 160 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU ÖZGEÇMİŞLERİ Rahmi M. Koç, Şeref Başkanı Yükseköğrenimini Johns Hopkins Üniversitesi (ABD) İşletme Bölümü nde yapmıştır. Çalışma hayatına Koç Topluluğu nda 1958 yılında Otokoç şirketinde başlamıştır. Koç Holding bünyesinde çeşitli üst düzey görevlerde bulunmuştur yılında İcra Komitesi Başkanı olduktan sonra, 1984 yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı olmuştur yılından itibaren de Koç Holding Şeref Başkanı unvanıyla çalışmalarını sürdürmektedir yıllarında Milletlerarası Ticaret Odası Başkanlığı yapan Rahmi M. Koç, Vehbi Koç Vakfı Mütevelli Heyeti Başkan Vekilliği, Koç Üniversitesi Mütevelli Heyeti Onursal Başkanlığı, Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanlığı, VKV Amerikan Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanlığı, TURMEPA/Deniz Temiz Derneği Kurucu Üyesi ve Onursal Başkanlığı, TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Onursal Başkanlığı, TİSK Danışma Kurulu Üyeliği, Foreign Policy Association Fahri Üyeliği, New York Metropolitan Sanat Müzesi Onursal Mütevelli Heyeti Üyeliği ve Global İlişkiler Forumu Derneği Kurucu Üyeliği gibi görevleri de yürütmektedir. Ömer M. Koç, Başkan Columbia College dan (ABD) 1985 yılında BA derecesiyle mezun olmuştur. Bir sene Kofisa Trading de çalışmıştır. Columbia Business School dan MBA derecesi almıştır (1989). Ramerica Intl. Inc. de çalıştıktan sonra, 1990 yılında Koç Topluluğu na katılarak, Gazal A.Ş. de Müdürlük, Koç Holding de Finansman Koordinatörlüğü, Enerji Grubu Başkan Yardımcılığı ve Başkanlığı gibi üst düzey görevlerde bulunmuştur yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olmuş, Mayıs 2008 de Yönetim Kurulu Başkan Vekilliği görevini üstlenmiştir. Şubat 2016 dan bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda Türk Eğitim Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanlığı, Koç Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanlığı, Geyre Vakfı Başkanlığı, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Tüpraş Yönetim Kurulu Başkanlığı gibi görevleri de yürütmektedir. Ali Y. Koç, Başkan Vekili Yükseköğrenimini Rice Üniversitesi (ABD) İşletme Fakültesi nin ardından Harvard Üniversitesi nden (ABD) aldığı yüksek lisans programıyla sürdürmüştür tarihleri arasında American Express Bank ta Yönetici Yetiştirme Programı na katılmış, yılları arasında Morgan Stanley Yatırım Bankası nda Analist olarak çalışmıştır yılları arasında Koç Holding de Yeni İş Geliştirme Koordinatörlüğü ve Bilgi Grubu Başkanlığı gibi üst düzey görevlerde bulunmuştur yılları süresince Koç Holding Kurumsal İletişim ve Bilgi Grubu Başkanlığı görevini yürütmüştür. Ocak 2008 den beri üyesi olduğu Yönetim Kurulu nda Şubat 2016 dan bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili olarak görevini sürdürmektedir. Koç, aynı zamanda, birçok Koç Topluluğu şirketinde Yönetim Kurulu Başkanı dır. Bu görevlerine ek olarak, ülkemizin ekonomik ve sosyal kalkınmasına katkıda bulunmak için, URAK - Ulusal Rekabet Araştırmaları Derneği nde Başkan, 1907 Fenerbahçe Derneği nde Yönetim Kurulu Başkanı, Endeavor Derneği nde Yönetim Kurulu Üyesi, DEİK de Yönetim Kurulu Üyesi ve TÜSİAD da Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Harvard Üniversitesi, Bank of America ve CFR da Global Danışma Kurulu Üyesidir. Semahat S. Arsel, Üye 1964 yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyeliği ile iş hayatına başlayan Semahat Arsel halen bu görevinin yanı sıra Vehbi Koç Vakfı Yönetim Kurulu Başkanlığı, Divan Grubu Yönetim Kurulu Başkanlığı, Semahat Arsel Hemşirelik Eğitim ve Araştırma Merkezi Başkanlığı ve Florence Nightingale Vakfı İkinci Başkanlığı görevlerini sürdürmektedir. Kendisi aynı zamanda Koç Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu nun kurucusudur. Temel K. Atay, Üye İTÜ Makine Mühendisliği mezuniyetinin ardından Wayne State Üniversitesi (ABD) İşletme Bölümü nde ihtisas yapmıştır. Koç Topluluğu na 1966 yılında katılmış, Otoyol Sanayi A.Ş. ve Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. Genel Müdürlüğü görevlerinin yanı sıra Koç Holding bünyesinde çeşitli üst düzey görevlerde bulunmuştur yıllarında Koç Holding in CEO luğunu yapmıştır yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Dr. Bülent Bulgurlu, Üye Yükseköğrenimini Ankara Mühendislik Mimarlık Fakültesi nin ardından Norveç Teknik Üniversitesi nde aldığı doktora programıyla sürdürmüştür yılında Elliot Strömme A/S, Oslo da İnşaat Mühendisi olarak iş hayatına atılan Bulgurlu, 1977 yılında Garanti İnşaat ta Saha Mühendisi olarak göreve başlamıştır. Sırasıyla Mühendislik, Planlama ve İnşaat Müdürlüğü, Şantiye Koordinasyon ve İnşaat Müdürlüğü, Genel Müdür Yardımcılığı ve Genel Müdürlük görevlerinin ardından Garanti-Koza A.Ş. de Murahhas Üye olarak görevine devam etmiştir. Koç Holding de, 1996 yılından itibaren Turizm ve Hizmetler Grubu Başkanı, Turizm ve İnşaat Grubu Başkanı, Dayanıklı Tüketim ve İnşaat Grubu Başkanı olarak görev almıştır. Mayıs 2007-Nisan 2010 tarihleri arasında Koç Holding CEO su olarak görev yapmıştır. Mayıs 2007 den bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi dir. Ayrıca, TÜSİAD ve TURMEPA/Deniz Temiz Derneği Üyesidir.

165 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 161 Caroline N.Koç, Üye İsviçre St. George s School, Babson College İşletme Fakültesi mezunudur. İngilizce, Türkçe, Fransızca, İtalyanca ve İsveçce bilmektedir yılları arasında Edwards of Hisar ın yöneticiliğini yapmıştır yılları arasında İlkadım Çocuk Eğitim ve Oyun Merkezi ni kurmuş aynı zamanda da yöneticiliğini yapmıştır yılında Haremlique Istanbul ve 2009 yılında Selamlique Türk Kahvesi nin kurucusudur, halen iki şirketin Yönetim Kurulu Başkanı dır. Türkiye Aile Planlaması Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı, İstanbul Golf Kulübü Başkanı, Tohum Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi, Tina Vakfı Kurucu Üyesi, Çağdaş Eğitim Vakfı Kurucu Üyesi dir yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olmuştur. İpek Kıraç, Üye 2002 yılında Koç Özel Lisesi nden, 2007 yılında da Brown Üniversitesi Biyoloji Bölümü nden mezun olmuştur. Mart 2012 den itibaren Kıraça Holding iştiraki olan Sirena Marine A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi ve CEO su olarak görev yapmakta olan İpek Kıraç, aynı zamanda Suna ve İnan Kıraç Vakfı Kurucu Üyeliği; Karsan Sanayi A.Ş., Vehbi Koç Vakfı, Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş., Zer Merkezi Hizmetler A.Ş. ve Moment Eğitim Araştırma Sağlık Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. şirketlerinde Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini yürütmektedir. Ayrıca Koç Özel Lisesi İcra Kurulu Başkanı, Galatasaray Eğitim Vakfı ve TEGV Mütevelli Heyet Üyeliği görevlerini de sürdürmektedir yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olmuştur. Levent Çakıroğlu, Üye Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümü nde lisans eğitimini tamamlamış, University of Illinois den yüksek lisans derecesini almıştır. İş yaşamına 1988 de Maliye Bakanlığı nda Hesap Uzmanı olarak başlamıştır. Ardından, yılları arasında Bilkent Üniversitesi nde yarı zamanlı Öğretim Görevlisi ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkan Yardımcısı olarak görev yapmıştır. Koç Holding e 1998 yılında Mali Grup Koordinatörü olarak katılmış, yılları arasında Koçtaş Genel Müdürlüğü, yıllarında Migros Genel Müdürlüğü, yıllarında Arçelik Genel Müdürlüğü ve yıllarında da Koç Holding Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanlığı görevlerini üstlenmiştir. Şubat 2015 te Koç Holding CEO Vekili olarak atanan Çakıroğlu, Nisan 2015 ten bu yana Koç Holding CEO su olarak görev yapmaktadır yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olmuştur. Prof. Dr. John H. McArthur, O.C., Üye Yükseköğrenimini British Columbia Üniversitesi nin (Kanada) ardından Harvard Üniversitesi nde (ABD) yüksek lisans ve doktora programlarıyla sürdürmüştür yılında Profesör olduğu Harvard Üniversitesi İş İdaresi Fakültesi nde yıllarında Dekanlık yapmıştır. Geçmişte Kanada Asya Pasifik Vakfı Başkanlığı görevini üstlenmiş olan McArthur; halen Stemnion Inc. ve Aileron Therapeutics Yönetim Kurulu Üyelikleri görevlerini sürdürmektedir. McArthur, uzun yıllar Brigham ve Kadın Hastanesi nin Başkanlığı nı yapmış ve daha sonra Partners HealthCare System Inc. de Mütevelli Heyeti Eş Başkanlığı nda bulunmuştur. Duke University Health Systems, Thomson Reuters Founders Share Co. Ltd., Chase Manhattan Corporation, Bell Canada, GlaxoSmithKline Plc ve AES Corporation Yönetim Kurulları nda görev almıştır yılında Officer of the Order of Canada nişanına layık görülmüştür yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Prof. Dr. Heinrich V. Pierer, Üye Yükseköğrenimini Friedrich Alexander Üniversitesi Erlangen- Nuremberg (Almanya) Hukuk ve Ekonomi Bölümleri nde yapmıştır yılında Siemens AG de çalışmaya başlayan ve kurum bünyesinde önemli görevler alan V. Pierer, yılları arasında CEO, yılları arasında ise Siemens Yönetim Kurulu Başkanlığı nı üstlenmiştir yılları arasında Alman İş Dünyası Asya-Pasifik Komitesi Başkanlığı nı da yürütmüş olan V. Pierer, Friedrich Alexander Üniversitesi Erlangen-Nuremberg den Hukuk ve Ekonomi alanında şeref doktorası sahibidir den bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Peter Denis Sutherland, Üye Gonzaga College, University College Dublin ve King s Inns de Medeni Hukuk eğitimi görmüştür. İrlanda Başsavcısı ( ), Rekabet Politikası ndan Sorumlu Avrupa Komisyonu Komiseri ( ), Dünya Ticaret Örgütü Direktörü ( ), Goldman Sachs Intl. Yönetim Kurulu Başkanı ( ), BP Plc Yönetim Kurulu Başkanı ( ) ve London School of Economics Yönetim Kurulu Başkanı ( ) olarak görev yapmıştır dan bu yana BM Göç ve Kalkınma Özel Temsilciliği yapmaktadır. Diğer görevleri arasında, BW Group Ltd. Yönetim Kurulu, Eli Lilly Danışma Kurulu, Avrupa Üçlü Komisyonu ve The Federal Trust yer almaktadır. Avrupa ve Amerika daki 16 üniversiteden fahri doktora unvanı, sayısız yayını ve ödülü vardır yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. KURUMSAL YÖNETİM

166 162 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU ÖZGEÇMİŞLERİ Dr. Kwok King Victor Fung, Bağımsız Üye Massachusetts Institute of Technology de Elektrik Mühendisliği lisans ve yüksek lisansı yapmış, ardından Harvard Üniversitesi İşletme Ekonomisi Bölümü nde doktorasını tamamlamıştır. Hong Kong Ticaret Geliştirme Konseyi Başkanlığı ( ), Asya-Pasifik Ekonomik Birliği (APEC) Danışma Meclisi Hong Kong Temsilciliği ( ), Hong Kong Airport Authority Başkanlığı ( ), Hong Kong Üniversitesi Konsey Başkanlığı ( ), Greater Pearl River Delta Konsey Başkanlığı (2004-Şubat 2013), Uluslararası Ticaret Odası Başkanlığı (Temmuz 2008-Haziran 2010) ile Onursal Başkanlığı (Haziran 2010-Temmuz 2013), WTO Panel on Defining the Future of Trade Üyeliği ( ) ve China Centre for International Economic Exchanges (CCIEE) Yönetim Kurulu Başkan Vekili görevlerinde bulunmuştur ( ). Dr. Fung; ticaret, lojistik, dağıtım ve perakende alanında önemli iştirakleri bulunan ve halka açık Li & Fung Ltd., Global Brands Group Holding Limited, Convenience Asia Retail Asia Ltd. ve Trinity Ltd. şirketlerini bünyesinde barındıran, Hong Kong merkezli uluslararası Fung Şirketler Grubu nda Yönetim Kurulu Başkanlığı yapmaktadır. Dr. Fung Temmuz 2015 te, kendisinin de kurucusu olduğu disiplinlerarası yeni bir yaklaşım olan, Hong Kong Üniversitesi ndeki Asia Global Institute Danışma Kurulu Başkanı olarak atanmıştır. Aynı zamanda, Chinese People s Political Consultative Conference Üyeliği, Hong Kong hükümeti Ekonomik Gelişmeler Komisyonu Üyeliği, Hong Kong Scholarship for Excellence Scheme programında Yürütme Komitesi Başkanlığı ve Hong Kong Monetary Authority Altyapı Finansmanı Ofisi Danışmanlığı görevlerinde bulunmaktadır. Dr. Fung, Chow Tai Fook Jewellery Group (Hong Kong) Limited Direktörlüğü nü (icracı olmayan); Asia Advisory Board of Prudential Financial Inc. in (ABD) Başkanlığı nı yapmaktadır. Topluma yaptığı katkılar nedeniyle 2003 yılında Altın Bauhinia Star ödülü ve 2010 yılında Grand Mauhinia madalyasına layık görülmüştür yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Muharrem Hilmi Kayhan, Bağımsız Üye Saint Joseph ve Robert Kolej deki orta öğretiminden sonra Manchester Üniversitesi Tekstil Mühendisliği Bölümü nü 1976 yılında tamamlayan Kayhan, MBA derecesini Cornell Üniversitesi nden almıştır. Tekstil ve tarım sektöründe faaliyet gösteren Söktaş A.Ş. de Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürütmektedir. Ege İhracatçı Birlikleri, Türkiye Tekstil İşverenler Sendikaları, Ege Bölgesi Sanayi Odası nın Yönetim Kurulları nda görev yapmıştır yılları arasında TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmıştır Ocak ayında TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Başkanı seçilmiştir yılından bu yana TÜSİAD Onursal Başkanı dır. Muharrem Kayhan, Robert Kolej Mütevelli Heyeti ve İzmir Kültür Sanat ve Eğitim Vakfı Yönetim Kurulu nda görev yapmaktadır yılı TBMM Üstün Hizmet Ödülü sahibidir yılından itibaren İspanya nın İzmir Fahri Konsolosu dur yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Kutsan Çelebican, Bağımsız Üye Yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi nde yapmıştır yılında Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu nda iş hayatına başlamış, yıllarında Maliye Bakanlığı Hazine Genel Müdür Yardımcılığı ve daha sonra atandığı Dünya Bankası (IBRD) İcra Direktör Yardımcılığı görevlerini yapmıştır yılında Koç Topluluğu na katılmış ve Finansman Koordinatörlüğü, Başkan Yardımcılığı, Finansman Grubu Başkanlığı görevlerinde bulunduğu Koç Topluluğu ndan 2001 yılı Aralık ayında emekliye ayrılmıştır. Halen kendi finansman danışmanlık şirketini yönetmektedir yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir.

167 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 163 Mustafa Kemal Olgaç, Bağımsız Üye Yükseköğrenimini, Boğaziçi Üniversitesi Makine Mühendisliği nin ardından, Galler Üniversitesi Kontrol Mühendisliği ve Edinburgh Üniversitesi Yangın Mühendisliği Bölümleri nde iki master derecesi ile sürdürmüştür yılında sigortacılık kariyerine Koç Allianz Sigorta A.Ş. de başlayan Mustafa Kemal Olgaç, yılları arasında Koç Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş. Genel Müdürü, yılları arasında Allianz Türkiye CEO su ve 2001 yılından 2014 yılına kadar da Allianz Sigorta A.Ş. ve Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş. şirketlerinde Yönetim Kurulu Üyesi, Allianz Global Assistance ve Magdeburger Sigorta A.Ş. de Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmıştır. Mustafa Kemal Olgaç ayrıca Türkiye Sigorta Birliği Yönetim Kurulu Üyeliği, Türk Sigorta Enstitüsü Vakfı Yönetim Kurulu Başkanlığı, YASED Uluslararası Yatırımcılar Derneği Yönetim Kurulu Üyeliği, EGM Emeklilik Gözetim Merkezi Yönetim Kurulu Üyeliği ve Başkanlığı görevlerinde bulunmuştur. Halen Malezya hükümetinin stratejik yatırım fonu olan Khazanah grubuna bağlı Avicennia Capital Sdn Bhd nin ve Acıbadem Sağlık ve Hayat Sigorta A.Ş. nin bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi dir. Bu görevlerinin yanı sıra Akasya Bakım ve Yaşam Merkezi A.Ş. nin Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Ayrıca TÜSİAD ve 1907 Fenerbahçe Derneği Üyesi dir yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Jacques Albert Nasser, Bağımsız Üye 1947 yılında Lübnan da doğan Jacques Nasser, yükseköğrenimini RMIT Üniversitesi nde İşletme alanında yapmış ve Teknoloji doktorasını tamamlamıştır. Ford Grubu ndaki 33 yıllık kariyerinin ardından, yılları arasında Ford un Yönetim Kurulu üyesi ve Genel Müdürü görevlerini üstlenmiştir. Ayrıca, Brambles Industries ve British Sky Broadcasting şirketlerinin yönetim kurullarında ve ortak olarak da JP Morgan Chase in girişim sermayesi şirketi olan One-Equity Partners da görev yapmıştır. Halen Yönetim Kurulu Başkanlığı nı yaptığı BHP Billtion Yönetim Kurulu nda 2006 yılından bu yana yer almaktadır. Ayrıca Allianz AG nin Danışma Kurulu nda ve 21 st Century Fox un Yönetim Kurulu nda görev almaktadır. Sanayiye, topluma ve teknoloji eğitimi konularındaki katkıları ile devlete danışmanlığı sebebiyle; Avustralya, Lübnan ve ABD de çeşitli ödül ve madalyaları bulunmaktadır yılından bu yana Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesidir. Anne Lauvergeon, Bağımsız Üye Anne Lauvergeon, Ecole Normale Supérieure ve Fransa Ulusal Maden Mühendisliği Fakültesi mezunudur. Fizik ve Kimya alanlarında lisansüstü derecesine sahiptir. Profesyonel kariyerine 1983 yılında, demir çelik endüstrisinde (Usinor) başlamıştır yılında Atom Enerjisi Komisyonu (teknolojik araştırma çalışmaları yapan Fransız kamu kuruluşu) bünyesinde, kimya endüstrisinde uygulamaya konulan Avrupa nükleer güvenlik çalışmalarını yönetmiştir yılları arasında, Paris ve çevresinde yürütülen maden tetkik çalışmalarını yönettikten sonra 1988 yılında Madencilik Genel Konseyi Başkan Yardımcılığı görevine atanmıştır yılları arasında, Fransa Cumhurbaşkanlığı bünyesinde uluslararası ekonomi ve dış ticaretten sorumlu olarak göreve getirildikten sonra, 1991 yılında Cumhurbaşkanlığı Başdanışman Yardımcılığı görevine getirilmiştir. Aynı süreçte, G7/ G8 zirvelerinden sorumlu Cumhurbaşkanlığı Sözcülüğü görevini de yürütmüştür yılında, Lazard Frères (New York, Paris) şirketinin Genel Müdürü ve Ortağı olarak kariyerine devam etmiştir. Mart 1997 de Alcatel Telecom bünyesinde Kıdemli Başkan Yardımcısı olarak göreve başladıktan sonra 1998 yılında, İcra Komitesi Üyeliğine atanmıştır. Lauvergeon, bu görevini uluslararası ağdan ve Grubun enerji, savunma, ulaşım ve nükleer sanayi alanlarındaki çıkarlarından sorumlu olarak yürütmüştür. Haziran 2001-Temmuz 2011 tarihleri arasında, AREVA şirketinin CEO su olarak kariyerini sürdüren Lauvergeon, Temmuz 1999-Temmuz 2011 tarihleri arasında COGEMA (şimdi AREVA NC) Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO su olarak görev yapmıştır yılından bu yana, Fransız danışmanlık ve yatırım şirketi A.L.P nin Kurucusu ve CEO su olan Anne Lauvergeon, 2013 yılından bu yana İnovasyon 2030 Ulusal Komitesi Başkanlığı görevini yürütmektedir. Lauvergeon, 2014 yılından bu yana Nesnelerin İnterneti odaklı çalışmaları olan Fransız girişimi Sigfox un Yönetim Kurulu Başkanı; 2015 yılından bu yana, yeni nesil ısı pompası kazanları geliştirip üreten bir şirket olan BoostHEAT in Yönetim Kurulu Başkanıdır yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olmuştur. KURUMSAL YÖNETİM

168 164 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU ÜST YÖNETİM ÖZGEÇMİŞLERİ Levent Çakıroğlu, CEO Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümü nde lisans eğitimini tamamlamış, University of Illinois den yüksek lisans derecesini almıştır. İş yaşamına 1988 de Maliye Bakanlığı nda Hesap Uzmanı olarak başlamıştır. Ardından, yılları arasında Bilkent Üniversitesi nde yarı zamanlı Öğretim Görevlisi ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkan Yardımcısı olarak görev yapmıştır. Koç Holding e 1998 yılında Mali Grup Koordinatörü olarak katılmış, yılları arasında Koçtaş Genel Müdürlüğü, yıllarında Migros Genel Müdürlüğü, yıllarında Arçelik Genel Müdürlüğü ve yıllarında da Koç Holding Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanlığı görevlerini üstlenmiştir. Şubat 2015 te Koç Holding CEO Vekili olarak atanan Çakıroğlu, Nisan 2015 ten bu yana Koç Holding CEO su olarak görev yapmaktadır yılında Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olmuştur. Ali Tarık Uzun, Denetim Grubu Başkanı Yükseköğrenimini 1985 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü nde tamamlamış ve 1995 yılında Koç Üniversitesi nde İş İdaresi alanında yüksek lisans diploması almıştır yılında Maliye Bakanlığı nda Hesap Uzmanı olarak iş hayatına atılmasının ardından, 1992 yılında Koç Holding de Denetim ve Mali Grup Başkanlığı nda Mali İşler Koordinatör Yardımcısı olarak göreve başlamıştır yılları arasında Koordinatör olan Uzun, 2004 yılından bu yana Koç Holding Denetim Grubu Başkanı olarak görev yapmaktadır. TÜSİAD, Deniz Temiz Derneği ve Mülkiyeliler Birliği Üyesidir. Faik Açıkalın, Bankacılık ve Sigorta Grubu Başkanı 1987 yılında ODTÜ İşletme Bölümü nden mezun olmuştur. İş yaşamına Interbank ta Management Trainee (Uzman Yardımcısı) olarak başlayan Açıkalın, yılları arasında Interbank, Marmarabank, Kentbank, Finansbank ve Demirbank ta yöneticilik görevleri üstlenmiştir yılları arasında Genel Müdür Yardımcısı, dönemindeyse Genel Müdür olarak görev yaptığı Dışbank ın 2005 te uluslararası finans grubu Fortis tarafından satın alınmasının ardından Fortis Türkiye de Genel Müdür olarak görevine devam etmiştir. Aynı dönemde, Fortis Bank Belçika Global Yönetim Komitesi Üyeliği yapmıştır yılları arasında Doğan Gazetecilik CEO su olarak iş yaşamına devam eden Açıkalın, Mayıs 2009 da Yapı Kredi Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi ve İcra Kurulu Başkanı / Genel Müdürü, 2010 yılındaysa Koç Finansal Hizmetler de Murahhas Üye ve İcra Başkanı olarak görevlendirilmiştir. Bu görevlerine ek olarak, Ağustos 2011 den bu yana Koç Holding Bankacılık ve Sigorta Grubu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Açıkalın, ayrıca Yapı Kredi iştiraklerinde ve Koç Tüketici Finansmanı nda Yönetim Kurulu Başkanı, Allianz Yaşam ve Emeklilik te Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Türkiye Bankalar Birliği nde Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev almaktadır. Ahmet Ashaboğlu, CFO Tufts Üniversitesi nin (ABD) ardından Massachusetts Institute of Technology (MIT) de (ABD) Makine Yüksek Mühendisliği programını tamamlamıştır yılında MIT de Araştırma Görevlisi olarak iş hayatına başlayan Ashaboğlu, yıllarında UBS Warburg bünyesinde çeşitli görevlerde bulunduktan sonra, yılları arasında McKinsey & Company, New York ta Yönetici Danışmanlığı yapmıştır yılında Koç Holding de Finansman Grubu Koordinatörü olarak göreve başlayan Ashaboğlu, 2006 yılından bu yana Koç Holding de CFO olarak görev yapmaktadır. Dr. Fatih Kemal Ebiçlioğlu, Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanı Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü nde lisans ve Virginia Commonwealth Üniversitesi nde Finans alanında yüksek lisans eğitimlerinin ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi nde Finans-Muhasebe alanında doktora derecesini elde etmiştir. Maliye Bakanlığı nda yıllarında Hesap Uzman Yardımcısı, Hesap Uzmanı ve Baş Hesap Uzmanı olarak görev yapmıştır. Bu görevlerine ek olarak yıllarında Hacettepe, Bilkent ve Atılım Üniversiteleri nde yarı zamanlı Öğretim Görevlisi olarak çalışmıştır. Koç Holding e 2002 yılında Mali Grup Koordinatörü olarak katılmış, yıllarında Koç Holding Denetim Grubu Koordinatörü ve yıllarında Arçelik Genel Müdür Yardımcısı görevlerini üstlenmiştir. Şubat 2015 ten bu yana Koç Holding Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Yağız Eyüboğlu, Enerji Grubu Başkanı 1991 yılında Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü nden mezun olmuş, 1996 yılında Koç Üniversitesi İşletme Yüksek Lisans programını tamamlamıştır. Profesyonel iş hayatına 1991 yılında Arçelik A.Ş. de Yetiştirme Elemanı olarak başlayan Yağız Eyüboğlu, 1993 yılından itibaren Koç Holding de yaklaşık 10 yıl boyunca sırasıyla, Denetim Uzmanlığı, Koordinatör Yardımcılığı ve Mali Koordinatörlük görevlerinde bulunmuştur yılları arasında Arçelik A.Ş. de Finansman ve Mali İşlerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Beko Elektronik A.Ş. Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi, Koç Holding A.Ş. Dış Ticaret ve Turizm Grubu Başkanı na Yardımcı ve Koç Holding A.Ş. İnsan Kaynakları Direktörü olarak görev yapmıştır Ekim 2015 arasında Aygaz Genel Müdürlüğü görevini üstlenmiştir. Ekim 2015 te Koç Holding Enerji Grubu Başkan Vekilliği ne atanan Yağız Eyüboğlu, Nisan 2016 dan bu yana Enerji Grubu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Koç Topluluğu nun çeşitli şirketlerinde Yönetim Kurulu Üyesi olan Eyüboğlu, Dünya LPG Birliği Başkanlığı, TAP Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanlığı ve URAK Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini yürütmektedir.

169 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 165 Cenk Çimen, Otomotiv Grubu Başkanı Yükseköğrenimini İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği nin ardından Stanford ve Los Angeles California Üniversiteleri nde (ABD) Yönetici Geliştirme programıyla sürdürmüştür. Koç Topluluğu na 1991 de Nasoto da Yetiştirme Elemanı olarak başlamış, yıllarında Otosan Pazarlama da Satış Koordinatörlüğü, Bölge Müdürlüğü ve İthalat Müdürlüğü görevlerinde bulunmuştur yıllarında Ford Otosan da Filo Satış Müdürlüğü yapmış, 1998 yılında Otokoç Ankara ya Genel Müdür olarak atanmıştır yılında Otokoç çatısı altında birleştirilen şirketlerin Genel Müdürlüğü ne, 2005 yılında Otokoç la birlikte Birmot A.Ş. nin Genel Müdürlüğü ne atanmış, yine aynı yıl Avis araç kiralama işi de kendisine bağlanmıştır. Haziran 2009 dan bu yana Koç Holding Otomotiv Grubu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Tamer Haşimoğlu, Turizm, Gıda ve Perakende Grubu Başkanı Yükseköğrenimine İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği nin ardından İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadı Enstitüsü Uluslararası İşletmecilik yüksek lisans programı ile devam etmiştir. İş hayatına 1989 yılında Koç Holding Planlama Koordinatörlüğü nde Yetiştirme Elemanı olarak başlamasının ardından Uzman, Müdür ve Koordinatörlük görevlerini üstlenmiştir. Ocak 2004 te Koç Holding Stratejik Planlama Grubu Başkan Vekili olarak görevlendirilen Haşimoğlu, Mayıs 2004-Nisan 2011 arasında Koç Holding Stratejik Planlama Başkanı olarak görevine devam etmiştir. Nisan 2011 den bu yana Koç Holding Turizm, Gıda ve Perakende Grubu Başkanı olarak görev yapmaktadır. Koç Topluluğu nun çeşitli şirketlerinde Yönetim Kurulu Üyelikleri ile birlikte TÜSİAD, Turizm Yatırımcıları Derneği (TYD) Üyelikleri ve HEV Mütevelli Heyeti Üyeliği bulunmaktadır. Oya Ünlü Kızıl, Kurumsal İletişim ve Dış İlişkiler Direktörü Orta Doğu Teknik Üniversitesi İşletme Bölümü nde lisans eğitimini tamamladıktan sonra, 1992 yılında kariyerine Başbakanlık Özelleştirme İdaresi nde Uzman olarak başlamıştır. Devlet bursuyla Uluslararası İşletme yüksek lisansını yaptığı George Washington Üniversitesi nden 1997 yılında mezun olmasının ardından 5 yıl Washington DC de Dünya Bankası nda Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesi Portföy Yöneticisi olarak çalışmıştır yılları arasında Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanlığı nda Başbakan Baş Danışmanı olarak görev yapmıştır yılında CEO Danışmanı olarak göreve başladığı Koç Holding de halen Kurumsal İletişim ve Dış İlişkiler Direktörü olarak çalışmaktadır yılında Yale Üniversitesi Dünya Liderleri listesine seçilmiş ve bu programda liderlik eğitimi almıştır. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD), Eğitim Reformu Girişimi (ERG), Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAPV) Yönetim Kurulu Üyesi ve TÜSİAD Üyesidir. Özgür Burak Akkol, İnsan Kaynakları Direktörü Yükseköğrenimini İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünde tamamladıktan sonra 2011 yılında Koç Üniversitesi Executive MBA programından yüksek lisans derecesini almıştır. Profesyonel iş hayatını sürdürürken Harvard Business School ile Columbia Üniversitesi ndeki Yönetici ve Lider Geliştirme programlarından başarı ile mezun olmuştur. İş yaşamına 2001 yılında ABD de Nautilus Foods bünyesinde Üretim ve Verimlilik Uzmanı olarak başlamıştır. Yurt dışı deneyimi sonrasında Türkiye ye dönen Akkol, Koç Holding e 2003 yılında İnsan Kaynakları Uzman Yardımcısı olarak katılmış, yılları arasında İnsan Kaynakları Uzmanı, yılları arasında Denetim Uzmanı ve Kıdemli Denetim Uzmanı olarak çalışmıştır yılları arasında Sistem Geliştirme ve İnsan Kaynakları Yöneticisi, yılları arasında ise Sistem Geliştirme ve İnsan Kaynakları Koordinatörü görevlerinde bulunmuştur. Nisan 2014 ten bu yana Koç Holding İnsan Kaynakları Direktörü olarak görev yapmaktadır. Kenan Yılmaz, Başhukuk Müşaviri İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi nden 1983 yılında mezun olmuştur de İstanbul Barosu na girmiştir. New Orleans Tulane Üniversitesi Hukuk Fakültesi nde Uluslararası Ticaret alanında yüksek lisans ve Koç Üniversitesi nde Executive MBA derecelerini almıştır. İş yaşamına 1989 yılında Koç Holding de hukuk müşaviri olarak başlamıştır yılları arasında baş hukuk müşaviri yardımcısı olarak görevini sürdürmüştür yılından bu yana Koç Holding Baş Hukuk Müşaviri olarak görev yapmaktadır. Türkiye Etik Değerler Merkezi Vakfı Kurucu Üyesi, Türkiye Sualtı Arkeoloji Vakfı (TINA) Kurucu Üyesi ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, TÜSİAD ve Koç Üniversitesi Mezunlar Derneği Üyesidir. Utku Barış Pazar, Strateji ve İş Geliştirme Direktörü Yükseköğrenimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği bölümünde tamamladıktan sonra, Emory Üniversitesi nde İşletme yüksek lisans derecesini almıştır. İş yaşamına 2000 yılında Nokia Networks Finlandiya da Müşteri Eğitmeni olarak başlamıştır yılları arasında Nokia Networks ABD de Teknik Destek, Satış ve Pazarlama bölümlerinde farklı görevler üstlenmiştir yılları arasında McKinsey & Company de Danışman olarak, yılları arasında Doğuş Yayın Grubu nda Teknoloji ve Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmıştır yılları arasında Arçelik A.Ş. de Stratejik Planlama Direktörlüğü görevini üstlenmiş olan Utku Pazar, 2016 yılında Koç Holding Strateji ve İş Geliştirme Direktörü olarak atanmıştır. Ufuk Çıplak, Resmi İşler Direktörü Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü nden 1987 yılında mezun olmuştur. İş yaşamına 1987 yılında T.C. Dışişleri Bakanlığı Protokol Genel Müdürlüğü nde başlamıştır. T.C. Dışişleri Bakanlığı ndaki görevini; yıllarında Sana Büyükelçiliği nde Ataşe; yıllarında Roma Büyükelçiliği nde Ataşe, yıllarında İdari ve Mali İşlerden Sorumlu Uzman Müsteşar Yardımcısı, yıllarında New York Birleşmiş Milletler Türkiye Daimi Temsilciliği nde Ataşe, yıllarında AB Genel Sekreteri Özel Kalem Müdürü, yıllarında Atina Büyükelçiliği nde Ataşe ve yıllarında ise Eğitim Koordinatörü olarak sürdürmüştür. Koç Holding e 2009 yılında Resmi İşler Yöneticisi olarak katılmış; yıllarında Resmi İşler Temsilcisi ve yıllarında Resmi İşler Koordinatörü görevlerini üstlenmiştir ten bu yana Koç Holding Resmi İşler Direktörü olarak görev yapmaktadır. KURUMSAL YÖNETİM

170 166 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU RİSK YÖNETİMİ Koç Topluluğu kuruluşundan bu yana ihtiyatlı ve güçlü risk yönetimi anlayışı ile uzun vadeli başarıyı yakalamıştır. Bu kapsamda Koç Holding, en ileri risk ölçümü, modellemesi, raporlaması ve sermaye tahsisi tekniklerini kullanmaktadır. Bu süreçler, hem şeffaflığı artırmakta hem de her düzeyde alınan yatırım ve işletme kararlarında risklerin daha sistematik bir biçimde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Koç Topluluğu riskleri, Yönetim Kurulu gözetimi altında ve tüm Grup Başkanları ile koordinasyon içinde yönetilmektedir. Koç Holding Risk Yönetimi fonksiyonu ile Topluluğun risk politikaları, limitleri ve kontrol mekanizmaları daha da etkin hale getirilmektedir. Bu risk yönetimi fonksiyonu, şirketlerde mevcut olan ve Topluluk risk politika ve limitleri ile uyumlu çalışmakta olan risk altyapılarından faydalanmaktadır. Risk yönetimi süreçleri ile belirlenen riskler, olasılık ve büyüklüklerine göre önceliklendirilmektedir. En önemli riskler için, Şirket ve/veya Topluluk düzeyinde sorumlu yöneticilerin görevlendirilmesi sağlanmaktadır. Belirlenen riskler, risk yönetimi stratejilerine göre kaçınılacak, transfer edilecek, azaltılacak ve kabul edilecek olarak kategorilere ayrılmaktadır. Bu stratejiler, risklerin belirlenen tolerans seviyelerinin altında kalmasını sağlayacak şekilde geliştirilmektedir. Koç Holding in maruz kaldığı başlıca riskler 4 ana başlıkta takip edilmektedir: 1. Finansal Riskler Finansal riskler, mali yükümlülükleri yerine getirebilmek ve piyasaların değişkenliğine bağlı muhtemel olumsuz gelişmelerin etkilerini kontrol altına almak ile ilgilidir. Finansal risklerin kontrol altında tutulması için Net Finansal Borç/FAVÖK, Net Döviz Pozisyonu/Özkaynak, cari oran ve finansal borçların vade dağılımı başta olmak üzere çeşitli finansal göstergeler hem şirket bazında hem de konsolide ve kombine bazda takip edilmekte ve belirlenen limitler dâhilinde kalmaları sağlanmaktadır. Finansal riskler 5 ana başlıkta incelenmektedir: i) Kur Riski: Koç Topluluğu şirketleri, kur riskine maruz tutarı limitler içinde tutmak suretiyle kontrol etmektedir. Kur riski yönetiminin bir aracı olarak gerek duyulduğunda türev işlem sözleşmeleri kullanılmaktadır. ii) Likidite Riski: Likidite riski yönetimi çerçevesinde fonlama kaynakları çeşitlendirilmekte, vadeleri varlıklar ile uyumlu olacak şekilde artırılmakta, yeterli düzeyde nakit ve nakde dönüştürülebilir enstrüman bulundurulmakta, ani bir nakit ihtiyacını karşılayabilmek için dönen varlıkların toplamının kısa vadeli yükümlülüklere oranının belirlenen limitlerin altına düşmemesi temin edilmektedir. iii) Kredi Riski: Koç Topluluğu, kredi riskini, kredi değerlendirmeleri, kredi limitleri ve mümkün olan en yüksek oranda teminat alınması yöntemleriyle kontrol etmektedir. Ayrıca, Topluluk faaliyetlerinden dolayı oluşan ticari alacak riskinin takibini sağlayan risk yönetim programı (E-risk ticari risk uygulaması) ile piyasalardaki dalgalanmaların getireceği olumsuz etkilerin en aza indirilmesine çalışılmaktadır. iv) Faiz Riski: Koç Topluluğu, faiz riski yönetimi için, faiz oranına duyarlı olan varlık ve yükümlülüklerin yeniden fiyatlandırmaya kalan sürelerinin dengelenmesi suretiyle oluşan doğal tedbirlerden ve gerek duyulduğunda türev finansal araçlardan faydalanmaktadır. v) Emtia Fiyat Riski: Bu risk, Topluluk şirketlerinin temel işleri gerektirdiğinde kabul edilmekte olup; mümkün olduğu oranda kaçınılmakta veya çeşitli türev enstrümanlarla azaltılmaktadır.

171 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU Stratejik Riskler Stratejik riskler, ürün ve hizmetlere olan talep seviyeleri, piyasa düzenlemeleri ve pazar payını etkileyen rekabet, teknolojik değişiklikler, tüketici eğilimleri ve ürün geliştirme gibi tüm faktörler ile ilgilidir. Satışlarla ilgili riskleri azaltmanın en etkin yöntemi, satışların yapılmakta olduğu pazarların hem sektörel hem de coğrafi olarak çeşitlendirilmesidir. Uzun vadeli bir risk yönetimi stratejisi olarak, Koç Topluluğu hem sektörel hem de coğrafi pazar çeşitlendirmesini artırmaktadır. Kısa dönemde ise, makro gelişmeler ve sektöre özgü riskler, merkezi olarak sektörlerden sorumlu Başkanlar tarafından izlenmekte; Koç Topluluğu nun ülke ekonomisindeki güçlü varlığı sayesinde piyasa dinamiklerindeki değişiklikler erken fark edilerek hızlı, koordineli önlemler alınmaktadır. 3. Operasyonel Riskler Operasyonel riskler, deprem, yangın ve çevre kazası gibi, faaliyetleri etkileyen olaylarla ve iç sistem ve süreçlerin sorunsuz çalışması ile ilgilidir. Sigortalanabilir riskler sıklıkla gözden geçirilmekte ve fayda-maliyet analizine dayalı olarak sigortalamak suretiyle Topluluk dışına transfer edilmektedir. Topluluk şirketleri nezdinde periyodik olarak finansal ve operasyonel süreçlerin denetimleri yapılmaktadır. Risk Yönetim Komitesi Çalışmaları Şirket in varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi, tespit edilen risklerle ilgili gerekli önlemlerin uygulanması ve riskin yönetilmesi amacıyla çalışmalar yapmak üzere 2012 yılında Risk Yönetimi Komitesi kurulmuştur. Komitenin kuruluşundan bu yana Başkanlığı nı bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Muharrem Hilmi Kayhan yürütmektedir. Komitenin diğer üyesi ise Yönetim Kurulu üyesi Sayın Temel Kamil Atay dır. Komite, 2016 yılı içerisinde 6 toplantı gerçekleştirmiştir. Komite, Koç Topluluğu Risk Yönetim Sistemi ve risk raporlaması esaslarını değerlendirmekte, bu kapsamda periyodik olarak hazırlanan Risk Raporları nı incelemekte, Risk Yönetim Sistemi nde belirlenen limitlere uymayan hususlar için alınması gereken önlemler hakkında görüşlerini sunmakta, Risk Yönetim Sistemi ni gözden geçirmekte ve risklerin yönetim sorumluluğunu üstlenen ilgili bölümlerdeki uygulamaların, komite kararlarına uygun gerçekleştirilmesinin gözetimini yürütmektedir. Raporlama çalışmaları ve komite değerlendirmeleri Yönetim Kurulu nun bilgisine sunulmaktadır. 4. Hukuki Riskler Koç Holding, olası hukuki risklere karşı çeşitli sistemler geliştirmiştir. Ortak veri tabanı oluşturmak ve erken uyarı amacı ile geliştirilen bu sistemler, fikri mülkiyet hakları yönetim programı, rekabet uyum programı, hukuki uygunluk (HUY) testidir. KURUMSAL YÖNETİM

172 168 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ DENETİM İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim Faaliyetleri Şirket bünyesinde oluşturulan İç Kontrol Sistemi ile faaliyetlerin etkinliği ve verimliliği, mali raporlama sisteminin güvenirliliği ve yasal düzenlemelere uygunluğu konusunda güvence sağlanması hedeflenmektedir. İş akışlarının içerisinde yer alan standart tanımlar, görev tanımları, yetkilendirme sistemi, politikalar ve yazılı prosedürler İç Kontrol Sistemi ni teşkil etmektedir. İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim Faaliyetlerine İlişkin Değerlendirme İç Kontrol Sistemi düzenli olarak İç Denetim birimi tarafından değerlendirmeye tabi tutulmakta, etkinliği denetlenmektedir. İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim faaliyetleri hakkında Denetimden Sorumlu Komite periyodik olarak bilgilendirilmektedir. Denetime İlişkin Açıklamalar Koç Holding A.Ş. nezdinde yürütülen vergi incelemesi sonucunda iletilen gecikme faizi hariç toplam 103 milyon TL cezalı vergi tarhiyatları ile ilgili ihtilaflar için 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun dan yararlanılarak yaklaşık 23 milyon TL tutarında ödeme yapılmış ve ihtilaflar sonlandırılmıştır. Bunun haricinde, 2016 yılı içerisinde Şirket ve yönetim organı üyeleri hakkında, mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalar nedeniyle uygulanmış herhangi bir idari veya adli yaptırım bulunmamaktadır. Konsolide Finansal Tabloların Hazırlanması Sürecine İlişkin Açıklamalar Konsolide finansal tabloların hazırlanması sürecinde öncelikle Koç Holding tarafından Topluluk şirketlerine Finansal Raporlama Direktifleri gönderilmektedir. İlgili Finansal Raporlama Direktifleri ne göre Hyperion KOCFR Uygulaması üzerinden raporlanan finansal veriler finansal raporlama birimi tarafından incelenmekte ve kontroller yapıldıktan sonra konsolide finansal tablolarda dikkate alınmaktadır. Hazırlanan konsolide finansal tablolar Denetimden Sorumlu Komite ve İç Denetim birimi tarafından incelenmekte ve aynı zamanda bağımsız denetim firması Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi (A member firm of Ernst & Young Global Limited) tarafından denetime tabi tutulmaktadır.

173 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 169 YÖNETİM KURULU KOMİTELERİNİN ÇALIŞMA ESASLARI VE ETKİNLİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME 2016 yılında tüm Yönetim Kurulu Komiteleri Kurumsal Yönetim İlkeleri ve kendi çalışma esasları uyarınca yerine getirmeleri gereken görev ve sorumlulukları yerine getirmiş; çalışma planlarına uygun şekilde toplanmıştır. Komitelerin çalışmaları hakkında bilgiler ile yıl içinde yapılan toplantıların sonuçlarını içeren raporlar Yönetim Kurulu na sunulmuştur. Yönetim Kurulu, Yönetim Kurulu Komiteleri nin çalışmalarından beklenen faydanın temin edildiği görüşündedir. Denetimden Sorumlu Komite Çalışma Esasları ve Faaliyetleri Denetimden Sorumlu Komite nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde yer almaktadır. ( yatirimci-iliskileri/kurumsal-kimlik-ve-yonetim/kurumsal-yonetim/ komiteler) Komite nin faaliyetleri hakkındaki bilgiler ise aşağıda özetlenmiştir: Denetimden Sorumlu Komite, Şirketimizde muhasebe ve raporlama sistemlerinin ilgili kanun ve düzenlemeler çerçevesinde işleyişinin, finansal bilgilerin kamuya açıklanması, bağımsız denetim ve iç kontrol sisteminin işleyişinin ve etkinliğinin gözetimini yapmaktır. En az üç ayda bir olmak üzere yılda en az dört kere toplanmakta ve toplantı sonuçları tutanağa bağlanarak Yönetim Kurulu na sunulmaktadır. Şirketimizin 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Komitenin 2 bağımsız yönetim kurulu üyesinden oluşmasına ve Başkanlığına Sayın Kutsan Çelebican ın, üyeliğe ise Sayın Muharrem Hilmi Kayhan ın getirilmesine karar verilmiştir. Denetimden Sorumlu Komite; 2016 yılında başta vergi düzenlemelerine uyum olmak üzere denetim ile ilgili faaliyetlerinin değerlendirildiği iki toplantının yanı sıra, 2016 ve 2017 yılları için bağımsız denetçinin seçimine ilişkin görüşlerini ve kamuya açıklanacak yıllık ve ara dönem finansal tabloların, ortaklığın izlediği muhasebe ilkelerine, gerçeğe uygunluğuna ve doğruluğuna ilişkin görüşlerini Yönetim Kurulu na yazılı olarak bildirdiği altı karar almıştır. Kurumsal Yönetim Komitesi Çalışma Esasları ve Faaliyetleri Kurumsal Yönetim Komitesi nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde yer almaktadır. ( Komite nin faaliyetleri hakkındaki bilgiler ise aşağıda özetlenmiştir: Kurumsal Yönetim Komitesi, Şirketimizde kurumsal yönetim ilkelerinin uygulanıp uygulanmadığını, uygulanmıyor ise gerekçesini ve bu prensiplere tam olarak uymama dolayısıyla meydana gelen çıkar çatışmalarını tespit ederek, Yönetim Kurulu na kurumsal yönetim uygulamalarını iyileştirici tavsiyelerde bulunmaktadır. Komite kendisine verilen görevin gerektirdiği sıklıkta toplanmaktadır. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında Kurumsal Yönetim Komitesi nin 3 üyeden oluşmasına ve Başkanlığına bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Kutsan Çelebican ın ve üyeliklere Sayın Dr. Bülent Bulgurlu nun ve Sayın Ahmet F. Ashaboğlu nun getirilmesine karar verilmiştir. Kurumsal Yönetim Komitesi 2016 yılında, Şirket in kurumsal yönetim uygulamalarını ve Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu nu değerlendirmiş, ayrıca Yatırımcı İlişkileri Birimi nin faaliyetleri hakkında Yönetim Kurulu na bilgi sunmuştur. Aday Gösterme ve Ücret Komitesi Çalışma Esasları ve Faaliyetleri Aday Gösterme ve Ücret Komitesi nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde yer almaktadır. ( yatirimci-iliskileri/kurumsal-kimlik-ve-yonetim/kurumsal-yonetim/ komiteler) Komite nin faaliyetleri hakkındaki bilgiler ise aşağıda özetlenmiştir: Aday Gösterme ve Ücret Komitesi, Şirketimizde Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim İlkeleri nde yer alan hükümler kapsamında, Yönetim Kurulu Üyeleri için aday gösterme, Yönetim Kurulu Üyeleri ve üst düzey yöneticilerin ücretleri ile ilgili kurumsal yönetim uygulamalarını geliştirerek Yönetim Kurulu na tavsiye ve önerilerde bulunmaktadır. Komite yılda en az 2 defa toplanmaktadır. KURUMSAL YÖNETİM

174 170 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU KOMİTELERİNİN ÇALIŞMA ESASLARI VE ETKİNLİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında komitenin 2 üyeden oluşmasına karar verilmiş ve Başkanlığına bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Muharrem Hilmi Kayhan, üyeliğe Sayın Dr. Bülent Bulgurlu seçilmiştir. Aday Gösterme ve Ücret Komitesi 2016 yılında, bağımsız yönetim kurulu üye adaylarının belirlenmesi ve Yönetim Kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerine sağlanan menfaatlerle ilgili çalışmalarda bulunmuştur. Risk Yönetimi Komitesi Çalışma Esasları ve Faaliyetleri Risk Yönetimi Komitesi nin çalışma esasları Şirketimiz internet sitesinde yer almaktadır. ( Komite nin faaliyetleri hakkındaki bilgiler ise aşağıda özetlenmiştir: Risk Yönetimi Komitesi, Şirketimizin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek stratejik, operasyonel, finansal, hukuki ve sair her türlü riskin erken tespiti, değerlendirilmesi, etki ve olasılıklarının hesaplanması, bu risklerin Şirketin kurumsal risk alma profiline uygun olarak yönetilmesi, raporlanması, tespit edilen risklerle ilgili gerekli önlemlerin uygulanması, karar mekanizmalarında dikkate alınması ve bu doğrultuda etkin iç kontrol sistemlerinin oluşturulması ve entegrasyonu konularında Yönetim Kurulumuza tavsiye ve önerilerde bulunmaktadır. Komite yılda en az 6 defa toplanmaktadır. Yürütme Komitesi Çalışma Esasları ve Faaliyetleri Yürütme Komitesi nin faaliyetleri hakkındaki bilgiler aşağıda özetlenmiştir: Yürütme Komitesi, Şirketimizde Yönetim Kurulu ile idari yapı arasında etkin koordinasyonun sağlanması suretiyle Yönetim Kurulu nun etkinliğinin artırılması, stratejik hedeflerine uygun alanlarda yatırım ve iş geliştirme konularında etkinliğin sağlanması amacıyla çalışmaktadır. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında komite üyeliklerine Yönetim Kurulu üyeleri Sayın Semahat S. Arsel, Sayın Rahmi M. Koç, Sayın Ömer M. Koç, Sayın Ali Y. Koç, Sayın Temel K. Atay ile Sayın A. Ümit Taftalı seçilmişlerdir. Yürütme Komitesi ayda en az 1 defa düzenli olarak toplanmaktadır. Komite esas olarak Yönetim Kurulu nun istenen sıklıkta ve zamanda toplanamaması nedeniyle, Şirket ve faaliyet gösterdiği sektörlerdeki gelişmeleri daha yakından takip ederek; gerektiğinde Yönetim Kurulu nu bilgilendirmekte, Şirket idari yapısı ile Yönetim Kurulu arasında koordinasyonu sağlamakta, Şirket için uygun stratejilerin geliştirilmesi ve faaliyetlerin etkinliği için öneriler sunmaktadır. 5 Nisan 2016 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında komitenin 2 üyeden oluşmasına ve Başkanlığına bağımsız Yönetim Kurulu üyesi Sayın Muharrem Hilmi Kayhan ın, üyeliğe Sayın Temel K. Atay ın getirilmesine karar verilmiştir. Risk Yönetimi Komitesi 2016 yılında, Şirket in risk durumunun değerlendirilmesi ve riskli görülen konularda alınması gereken önlemlerin belirlenmesi ile faaliyet raporunda yer alacak risk yönetimine ilişkin kısımların hazırlanması amacıyla çalışmalar yürütmüştür. Risk Yönetimi Komitesi nin faaliyetlerine ilişkin detaylı açıklamalar Rapor un 166 ve 167 nci sayfalarında yer almaktadır.

175 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 171 POLİTİKALAR KÂR DAĞITIM POLİTİKASI Bkz. Sayfa 24 ÜCRET POLİTİKASI Bkz. Sayfa 29 BİLGİLENDİRME POLİTİKASI AMAÇ Bilgilendirme politikasında amaç, Topluluk stratejileri ve performansını da dikkate alarak, Koç Holding A.Ş. nin geçmiş performansını, gelecek beklentilerini, stratejilerini, ticari sır niteliğindeki bilgiler haricindeki hedeflerini ve vizyonunu kamuyla, ilgili yetkili kurumlarla, mevcut ve potansiyel yatırımcılarla ve pay sahipleriyle eşit bir biçimde paylaşmak, Koç Holding A.Ş. ne ait finansal bilgileri genel kabul gören finansal raporlama ilkeleri ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri çerçevesinde doğru, adil, zamanında ve detaylı bir şekilde ilan ederek; gerek yatırımcı ilişkileri birimi gerekse kurumsal iletişim birimi tarafından sürekli, etkin ve açık bir iletişim platformu sunmaktır. Koç Holding A.Ş. aktif ve şeffaf bir bilgilendirme politikası izlerken; kamuyu aydınlatmaya ilişkin tüm uygulamalarda SPK ve Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) düzenlemelerine uyum göstermekte ve en etkin iletişim politikasını uygulamayı amaçlamaktadır. YATIRIMCILARLA İLETİŞİMDE KULLANILAN ARAÇLAR Yöntem ve Araçlar SPK ve BIST düzenlemeleri ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, Koç Holding A.Ş. kamuyu aydınlatma amacıyla bilgilendirme politikası çerçevesinde aşağıdaki iletişim yöntem ve araçlarını kullanır: KAP ta ilan edilen özel durum açıklamaları ve Şirket genel bilgi formu KAP ta ilan edilen finansal tablolar ve faaliyet raporları Kurumsal internet sitesi ( Yatırımcılar için hazırlanan bilgilendirme ve tanıtım dokümanları Yatırımcı toplantıları SPK düzenlemeleri uyarınca hazırlanması gereken izahname, sirküler, duyuru metinleri ve diğer dokümanlar, Yazılı ve görsel medya vasıtasıyla yapılan basın açıklamaları, T. Ticaret Sicil Gazetesi ve günlük gazeteler vasıtasıyla yapılan ilanlar ve duyurular. Sözcüler İlke olarak, Koç Holding A.Ş. adına yukarıda belirtilen yöntem ve araçlar çerçevesinde yapılacak açıklama ve bilgilendirmeler, imza sirküleri uyarınca imzalanan form, beyan ve raporlar dışında, Yönetim Kurulu Üyeleri, CEO, CFO veya Kurumsal İletişim ve Dış İlişkiler Direktörü tarafından yapılır. SORUMLULAR Bilgilendirme Politikası nın oluşturulması, denetlenmesi ve gerekli güncellenmelerin yapılmasından Yönetim Kurulu sorumludur. Yönetim Kurulu tarafından onaylanan Bilgilendirme Politikası Kamuyu Aydınlatma Platformu nda (KAP) ve internet sitesinde kamuya açıklanır. Bilgilendirme politikasında değişiklik olması durumunda Yönetim Kurulu tarafından onaylanan yeni metin KAP ta ve internet sitesinde kamuya açıklanır. Ayrıca, Finans Başkanlığı bünyesinde oluşturulan ve CFO, Yatırımcı İlişkileri Koordinatörü ve Yatırımcı İlişkileri Yöneticilerinden oluşan Yatırımcı İlişkileri Birimi, Koç Holding A.Ş. nin yurt içi ve yurt dışında mevcut ve potansiyel yatırımcı kişi ve kurumlar ile aracı kurumlar nezdinde tanıtımının yapılması; bu kurumlarda çalışan analistler ve araştırma uzmanlarının bilgi taleplerinin karşılanması, yatırımcı ilişkileri kapsamında kendilerine iletilen sorulara cevap verilmesi konularında Koç Holding A.Ş. adına iletişimde bulunabilir. KURUMSAL YÖNETİM

176 172 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU POLİTİKALAR Yatırımcılar için Hazırlanan Bilgilendirme ve Tanıtım Dokümanları Koç Holding A.Ş. de Yatırımcı İlişkileri Birimi, gerek mevcut gerekse potansiyel pay sahipleri ve analistlerle ilişkilerin düzenli bir şekilde yürütülmesi, yatırımcı sorularının en verimli şekilde yanıtlanması ve şirket değerinin artırılmasına yönelik çalışmaları yürütür. Koç Holding A.Ş. nin operasyonel ve finansal performansının; vizyon, strateji ve hedeflerinin ve yatırımcısı için yarattığı katma değerin pay sahiplerine ve analistlere en iyi şekilde anlatılması ve tanıtılmasını teminen Koç Holding A.Ş. üst düzey yöneticileri ve Yatırımcı İlişkileri Birimi yetkilileri, aracı kurumlarla, analistlerle ve yatırımcılarla sık sık bir araya gelmektedir. Yatırımcı İlişkileri Birimi, sunumlar, yatırımcı bültenleri, soru/ cevap çizelgeleri, özet bilgiler, internet sitesi, faaliyet raporu, telekonferanslar, yatırımcı toplantıları vb. araçlarla yatırımcıların en iyi şekilde bilgilendirilmesini amaçlarken; tüm bu araçların mevzuata uygun şekilde hazırlanması, yayınlanması ve güncellenmesini sağlar. Yıl boyunca kendisine gelen tüm görüşme taleplerini karşılama çabasında olan Yatırımcı İlişkileri Birimi yetkilileri düzenli olarak Türkiye de ve yurt dışında organize edilen konferanslara katılmakta ve ayrıca yatırımcılarla birebir bilgilendirme toplantıları gerçekleştirmektedir. Bu toplantılara belli aralıklarla CEO ve CFO nun da katılımı söz konusu olmakta; böylece pay sahipleri ve potansiyel yatırımcıların üst yönetimle iletişimi daha etkin hale gelmektedir. Finansal iletişimin etkin şekilde yürütülmesini teminen üçer aylık dönemler itibarıyla finansal sonuçların sunumları hazırlanmakta ve Yatırımcı İlişkileri Koordinatörü, Ekonomik Araştırmalar Koordinatörü, Finansal Raporlamadan Sorumlu Finans Koordinatörü ve belli aralıklarla CFO ve/veya CEO nun da katılımıyla analist toplantıları ya da telekonferanslar düzenlenerek yatırımcı ve analistlerden gelen muhtemel sorular yanıtlanmaktadır. Düzenli olarak güncellenen internet sitesi ve internet ortamından pay sahiplerine dağıtılan bilgilendirme notları ile de pay sahiplerinin ve analistlerin gerek Türkiye ekonomisine gerekse Koç Topluluğu na dair gelişmeleri yakından takip edebilmeleri ve yatırımcı ilişkileri araçlarına ulaşabilmeleri amaçlanmaktadır. Faaliyet raporları ve internet sitelerinin içeriğine ilişkin detaylı bilgiler aşağıda verilmektedir. Zaman zaman analist raporları, raporu hazırlayan analistlerin izni alınmak kaydıyla yatırımcılara tek taraflı olmayan farklı görüş açılarını sunabilmek adına internet sitesinde yayınlanır. Koç Holding A.Ş., analist raporlarını ve ya modellerini gözden geçirmek, doğrulamak veya onaylamak sorumluluğunda değildir; ancak talep halinde, kamunun yanlış bilgilendirilmesini önlemek amacıyla, sadece analist raporlarında yer alan kamuya açık ve geçmişe yönelik bilgilerin doğruluğunu sağlamak amacıyla analist raporlarını yayınlanmadan önce kontrol edebilir. Yatırımcı İlişkileri Birimi nin öncelikli amacı Şirket ile pay sahipleri arasındaki karşılıklı ilişkinin en etkin şekilde yürütülmesidir. Bu kapsamda Yatırımcı İlişkileri Birimi, Şirket üst yönetimi ile pay sahipleri arasında bir köprü görevini üstlenmektedir. Bir yandan Şirket in yatırım mesajları pay sahiplerine iletilirken; bir yandan da pay sahiplerinden gelen değerlendirme ve geri bildirimlerin üst yönetime iletilmesi amacıyla periyodik olarak raporlamalar yapılmaktadır. Böylece bilgilendirmenin iki taraflı olması sağlanmaktadır. ÖZEL DURUMLARIN AÇIKLANMASI İLE İLGİLİ POLİTİKALAR Sorumluluk Koç Holding A.Ş. özel durum açıklama yükümlülüğünün yerine getirilmesinden, Baş Hukuk Müşavirliği ile koordinasyon içinde Finans Başkanlığı yetkili ve sorumludur. Özel durum açıklamaları ilke olarak CEO ve CFO tarafından imzalanarak KAP a gönderilir ve şirket internet sitesinde de Türkçe ve İngilizce olarak yayınlanır. İdari Sorumluluğu Bulunan Kişiler Listesi Koç Holding A.Ş. idari sorumluluğu bulunan kişiler listesinde Koç Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Üyeleri ile doğrudan ya da dolaylı olarak Koç Holding A.Ş. ile ilişkili içsel bilgilere düzenli erişen ve aynı zamanda Koç Holding A.Ş. nin gelecekteki gelişimini ve ticari hedeflerini etkileyen idari kararlar verme yetkisi olan kişiler yer alır. Bilgiye düzenli olarak erişen ve aynı zamanda idari kararlar verme yetkisi olan söz konusu kişiler Şirket in ana ortağının yönetim kurulu üyelerinden ve Koç Holding yetkililerinden CEO, Başkanlar, Direktörler, Baş Hukuk Müşaviri ve Genel Sekreterden oluşmaktadır. Şirket bünyesindeki idari sorumluluğu bulunan kişileri tanıtıcı bilgiler güncel olarak Koç Holding A.Ş. internet sitesinde ilan edilmektedir.

177 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 173 Basın Yayın Organlarında Çıkan Haberler Karşısında İzlenecek Prosedür Takip Mekanizması Koç Holding A.Ş., yurt içinde anlaştığı medya takip ajansı aracılığıyla ulusal yayın yapan önemli basın organlarında Koç Topluluğu ile ilgili olarak çıkan haberlerin takibini yapmaktadır. Bu kapsamda her sabah, yayınlanan haberler Koç Topluluğu Üst Düzey Yöneticilerine, Yatırımcı İlişkileri Birimine ve Kurumsal İletişim Birimi ne yönlendirilmektedir. Ayrıca abone olunan Reuters veri yayın kanalında Koç Topluluğu ile ilgili olarak çıkan haberler de takip edilmektedir. Doğrulama Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Koç Holding A.Ş. hakkında, tasarruf sahiplerinin yatırım kararlarını veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını etkileyebilecek öneme sahip, basın-yayın organları veya diğer iletişim yollarıyla ilk kez kamuya duyurulan veya daha önce kamuya duyurulmuş bilgilerden farklı içerikteki haber veya söylentilerin varlığı halinde, bunların doğru veya yeterli olup olmadığı konusunda açıklama yapılır. Koç Holding A.Ş. tarafından, doğrulama yükümlülüğünün yerine getirilmesinde, ilke olarak aşağıdaki esaslar uygulanır: a. Çıkan haber içsel bilgi tanımına girecek önemde değil ise, konu hakkında prensip olarak herhangi bir açıklama yapılmaz. Bununla birlikte, SPK düzenlemeleri uyarınca özel durum açıklaması gerektirmeyen böyle bir haber hakkında basın açıklaması yapılmasının faydalı olup olmayacağı hususu Kurumsal İletişim Birimi tarafından değerlendirilir. b. İçsel bilgi niteliğindeki haberler için daha önce özel durum açıklaması ya da SPK düzenlemeleri kapsamındaki diğer kamuyu aydınlatma araçları ile açıklama yapılmış ise herhangi bir işlem yapılmaz. c. İlke olarak Koç Holding A.Ş. kaynaklı olmadığı, dedikodu, söylenti ve asılsız olduğu belirgin olan haberlerde herhangi bir yorumda bulunulmaz. Ancak Koç Holding A.Ş. ve yatırımcılarının çıkarlarının korunması için gerekli görülürse, bu tür asılsız haberler için de, özel durum açıklaması yapılabilir. Özel durum açıklamasından bağımsız olarak, Kurumsal İletişim Birimi tarafından gerek görülmesi halinde basın açıklaması yapılabilir. d. İçsel bilgi niteliğinde değerlendirilebilecek, Koç Holding A.Ş. hisselerinin değerini ve yatırımcı kararını etkileyebilecek önemde yanlış bir haber söz konusu ise konu hakkında özel durum açıklaması yapılır. e. Ertelenen bilgiye ilişkin haberin önemli detayları kapsaması, Şirket kaynaklı olması ve doğru olması halinde, ertelemeye ilişkin sebeplerin ortadan kalktığı kabul edilir ve açıklama yapılır. f. Ertelenen bilgiye ilişkin haber yanlış ise, bilginin sızması söz konusu olmadığından herhangi bir açıklama yapılmayabilir. Ancak Koç Holding A.Ş. ve yatırımcıların çıkarlarının korunması amacıyla gerekiyorsa, asılsız olan söz konusu haberler için özel durum açıklaması yapılır. g. Yapılacak değerlendirmede, haberin yayınlandığı basın-yayın organının tiraj veya bilinirliği de göz önünde bulundurulur. İçsel Bilginin Kamuya Açıklanmasına Kadar Gizliliğinin Sağlanmasına Yönelik Tedbirler İçsel bilgiye sahip Koç Holding A.Ş. çalışanları ile iletişim içinde olunan diğer taraflar, özel durumun oluşması sürecinde ve özel durumun oluşumundan açıklanmasına kadar geçecek süreçte, bu bilginin gizliliğini korumakla yükümlü oldukları hususunda bilgilendirilirler. Genel ilke olarak, Koç Holding A.Ş. ve Koç Holding A.Ş. nam ve hesabına çalışanlar henüz kamuya açıklanmamış, özel durum niteliğinde değerlendirilebilecek bilgileri hiçbir suretle üçüncü kişilerle paylaşamazlar. Bu kişiler tarafından istenmeden içsel bilginin üçüncü kişilere açıklanmış olduğunun belirlenmesi halinde, SPK düzenlemeleri kapsamında, bilginin gizliliğinin sağlanamayacağı sonucuna ulaşılırsa özel durum açıklaması yapılır. Bilginin açıklanmasının ertelenmesi halinde ise erteleme kararı anında erteleme konusu bilgiye sahip olan kişiler, düzenlemelerdeki yükümlülükler ve söz konusu yükümlülüklere aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar hakkında bilgilendirilir. Ayrıca Koç Holding A.Ş. ve Koç Holding A.Ş. nam ve hesabına çalışanlar dışında erteleme konusu bilgiye sahip olan taraflar ile yapılan sözleşmelere gizlilik konusunda madde ilave edilerek, bu kişilerin erteleme konusu bilginin gizliliği için gerekli tedbirleri almaları hedeflenir. KURUMSAL YÖNETİM

178 174 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU POLİTİKALAR FİNANSAL BİLGİLERİN KAMUYA AÇIKLANMASI İLE İLGİLİ POLİTİKALAR Koç Holding A.Ş. nin finansal tabloları SPK tarafından belirlenmiş hükümler çerçevesinde Türkiye Muhasebe/Finansal Raporlama Standartlarına göre hazırlanır. Yıllık finansal tablolar tam kapsamlı ve altı aylık finansal tablolar ise sınırlı bağımsız denetimden geçirilerek kamuya açıklanır. Finansal tablolar ve dipnotları kamuya açıklanmadan önce SPK düzenlemeleri çerçevesinde Denetim Komitesi nden alınan uygunluk görüşüyle Yönetim Kurulu nun onayına sunulur. Sorumluluk beyanı imzalandıktan sonra finansal raporlar, dipnotları ve varsa bağımsız denetim raporu Kamuyu Aydınlatma Platformu nda açıklanır. Finansal tablolar ve dipnotlarına geriye dönük olarak Koç Holding A.Ş. internet sitesinden ulaşılabilir. Finansal tablolarda açıklanan bilgilerin yanı sıra, yatırımcıların talep ettikleri analizleri yapabilmelerini teminen, her bir finansal tablo dönemi için hazırlanan yatırımcı sunumlarında, Koç Holding A.Ş. nin solo net nakit ve yabancı para pozisyonları gibi ilave bilgiler açıklanabilir. Ayrıca, Koç Holding A.Ş. finansal tablolarında konsolide edilen önemli büyüklükteki halka kapalı bağlı ortaklıklara ait özet finansal göstergelere de altı aylık dönemlerle internet sitesinde açıklanan yatırımcı seti içerisinde yer verilebilir. FAALİYET RAPORU Faaliyet Raporu nun içeriği uluslararası standartlara; SPK Düzenlemeleri ve SPK kurumsal yönetim ilkelerine uygun olarak hazırlanmaktadır. Faaliyet Raporu Yatırımcı İlişkileri Birimi tarafından hazırlandıktan sonra Yönetim Kurulu nun onayından geçirilir ve finansal tablolar ile birlikte kamuya açıklanır. İnternet sitesinden Türkçe ve İngilizce olarak erişilebilen yıllık faaliyet raporunun basılmış kopyaları Koç Holding A.Ş. Kurumsal İletişim ve Yatırımcı İlişkileri birimlerinden temin edilebilir. Ayrıca üçer aylık dönemler itibarıyla hazırlanan ara dönem faaliyet raporları KAP aracılığıyla kamuya duyurulmakta, Şirket internet sitesinde Türkçe olarak yatırımcıların bilgisine sunulmaktadır. İNTERNET SİTESİ Koç Holding A.Ş. internet sitesinin hazırlanmasının koordinasyonundan Kurumsal İletişim Birimi sorumludur. İnternet sitesinin içeriği tüm menfaat sahiplerinin yararlanabileceği farklı bilgileri içerebilecek şekilde hazırlanmaktadır. Yatırımcı ilişkileri için ayrı bir bölüm hazırlanmış olup, bu bölümün içeriği Yatırımcı İlişkileri Birimi tarafından oluşturulur. Bu bölüm yatırımcıların ve analistlerin şirket değerlemesinde ve şirketin ve hissenin performansını izlemede ihtiyaç duyacakları detaylı ve kapsamlı şekilde hazırlanan ve sürekli olarak güncellenen bilgilerin izlenebileceği bir platform niteliği taşımaktadır. Yatırımcılar site üzerinden Koç Holding A.Ş. nin ileriki dönemlerde katılacağı konferans ve yatırımcı toplantılarını takip edebilmekte; konferansın başladığı gün itibarıyla toplantı için hazırlanan yatırımcı ilişkileri sunumu internet sitesinde de yayınlanarak herkesin eş zamanlı olarak aynı bilgiye ulaşması sağlanmaktadır. Ayrıca düzenlenen telekonferanslar, internet cast yöntemi ile geniş katılımlı olarak yayınlanmakta ve daha sonra telekonferansa ve sonunda yapılan soru-cevap kısmına ait tüm detayların deşifrelerine sitede yer verilmektedir. İnternet sitesinde bulunan bilgilerin büyük çoğunluğu Türkçe ve İngilizce olarak verilmekte; güncel bilgilerin yanı sıra analiz ve değerlendirmeler ve geçmişe dönük bilgi ve istatistikler de internet sitesinde yer almaktadır. ORTAKLIK HAKLARININ KULLANIMINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR SPK düzenlemeleri çerçevesinde ortakların Genel Kurul, sermaye artırımı, temettü ödemeleri, birleşme ve bölünme işlemleri hakkında izahname ve duyuru metinleri KAP ta ilan edilerek pay sahiplerinin bilgilendirilmeleri sağlanır. Söz konusu dokümanlar düzenlemede belirtilen yerlerin yanında Koç Holding A.Ş. internet sitesinde de ilan edilerek yatırımcıların bu dokümanlara erişimi kolaylaştırılır. GELECEĞE YÖNELİK DEĞERLENDİRMELERİN AÇIKLANMASINA İLİŞKİN ESASLAR Koç Holding A.Ş. ne ilişkin geleceğe yönelik değerlendirmeler aşağıdaki esaslara uygun olarak açıklanır: Geleceğe yönelik değerlendirmeler ve bu değerlendirmelere esas alınan temel varsayımlar, ilke olarak üçer aylık dönemler itibarıyla yayınlanan finansal tabloların kamuya açıklanmasını takiben, en fazla yılda dört defa açıklanabilir. Açıklama, KAP ta ve Şirket kurumsal internet sitesinde yayınlanan yatırımcı sunumu ve/veya üçer aylık dönemler itibarıyla hazırlanan faaliyet raporu aracılığı veya gerektiğinde özel durum açıklaması ile yapılabilir. Kamuya açıklanmış değerlendirmelerde önemli bir değişiklik ortaya çıktığında, bir başka ifade ile daha önce kamuya açıklanan geleceğe yönelik bilgilerde yer alan tahminlerin ve dayanakların önemli ölçüde gerçekleşmemesi veya gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması halinde, sayı sınırlamasına tabi olmaksızın özel durum açıklaması yapılarak beklentilerdeki değişiklikler yatırımcılarla paylaşılır. Daha önce kamuya açıklanan beklentiler ile gerçekleşmeler arasında önemli ölçüde bir farklılık bulunması halinde, geleceğe yönelik değerlendirmelere ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda bu farklılıkların nedenlerine de yer verilir. Geleceğe yönelik değerlendirmelerde bunlara sınırlı olmaksızın yatırımlar, ciro beklentileri, kârlılık oranları, yurt dışı gelirler ve ihracat ile ilgili bilgilere yer verilebilir.

179 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 175 FİNANSAL TABLOLAR SORUMLULUK BEYANI SERMAYE PİYASASI KURULUNUN II SAYILI SERMAYE PİYASASINDA FİNANSAL RAPORLAMAYA İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ NİN 9. MADDESİ GEREĞİNCE HAZIRLANAN SORUMLULUK BEYANI FİNANSAL TABLOLARIN KABULÜNE İLİŞKİN YÖNETİM KURULU NUN KARAR TARİHİ: 17 Şubat 2017 KARAR SAYISI: 4 Şirketimizce hazırlanan ve Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi (A member firm of Ernst & Young Global Limited) tarafından bağımsız denetime tabi tutulan hesap dönemine ait, Sermaye Piyasası Kurulu nun (SPK) Seri II sayılı Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği ( Tebliğ ) uyarınca Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları ( TMS/TFRS ) ve SPK tarafından belirlenen formatlar ile uyumlu olarak hazırlanan dipnotları ile birlikte konsolide finansal durum tablosu, kapsamlı gelir tablosu, nakit akış tablosu ve özkaynak değişim tablosunun, SPK düzenlemeleri doğrultusunda; Tarafımızca incelendiğini, Şirketimizdeki görev ve sorumluluk alanımızda sahip olduğumuz bilgiler çerçevesinde, önemli konularda gerçeğe aykırı bir açıklama veya açıklamanın yapıldığı tarih itibariyle yanıltıcı olması sonucunu doğurabilecek herhangi bir eksiklik içermediğini, Şirketimizdeki görev ve sorumluluk alanımızda sahip olduğumuz bilgiler çerçevesinde, Tebliğ uyarınca hazırlanmış finansal tabloların konsolidasyon kapsamındakilerle birlikte, işletmenin aktifleri, pasifleri, finansal durumu ve kar ve zararı ile ilgili gerçeği dürüst bir biçimde yansıttığını, bilgilerinize sunar, yapılan açıklamadan dolayı sorumlu olduğumuzu beyan ederiz. Saygılarımızla, 17 Şubat 2017 Kutsan Çelebican Muharrem Hilmi Kayhan Ahmet F. Ashaboğlu Denetim Komitesi Başkanı Denetim Komitesi Üyesi CFO KURUMSAL YÖNETİM

180 176 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU FAALİYET RAPORU SORUMLULUK BEYANI SERMAYE PİYASASI KURULUNUN II SAYILI SERMAYE PİYASASINDA FİNANSAL RAPORLAMAYA İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ NİN 9. MADDESİ GEREĞİNCE HAZIRLANAN SORUMLULUK BEYANI FAALİYET RAPORUNUN KABULÜNE İLİŞKİN YÖNETİM KURULU NUN KARAR TARİHİ: 7 Mart 2017 KARAR SAYISI: 10 Şirketimizdeki görev ve sorumluluk alanımızda sahip olduğumuz bilgiler çerçevesinde; Şirketimizce, Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu nun (SPK) Seri II sayılı Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği ne ( Tebliğ ) uyumlu olarak hazırlanan ve Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi (A member firm of Ernst & Young Global Limited) tarafından denetime tabi tutulan 2016 yılına ilişkin ekli Faaliyet Raporu nun, SPK düzenlemeleri doğrultusunda; Tarafımızca incelendiğini, Önemli konularda gerçeğe aykırı bir açıklama veya açıklamanın yapıldığı tarih itibariyle yanıltıcı olması sonucunu doğurabilecek herhangi bir eksiklik içermediğini, İşin gelişimi ve performansını ve konsolidasyon kapsamındakilerle birlikte işletmenin finansal durumunu, karşı karşıya olunan önemli risk ve belirsizliklerle birlikte, dürüstçe yansıttığını bilgilerinize sunar, yapılan açıklamadan dolayı sorumlu olduğumuzu beyan ederiz. Saygılarımızla, 7 Mart 2017 Kutsan Çelebican Muharrem Hilmi Kayhan Ahmet F. Ashaboğlu Denetim Komitesi Başkanı Denetim Komitesi Üyesi CFO

181 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 177 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK-31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU FİNANSAL TABLOLAR

182

183 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 179 KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR HAKKINDA BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU Koç Holding Anonim Şirketi Yönetim Kurulu na: Koç Holding Anonim Şirketi ( Koç Holding veya Şirket ), bağlı ortaklıkları ve iş ortaklıklarının (birlikte Grup olarak anılacaktır) 31 Aralık 2016 tarihli konsolide bilançosu ile aynı tarihte sona eren yıla ait konsolide gelir tablosu, konsolide diğer kapsamlı gelir tablosu, konsolide özkaynaklar değişim tablosu, konsolide nakit akış tablosu ile önemli muhasebe politikalarını özetleyen dipnotlar ve diğer açıklayıcı notlardan oluşan ilişikteki konsolide finansal tablolarını denetlemiş bulunuyoruz. Yönetimin Konsolide Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluğu Grup yönetimi; konsolide finansal tabloların Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ( KGK ) tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olarak hazırlanmasından, gerçeğe uygun bir biçimde sunumundan ve hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık içermeyen konsolide finansal tabloların hazırlanmasını sağlamak için gerekli gördüğü iç kontrolden sorumludur. Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu Sorumluluğumuz, yaptığımız bağımsız denetime dayanarak, bu konsolide finansal tablolar hakkında görüş vermektir. Yaptığımız bağımsız denetim, Sermaye Piyasası Kurulu nca yayımlanan bağımsız denetim standartlarına ve KGK tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartları nın bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartları na uygun olarak yürütülmüştür. Bu standartlar, etik hükümlere uygunluk sağlanmasını ve bağımsız denetimin, konsolide finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediğine dair makul güvence elde etmek üzere planlanarak yürütülmesini gerektirmektedir. Bağımsız denetim, konsolide finansal tablolardaki tutar ve açıklamalar hakkında denetim kanıtı elde etmek amacıyla denetim prosedürlerinin uygulanmasını içerir. Bu prosedürlerin seçimi, konsolide finansal tablolardaki hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık risklerinin değerlendirilmesi de dâhil, bağımsız denetçinin mesleki muhakemesine dayanır. Bağımsız denetçi risk değerlendirmelerini yaparken, şartlara uygun denetim prosedürlerini tasarlamak amacıyla, işletmenin konsolide finansal tablolarının hazırlanması ve gerçeğe uygun sunumuyla ilgili iç kontrolü değerlendirir, ancak bu değerlendirme, işletmenin iç kontrolünün etkinliğine ilişkin bir görüş verme amacı taşımaz. Bağımsız denetim, bir bütün olarak konsolide finansal tabloların sunumunun değerlendirilmesinin yanı sıra, işletme yönetimi tarafından kullanılan muhasebe politikalarının uygunluğunun ve yapılan muhasebe tahminlerinin makul olup olmadığının değerlendirilmesini de içerir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz. Görüş Görüşümüze göre ilişikteki konsolide finansal tablolar, Koç Holding Anonim Şirketi nin, bağlı ortaklıklarının ve iş ortaklıklarının 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait finansal performansını ve nakit akışlarını, Türkiye Muhasebe Standartları na uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır. Diğer hususlar Konsolide finansal tablolar ana ortaklık Koç Holding, bağlı ortaklıkları ve iş ortaklıklarının hesaplarını içermektedir. Koç ailesi üyeleri Grup ta sahip oldukları şirketlerdeki oy haklarını veya sadece bu aile üyeleri tarafından kontrol edilen şirketlerin Grup ta sahip oldukları hisselerin oy haklarını Koç Holding e vermek suretiyle Koç Holding e fiili kontrol etme yetkisi tanımaktadır. İlişikteki konsolide finansal tablolarda, Koç ailesi üyelerinin sahip olduğu hisselerin Grup un özkaynaklarındaki payları, kontrol gücü olmayan paylar olarak gösterilmiştir no lu konsolide finansal tablo dipnotunda belirtildiği üzere, ilişikteki konsolide finansal tablolarda gösterilen Euro ( EUR ) ve ABD Doları ( USD ) tutarlar, Türk Lirası tutarları üzerinden, konsolide bilançoda 31 Aralık 2016 tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ( TCMB ) resmi EUR ve USD alış kurları, konsolide gelir, diğer kapsamlı gelir ve nakit akış tablolarında ise TCMB 2016 yılı ortalama resmi EUR ve USD alış kurları kullanılarak hesaplanmış olup, ilişikteki konsolide finansal tabloların bir parçası değildir. Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülüklere İlişkin Rapor 1) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun ( TTK ) 398 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca düzenlenen Riskin Erken Saptanması Sistemi ve Komitesi Hakkında Denetçi Raporu 17 Şubat 2017 tarihinde Şirket in Yönetim Kurulu na sunulmuştur. 2) TTK nın 402 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Şirket in 1 Ocak 31 Aralık 2016 hesap döneminde defter tutma düzeninin, finansal tabloların, kanun ile Şirket esas sözleşmesinin finansal raporlamaya ilişkin hükümlerine uygun olmadığına dair önemli bir hususa rastlanmamıştır. 3) TTK nın 402 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Şirket in Yönetim Kurulu tarafımıza denetim kapsamında istenen açıklamaları yapmış ve talep edilen belgeleri vermiştir. Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi A member firm of Ernst & Young Global Limited FİNANSAL TABLOLAR Kaan Birdal SMMM Sorumlu Denetçi 17 Şubat 2017 İstanbul, Türkiye

184 180 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2016 VE 2015 TARİHLERİ İTİBARİYLE KONSOLİDE BİLANÇOLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) VARLIKLAR Notlar 2016 (*) EUR (*) USD 000 Bağımsız denetimden geçmiş 2016 Bin TL Bağımsız denetimden geçmiş 2015 Bin TL Dönen varlıklar: Nakit ve nakit benzerleri Ticari alacaklar İlişkili taraflar İlişkili olmayan taraflar Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Türev araçlar Stoklar Diğer alacaklar Diğer dönen varlıklar Satış amaçlı sınıflandırılan duran varlıklar Toplam dönen varlıklar Duran varlıklar: Finansal yatırımlar Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar Ticari alacaklar İlişkili olmayan taraflar Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Türev araçlar Yatırım amaçlı gayrimenkuller Maddi duran varlıklar Maddi olmayan duran varlıklar Şerefiye Diğer maddi olmayan duran varlıklar Ertelenmiş vergi varlığı Diğer duran varlıklar Toplam duran varlıklar Toplam varlıklar (*) Euro ( EUR ) ve ABD Doları ( USD ) tutarları, Türk Lirası ( TL ) tutarları üzerinden 31 Aralık 2016 tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ( TCMB ) EUR ve USD resmi alış kurları kullanılarak hesaplanmış olup, bu konsolide finansal tabloların bir parçası değildir (Not 2.1.3). 1 Ocak-31 Aralık 2016 hesap dönemine ait konsolide finansal tablolar, 17 Şubat 2017 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında onaylanmıştır. Konsolide finansal tablolar, Genel Kurul da onaylanması sonucu kesinleşecektir. Takip eden notlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar.

185 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 181 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2016 VE 2015 TARİHLERİ İTİBARİYLE KONSOLİDE BİLANÇOLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) KAYNAKLAR Notlar 2016 (*) EUR (*) USD 000 Bağımsız denetimden geçmiş 2016 Bin TL Bağımsız denetimden geçmiş 2015 Bin TL Kısa vadeli yükümlülükler: Kısa vadeli borçlanmalar Uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları Ticari borçlar İlişkili taraflar İlişkili olmayan taraflar Türev araçlar Dönem karı vergi yükümlülüğü Kısa vadeli karşılıklar Diğer borçlar Diğer kısa vadeli yükümlülükler Satış amaçlı sınıflandırılan varlık gruplarına ilişkin yükümlülükler Toplam kısa vadeli yükümlülükler Uzun vadeli yükümlülükler: Uzun vadeli borçlanmalar Türev araçlar Ertelenmiş vergi yükümlülüğü Uzun vadeli karşılıklar Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar Diğer uzun vadeli karşılıklar Diğer uzun vadeli yükümlülükler Toplam uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Özkaynaklar: Ödenmiş sermaye Sermaye düzeltme farkları Paylara ilişkin primler Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacak birikmiş diğer kapsamlı gelir/giderler 22 (14.291) (15.065) (53.017) (17.260) Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak birikmiş diğer kapsamlı gelir/giderler 22 (97.393) ( ) ( ) ( ) Kardan ayrılan kısıtlanmış yedekler Geçmiş yıllar karları Net dönem karı Ana ortaklığa ait özkaynaklar Kontrol gücü olmayan paylar Toplam özkaynaklar Toplam kaynaklar Taahhütler ve şarta bağlı yükümlülükler 32 (*) EUR ve USD tutarlar, TL tutarları üzerinden 31 Aralık 2016 tarihindeki TCMB EUR ve USD resmi alış kurları kullanılarak hesaplanmış olup, bu konsolide finansal tabloların bir parçası değildir (Not 2.1.3). FİNANSAL TABLOLAR Takip eden notlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar.

186 182 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK-31 ARALIK 2016 VE 2015 HESAP DÖNEMLERİNE AİT KONSOLİDE GELİR TABLOLARI (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) Bağımsız denetimden geçmiş Bağımsız denetimden geçmiş Notlar 2016 (*) EUR (*) USD Bin TL 2015 Bin TL Hasılat Finans sektörü faaliyetleri hasılatı Toplam hasılat Satışların maliyeti 25 ( ) ( ) ( ) ( ) Finans sektörü faaliyetleri maliyeti ( ) ( ) ( ) ( ) Toplam maliyetler ( ) ( ) ( ) ( ) Ticari faaliyetlerden brüt kar Finans sektörü faaliyetlerinden brüt kar Brüt kar Pazarlama giderleri 25 ( ) ( ) ( ) ( ) Genel yönetim giderleri 25 ( ) ( ) ( ) ( ) Araştırma ve geliştirme giderleri 25 (68.304) (75.506) ( ) ( ) Esas faaliyetlerden diğer gelirler Esas faaliyetlerden diğer giderler 26 ( ) ( ) ( ) ( ) Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların kar/zararındaki paylar Esas faaliyet karı Yatırım faaliyetlerinden gelirler Yatırım faaliyetlerinden giderler 27 (1.335) (1.476) (4.460) (5.450) Finansman gelir/(gideri) öncesi faaliyet karı Finansman gelirleri Finansman giderleri 28 ( ) ( ) ( ) ( ) Vergi öncesi kar Vergi gelir/(gideri) (49.782) (55.030) ( ) Dönem vergi gideri 17 (93.275) ( ) ( ) ( ) - Ertelenmiş vergi geliri Net dönem karı Net dönem karının dağılımı: Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklık payları Pay başına kazanç (Kr) 35 1,364 1,407 (*) EUR ve USD tutarlar, TL tutarlar üzerinden 31 Aralık 2016 tarihinde sona eren yıla ait ortalama TCMB EUR ve USD resmi alış kurları kullanılarak hesaplanmış olup, bu konsolide finansal tabloların bir parçası değildir (Not 2.1.3). Takip eden notlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar.

187 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 183 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK-31 ARALIK 2016 VE 2015 HESAP DÖNEMLERİNE AİT KONSOLİDE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOLARI (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) 2016 (*) EUR (*) USD 000 Bağımsız denetimden geçmiş 2016 Bin TL Bağımsız denetimden geçmiş Net dönem karı Bin TL Diğer kapsamlı gelirler: Kar/zararda yeniden sınıflandırılmayacaklar (25.495) (28.183) (85.149) Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kazanç/(kayıpları) (21.547) (23.819) (71.964) (4.024) Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelir/(giderlerinden) paylar (3.948) (4.364) (13.185) Kar/zararda yeniden sınıflandırılmayacak diğer kapsamlı gelire ilişkin vergiler Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kazanç/(kayıpları), vergi etkisi Kar/zararda yeniden sınıflandırılacaklar (81.619) (90.223) ( ) ( ) Yabancı para çevrim farkları Satılmaya hazır finansal varlıkların yeniden değerleme kazanç/(kayıpları) (10.908) Yurtdışındaki işletmeye ilişkin net yatırım riskinden korunma ile ilgili diğer kapsamlı gelir/(gider) (23.907) (26.428) (79.845) (53.536) Nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir /(gider) ( ) ( ) ( ) ( ) Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelir/(giderlerinden) paylar (34.395) (38.022) ( ) (84.369) Kar/zararda yeniden sınıflandırılacak diğer kapsamlı gelire ilişkin vergiler Satılmaya hazır finansal varlıkların yeniden değerleme kazanç/(kayıpları), vergi etkisi (26) (29) (88) 545 Yurtdışındaki işletmeye ilişkin net yatırım riskinden korunma ile ilgili diğer kapsamlı gelir, vergi etkisi Nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider), vergi etkisi Diğer kapsamlı gelir (53.443) (59.076) ( ) ( ) Toplam kapsamlı gelir Toplam kapsamlı gelirin dağılımı: Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklık payları (*) EUR ve USD tutarlar, TL tutarlar üzerinden 31 Aralık 2016 tarihinde sona eren yıla ait ortalama TCMB EUR ve USD resmi alış kurları kullanılarak hesaplanmış olup, bu konsolide finansal tabloların bir parçası değildir (Not 2.1.3). FİNANSAL TABLOLAR Takip eden notlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar.

188 184 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK-31 ARALIK 2016 VE 2015 HESAP DÖNEMLERİNE AİT KONSOLİDE ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOLARI (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) Ödenmiş Sermaye Sermaye düzeltme farkları Paylara ilişkin primler Kar/zararda yeniden sınıflandırılmayacak Duran varlık yeniden değerleme artışları Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm para kazanç/ (kayıpları) Yabancı para çevrim farkları Kar/zararda yeniden sınıflandırılacak Birikmiş karlar Riskten korunma kazanç/ (kayıpları) Finansal varlık yeniden değerleme ve sınıflandırma kazanç/ (kayıpları) Kardan ayrılan kısıtlanmış yedekler Geçmiş yıllar karları Net dönem karı Ana ortaklığa ait özkaynaklar Kontrol gücü olmayan paylar Toplam özkaynaklar 1 Ocak 2015 itibariyle bakiyeler (53.659) ( ) Geçmiş yıllara ilişkin düzeltmelerin etkileri Transferler ( ) Kar payları ( ) - ( ) ( ) ( ) Kontrol gücü olmayan pay sahipleriyle yapılan işlemler ( ) - ( ) ( ) ( ) Bağlı ortaklık alımı Toplam kapsamlı gelir/(gider) ( ) ( ) Aralık 2015 itibariyle bakiyeler (47.948) ( ) (68.566) Ocak 2016 itibariyle bakiyeler (47.948) ( ) (68.566) Geçmiş yıllara ilişkin düzeltmelerin etkileri Transferler ( ) Kar payları ( ) - ( ) ( ) ( ) Sermaye artırımı Kontrol gücü olmayan pay sahipleriyle yapılan işlemler (18.732) ( ) (77.900) Diğer değişiklikler nedeniyle artış/(azalış) (*) (35.736) (34.553) Toplam kapsamlı gelir/(gider) (41.345) ( ) (68.950) Aralık 2016 itibariyle bakiyeler (88.844) ( ) ( ) (*) Konsolidasyon kapsamından çıkışların etkisini içermektedir (Not 2.4). Takip eden notlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar.

189 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 185 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK-31 ARALIK 2016 VE 2015 HESAP DÖNEMLERİNE AİT KONSOLİDE NAKİT AKIŞ TABLOLARI (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) 2016 (*) EUR (*) USD 000 Bağımsız denetimden geçmiş 2016 Bin TL Bağımsız denetimden geçmiş 2015 Bin TL Notlar A. İşletme Faaliyetlerinden Nakit Akışları: Net dönem karı Net dönem karı mutabakatı ile ilgili düzeltmeler: Vergi (geliri)/gideri ( ) Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların dağıtılmamış karları 7 ( ) ( ) ( ) ( ) Amortisman ve itfa gideri Karşılıklar ile ilgili düzeltmeler Değer düşüklüğü/(iptali) ile ilgili düzeltmeler Faiz gelirleri/(giderleri), net Türev araçların gerçeğe uygun değer kayıpları/(kazançları) 28 (56.498) (62.455) ( ) ( ) Gerçekleşmemiş yabancı para çevrim farkları Borçlanmalara ilişkin kur farkı (gelirleri)/giderleri, net Nakit ve nakit benzerleri kur farkı (gelirleri)/giderleri, net ( ) ( ) ( ) ( ) Takas işlemlerinden kaynaklanan kayıplar/(kazançlar) 27 (11.863) (13.114) (39.621) ( ) Duran varlıkların elden çıkarılmasından kaynaklanan kayıplar/(kazançlar) 27 (6.738) (7.448) (22.503) (33.018) İş Ortaklığının elden çıkarılmasından kaynaklanan kazançlar (2.919) İşletme sermayesinde gerçekleşen değişimler ( ) Vergi iadeleri/(ödemeleri) (77.354) (85.510) ( ) ( ) İş Ortaklıklarından alınan temettüler, net İş Ortaklıklarının sermaye artırımına katılımdan kaynaklanan nakit çıkışları (5.250) Uzlaşma sonucu gerçekleşen vergi ve rekabet cezası ödemeleri (77.353) İşletme faaliyetlerine ilişkin toplam nakit akışı B. Yatırım Faaliyetlerinden Nakit Akışları: Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların alımından kaynaklanan nakit çıkışları 4 ( ) ( ) ( ) ( ) Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların satışından kaynaklanan nakit girişleri İştiraklerin/İş Ortaklıklarının pay satışı/sermaye azaltımı sebebiyle oluşan nakit girişleri İştiraklerin pay alımı/sermaye artırımı sebebiyle oluşan nakit çıkışları (533) (589) (1.780) (5.261) Bağlı ortaklıkların kontrolünün elde edilmesine yönelik alışlara ilişkin nakit çıkışları 3 ( ) ( ) ( ) (1.327) Diğer nakit girişleri/(çıkışları) (2.076) (2.295) (6.935) - - Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (2.076) (2.295) (6.935) - Yatırım faaliyetlerine ilişkin toplam nakit akışı ( ) ( ) ( ) ( ) C. Finansman Faaliyetlerinden Nakit Akışları: Ödenen temettüler ( ) ( ) ( ) ( ) Borçlanmadan kaynaklanan nakit girişleri Borç ödemelerine ilişkin nakit çıkışları ( ) ( ) ( ) ( ) Türev araçlardan nakit girişleri/(çıkışları), net (51.191) (56.588) ( ) Ödenen faiz ( ) ( ) ( ) ( ) Alınan faiz Diğer nakit girişleri/(çıkışları) (29.576) (32.695) (98.780) ( ) - Kontrol gücü olmayan pay sahipleriyle yapılan işlemler (52.231) (57.738) ( ) ( ) - Kontrol gücü olmayan payların sermaye artışlarına katılımı Finansman faaliyetlerine ilişkin toplam nakit akışı ( ) ( ) ( ) ( ) Yabancı para çevirim farklarının nakit ve benzerleri üzerindeki etkisi Nakit ve nakit benzerlerindeki net artış/(azalış) Dönem başı nakit ve nakit benzerleri Dönem sonu nakit ve nakit benzerleri FİNANSAL TABLOLAR (*) EUR ve USD tutarlar, TL tutarları üzerinden 31 Aralık 2016 tarihinde sona eren yıla ait ortalama TCMB EUR ve USD alış kurları kullanılarak hesaplanmış olup, bu konsolide finansal tabloların bir parçası değildir (Not 2.1.3). Takip eden notlar konsolide finansal tabloların ayrılmaz parçasını oluştururlar.

190 186 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 1-GRUP UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU Koç Holding A.Ş. ( Koç Holding ) 11 Aralık 1963 tarihinde Türkiye de kurulmuştur. Koç Holding in fiili faaliyet konusu; çeşitli şirketlerin kurulmasını temin etmek veya sermayelerine katılmak ve kurduğu ve sermayesine iştirak ettiği veya sair herhangi bir şekilde yönetimine katıldığı şirketlerin, çalışma alanlarındaki başarılarını arttırmak, daha karlı, verimli ve günün şartlarına uygun şekilde yönetilmelerini ve idarelerini sağlamak, ortak hizmet alanları düzenleyerek bu hizmetlerin mali külfetlerini hafifletmektir. Ana Ortaklık Koç Holding in, Bağlı Ortaklıkları nın ve İş Ortaklıkları nın (hepsi birlikte Grup olarak adlandırılmıştır) kategorileri itibariyle toplam dönem sonu ve ortalama personel sayıları aşağıdaki gibidir. Dönem Sonu Ortalama Aylık ücretli Saat ücretli Toplam personel sayısı Koç Holding in kayıtlı adresi aşağıdadır: Nakkaştepe Azizbey Sok. No: 1 Kuzguncuk-İSTANBUL Koç Holding, Sermaye Piyasası Kurulu na ( SPK ) kayıtlıdır ve hisseleri 10 Ocak 1986 tarihinden itibaren Borsa İstanbul da ( BIST ) işlem görmektedir. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle, Koç Holding in hisselerinin çoğunluğunu elinde bulunduran hissedarlar ve hisse oranları aşağıdaki gibidir: % Koç Ailesi üyelerinin sahip olduğu şirketler 45,05 Koç Ailesi üyeleri 23,46 Vehbi Koç Vakfı 7,26 Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı 1,99 Diğer 22,24 100,00 Koç Holding in temel faaliyetleri Türkiye de olup, Grup un faaliyetleri beş sektör altında toplanmıştır: Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer (*) (*) Grup un diğer sektörü içerisinde özellikle gıda, perakende, turizm, bilgi teknolojileri ve gemi inşaat sektörleri yer almaktadır. Bu sektörlerdeki şirketlerin ticari hacmi düşük olduğundan ayrı raporlanabilir sektör olarak dikkate alınmamışlardır.

191 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 187 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 1-GRUP UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU (Devamı) Koç Holding in konsolidasyon kapsamındaki bağlı ortaklıkları ( Bağlı Ortaklıklar ), iş ortaklıkları ( İş Ortaklıkları ) ve iştirakleri ( İştirakler ), faaliyette bulunduğu ülkeler ve temel faaliyet konuları sektörler bazında aşağıda belirtilmiştir: Enerji Sektörü Bağlı Ortaklıklar Ülke Faaliyet konusu ADG Enerji Yatırımları A.Ş. ( ADG Enerji Yatırımları ) Türkiye Doğal Gaz Akpa Dayanıklı Tüketim LPG ve Akaryakıt Ürünleri Pazarlama A.Ş. ( Akpa ) Türkiye Pazarlama Anadoluhisarı Tankercilik A.Ş. ( Anadoluhisarı Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Aygaz A.Ş. ( Aygaz ) Türkiye LPG Aygaz Doğal Gaz İletim A.Ş. ( Aygaz İletim ) Türkiye Doğal Gaz Aygaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş. ( Aygaz Toptan Satış ) Türkiye Doğal Gaz Bakırköy Tankercilik A.Ş. ( Bakırköy Tankercilik ) (1) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Beykoz Tankercilik A.Ş. ( Beykoz Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Çengelköy Tankercilik A.Ş. ( Çengelköy Tankercilik ) (1) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Ditaş Deniz İşletmeciliği ve Tic. A.Ş. ( Ditaş ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Enerji Yatırımları A.Ş. ( Enerji Yatırımları ) Türkiye Yatırım Eltek Elektrik Enerjisi İthalat İhracat ve Toptan Ticaret A.Ş. ( Eltek ) Türkiye Elektrik Entek Elektrik Üretimi A.Ş. ( Entek ) Türkiye Elektrik Kadıköy Tankercilik A.Ş. ( Kadıköy Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Kandilli Tankercilik A.Ş. ( Kandilli Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Karaköy Tankercilik A.Ş. ( Karaköy Tankercilik ) (1) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Karşıyaka Tankercilik A.Ş. ( Karşıyaka Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Kartal Tankercilik A.Ş. ( Kartal Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Kuleli Tankercilik A.Ş. ( Kuleli Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Kuzguncuk Tankercilik A.Ş. ( Kuzguncuk Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Maltepe Tankercilik A.Ş. ( Maltepe Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Pendik Tankercilik A.Ş. ( Pendik Tankercilik ) (1) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Salacak Tankercilik A.Ş. ( Salacak Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Sarıyer Tankercilik A.Ş. ( Sarıyer Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Seymenoba Elektrik Üretimi A.Ş.( Seymenoba Elektrik ) Türkiye Elektrik T Damla Denizcilik A.Ş. ( T Damla Denizcilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Tuzla Tankercilik A.Ş. ( Tuzla Tankercilik ) (1) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. ( Tüpraş ) Türkiye Petrol Ürünleri Üretim ve Ticareti Üsküdar Tankercilik A.Ş. ( Üsküdar Tankercilik ) Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı İş Ortaklıkları Müteşebbis Ortak Ülke Faaliyet konusu Ayas Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. ( Ayas Enerji ) Oyak Birleşik Enerji A.Ş. Türkiye Elektrik Güney Tankercilik A.Ş. ( Güney Tankercilik ) Türk Hava Yolları Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Kuzey Tankercilik A.Ş. ( Kuzey Tankercilik ) Türk Hava Yolları Türkiye Petrol Ürünleri Taşımacılığı Opet Aygaz Gayrimenkul A.Ş. ( Opet Aygaz Gayrimenkul ) Öztürk Ailesi Türkiye Gayrimenkul Opet Fuchs Madeni Yağ San.ve Tic. A.Ş. ( Opet Fuchs ) Fuchs Petrolub SE Türkiye Madeni Yağ Ticareti Opet International Limited ( Opet International ) Öztürk Ailesi İngiltere Petrol Ürünleri Ticareti Opet Petrolcülük A.Ş. ( Opet ) Öztürk Ailesi Türkiye Petrol Ürünleri Ticareti Opet Trade B.V.( Opet Trade BV ) Öztürk Ailesi Hollanda Petrol Ürünleri Ticareti Tasfiye Halinde Opet Trade (Singapore) Pte. Ltd. ( Opet Singapore ) (2) Öztürk Ailesi Singapur Petrol Ürünleri Ticareti THY Opet Havacılık Yakıtları A.Ş. ( THY Opet ) Türk Hava Yolları Türkiye Petrol Ürünleri Ticareti FİNANSAL TABLOLAR (1) 2016 yılında kurulmuştur. (2) Tasfiye süreci devam etmektedir. Demir Export A.Ş. ( Demir Export ) ve Demir Export un %100 bağlı ortaklığı olan Yeni Dore Madencilik San. ve Tic. A.Ş. ( Yeni Dore Madencilik ) 2016 yılı sonunda konsolidasyon kapsamından çıkarılmıştır.

192 188 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 1-GRUP UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU (Devamı) Otomotiv Sektörü Bağlı Ortaklıklar Ülke Faaliyet konusu Otokar Europe SAS ( Otokar Europe ) (1) Fransa Satış ve Pazarlama Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş. ( Otokar ) Türkiye Üretim Otokoç Otomotiv Tic. Ve San. A.Ş. ( Otokoç ) Türkiye Ticaret Otokoç Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş. ( Otokoç Sigorta ) Türkiye Sigortacılık Set Auto Ltd. ( Set Auto ) Azerbaycan Araç Kiralama Tasfiye Halinde Otoyol Sanayi A.Ş. ( Otoyol ) (2) Türkiye - İş Ortaklıkları Müteşebbis Ortak Ülke Faaliyet konusu Fer Mas Oto Ticaret A.Ş. ( Fer-Mas ) Fiat Auto S.p.A. Türkiye Ticaret Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. ( Ford Otosan ) Ford Motor Co. Türkiye Üretim Koç Fiat Kredi Finansman A.Ş. ( Fiat Finans ) (Not 2.1.2) Fiat Auto S.p.A. Türkiye Tüketici Finansmanı Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ( Tofaş ) Fiat Auto S.p.A. Türkiye Üretim Türk Traktör ve Ziraat Makinaları A.Ş. ( Türk Traktör ) CNH Osterreich Gmbh Türkiye Üretim (1) 2016 yılında konsolidasyon kapsamına dahil edilmiştir. (2) Tasfiye süreci devam etmektedir.

193 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 189 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 1-GRUP UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU (Devamı) Dayanıklı Tüketim Sektörü Bağlı Ortaklıklar Ülke Faaliyet konusu Archin Limited ( Archin ) (1) Hong Kong, Çin Satış Arçelik A.Ş. ( Arçelik ) Türkiye Üretim/Satış Arçelik Pazarlama A.Ş. ( Arçelik Pazarlama ) (2) Türkiye Hizmet/Satış/Pazarlama Ardutch B.V. ( Ardutch ) Hollanda Holding Ardutch B.V. Taiwan ( Ardutch Taiwan ) Tayvan Satın Alma Beko A and NZ Pty Ltd. ( Beko Australia ) Avustralya, Yeni Zelanda Satış Beko Appliances Malaysia Sdn Bhd. ( Beko Malaysia ) Malezya Satış Beko Balkans D.O.O ( Beko Balkans ) Sırbistan Satış Beko Cesko ( Beko Cesko ) (1) Çekya Satış Beko Deutschland GmbH ( Beko Deutschland ) Almanya Satış Beko Egypt Trading LLC ( Beko Egypt ) Mısır Satış Beko Electronics Espãna S.L. ( Beko Espana ) İspanya Satış Beko France S.A.S. ( Beko France ) Fransa Satış Beko Hong Kong Ltd. ( Beko Hong Kong ) Hong Kong, Çin Satın Alma Beko Italy SRL ( Beko Italy ) İtalya Satış Beko Llc ( Beko Russia ) Rusya Üretim/Satış Beko Plc. ( Beko UK ) İngiltere, İrlanda Satış Beko Shanghai Trading Company Ltd. ( Beko Shanghai ) Çin Satış Beko Slovakia S.R.O. ( Beko Slovakia ) Slovakya Satış Beko S.A. ( Beko Polska ) Polonya Satış Beko S.A. Czech Republic ( Beko Czech ) Çekya Satış Beko Thai Co.Ltd. ( Beko Thailand ) Tayland Üretim/Satış Beko Ukraine LLC ( Beko Ukraine ) Ukrayna Satış Beko US INC. ( Beko US ) (3) Amerika Birleşik Devletleri Satış Bilkom Bilişim Hizmetleri A.Ş. ( Bilkom ) (Not 2.1.2) Türkiye Ticaret Changzhou Beko Electrical Appliances Co. Ltd. ( Beko China ) Çin Üretim/Satış Computer Vision Interaction S.A. ( CoVii ) Portekiz Ar-Ge Dawlance Electronics (Pvt.) Ltd. ( Dawlance Electronics ) (4) Pakistan Satış Dawlance ( Private) Ltd. ( Dawlance ( Private) ) (4) Pakistan Üretim/Satış Defy Appliances (Proprietary) Limited ( Defy ) Güney Afrika Cumhuriyeti Üretim/Satış Defy (Botswana) (Proprietary) Limited ( Defy Botswana ) Botsvana Satış Defy (Namibia) (Proprietary) Limited ( Defy Namibia ) Namibya Satış Defy (Swaziland) (Proprietary) Limited ( Defy Swaziland ) Svaziland Satış Elektra Bregenz AG ( Elektra Bregenz ) Avusturya Satış Grundig Intermedia Ges.m.b.H ( Grundig Austria ) (1) Avusturya Satış Grundig Intermedia GmbH ( Grundig Intermedia ) Almanya, Hırvatistan Satış Grundig Multimedia A.G. ( Grundig Switzerland ) İsviçre Satış Grundig Multimedia B.V. ( Grundig Multimedia ) Hollanda Holding Grundig Nordic AB. ( Grundig Sweden ) İsveç Satış Grundig Nordic No AS ( Grundig Norway ) Norveç Satış Grundig Portuguesa Lda ( Grundig Portugal ) (1) Portekiz Satış Pan Asia Private Equity Ltd. ( Pan Asia ) (4) Britanya Virjin Adaları Holding SC Arctic SA ( Arctic ) Romanya Üretim/Satış United Refrigeration Industries Ltd. ( United Refrigeration ) (4) Pakistan Üretim/Satış Vietbeko Limited Liability Company ( Vietbeko ) Vietnam Satış İş Ortaklıkları Müteşebbis Ortak Ülke Faaliyet konusu Arçelik-LG Klima San. Ve Tic. A.Ş. ( Arçelik LG ) LG Electronics Inc. Türkiye Klima Üretimi (1) Bilanço tarihi itibariyle faaliyetleri bulunmamaktadır. (2) Arçelik in Ar-Ge ve üretim faaliyetleri dışındaki yurt içi faaliyetlerinin ayrı bir tüzel kişilik üzerinden gerçekleştirilebilmesi için, Arçelik bilançosunda yer alan bayi yönetimi, reklam ve sponsorluk faaliyetleri, envanter ve stok yönetimi, lojistik yönetimi, garanti hizmetleri yönetimi, montaj ve servis hizmetleri faaliyetlerine ait aktif ve pasif kalemlerin işletme bütünlüğünü bozmayacak şekilde iştirak modeliyle kısmi bölünme yöntemi uygulanarak Arçelik A.Ş. nin bölünmesi sonucu 30 Aralık 2016 tarihinde kurulmuştur. (3) 2016 yılında satış pazarlama şirketi olarak kurulmuştur. (4) 2016 yılında satın alınmıştır (Not 3). FİNANSAL TABLOLAR Raupach Wollert GmbH ( Raupach ), 2016 yılı içinde Beko Deutschland ile birleşmiştir. Grundig Magyarország Kft. ( Grundig Hungary ), 2016 yılı içinde tasfiye olmuştur.

194 190 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 1-GRUP UN ORGANİZASYONU VE FAALİYET KONUSU (Devamı) Finans Sektörü Bağlı Ortaklıklar Ülke Faaliyet konusu Koç Finansman A.Ş. ( Koç Finansman ) Türkiye Tüketici Finansmanı İş Ortaklıkları Müteşebbis Ortak Ülke Faaliyet konusu Koç Finansal Hizmetler A.Ş.( Koç Finansal Hizmetler veya KFS ) UniCredit S.p.A. Türkiye Holding Stiching Custody Services YKB ( Stiching Custody ) UniCredit S.p.A. Hollanda Saklama Yapı Kredi Azerbaijan C.J.S.C. ( Yapı Kredi Azerbaycan ) UniCredit S.p.A. Azerbaycan Bankacılık Yapı Kredi Bank Nederland N.V. ( Yapı Kredi Nederland ) UniCredit S.p.A. Hollanda Bankacılık Yapı Kredi Bank Malta Ltd. ( Yapı Kredi Malta ) UniCredit S.p.A. Malta Bankacılık Yapı Kredi Bank Moscow ( Yapı Kredi Moscow ) UniCredit S.p.A. Rusya Bankacılık Yapı Kredi Diversified Payment Rights Finance Company ( Yapı Kredi SPC ) (*) UniCredit S.p.A. Cayman Adaları Özel Amaçlı İşletme Yapı Kredi Faktoring A.Ş. ( Yapı Kredi Faktoring ) UniCredit S.p.A. Türkiye Faktoring Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. ( Yapı Kredi Finansal Kiralama ) UniCredit S.p.A. Türkiye Leasing Yapı Kredi Holding B.V. ( Yapı Kredi Holding ) UniCredit S.p.A. Hollanda Finansal Danışmanlık Yapı Kredi Invest LLC. ( Yapı Kredi Invest ) UniCredit S.p.A. Azerbaycan Yatırım Menkul Değerler Yapı Kredi Koray Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.( Yapı Kredi Koray ) Koray Şirketler Topluluğu Türkiye Gayrimenkul Yapı Kredi Portföy Yönetimi A.Ş. ( Yapı Kredi Portföy ) UniCredit S.p.A. Türkiye Portföy Yönetimi Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ( Yapı Kredi Menkul ) UniCredit S.p.A. Türkiye Aracılık Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ( Yapı Kredi Bankası ) UniCredit S.p.A. Türkiye Bankacılık İştirakler Ülke Faaliyet konusu Allianz Yaşam ve Emeklilik A.Ş. ( Allianz Emeklilik ) Türkiye Sigortacılık Banque de Commerce et de Placements S.A. ( Banque de Commerce ) İsviçre Bankacılık (*) Yapı Kredi Bankası nın ortaklığı olmamakla birlikte, seküritizasyon işleminin yapılmasını teminen kurulmuş özel amaçlı işletme de konsolidasyon kapsamına dahil edilmiştir. Diğer Sektörler Bağlı Ortaklıklar Ülke Faaliyet konusu Ayvalık Marina ve Yat İşletmeciliği San. Ve Tic. A.Ş. ( Ayvalık Marina ) Türkiye Turizm Divan Turizm İşletmeleri A.Ş. ( Divan ) Türkiye Turizm Düzey Tüketim Malları Sanayi Pazarlama A.Ş. ( Düzey ) Türkiye Ticaret Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. ( Koç Sistem ) Türkiye Teknoloji Koç Yapı Malzemeleri Ticaret A.Ş. ( Koç Yapı Malzeme ) Türkiye Ticaret Marmaris Altınyunus Turistik Tesisleri A.Ş. ( Mares ) Türkiye Turizm Ram Dış Ticaret A.Ş. ( Ram Dış Ticaret ) Türkiye Dış Ticaret RMK Marine Gemi Yapım Sanayi ve Deniz Taş. İşl. A.Ş. ( RMK Marine ) Türkiye Gemi İnşaası Setur Servis Turistik A.Ş. ( Setur ) Türkiye Turizm Setur Yalova Marina İşletmeciliği A.Ş. ( Yalova Marina ) Türkiye Turizm Tat Gıda Sanayi A.Ş. ( Tat Gıda ) Türkiye Gıda Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri A.Ş. ( Tek-Art Marina ) Türkiye Turizm Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. ( Zer Ticaret ) Türkiye Ticaret İş Ortaklıkları Müteşebbis Ortak Ülke Faaliyet konusu Koçtaş Yapı Marketleri Ticaret A.Ş. ( Koçtaş Yapı Market ) Kingfisher Plc Türkiye Perakende Netsel Turizm Yatırımları A.Ş. ( Netsel ) Torunlar GYO A.Ş. Türkiye Turizm Konsolide finansal tablolarda yer alan raporlanabilir sektörlerin amacına uygun olarak, Koç Holding in bireysel finansal tabloları Diğer sektörü içerisinde sınıflandırılmıştır (Not 4).

195 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 191 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR 2.1 Sunuma İlişkin Temel Esaslar Uygulanan finansal raporlama standartları Grup un konsolide finansal tabloları, Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) 13 Haziran 2013 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan II-14.1 nolu Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği ( Tebliğ ) hükümlerine uygun olarak hazırlanmış olup Tebliğin 5. Maddesine göre Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ( KGK ) tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartları / Türkiye Finansal Raporlama Standartları ( TMS/TFRS ) ile bunlara ilişkin ek ve yorumlar esas alınmıştır. SPK nın 7 Haziran 2013 tarih ve 20/670 sayılı toplantısında alınan kararı uyarınca Tebliğ kapsamına giren şirketler için 31 Mart 2013 tarihinden sonra sona eren dönemlerden itibaren yürürlüğe giren finansal tablo örnekleri ve kullanım rehberi yayımlanmıştır. İlişikteki konsolide finansal tablolar söz konusu örneklere uygun olarak hazırlanmıştır. Koç Holding ve Türkiye de kayıtlı olan Bağlı Ortaklıklar ve İş Ortaklıkları kanuni finansal tablolarını Türk Ticaret Kanunu na ( TTK ), vergi mevzuatına, T.C. Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tek Düzen Hesap Planı na, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ( BDDK ) tarafından yürürlüğe konulan Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve yine BDDK tarafından muhasebe ve finansal raporlama esaslarına ilişkin yayımlanan diğer yönetmelik, açıklama ve genelgelere, Bankacılık Kanunu na ve Sigortacılık Kanunu ve Sigorta Mevzuatı na ve bu kurumlar tarafından özel bir düzenleme yapılmamış olması durumunda KGK tarafından yürürlüğe konulan TMS/TFRS lere ve bunlara ilişkin ek ve yorumlara uygun olarak Türk Lirası cinsinden hazırlamaktadır. Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren Bağlı Ortaklıklar, İş Ortaklıkları ve İştirakler kanuni finansal tablolarını faaliyet gösterdikleri ülkelerde geçerli olan kanun ve yönetmeliklerine uygun olarak hazırlamıştır. Konsolide finansal tablolar, gerçeğe uygun değeri ile gösterilen finansal varlıklar ve yükümlülükler ve işletme birleşmeleri sırasında ortaya çıkan duran varlıklardaki kayıtlı değer ile gerçeğe uygun değerin arasındaki farklardan kaynaklanan değerlemeler haricinde tarihi maliyet esası baz alınarak hazırlanmıştır. Konsolide finansal tablolar, tarihi maliyet esasına göre hazırlanmış kanuni kayıtlara TMS/TFRS uyarınca doğru sunumun yapılması amacıyla gerekli düzeltme ve sınıflandırmalar yansıtılarak düzenlenmiştir Karşılaştırmalı bilgiler ve önceki dönem tarihli finansal tabloların düzeltilmesi Finansal durum ve performans trendlerinin tespitine imkan vermek üzere, Grup un cari dönem konsolide finansal tabloları önceki dönemle karşılaştırmalı olarak hazırlanmaktadır. Cari dönem konsolide finansal tabloların sunumu ile uygunluk sağlanması açısından karşılaştırmalı bilgiler gerekli görüldüğünde yeniden sınıflandırılır. Koç Holding A.Ş. organizasyonunda gerçekleşen değişiklik sonrası, yönetimsel yaklaşım çerçevesinde hazırlanan bölümlere göre raporlama bilgilerinde; Bilkom Dayanıklı Tüketim sektöründe (öncesinde Diğer sektöründe), Fiat Finans ise Otomotiv sektöründe (öncesinde Finans sektöründe) raporlanmıştır. Bununla birlikte, Grup un İş Ortaklıkları nın sahip olduğu iş ortaklıklarından THY Opet ve Opet Fuchs da yönetimsel yaklaşım ile uyumlu olarak, kombine finansal bilgilere dâhil edilmiştir. Söz konusu değişiklikler kapsamında, bölümlere göre raporlama dipnotunun (Not 4) önceki dönem bilgileri karşılaştırılabilir sunum açısından yeniden düzenlenmiştir. KGK nın 2 Haziran 2016 tarihli ve 30 sayılı kararıyla onaylanarak yayımlanan 2016 TMS Taksonomisine uyum kapsamında, 31 Aralık 2015 tarihli konsolide bilançoda ayrı birer kalem olarak sunulan bin TL tutarındaki kısa vadeli ve bin TL tutarındaki uzun vadeli operasyonel kiralamaya konu varlıklar, sırasıyla, diğer dönen varlıklar ve maddi duran varlıklar içerisindeki motorlu araçlar hesapları altında yeniden sınıflandırılmıştır Finansal tablolarda gösterilen EUR ve USD tutarlar TMS/TFRS ye uygun hazırlanan konsolide bilançoda gösterilen EUR ve USD tutarlar, TL tutarları üzerinden TCMB tarafından duyurulan 31 Aralık 2016 tarihindeki 3,7099 TL = 1 EUR ve 3,5192 TL = 1 USD resmi alış kurları, konsolide gelir, konsolide kapsamlı gelir ve konsolide nakit akış tablolarında gösterilen EUR ve USD tutarlar ise TCMB tarafından duyurulan 2016 yılı günlük resmi alış kurlarından hesaplanan 3,3398 TL = 1 EUR ve 3,0212 TL = 1 USD ortalama kurları kullanılarak hesaplanmış olup, bu konsolide finansal tabloların bir parçası değildir. 2.2 Türkiye Finansal Raporlama Standartları ndaki Değişiklikler 1 Ocak-31 Aralık 2016 hesap dönemine ait konsolide finansal tabloların hazırlanmasında esas alınan muhasebe politikaları, aşağıda belirtilen ve 1 Ocak 2016 tarihi itibariyle geçerli yeni ve değiştirilmiş TMS/TFRS standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Yorumlama Komitesi ( TFRYK ) yorumları dışında, 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle hazırlanan finansal tablolar ile tutarlı olarak uygulanmıştır. 1 Ocak 2016 tarihinden itibarn geçerli olan yeni standart, değişiklik ve yorumlar: - TFRS 11-Müşterek Faaliyetlerde Hisse Edinimi (Değişiklikler) - TMS 16 ve TMS 38-Kabul edilebilir Amortisman ve İtfa Yöntemlerinin Açıklığa Kavuşturulması (TMS 16 ve TMS 38 deki Değişiklikler) - TMS 16-Maddi Duran Varlıklar ve TMS 41-Tarımsal Faaliyetler: Taşıyıcı Bitkiler (Değişiklikler) - TMS 27-Bireysel Mali Tablolarda Özkaynak Yöntemi (TMS 27 de Değişiklik) - TFRS 10 ve TMS 28-Yatırımcı İşletmenin İştirak veya İş Ortaklığına Yaptığı Varlık Satışları veya Katkıları-Değişiklikler - TFRS 10, TFRS 12 ve TMS 28-Yatırım İşletmeleri: Konsolidasyon İstisnasının Uygulanması (TFRS 10 ve TMS 28 de Değişiklik) - TMS 1-Açıklama İnisiyatifi (TMS 1 de Değişiklik) - TFRS Yıllık İyileştirmeler Dönemi FİNANSAL TABLOLAR Söz konusu değişikliklerin Grup un finansal durumu ve performansı üzerinde herhangi bir etkisi olmamıştır. Yayımlanan ancak yürürlüğe henüz girmemiş ve erken uygulamaya konulmayan standartlar, değişiklikler ve iyileştirmeler: - TFRS 15-Müşterilerle Yapılan Sözleşmelerden Doğan Hasılat - TFRS 9-Finansal Araçlar Söz konusu standart, değişiklik ve iyileştirmelerin Grup un finansal durumu ve performansı üzerindeki muhtemel etkileri değerlendirilmektedir.

196 192 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) 2.2 Türkiye Finansal Raporlama Standartları ndaki Değişiklikler (devamı) Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (UMSK) tarafından yayımlanmış fakat KGK tarafından yayımlanmamış yeni ve düzeltilmiş standartlar ve yorumlar: - UFRS 10 ve UMS 28-Yatırımcı İşletmenin İştirak veya İş Ortaklığına Yaptığı Varlık Satışları veya Katkıları-Değişiklik - Yıllık İyileştirmeler Dönemi - UFRS 16-Kiralama İşlemleri - UMS 12-Gelir Vergileri: Gerçekleşmemiş Zararlar için Ertelenmiş Vergi Varlıklarının Muhasebeleştirilmesi (Değişiklikler) - UMS 7-Nakit Akış Tabloları (Değişiklikler) - UFRS 2-Hisse Bazlı Ödeme İşlemlerinin Sınıflandırma ve Ölçümü (Değişiklikler) - UFRS 4-Sigorta Sözleşmeleri (Değişiklikler) - UMS 40-Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller: Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin Transferleri (Değişiklikler) - UFRS Yorum 22-Yabancı Para Cinsiden Yapılan İşlemler ve Avans Bedelleri - UFRS Yıllık İyileştirmeler Dönemi Söz konusu standart, değişiklik ve iyileştirmelerin Grup un finansal durumu ve performansı üzerindeki muhtemel etkileri değerlendirilmektedir. 2.3 Muhasebe Politikaları ve Tahminlerindeki Değişiklikler ve Hatalar Yeni bir TMS/TFRS nin ilk kez uygulanmasından kaynaklanan muhasebe politikası değişiklikleri, söz konusu TMS/TFRS nin şayet varsa, geçiş hükümlerine uygun olarak geriye veya ileriye dönük olarak uygulanmaktadır. Herhangi bir geçiş hükmünün yer almadığı değişiklikler, muhasebe politikasında isteğe bağlı yapılan önemli değişiklikler veya tespit edilen muhasebe hataları geriye dönük olarak uygulanmakta ve önceki dönem finansal tabloları yeniden düzenlenmektedir. Muhasebe tahminlerindeki değişiklikler, yalnızca bir döneme ilişkin ise, değişikliğin yapıldığı cari dönemde, gelecek dönemlere ilişkin ise, hem değişikliğin yapıldığı dönemde, hem de ileriye yönelik olarak uygulanır. Grup un, cari dönem içerisinde muhasebe politika ve tahminlerinde gerçekleşen önemli değişiklikleri bulunmamaktadır. 2.4 Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti Konsolide finansal tabloların hazırlanmasında uygulanan önemli muhasebe politikaları aşağıda özetlenmiştir: Grup muhasebesi a) Konsolide finansal tablolar aşağıda (b) den (f) ye kadar olan maddelerde belirtilen esaslara göre hazırlanan Ana Ortaklık Koç Holding in, Bağlı Ortaklıkları nın, İş Ortaklıkları nın ve İştirakler inin hesaplarını içerir. Konsolidasyon kapsamına dahil edilen şirketlerin finansal tablolarının hazırlanması sırasında, TMS/TFRS ye uygunluk ve Grup tarafından uygulanan muhasebe politikalarına ve sunum biçimlerine uyumluluk açısından gerekli düzeltme ve sınıflandırmalar yapılmıştır. b) Bağlı Ortaklıklar: Koç Holding in ya (a) doğrudan ve/veya dolaylı olarak kendisine ait olan hisseler veya Koç Ailesi nin belirli üyelerine ve sadece bu aile üyeleri tarafından kontrol edilen şirketlere ait olan ve oy haklarının kullanımı Koç Holding e verilen hisseler neticesinde, Koç Holding in şirketlerdeki hisselerle ilgili oy hakkının %50 den fazlasını kullanma yetkisine sahip olduğu ya da (b) oy hakkının %50 den fazlasını kullanma yetkisine sahip olmamakla birlikte, dağınık ortaklık yapısı nedeniyle kontrol gücüne sahip olduğu ve/veya yatırım yaptığı işletmeyle olan ilişkisinden dolayı değişken getirilere maruz kaldığı, bu getirilerde hak sahibi olduğu, aynı zamanda bu getirileri yatırım yaptığı işletme üzerindeki gücüyle etkileme imkanına sahip olduğu durumda, yatırım yaptığı işletmeyi kontrol etme yetkisine ve gücüne sahip olduğu şirketler, bağlı ortaklık olarak değerlendirilir. Bağlı Ortaklıklar a ait bilançolar ve gelir tabloları tam konsolidasyon yöntemi kullanılarak konsolide edilmiş olup Koç Holding ve Bağlı Ortaklıkların sahip olduğu payların kayıtlı iştirak değerleri, ilgili özkaynaklar ile karşılıklı olarak netleştirilmiştir. Koç Holding ile Bağlı Ortaklıklar arasındaki grup içi işlemler ve bakiyeler konsolidasyon işlemi sırasında netleştirilmiştir. Koç Holding in sahip olduğu hisselerin kayıtlı değerleri ve bunlardan kaynaklanan temettüler, ilgili özkaynaklar ve gelir tablosu hesaplarından netleştirilmiştir. Bağlı Ortaklıklar, faaliyetleri üzerindeki kontrolün Grup a transfer olduğu tarihten itibaren konsolidasyon kapsamına alınmış ve kontrolün ortadan kalktığı tarihte de konsolidasyon kapsamından çıkartılmıştır.

197 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 193 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Konsolidasyona tabi tutulan Bağlı Ortaklıkların oy hakları ve etkin ortaklık oranları (%): Etkin ortaklık oranları Koç Holding in doğrudan ve dolaylı oy hakları Koç Ailesi üyelerinin oy hakları Toplam oy hakları Bağlı Ortaklıklar ADG Enerji Yatırımları 40,68 40,68 100,00 100, ,00 100,00 Akpa 40,68 40,68 100,00 100, ,00 100,00 Anadoluhisarı Tankercilik 40,68 40,68 100,00 100, ,00 100,00 Archin 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Arctic 39,18 39,18 96,72 96, ,72 96,72 Arçelik 40,51 40,51 40,51 40,51 11,42 11,42 51,93 51,93 Arçelik Pazarlama (1) 40,51-100, ,00 - Ardutch 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Ardutch Taiwan 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Aygaz 40,68 40,68 40,68 40,68 10,53 10,53 51,21 51,21 Aygaz İletim 40,53 40,53 100,00 100, ,00 100,00 Aygaz Toptan Satış 40,36 40,36 100,00 100, ,00 100,00 Ayvalık Marina 48,46 48,46 95,57 95,57 4,43 4,43 100,00 100,00 Bakırköy Tankercilik (1) 34,95-100, ,00 - Beko Australia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Balkans 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Cesko 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko China 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Czech 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Deutschland 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Egypt 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Espana 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko France 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Hong Kong 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Italy 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Malaysia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko UK 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Polska 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Russia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Shangai 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Slovakia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Tayland 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko Ukraine 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Beko US (1) 40,51-100, ,00 - Beykoz Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Bilkom 82,28 82,28 99,94 99,94 0,06 0,06 100,00 100,00 CoVii 20,66 20,66 51,00 51, ,00 51,00 Çengelköy Tankercilik (1) 34,95-100, ,00 - Dawlance Electronics (2) 40,51-100, ,00 - Dawlance (Private) (2) 40,51-100, ,00 - Defy 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Defy Botswana 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Defy Namibia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Defy Swaziland 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Ditaş 34,95 34,95 80,00 80, ,00 80,00 Divan (3) 30,08 11,81 43,73 25,46 56,27 74,54 100,00 100,00 Düzey 31,65 31,65 32,28 32,28 61,28 61,28 93,56 93,56 Elektra Bregenz 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Eltek 69,80 69,80 100,00 100, ,00 100,00 Enerji Yatırımları 85,68 85,68 98,50 98, ,50 98,50 Entek 69,80 69,80 99,23 99, ,23 99,23 Grundig Austria 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Grundig Intermedia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Grundig Hungary (4) - 40,51-100, ,00 Grundig Multimedia 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 FİNANSAL TABLOLAR

198 194 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Etkin ortaklık oranları Koç Holding in doğrudan ve dolaylı oy hakları Koç Ailesi üyelerinin oy hakları Toplam oy hakları Bağlı Ortaklıklar Grundig Norway 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Grundig Portugal 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Grundig Sweden 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Grundig Switzerland 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Kadıköy Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Kandilli Tankercilik 40,68 40,68 100,00 100, ,00 100,00 Karaköy Tankercilik (1) 34,95-100, ,00 - Karşıyaka Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Kartal Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Koç Finansman 64,71 64,71 94,50 94,50 5,50 5,50 100,00 100,00 Koç Sistem 41,14 41,14 41,18 41,18 53,17 53,17 94,35 94,35 Koç Yapı Malzeme 43,18 43,18 43,18 43,18 47,62 47,62 90,81 90,81 Kuleli Tankercilik 40,68 40,68 100,00 100, ,00 100,00 Kuzguncuk Tankercilik 40,68 40,68 100,00 100, ,00 100,00 Maltepe Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Mares (5) 38,60 36,81 41,45 36,81 33,46 33,46 74,91 70,27 Otokar (6) 44,90 44,90 44,92 44,92 2,70 2,70 47,62 47,62 Otokar Europe 44,90 44,90 100,00 100, ,00 100,00 Otokoç 96,42 96,42 96,57 96,57 3,43 3,43 100,00 100,00 Otokoç Sigorta 48,22 48,22 50,02 50,02 49,98 49,98 100,00 100,00 Otoyol 53,95 53,95 53,95 53,95 10,18 10,18 64,13 64,13 Pan Asia (2) 40,51-100, ,00 - Pendik Tankercilik (1) 34,95-100, ,00 - Ram Dış Ticaret 57,70 57,70 83,45 83,45 14,66 14,66 98,11 98,11 Raupach (7) - 40,51-100, ,00 RMK Marine 60,51 60,51 66,84 66,84 33,16 33,16 100,00 100,00 Salacak Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Sarıyer Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Set Auto (8) 96,42 92,49 100,00 100, ,00 100,00 Setur 46,38 46,38 81,13 81,13 18,87 18,87 100,00 100,00 Seymenoba Elektrik 69,80 69,80 100,00 100, ,00 100,00 T Damla Denizcilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Tat Gıda 43,82 43,82 44,07 44,07 7,12 7,12 51,19 51,19 Tek-Art Marina 75,92 75,92 75,92 75,92 24,08 24,08 100,00 100,00 Tuzla Tankercilik (1) 34,95-100, ,00 - Tüpraş 43,70 43,70 51,00 51, ,00 51,00 United Refrigeration (2) 40,51-100, ,00 - Üsküdar Tankercilik 34,95 34,95 100,00 100, ,00 100,00 Vietbeko 40,51 40,51 100,00 100, ,00 100,00 Yalova Marina 47,96 47,96 100,00 100, ,00 100,00 Zer Ticaret 39,00 39,00 39,00 39,00 60,06 60,06 99,06 99,06 Konsolide finansal durum ve finansal performans üzerinde önemli etkileri bulunmayan Demir Export ve Yeni Dore Madencilik, 2016 yılı sonunda konsolidasyon kapsamından çıkarılmış olup, finansal yatırımlar içerisinde muhasebeleştirilmiştir. İlgili şirketlerin etkin ortaklık oranları %2,34 tür. (1) 2016 yılında kurulmuştur. (2) 2016 yılında satın alınmıştır (Not 3). (3) Divan sermayesinin %18,27 sini oluşturan hisselerin Koç Holding tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir. (4) 2016 yılı içinde tasfiye olmuştur. (5) Mares in 31 Mayıs 2016 tarihinde yapılan Olağanüstü Genel Kurul unda kira geliri ile ilgili gündem maddesine olumsuz oy veren pay sahiplerine paylarını Mares e satarak ortaklıktan ayrılma hakkı tanınmıştır. Bu kapsamda TL nominal değerli pay (%4,64) Mares tarafından geri alınmış, dolayısıyla Koç Holding'in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir. (6) Koç Holding in Otokar daki toplam oy hakkı %50 den az olmakla birlikte, Otokar ın dağınık sermaye yapısı da dikkate alındığında, Koç Holding bu şirket in değişken getirilerine maruz kalmakta, bu getirilerde hak sahibi olmakta ve bu getirileri gücüyle etkileme imkanına sahip olmaktadır; dolayısıyla Otokar ı kontrol ve konsolide etmektedir. (7) 2016 yılı içinde Beko Deutschland ile birleşmiştir. (8) Set Auto sermayesinde, Koç Holding in sahip olduğu %30 luk paylar ile Setur un sahip olduğu %10 luk payların Otokoç tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir.

199 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 195 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) c) İş Ortaklıkları, Koç Holding ve Bağlı Ortaklıkları nın bir veya daha fazla müteşebbis ortak tarafından müştereken yönetilmek üzere, bir ekonomik faaliyetin üstlenilmesi için bir sözleşme dahilinde oluşturulmuştur. Koç Holding bu müşterek kontrolü, kendisinin doğrudan ya da dolaylı olarak sahip olduğu hisselerden veya Koç Ailesi üyelerinin ve ilişkili tarafların sahip olduğu paylara ait oy haklarını onlar adına kullanma yetkisinden yararlanarak sağlamaktadır. 1 Ocak 2013 tarihinde veya sonrasında başlayan yıllık hesap dönemlerinden itibaren uygulanmak üzere yürürlüğe giren ve TMS 31 İş Ortaklıklarındaki Paylar standardını yürürlükten kaldıran, TFRS 11 Müşterek Anlaşmalar standardı, iş ortaklıklarındaki payların TMS 28 İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar standardı uyarınca özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Özkaynak yöntemine göre, iş ortaklığı yatırımı, başlangıçta elde etme maliyeti ile muhasebeleştirilir. Edinme tarihinden sonra ise, yatırımcının yatırım yapılan işletmenin kâr veya zararındaki payı yatırımın defter değeri artırılarak ya da azaltılarak finansal tablolara yansıtılır. Yatırımcının yatırım yapılan işletmenin kâr veya zararından alacağı pay, yatırımcının kâr veya zararı olarak muhasebeleştirilir. Yatırım yapılan bir işletmeden alınan dağıtımlar (kâr payı vb.) yatırımın defter değerini azaltır. Yatırım yapılan işletmenin defter değerinin, işletmenin diğer kapsamlı kârındaki değişikliklerden yatırımcıya düşen pay oranında düzeltilmesi gerekir. İş Ortaklıkları için özkaynak yöntemi uygulanmasında Koç Holding in doğrudan ve dolaylı oy hakkı nispeti dikkate alınmıştır. İş Ortaklıkları nın oy hakları ve etkin ortaklık oranları (%): Etkin ortaklık oranları Koç Holding in doğrudan ve dolaylı oy hakları Koç Ailesi üyelerinin oy hakları Toplam oy hakları İş Ortaklıkları Arçelik LG Klima 23,23 23,23 50,00 50, ,00 50,00 Ayas Enerji 34,90 34,90 50,00 50, ,00 50,00 Fer-Mas 37,59 37,59 37,86 37, ,86 37,86 Fiat Finans 37,59 37,59 37,86 37, ,86 37,86 Ford Otosan 38,46 38,46 38,46 38,46 2,61 2,61 41,07 41,07 Güney Tankercilik 9,00 9,00 50,00 50, ,00 50,00 Koç Finansal Hizmetler (*) 43,27 40,21 44,81 44,12 5,19 5,88 50,00 50,00 Koçtaş Yapı Market 42,64 42,64 49,92 49,92 0,08 0,08 50,00 50,00 Kuzey Tankercilik 9,00 9,00 50,00 50, ,00 50,00 Netsel 41,76 41,76 55,00 55, ,00 55,00 Opet 18,00 18,00 41,33 41,33 8,67 8,67 50,00 50,00 Opet Aygaz Gayrimenkul 29,34 29,34 50,00 50, ,00 50,00 Opet Fuchs 9,00 9,00 50,00 50, ,00 50,00 Opet International 18,00 18,00 50,00 50, ,00 50,00 Opet Trade BV 18,00 18,00 50,00 50, ,00 50,00 Opet Trade Singapore 18,00 18,00 50,00 50, ,00 50,00 Stiching Custody (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 THY Opet 9,00 9,00 50,00 50, ,00 50,00 Tofaş 37,59 37,59 37,59 37,59 0,27 0,27 37,86 37,86 Türk Traktör 37,50 37,50 37,50 37, ,50 37,50 Yapı Kredi Azerbaycan (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 FİNANSAL TABLOLAR

200 196 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Etkin ortaklık oranları Koç Holding in doğrudan ve dolaylı oy hakları Koç Ailesi üyelerinin oy hakları Toplam oy hakları İş Ortaklıkları Yapı Kredi Bankası (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Faktoring (*) 35,38 32,88 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Finansal Kiralama (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Holding (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Invest (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Koray (*) 10,78 10,01 30,45 30, ,45 30,45 Yapı Kredi Malta (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Menkul (*) 35,38 32,88 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Moscow (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Nederland (*) 35,39 32,89 50,00 50, ,00 50,00 Yapı Kredi Portföy (*) 35,37 32,87 50,00 50, ,00 50,00 (*) Koç Finansal Hizmetler in sermayesinde, Vehbi Koç Vakfı nın sahip olduğu %0,69 luk paylar ile Arçelik in sahip olduğu %3,98 lik payların Koç Holding tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir. d) İştirakler deki yatırımlar özkaynak yöntemi ile muhasebeleştirilmektedir. Bunlar, Grup un genel olarak oy hakkının %20 ile %50 sine sahip olduğu veya Grup un, şirket faaliyetleri üzerinde kontrol yetkisine sahip bulunmamakla birlikte önemli etkiye sahip olduğu kuruluşlardır. Grup ile İştirakler arasındaki işlemlerden doğan gerçekleşmemiş karlar ve zararlar Grup un İştirakler deki payı ölçüsünde düzeltilmektedir. İştiraklerin oy hakları ve etkin ortaklık oranları (%): Etkin ortaklık oranları Koç Holding in doğrudan ve dolaylı oy hakları Koç Ailesi üyelerinin oy hakları Toplam oy hakları İştirakler Allianz Emeklilik (*) 7,08 6,58 20,00 20, ,00 20,00 Banque de Commerce (*) 10,85 10,09 30,67 30, ,67 30,67 (*) Koç Finansal Hizmetler in sermayesinde, Vehbi Koç Vakfı nın sahip olduğu %0,69 luk paylar ile Arçelik in sahip olduğu %3,98 lik payların Koç Holding tarafından satın alınması kapsamında, Koç Holding in ilgili şirketteki etkin ortaklık oranı değişmiştir. e) Grup un Koç Ailesi üyeleri ile birlikte toplam oy haklarının %20 nin altında olduğu veya %20 nin üzerinde olmakla birlikte Grup un ve Koç Ailesi üyelerinin önemli bir etkiye sahip olmadığı veya konsolide finansal tablolar açısından önemlilik teşkil etmeyen veya değişken getirilerine önemli ölçüde maruz kalmadığı şirketler konsolide finansal tablolarda satılmaya hazır finansal varlık olarak sınıflandırılmaktadır. Teşkilatlanmış piyasalarda kote pazar fiyatları olan ve gerçeğe uygun değerleri güvenilir bir şekilde hesaplanabilen satılmaya hazır finansal varlıklar, gerçeğe uygun değerleriyle konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır. Teşkilatlanmış piyasalarda işlem görmeyen ve gerçeğe uygun değerleri güvenilir bir şekilde belirlenemeyen satılmaya hazır finansal varlıklar, maliyet bedelleri üzerinden, varsa, değer kaybı ile ilgili karşılık düşüldükten sonra konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır.

201 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 197 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) f) Bağlı Ortaklıkların net varlıklarında ve faaliyet sonuçlarında ana ortaklık dışı paya sahip hissedarların payları, konsolide finansal tablolarda kontrol gücü olmayan paylar olarak gösterilmektedir. Koç Holding in hissedarı olan Koç Ailesi nin üyeleri ve bu aile üyeleri tarafından kontrol edilen şirketler bir kısım Bağlı Ortaklıkların sermayesinde pay sahibidirler. Konsolide finansal tablolarda bu aile üyelerinin ve şirketlerin payları kontrol gücü olmayan paylar olarak belirtilmiş; ana ortaklığa ait özkaynaklara ve net dönem karına dahil edilmemiştir Finansal bilgilerin bölümlere göre raporlaması Bölümlere göre raporlama, Grup un faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili merciine yapılan raporlamayla yeknesaklığı sağlayacak biçimde düzenlenmiştir. Grup un faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii, bölümlere tahsis edilecek kaynaklara ilişkin kararların alınmasından ve bölümlerin performansının değerlendirilmesinden sorumludur. Diğer altında birleştirilen sektörler raporlanabilir bölüm olmak için yeterli sayısal alt sınırları karşılayamamaları nedeniyle bölümlere göre raporlamanın sunumu için birleştirilmiştir. Bir faaliyet bölümünün, raporlanabilir bölüm olarak belirlenebilmesi için, işletme dışı müşterilere yapılan satışlar ve bölümler arası satışlar veya transferler de dahil olmak üzere, raporlanan hasılatının, işletme içi ve dışı tüm faaliyet bölümlerinin toplam hasılatının yüzde 10 unu veya daha fazlasını oluşturması, raporlanan kâr veya zararının yüzde 10 u veya daha fazlası olması veya varlıklarının, tüm faaliyet bölümlerinin toplam varlıklarının yüzde 10 u veya daha fazlası olması gerekmektedir. Yönetimin bölüme ilişkin bilgilerin finansal tablo kullanıcıları için faydalı olacağına inanması durumunda, yukarıdaki sayısal alt sınırlardan herhangi birini karşılamayan faaliyet bölümleri de raporlanabilir bölümler olarak değerlendirilebilir ve bunlara ilişkin bilgiler ayrı olarak açıklanabilir. TFRS 11 Müşterek Anlaşmalar standardının yürürlüğe girmesi ile birlikte Grup un İş Ortaklıkları nın finansal bilgileri oransal konsolidasyon yöntemi ile konsolide edilmemektedir. Bu sebeple, bölümlere göre raporlamanın, TFRS 11 Müşterek Anlaşmalar standardında belirlenen özkaynak yöntemi baz alınarak yapılması durumunda, İş Ortaklıkları nın net dönem karı dışında kalan ciro, faaliyet karı ve vergi öncesi kar gibi diğer ana finansal bilgileri, bölüm sonuçları içerisinde yer alamayacaktır. İş Ortaklıkları nın faaliyetleri ve Grup ve sektör finansal sonuçlarına etkileri, Grup un faaliyetlerine ilişkin karar almaya yetkili mercii tarafından detaylı olarak takip edilmeye devam etmektedir. Bu sebeple, 1 Ocak 2013 tarihinden sonraki dönemlerde bölümlere göre raporlama bilgileri, İş Ortaklıkları için TFRS 11 Müşterek Anlaşmalar standardında belirlenen özkaynak yöntemi baz alınarak hazırlanmamış; yeni bölümlere göre raporlama yaklaşımı çerçevesinde İş Ortaklıkları nın finansal bilgileri de bölüm sonuçları içerisine, tam konsolidasyon (%100 olarak) yöntemi ile dahil edilmiştir. Grup, bu yeni yaklaşım çerçevesinde oluşan bölümlere göre raporlama bilgilerini, kombine finansal bilgiler olarak tanımlamaktadır Yabancı para çevrimi Fonksiyonel ve sunum para birimi Bağlı Ortaklıklar, İş Ortaklıkları ve İştirakler in finansal tablolarındaki her bir kalem, operasyonlarını sürdürdükleri temel ekonomik ortamda geçerli olan para birimi kullanılarak muhasebeleştirilmiştir ( fonksiyonel para birimi ). Konsolide finansal tablolar, Koç Holding in fonksiyonel ve sunum para birimi olan TL kullanılarak sunulmuştur. Yabancı para işlem ve bakiyeler Yabancı para işlemler, işlem tarihlerinde geçerli olan döviz kurları üzerinden çevrilmiştir. Yabancı paraya dayalı parasal varlık ve yükümlülükler, bilanço tarihinde geçerli olan döviz kurları kullanılarak çevrilmiştir. Finans dışı sektörlerde faaliyet gösteren Grup şirketlerinde yabancı paraya dayalı ticari işlemlerden (ticari alacak ve borç) doğan kur farkı geliri veya gideri esas faaliyetlerden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde, yabancı paraya dayalı diğer parasal varlık ve yükümlülüklerin çevrimlerinden doğan kur farkı geliri veya gideri ise finansman gelirleri/giderleri olarak konsolide gelir tablosuna yansıtılmıştır. Finans sektöründe faaliyet gösteren Grup şirketlerinde ise, yabancı paraya dayalı parasal varlık ve yükümlülüklerin çevrimlerinden doğan kur farkı geliri veya gideri finans sektörü faaliyetlerinden gelirler/giderler olarak konsolide gelir tablosuna yansıtılmıştır. Yabancı para cinsinden olan ve maliyet değeri ile ölçülen parasal olmayan kalemler ilk işlem tarihindeki kurlardan fonksiyonel para birimine çevrilmiştir. Yabancı para cinsinden olan ve gerçeğe uygun değerleri ile ölçülen parasal olmayan kalemler ise gerçeğe uygun değerin tespit edildiği tarihte geçerli olan kurlardan fonksiyonel para birimine çevrilmiştir. Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren bağlı ortaklıklar, iş ortaklıkları ve iştiraklerin finansal tabloları Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren Bağlı Ortaklıklar, İş Ortaklıkları ve İştirakler in, Grup muhasebe politikalarına göre düzenlenmiş finansal tablolarında yer alan; varlık ve yükümlülükleri bilanço tarihindeki döviz kuru, gelir ve giderleri ise ortalama döviz kurları kullanılarak TL ye çevrilmiştir. Kapanış ve ortalama kur kullanımı sonucu ortaya çıkan kur farkları özkaynaklar içerisindeki yabancı para çevrim farkları kalemi altında takip edilmektedir Durdurulan faaliyetler ile satış amaçlı elde tutulan varlık grupları ve ilgili yükümlülükler Durdurulan faaliyet, bir işletmenin koordine edilmiş bir plan çerçevesinde elden çıkarılması planlanan veya satış amaçlı elde tutulan ana iş kolu / faaliyetlerinin coğrafi bölümünü ifade etmektedir. Durdurulan faaliyetleri oluşturan varlık veya varlık gruplarının elden çıkarılması sırasında finansal tablolara yansıtılan vergi öncesi kar veya zarar ve durdurulan faaliyetlerin vergi sonrası karı veya zararının detayları dipnotlarda açıklanır. Ayrıca, durdurulan faaliyetlerin işletme, yatırım ve finansman faaliyetleriyle ilişkilendirilen net nakit akışları ilgili dipnotta belirtilir. FİNANSAL TABLOLAR Duran varlık grupları, kullanılması suretiyle değil, satış işlemi sonucu geri kazanılacağı durumlarda, satış amaçlı elde tutulan duran varlık grupları olarak sınıflandırılır. Bu varlıklarla doğrudan ilişkilendirilen yükümlülükler ise benzer şekilde gruplanır. Satış amaçlı olarak sınıflandırma kriterini karşılayan duran varlıklar veya varlık grupları gerçeğe uygun değerinden satış maliyetlerinin düşülmesi ile bulunan değer ile taşınan değerin düşük olanı ile ölçülür. Bu varlıklar üzerinden amortisman ayrılmaz.

202 198 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) İlişkili taraflar Bu konsolide finansal tabloların amacı doğrultusunda, ortaklar, Koç Holding A.Ş. ana ortakları ve üst düzey yönetimi ve yönetim kurulu üyeleri, yakın aile üyeleri ve onlar tarafından kontrol edilen ve önemli etkinliğe sahip bulunulan tüzel kişiler ile konsolidasyona dahil edilmeyen bağlı ortaklıklar ve iş ortaklıkları ilişkili taraflar olarak kabul ve ifade edilmişlerdir Finansal varlıklar Grup finansal varlıkları ile ilgili sınıflandırma işlemini ilgili varlıkların edinilmesi sırasında yapmakta olup düzenli bir şekilde gözden geçirmektedir. Gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar, piyasada kısa dönemde oluşan fiyat ve benzeri unsurlardaki dalgalanmalardan kar sağlama amacıyla elde edilen veya elde edilme nedeninden bağımsız olarak kısa dönemde kar sağlamaya yönelik bir portföyün parçası olan finansal varlıklardır. İlgili finansal varlıklar, bilançoya, ilk kayda alımları ve kayda alınmalarını takip eden dönemlerde gerçeğe uygun değerleri ile muhasebeleştirilmektedir. Yapılan değerleme sonucu oluşan kazanç ve kayıplar gelir tablosunda muhasebeleştirilmektedir. Vadeye kadar elde tutulacak finansal varlıklar, vadesine kadar saklama niyetiyle elde tutulan ve fonlama kabiliyeti dahil olmak üzere vade sonuna kadar elde tutulabilmesi için gerekli koşulların sağlanmış olduğu, sabit veya belirlenebilir ödemeleri ile sabit vadesi bulunan krediler ve alacaklar dışında kalan türev olmayan finansal varlıklardır. Vadeye kadar elde tutulacak finansal varlıklar etkin faiz oranı yöntemi kullanılarak iskonto edilmiş bedel üzerinden değerlenmektedir. Satılmaya hazır finansal varlıklar, krediler ve alacaklar ile vadeye kadar elde tutulacak ve gerçeğe uygun değer farkı kar veya zarara yansıtılan finansal varlıklar dışında kalan finansal varlıklardan oluşmaktadır. Bunlar, yönetimin bilanço tarihinden sonraki 12 aydan daha kısa bir süre için finansal aracı elde tutma niyeti olmadıkça veya işletme sermayesinin arttırılması amacıyla satışına ihtiyaç duyulmayacaksa ki bu durumda dönen varlıklar içinde dahil edilir, duran varlıklara dahil edilmiştir. Satılmaya hazır finansal varlıklar kayda alınmalarını izleyen dönemlerde gerçeğe uygun değerle değerlenmiştir. Borsalarda veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda aktif olarak işlem gören satılmaya hazır finansal varlıklar borsa fiyatı ile işlem görmeyenler ise indirgenmiş nakit akışı, karşılaştırılabilir işlemler/şirketler gibi değerleme yöntemleri uygulanarak tespit edilmiş gerçeğe uygun değerleri ile gösterilir. Özkaynağa dayalı satılmaya hazır finansal varlıkların borsaya kayıtlı herhangi bir gerçeğe uygun değerinin bulunmadığı veya gerçeğe uygun değerin hesaplanmasında kullanılan diğer yöntemlerin uygun olmaması nedeniyle gerçeğe uygun değerin güvenilir bir şekilde ölçülemediği durumlarda finansal varlıkların kayıtlı değeri elde etme maliyeti tutarından varsa değer düşüklüğü karşılığının çıkarılması suretiyle değerlenmiştir. Satılmaya hazır finansal varlıkların gerçeğe uygun değerlerindeki değişiklikleri sebebiyle oluşan gerçekleşmemiş kazançlar ve zararlar, vergi etkisi de yansıtıldıktan sonra net değerleri üzerinden özkaynaklar içinde ayrı bir kalem olan finansal varlıklar değer artış fonu nda muhasebeleştirilmektedir. Satılmaya hazır finansal varlık olarak sınıflandırılmış olan borçlanmayı temsil eden finansal varlıkların gerçeğe uygun değer değişikliği bu finansal varlıkların bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile iskonto edilmiş bedelleri arasındaki fark olarak hesaplanmaktadır. Satılmaya hazır finansal varlıklar konsolide finansal tablolardan çıkarıldıklarında, özkaynaklarda finansal varlıklar değer artış fonunda takip edilen ilgili kazanç veya zararlar konsolide gelir tablosuna transfer edilir. Satılmaya hazır finansal varlıkların elde etme maliyeti ile gerçeğe uygun değeri arasında oluşan olumsuz farklar ise kalıcı değer düşüklüğüne yönelik objektif kanıtlar olması halinde konsolide gelir tablosu ile ilişkilendirilir. Satılmaya hazır finansal varlıkların faiz ve kar payları ilgili faiz geliri ve temettü gelirleri hesaplarında muhasebeleştirilmektedir. Krediler ve alacaklar sabit veya belirli ödemeleri olan, aktif bir piyasada işlem görmeyen ve türev olmayan finansal varlıklardır. Vadeleri bilanço tarihinden itibaren 12 aydan kısa ise dönen varlıklar, 12 aydan uzun ise duran varlık olarak gösterilir. Grup un kredi ve alacakları, nakit ve nakit benzeri varlıklar, ticari alacaklar, müşterilere verilen avans ve krediler den oluşmaktadır Satış ve geri alım anlaşmaları Ters repo konusu finansal varlıklar karşılığı verilen fonlar konsolide finansal tablolarda ters repo alacakları olarak nakit ve nakit benzeri değerler altında muhasebeleştirilir. Söz konusu ters repo anlaşmaları ile belirlenen alış ve geri satış fiyatları arasındaki farkın döneme isabet eden kısmı için iç iskonto oranı yöntemine göre gelir reeskontu hesaplanır ve ters repoların maliyetine eklenmesi suretiyle muhasebeleştirilir Nakit ve nakit benzerleri Nakit ve nakit benzeri değerler, kasada tutulan nakit, vadeleri üç ay veya daha kısa olan bankalarda tutulan mevduat, satılmaya hazır finansal varlıklardan edinilme tarihinde vadesine üç aydan az kalmış devlet tahvili/hazine bonoları, diğer likit yatırımları ve bloke mevduatları içerir Ticari alacaklar Alıcıya ürün veya hizmet sağlanması sonucunda oluşan ticari alacaklar tahakkuk etmemiş finansman gelirlerinden netleştirilmiş olarak gösterilirler. Tahakkuk etmemiş finansman gelirleri sonrası ticari alacaklar, orijinal fatura değerinden kayda alınan alacakların izleyen dönemlerde elde edilecek tutarlarının etkin faiz yöntemi ile iskonto edilmesi ile hesaplanır. Belirlenmiş faiz oranı olmayan kısa vadeli alacaklar, orijinal etkin faiz oranının etkisinin çok büyük olmaması durumunda, maliyet değerleri üzerinden gösterilmektedir. Tahsil imkanının kalmadığına dair objektif bir bulgu olduğu takdirde ilgili ticari alacaklar için değer düşüklüğü karşılığı ayrılmaktadır. Söz konusu karşılığın tutarı, alacağın kayıtlı değeri ile tahsili mümkün tutar arasındaki farktır. Tahsili mümkün tutar, teminatlardan ve güvencelerden tahsil edilebilecek meblağlar da dahil olmak üzere tüm nakit akışlarının, oluşan ticari alacağın orijinal etkin faiz oranı esas alınarak iskonto edilen değeridir. Değer düşüklüğü karşılığı ayrılmasını takiben, değer düşüklüğüne uğrayan alacak tutarının tamamının veya bir kısmının tahsil edilmesi durumunda, tahsil edilen tutar ayrılan değer düşüklüğü karşılığından düşülerek diğer gelirlere kaydedilir. Tahsil kabiliyeti kalmamış ve ilave nakit sağlanması beklenmeyen şüpheli ticari alacaklar, karşılıkları ile beraber kayıtlardan düşülmektedir.

203 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 199 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Ticari işlemlere ilişkin vade farkı gelirleri/giderleri ile kur farkı gelirleri/giderleri, konsolide gelir tablosunda esas faaliyetlerden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde muhasebeleştirilmektedir Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Grup tarafından doğrudan borç ya da kredi vermek amacıyla oluşan finansal varlıklar, finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar olarak sınıflandırılır ve iskonto edilmiş maliyet bedelinden değer düşüklüğü karşılığı düşülerek kaydedilir. Bütün kullandırılan krediler ve avanslar, para müşterilere transfer edildiğinde konsolide finansal tablolara kaydedilir. Grup, kullandırılan kredi tutarlarının tahsil edilmeyecek olduğunu gösteren objektif bir bulgu olduğu takdirde verilen avans ve krediler için bir kredi değer düşüklüğü karşılığı ayırmaktadır. Karşılık tutarı, kredinin kayıtlı değeri ile tahsili mümkün tutar arasındaki farktır. Tahsili mümkün tutar, teminatlardan ve güvencelerden tahsil edilebilecek meblağlar da dikkate alınmak üzere tüm nakit akışlarının, kredinin oluştuğu zamanki orijinal etkin faiz oranı esas alınarak iskonto edilen cari değeridir. Kredi değer düşüklüğü karşılığı, ayrıca bilanço tarihindeki kredi portföyü içerisinde olası zararların bulunduğuna dair objektif bir delili olan zararları da kapsar. Kredi değer düşüklüğü karşılığı, Grup un kredi risk politikası, mevcut kredi portföyünün genel yapısı, müşterilerin mali bünyeleri, mali olmayan verileri ekonomik konjonktür ve geçmiş deneyimler dikkate alınarak tahmin edilir. Dönem içinde ayrılan karşılıklar kapsamlı gelir tablosunda muhasebeleştirilmektedir. Tahsili mümkün olmayan kredi ve alacaklar bütün yasal işlemler tamamlandıktan sonra kayıtlardan silinmektedir. Daha önce karşılık ayrılan kredi ile ilgili alacaklar tahsil edildiğinde ayrılan karşılık tutarı bilançodaki karşılık hesabından düşülerek, gelir tablosunda karşılık giderleri hesaplarına gelir olarak yansıtılmaktadır Tahakkuk etmemiş finansman gelirleri/giderleri Tahakkuk etmemiş finansman gelirleri/giderleri, vadeli satışlar ve alımların üzerinde bulunan finansal gelirler ve giderleri temsil eder. Bu gelirler ve giderler, önemlilik ilkesi çerçevesinde, kredili satış ve alımların süresi boyunca, etkin faiz oranı yöntemi ile hesaplanır ve esas faaliyetlerden diğer gelir/giderler hesabı altında gösterilir Stoklar Stokların maliyeti tüm satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir. Stokların maliyeti ağırlıklı ortalama metodu ile hesaplanmaktadır. Stoklar, maliyet bedelinin veya net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerlenir. Net gerçekleşebilir değer, olağan ticari faaliyet içerisinde oluşan tahmini satış fiyatından, tamamlanma maliyeti ve satışı gerçekleştirmek için gerekli satış maliyetlerinin indirilmesiyle elde edilen tutardır Operasyonel kiralamaya konu varlıklar Operasyonel kiralamaya konu varlıklar, Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Otokoç un araç kiralama hizmetlerine konu ettiği motorlu araçları içermektedir. Grup, operasyonel kiralamaya konu olan varlıklarından bir yıldan uzun süreli kiralamak üzere sahip olunanları maddi duran varlıklar olarak, bir yıldan kısa süreli kiraya vermek üzere sahip olunan ve Otokoç un olağan faaliyet akışında ilgili kira süresi sonunda elden çıkarılması beklenenleri ise diğer dönen varlıklar olarak sınıflandırmaktadır. İlgili varlıkların elde etme maliyetleri ile kiralama süreleri sonunda öngörülen ikinci el satış değerleri arasındaki fark, kiralama sözleşmeleri süresince doğrusal yöntemle amortismana tabi tutulmaktadır. Operasyonel kiralamaya konu varlıkların kiralanması sona ererek satışına karar verildiğinde, bu varlıklar kalan net defter değerleri üzerinden stoklara transfer edilir Yatırım amaçlı gayrimenkuller Mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılmak veya idari maksatlarla veya işlerin normal seyri esnasında satılmak yerine, kira elde etmek veya değer kazanması amacıyla veya her ikisi için elde tutulan araziler ve binalar yatırım amaçlı gayrimenkuller olarak sınıflandırılır ve maliyet yöntemine göre maliyet eksi birikmiş amortisman değerleri ile gösterilir. Yatırım amaçlı gayrimenkuller doğrusal amortisman metoduyla 3-50 yıl arasında değişen faydalı ömürleri üzerinden amortismana tabi tutulmaktadır. Yatırım amaçlı gayrimenkuller olası bir değer düşüklüğünün tespiti amacıyla incelenir ve bu inceleme sonunda yatırım amaçlı gayrimenkullerin kayıtlı değeri, geri kazanılabilir değerinden fazla ise, karşılık ayrılmak suretiyle geri kazanılabilir değerine indirilir. Geri kazanılabilir değer, ilgili yatırım amaçlı gayrimenkulün mevcut kullanımından gelecek net nakit akışları ile satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değerden yüksek olanı olarak kabul edilir Maddi duran varlıklar ve ilgili amortismanlar Maddi duran varlıklar, elde etme maliyetinden birikmiş amortismanın düşülmesi suretiyle gösterilmektedir. Maddi duran varlıklar doğrusal amortisman metoduyla faydalı ömür esasına uygun bir şekilde amortismana tabi tutulmuştur. Arazi ve arsalar için sınırsız ömürleri olması sebebi ile amortisman ayrılmamaktadır. Maddi duran varlıkların amortisman dönemleri, tahmin edilen faydalı ömürleri esas alınarak, aşağıda belirtilmiştir: Binalar Yeraltı ve yerüstü düzenleri Makine ve teçhizat Döşeme ve demirbaşlar Motorlu araçlar Özel maliyetler 5-50 yıl 3-50 yıl 3-50 yıl 2-50 yıl 3-25 yıl 3-10 yıl FİNANSAL TABLOLAR Faydalı ömür ve amortisman yöntemi düzenli olarak gözden geçirilmekte, buna bağlı olarak uygulanan amortisman yöntemi ve süresinin ilgili varlıktan edinilecek ekonomik faydalar ile paralel olup olmadığına bakılmaktadır.

204 200 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Maddi duran varlıklar olası bir değer düşüklüğünün tespiti amacıyla incelenir ve maddi duran varlığın kayıtlı değeri geri kazanılabilir değerinden fazla ise, karşılık ayrılmak suretiyle kayıtlı değeri geri kazanılabilir değerine indirilir. Geri kazanılabilir değer, ilgili maddi duran varlığın mevcut kullanımından gelecek net nakit akışları ile satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değerinden yüksek olanı olarak kabul edilir. Maddi bir duran varlığa yapılan normal bakım ve onarım harcamaları, gider olarak muhasebeleştirilmektedir. Maddi duran varlığın kapasitesini genişleterek kendisinden gelecekte elde edilecek faydayı arttıran nitelikteki yatırım harcamaları, maddi duran varlığın maliyetine eklenmekte ve ilgili maddi duran varlığın kalan tahmini faydalı ömrü üzerinden amortismana tabi tutulmaktadır. Makine ve teçhizatlar, kapasitelerinin tam olarak kullanılmaya hazır olduğu durumlarda aktifleştirilir ve amortismana tabi tutulurlar. Maddi duran varlıkların elden çıkartılması sonucu oluşan kar veya zarar, net bilanço değeri ile tahsil edilen tutarların karşılaştırılması ile belirlenir ve cari dönemde yatırım faaliyetlerinden gelirler/giderler hesabı altında gösterilir Maddi olmayan duran varlıklar ve ilgili itfa payları Maddi olmayan duran varlıklar, kullanım haklarını, markaları, geliştirme maliyetlerini, müşteri ilişkilerini, bilgi sistemlerini, üretim lisanslarını ve diğer tanımlanabilir hakları içermektedir. Maddi olmayan duran varlıklar, elde etme maliyetlerinden kayda alınır ve tahmini faydalı ömürleri boyunca doğrusal olarak itfa edilirler. İşletme birleşmesi yoluyla edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyeti satın alım tarihindeki gerçeğe uygun değerleridir. Faydalı ömürleri belirsiz olan varlıklar itfa edilmezler ve yıllık olarak değer düşüklüğünün mevcudiyetine yönelik test edilirler. Değer düşüklüğünün olması durumunda maddi olmayan duran varlıkların kayıtlı değeri, geri kazanılabilir tutara indirilir ve ilgili tutar dönem sonuçlarına gider olarak yansıtılır. Maddi olmayan duran varlıkların itfa dönemleri, tahmin edilen faydalı ömürleri esas alınarak, aşağıda belirtilmiştir: Haklar Marka Geliştirme maliyetleri Müşteri ilişkileri Diğer maddi olmayan duran varlıklar 4-15 yıl Sınırsız ömür 2-10 yıl 8-50 yıl 5-40 yıl Finansal kiralamalar a) Grup-kiracı olarak Finansal kiralama Grup un esas olarak mülkiyetin tüm risk ve ödüllerini üstüne aldığı maddi duran varlık kiralaması, finansal kiralama şeklinde sınıflandırılır. Finansal kiralamalar, kiralama döneminin başlangıcında finansal kiralama konusu sabit kıymetin rayiç değeri ile kira ödemelerinin bugünkü değerinden düşük olanını esas almak suretiyle maddi duran varlıklara dahil etmektedir. Kiralamadan doğan finansman maliyetleri kiralama süresi boyunca sabit bir faiz oranı oluşturacak şekilde kira dönemine yayılmaktadır. Ayrıca, finansal kiralama konusu sabit kıymetler faydalı ömürleri esas alınmak suretiyle amortismana tabi tutulmaktadır. Finansal kiralama konusu sabit kıymetlerin değerinde bir azalma tespit edilirse değer düşüklüğü karşılığı ayrılır. Finansal kiralama borçları ile ilgili faiz ve kur farkı giderleri konsolide gelir tablosuna yansıtılmaktadır. Kira ödemeleri finansal kiralama borçlarından düşülür. Faaliyet kiralaması Mülkiyete ait risk ve ödüllerin önemli bir kısmının kiralayana ait olduğu kiralama işlemi, faaliyet kiralaması olarak sınıflandırılır. Faaliyet kiraları olarak (kiralayandan alınan teşvikler düşüldükten sonra) yapılan ödemeler, kira dönemi boyunca doğrusal yöntem ile konsolide gelir tablosuna gider olarak kaydedilir. b) Grup-kiralayan olarak Faaliyet kiralaması Faaliyet kiralamasında, kiralanan varlıklar, konsolide bilançoda yatırım amaçlı gayrimenkuller, maddi duran varlıklar veya diğer dönen varlıklar (Not ) altında sınıflandırılır ve elde edilen kira gelirleri kiralama dönemi süresince, eşit tutarlarda konsolide gelir tablosuna yansıtılır. Kira geliri kira dönemi boyunca doğrusal yöntem ile konsolide gelir tablosuna yansıtılmaktadır İşletme birleşmeleri ve şerefiye İşletme birleşmeleri, iki ayrı tüzel kişiliğin veya işletmenin raporlama yapan tek bir işletme şeklinde birleşmesi olarak değerlendirilmektedir. Grup tarafından 1 Ocak 2010 tarihinden öncesinde gerçekleştirilen işletme birleşmeleri, yeniden düzenleme öncesi TFRS 3 İşletme Birleşmeleri standardı kapsamında satın alma yöntemi ile muhasebeleştirilmiştir. Bu yöntemde, iktisap maliyeti, alım tarihinde verilen varlıkların gerçeğe uygun değeri, çıkarılan sermaye araçları, değişimin yapıldığı tarihte varsayılan veya katlanılan yükümlülükler ve buna ilave iktisapla ilişkilendirilebilecek maliyetleri içerir. İşletme birleşmesi sözleşmesi, gelecekte ortaya çıkacak olaylara bağlı olarak maliyetin düzeltilebileceğini öngören hükümler içerirse; bu düzeltmenin muhtemel olması ve değerinin tespit edilebilmesi durumunda, birleşme tarihinde birleşme maliyetine bu düzeltme dâhil edilmiştir. Bir işletmenin satın alınması ile ilgili katlanılan satın alma maliyeti ile iktisap edilen işletmenin tanımlanabilir varlık, yükümlülük ve koşullu yükümlülüklerinin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark şerefiye olarak konsolide finansal tablolarda muhasebeleştirilmiştir.

205 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 201 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) İşletme birleşmeleri ve şerefiye (devamı) İşletme birleşmesi sırasında oluşan şerefiye amortismana tabi tutulmaz, bunun yerine yılda bir kez (31 Aralık tarihi itibariyle) veya şartların değer düşüklüğünü işaret ettiği durumlarda daha sık aralıklarla değer düşüklüğü testine tabi tutulur. Şerefiye üzerinden hesaplanan değer düşüklüğü zararları takip eden dönemlerde söz konusu değer düşüklüğünün ortadan kalkması durumunda dahi gelir tablosu ile ilişkilendirilmez. Şerefiye, değer düşüklüğü testi sırasında nakit üreten birimler ile ilişkilendirilir. İktisap edilen tanımlanabilir varlık, yükümlülük ve koşullu yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerindeki iktisap edenin payının işletme birleşmesi maliyetini aşması durumunda ise fark konsolide gelir tablosuyla ilişkilendirilmiştir. Ortak kontrol altında gerçekleşen işletme birleşmelerinin muhasebeleştirilmesinde ise işletme birleşmesine konu olan varlık ve yükümlükler kayıtlı değerleri ile konsolide finansal tablolara alınmıştır. Gelir tabloları ise işletme birleşmesinin gerçekleştiği mali yılın başlangıcından itibaren konsolide edilmiştir. Önceki dönem finansal tabloları da karşılaştırılabilirlik amacıyla aynı şekilde yeniden düzenlenmiştir. Bu işlemler sonucunda herhangi bir şerefiye veya negatif şerefiye hesaplanmamıştır. İştirak tutarı ile satın alınan şirketin sermayesindeki payı nispetindeki tutarın netleştirmesi sonucu oluşan fark doğrudan özkaynaklar içerisinde ortak kontrol altındaki işletme birleşmeleri etkisi olarak Geçmiş yıllar karları kalemi altında muhasebeleştirilmiştir. 1 Ocak 2010 tarihinden önce gerçekleşmiş işletme birleşmelerindeki koşullu bedellerin gerçeğe uygun değerindeki değişimler şerefiye tutarı üzerinden düzeltilir. Grup 2010 yılından sonra gerçekleşen işletme birleşmelerinde 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren geçerli olan yeniden düzenlenmiş TFRS 3 İşletme Birleşmeleri standardını uygulamıştır. Yeniden düzenlenmiş TFRS 3, işletme birleşmelerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin konsolide finansal tablolara alınan şerefiyenin tutarı, birleşme tarihinde raporlanan kar ve zarar ve ileriki dönemlerde raporlanacak kar ve zarara etkisi bulunan bazı değişiklikler ortaya koymaktadır. Bu değişiklikler birleşme esnasında doğan maliyetlerin giderleştirilmesini ve koşullu bedelin gerçeğe uygun değerindeki değişimlerin (şerefiyenin düzeltilmesi yerine) gelir tablosunda gösterilmesini içermektedir. Kontrol gücü olmayan paylarla yapılan kısmi hisse alış-satış işlemleri Grup, kontrol gücü olmayan paylarla gerçekleştirdiği hali hazırda kontrol etmekte olduğu ortaklıklara ait hisselerin alış ve satış işlemlerini Grup un özkaynak sahipleri arasındaki işlemler olarak değerlendirmektedir. Buna bağlı olarak, kontrol gücü olmayan paylardan ilave hisse alış işlemlerinde, elde etme maliyeti ile ortaklığın satın alınan payı nispetindeki net varlıklarının kayıtlı değeri arasındaki fark özkaynaklar içerisinde muhasebeleştirilir. Kontrol gücü olmayan paylara hisse satış işlemlerinde ise, satış bedeli ile ortaklığın satılan payı nispetindeki net varlıklarının kayıtlı değeri arasındaki fark sonucu oluşan kayıp veya kazançlar da özkaynaklar içerisinde muhasebeleştirilir Kurum kazancı üzerinden hesaplanan vergiler Vergiler, cari dönem vergi yükümlülüğünü ve ertelenmiş vergi yükümlülüklerini içermektedir. Grup un bilanço tarihi itibariyle dönem sonuçlarına dayanılarak tahmin edilen cari yıl vergi yükümlülüğü için karşılık ayrılmaktadır. Ertelenmiş vergi, yükümlülük yöntemi kullanılarak, varlık ve yükümlülüklerin finansal tablolarda yer alan kayıtlı değerleri ile vergi değerleri arasındaki geçici farklar üzerinden hesaplanır. Ertelenmiş vergi hesaplanmasında yürürlükteki vergi mevzuatı uyarınca bilanço tarihi itibariyle yasalaşmış vergi oranları kullanılır. Ertelenmiş vergi yükümlülükleri vergilendirilebilir geçici farkların tümü için muhasebeleştirilirken, indirilebilir geçici farklardan oluşan ertelenmiş vergi varlıkları (kullanılmayan teşvik tutarları ile geçmiş dönemlere ilişkin taşınan mali zararlar dahil), gelecekte vergiye tabi kar elde etmek suretiyle bu farklardan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması şartıyla muhasebeleştirilmektedir. Ana ortaklık Koç Holding in Bağlı Ortaklıkları ndaki paylarından kaynaklanan bütün indirilebilir geçici farklar için yalnız ve yalnız aşağıdaki durumlarla sınırlı olarak ve her iki durumun da muhtemel olması halinde ertelenmiş vergi varlığı muhasebeleştirilir: Geçici farklar öngörülebilir bir gelecekteki süre içinde tersine dönecektir ve Geçici farkların kullanılmasına yeter tutarlarda vergilendirilebilir gelir olacaktır. Ana ortaklık Koç Holding in Bağlı Ortaklıkları ndaki payları ile ilgili tüm vergilendirilebilir geçici farklar için, aşağıdaki her iki koşulun da mevcut olduğu durumlar hariç, ertelenmiş vergi yükümlülüğü muhasebeleştirilir: Ana ortaklık olarak işletme geçici farkların tersine dönme zamanlarını kontrol edebilmektedir ve Büyük bir ihtimalle geçici fark öngörülebilen bir gelecekteki süre içinde tersine dönmeyecektir. Yatırım indirimi istisnası kapsamında indirimli kurumlar vergisi ödemesine imkan sağlayan devlet teşvikleri TMS 12 Gelir Vergileri standardı kapsamında değerlendirilerek; hak kazanılan vergi avantajı tutarı üzerinden, gelecekte vergiye tabi kar elde etmek suretiyle bu avantajdan yararlanmanın kuvvetle muhtemel olması şartıyla, ertelenmiş vergi varlığı muhasebeleştirilmektedir. Doğrudan özkaynaklarda muhasebeleştirilen işlemlerle ilgili vergi etkileri özkaynaklara yansıtılır. FİNANSAL TABLOLAR Aynı ülkenin vergi mevzuatına tabi olmak ve aynı vergi mükellefi işletmeye ait olmak şartıyla cari vergi varlıklarının cari vergi yükümlülüklerinden mahsup edilmesi konusunda yasal olarak uygulanabilir bir hakkın bulunması durumunda ertelenmiş vergi varlıkları ve ertelenmiş vergi yükümlülükleri, karşılıklı olarak birbirinden mahsup edilir Finansal borçlar Finansal borçlar, ilk muhasebeleştirilmesi sırasında gerçeğe uygun değerinden ölçülür. İlgili finansal yükümlülüğün yüklenimi ile doğrudan ilişkilendirilebilen işlem maliyetleri de söz konusu gerçeğe uygun değere ilave edilir. Bu finansal yükümlülükler, müteakip dönemlerde etkin faiz yöntemiyle hesaplanan itfa edilmiş maliyetinden ölçülürler.

206 202 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Ticari borçlar Ticari borçlar, olağan faaliyetler içerisinde tedarikçilerden sağlanan mal ve hizmetlere ilişkin yapılması gereken ödemeleri ifade etmektedir. Ticari borçlar, ilk olarak gerçeğe uygun değerinden ve müteakip dönemlerde etkin faiz yöntemiyle hesaplanan itfa edilmiş maliyetinden ölçülürler Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin karşılıklar a) Kıdem tazminatı karşılığı Kıdem tazminatı karşılığı, Grup çalışanlarının İş Kanunu uyarınca emekliye ayrılmasından doğacak gelecekteki olası yükümlülüklerin tahmini toplam karşılığının bilanço tarihindeki indirgenmiş değerini ifade eder. TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar standardı, kıdem tazminatı karşılığının hesaplanması kapsamında, aktüeryal varsayımlar (net iskonto oranı, emekli olma olasılığına ilişkin kullanılan devir hızı oranı vb.) yapılmasını gerektirmektedir. Aktüeryal varsayımlar ile gerçekleşen arasındaki fark düzeltmeleri ve aktüeryal varsayımlardaki değişikliklerin etkileri, aktüeryal kazanç / kayıpları oluşturmaktadır. 1 Ocak 2013 tarihinden önce yürürlükte olan TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar standardı uyarınca aktüeryal kazanç / kayıplar gelir tablosunda muhasebeleştirilmekte iken; 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren yürürlüğe giren değişiklik ile söz konusu aktüeryal kazanç / kayıpların diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilmesi zorunluluğu getirilmiştir. b) Tanımlanmış katkı planları Grup çalışanları adına sosyal güvenlik kurumlarına belirlenmiş tutarlarda katkı payı ödemek zorundadır. Grup un ödemekte olduğu katkı payı dışında, yapmak zorunda olduğu başka bir ödeme mecburiyeti yoktur. Bu primler tahakkuk ettikleri dönemde personel giderlerine yansıtılmaktadır. c) İzin hakları Kullanılmamış izin haklarından doğan yükümlülükler, hak kazanıldıkları dönemlerde tahakkuk edilir Karşılıklar, şarta bağlı varlık ve yükümlülükler Karşılıklar, Grup un bilanço tarihi itibariyle mevcut bulunan ve geçmişten kaynaklanan yasal veya yapısal bir yükümlülüğün bulunması, yükümlülüğü yerine getirmek için ekonomik fayda sağlayan kaynakların çıkışının gerçekleşme olasılığının olması ve yükümlülük tutarı konusunda güvenilir bir tahminin yapılabildiği durumlarda muhasebeleştirilmektedir. Paranın zaman değeri etkisinin önemli olduğu durumlarda, karşılık tutarı, yükümlülüğün yerine getirilmesi için gerekli olması beklenen giderlerin bugünkü değeri olarak belirlenir. Karşılıkların bugünkü değerlerine indirgenmesinde kullanılacak iskonto oranının belirlenmesinde, ilgili piyasalarda oluşan faiz oranı ile söz konusu yükümlülükle ilgili risk dikkate alınır. Söz konusu iskonto oranı vergi öncesi olarak belirlenir ve gelecekteki nakit akışlarının tahmini ile ilgili riski içermez. Geçmiş olaylardan kaynaklanan ve mevcudiyeti işletmenin tam olarak kontrolünde bulunmayan gelecekteki bir veya daha fazla kesin olmayan olayın gerçekleşip gerçekleşmemesi ile teyit edilebilmesi mümkün yükümlülükler ve varlıklar konsolide finansal tablolara dahil edilmemekte ve şarta bağlı yükümlülükler ve varlıklar olarak değerlendirilmektedir Gelirlerin kaydedilmesi Gelirler, mal ve hizmet satışlarının faturalanmış değerini içerir. Satışlar, ürünün teslimi veya hizmetin verilmesi, ürün ile ilgili risk ve faydaların transferlerinin yapılmış olması, gelir tutarının güvenilir şekilde belirlenebilmesi ve işlem ile ilgili ekonomik faydaların şirket tarafından elde edileceğinin kuvvetle muhtemel olması üzerine alınan veya alınabilecek bedelin gerçeğe uygun değeri üzerinden tahakkuk esasına göre kayıtlara alınır. Faiz gelirleri zaman dilimi esasına göre gerçekleşir, geçerli faiz oranı ve vadesine kalan süre içinde etkili olacak faiz oranını dikkate alarak tahakkuk edecek olan gelir belirlenir. Net satışlar, teslim edilmiş malların ve gerçekleşmiş hizmetlerin fatura bedelinin, satış indirimleri ve iadelerinden arındırılmış halidir. Satışların içerisinde önemli bir finansman unsuru bulunması durumunda, gerçeğe uygun bedel gelecekte oluşacak tahsilatların, finansman unsuru içerisinde yer alan faiz oranı ile indirgenmesi ile tespit edilir. Fark, tahakkuk esasına göre esas faaliyetlerden diğer gelirler olarak ilgili dönemlere kaydedilir. Yıllara sari projelere ilişkin sözleşme geliri ve maliyetler, gelir tutarının güvenilir biçimde ölçülebildiği ve sözleşme kapsamındaki proje ile ilgili bir değişiklik varsa değişiklikten kaynaklanan gelir artışının muhtemel olduğu zaman muhasebeleştirilir. Sözleşme geliri, alınan veya alınacak hakedişlerin gerçeğe uygun değeri ile ölçülmektedir. Projeler, sabit fiyatlı sözleşmeler olup sözleşme gelirleri, sözleşmenin tamamlanma oranı metoduna göre hesaplanmaktadır. Toplam sözleşme gelirinin, tamamlanma oranına isabet eden tutarı, ilgili döneme sözleşme geliri olarak kaydedilir. Finans sektörü Faiz gelir ve giderleri, tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmektedir. Faiz gelirleri yönetimin müşterilere verilen kredi ve avansların geri ödenemeyeceği kararına vardıkları andan itibaren durdurulur ve o tarihe kadar kaydedilmiş olan reeskont tutarları iptal edilerek tahsilat gerçekleşene kadar gelir olarak kaydedilmez. Hizmet gelirleri tahsil edildikleri dönemde gelir kaydedilmekte, diğer ücret ve komisyon gelirleri ve giderleri tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmektedir Netleştirme/Mahsup Finansal varlık ve yükümlülükler, netleştirmeye yönelik yasal bir hakka ve yaptırım gücüne sahip olunması ve söz konusu varlık ve yükümlülükleri net bazda tahsil etme/ödeme veya eş zamanlı sonuçlandırma niyetinin olması durumunda bilançoda netleştirilerek gösterilmektedir.

207 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 203 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Temettüler Grup, temettü gelirlerini ilgili temettüyü alma hakkı oluştuğu tarihte, konsolide finansal tablolara yansıtmaktadır. Temettü borçları kar dağıtımının bir unsuru olarak genel kurul onayı sonrasında yükümlülük olarak konsolide finansal tablolara yansıtılır Araştırma ve geliştirme giderleri Araştırma giderleri gerçekleştiğinde gider kaydedilmektedir. Yeni ürünlerin geliştirilmesi veya geliştirilen ürünlerin testi ve dizaynı ile ilgili proje maliyetleri, projenin ticari ve teknolojik bakımdan başarılı bir şekilde uygulanabilir olması ve maliyetlerin güvenilir olarak tespit edilebilmesi halinde maddi olmayan duran varlık olarak değerlendirilirler. Diğer geliştirme giderleri gerçekleştiğinde gider olarak kaydedilmektedir. Önceki dönemde gider kaydedilen geliştirme giderleri sonraki dönemde aktifleştirilemez. Aktifleştirilen geliştirme giderleri, ürünün ticari üretiminin başlaması ile 2-10 yıl içinde, doğrusal amortisman yöntemi uygulanarak itfa edilmektedir Garanti giderleri karşılığı Garanti giderleri karşılığı, şirketlerin üretim ve satışını gerçekleştirdikleri mallar için yaptıkları tamir bakım masrafları, yetkili servislerin garanti kapsamında müşteriden bedel almaksızın yaptıkları işçilik ve malzeme giderleri, şirketlerce üstlenilen ilk bakım giderleri ile hasılatı cari yıla gelir olarak kaydedilen ürünlere ilişkin müteakip yıllarda söz konusu olabilecek geri dönüş ve tamir seviyelerinin geçmiş verilerden kaynaklanan tahminleri sonucu kaydedilir Devlet teşvik ve yardımları Devlet teşvikleri ile birlikte yatırım, araştırma ve geliştirme teşvikleri; Grup un teşvik talepleri onaylandığı zaman tahakkuk esasına göre gerçeğe uygun değerleriyle muhasebeleştirilir. Söz konusu devlet teşvikleri, bilançoda ertelenmiş gelir olarak gösterilir ve varlığın tahmini faydalı ömrü boyunca doğrusal olarak konsolide gelir tablosuyla ilişkilendirilir. Yatırım teşvikleri kapsamında indirimli kurumlar vergisi uygulamasına imkan sağlayan devlet teşvikleri TMS 12 Gelir Vergileri standardı kapsamında değerlendirilmektedir (Not ) Borçlanma maliyetleri Kullanıma ve satışa hazır hale getirilmesi önemli ölçüde zaman isteyen özellikli varlıklar (amaçlandığı şekilde kullanıma ve satışa hazır hale getirilmesi uzun bir süreyi gerektiren varlığı ifade eder) söz konusu olduğunda, ilgili varlığın satın alınması, inşası veya üretimi ile doğrudan ilişki kurulabilen borçlanma maliyetleri, ilgili varlık kullanıma veya satışa hazır hale getirilene kadar maliyetinin bir unsuru olarak aktifleştirilir. Bu kapsamda olmayan borçlanma maliyetleri ise oluştukları dönemde giderleştirilir. Devam eden yatırımlarla doğrudan ilişkilendirilebilen kredilerin finansman maliyetleri (faiz giderleri ve TL benchmark faiz ile yabancı para kredilere ilişkin kredi faizi arasındaki fark nispetindeki kur farkı giderleri), yatırımlar tamamlanıncaya kadar aktifleştirilmektedir Türev araçlar ve riskten korunma amaçlı araçlar Türev araçlar ilk olarak sözleşme tarihindeki gerçeğe uygun değerini yansıtan elde etme maliyeti üzerinden kayda alınmakta ve kayda alınmalarını izleyen dönemlerde gerçeğe uygun değer ile değerlenmektedir. Grup un türev araçlarını ağırlıklı olarak vadeli döviz alım-satım sözleşmeleri ile yabancı para ve faiz oranı swap işlemleri oluşturmaktadır. Söz konusu türev araçlar ekonomik olarak Grup için risklere karşı etkin bir koruma sağlamakla birlikte, risk muhasebesi yönünden gerekli koşulları taşımadıkları durumlarda konsolide finansal tablolarda alım-satım amaçlı türev araçlar olarak muhasebeleştirilmekte ve bunlara ilişkin gerçeğe uygun değer değişiklikleri gelir tablosunda yansıtılmaktadır. Grup un finansal riskten korunma muhasebesi koşullarını yerine getiren finansal riskten korunma işlemleri ise aşağıda açıklandığı şekilde muhasebeleştirilmektedir: Gerçeğe uygun değer riskinden korunma işlemleri Gerçeğe uygun değere yönelik riskten korunma olarak belirlenen türev işlemlerin gerçeğe uygun değer değişiklikleri riskten korunan varlık veya yükümlülüğün korunan riske ilişkin gerçeğe uygun değerindeki değişiklikleri ile birlikte gelir tablosuna kaydedilir. Riskten korunan varlık veya yükümlülüğün gerçeğe uygun değerindeki değişiklik, riskten korunma muhasebesinin etkin olduğu dönem boyunca, ilgili varlık veya yükümlülük ile birlikte gösterilir. Riskten korunmanın, riskten korunma muhasebesi şartlarını artık yerine getirmediği durumlarda, etkin faiz oranı yöntemi kullanılan riskten korunan kalemin taşınan değerine yapılan düzeltmeler vadeye kalan süre içerisinde etkin faiz oranı yöntemiyle iskonto edilerek gelir tablosuna yansıtılır. Nakit akış riskinden korunma işlemleri Grup, türev sözleşmesi yapıldığı tarihte, kayıtlı bir varlığın veya yükümlülüğün veya belirli bir riskle ilişkisi kurulabilen ve gerçekleşmesi muhtemel olan işlemlerin nakit akışlarında belirli bir riskten kaynaklanan ve kar/zararı etkileyebilecek değişmelere karşı korunmayı sağlayan işlemleri nakit akış riskinden korunma olarak belirlemektedir. Grup, etkin olarak nitelendirilen nakit akış finansal riskten korunma işlemlerine ilişkin kazanç ve kayıplarını özkaynaklarda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) olarak göstermektedir. Finansal riskten korunan taahhüdün veya gelecekteki muhtemel işlemin bir varlık veya yükümlülük haline gelmesi durumunda özkaynak kalemleri arasında izlenen bu işlemlerle ilgili kazanç ya da kayıplar bu kalemlerden alınarak söz konusu varlık veya yükümlülüğün elde etme maliyetine veya defter değerine dahil edilmektedir. Aksi durumda, özkaynak kalemleri altında muhasebeleştirilmiş tutarlar, finansal riskten korunan gelecekteki muhtemel işlemin konsolide gelir tablosunu etkilediği dönemde konsolide gelir tablosuna transfer edilerek kar veya zarar olarak yansıtılır. FİNANSAL TABLOLAR Gelecekte gerçekleşmesi muhtemel işlemin, gerçekleşmesi artık beklenmiyorsa, önceden özkaynaklar altında muhasebeleştirilen birikmiş kazanç ve kayıplar gelir tablosuna transfer edilir. Finansal riskten korunma aracının, yerine belgelenmiş finansal riskten korunma stratejisine uygun olarak başka bir araç tanımlanmadan veya uzatılmadan, vadesinin dolması, satılması, sona erdirilmesi veya kullanılması veya finansal riskten korunma tanımının iptal edilmesi durumunda, önceden diğer kapsamlı gelir altında muhasebeleştirilmiş kazanç ve kayıplar, kesin taahhüt veya tahmini işlem gelir tablosunu etkileyene kadar özkaynaklar altında sınıflandırılmaya devam eder.

208 204 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 2-KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN ESASLAR (Devamı) Yurtdışındaki net yatırımlara ilişkin finansal riskten korunma işlemleri Yabancı ülkelerde faaliyet gösteren bağlı ortaklıklar ve iş ortaklıklarında bulunan net yatırımlara ilişkin finansal riskten korunma aracından kaynaklanan kazanç veya kaybın etkin olduğu tespit edilen kısmı doğrudan özkaynaklarda, etkin olmayan kısmı ise gelir tablosunda muhasebeleştirilir. İlgili finansal riskten korunma işleminin etkin olan kısmıyla ilgili olan ve doğrudan özkaynaklarda muhasebeleştirilmiş bulunan finansal riskten korunma aracına ilişkin kazanç ya da kayıp, yurtdışındaki işletmenin elden çıkarılması sırasında kar veya zararda muhasebeleştirilir Pay başına kazanç Konsolide gelir tablosunda belirtilen pay başına kazanç, ana ortaklığa ait konsolide net karın ilgili dönem içinde mevcut payların ağırlıklı ortalama adedine bölünmesi ile tespit edilir. Türkiye deki şirketler mevcut hissedarlara birikmiş karlardan ve özsermaye enflasyon düzeltme farkları hesabından payları oranında pay dağıtarak ( bedelsiz paylar ) sermayelerini arttırabilir. Pay başına kazanç hesaplanırken, bu bedelsiz pay ihracı çıkarılmış paylar olarak sayılır. Dolayısıyla pay başına kar hesaplamasında kullanılan ağırlıklı pay adedi ortalaması, payların bedelsiz olarak çıkarılmasını geriye dönük olarak bir önceki raporlama döneminin başından itibaren uygulamak suretiyle elde edilir Bilanço tarihinden sonraki olaylar Grup, bilanço tarihinden sonra düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, konsolide finansal tablolara alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltir. Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan düzeltme gerektirmeyen hususlar, finansal tablo kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkileyen hususlar olmaları halinde konsolide finansal tablo dipnotlarında açıklanır Nakit akış tablosu Nakit akış tablosunda, döneme ilişkin nakit akış tabloları işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerine dayalı bir biçimde sınıflandırılarak raporlanır. İşletme faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları Grup un faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarını gösterir. Yatırım faaliyetleri ile ilgili nakit akışları, Grup un yatırım faaliyetlerinde (sabit yatırımlar ve finansal yatırımlar) kullandığı ve elde ettiği nakit akışlarını gösterir. Finansman faaliyetlerine ilişkin nakit akışları, Grup un finansman faaliyetlerinde kullandığı kaynakları ve bu kaynakların geri ödemelerini gösterir. 2.5 Önemli Muhasebe Değerlendirme, Tahmin ve Varsayımları Konsolide finansal tabloların hazırlanması, bilanço tarihi itibariyle raporlanan varlık ve yükümlülüklerin tutarlarını, şarta bağlı varlık ve yükümlülüklerin açıklanmasını ve hesap dönemi boyunca raporlanan gelir ve giderlerin tutarlarını etkileyebilecek tahmin ve varsayımların kullanılmasını gerektirmektedir. Muhasebe değerlendirme, tahmin ve varsayımları, geçmiş tecrübe, diğer faktörler ile o günün koşullarıyla gelecekteki olaylar hakkında makul beklentiler dikkate alınarak sürekli olarak değerlendirilir. Bu tahmin ve varsayımlar, yönetimlerin mevcut olaylar ve işlemlere ilişkin en iyi bilgilerine dayanmasına rağmen, fiili sonuçlar, varsayımlarından farklılık gösterebilir.

209 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 205 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 3-İŞLETME BİRLEŞMELERİ Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik, 2 Kasım 2016 tarihinde DEL (Private) Limited şirketinin %100 hisselerine sahip Pan Asia Private Equity Ltd, Dawlance Private Limited ve United Refrigeration Industries Limited şirketlerinin (hep birlikte Dawlance Grubu olarak anılacaktır) hisselerinin tamamını satın almıştır. Şerefiye hesaplaması, toplam iktisap tutarı ve iktisap edilen net varlıklara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir: Toplam iktisap tutarı İktisap edilen net varlıklar ( ) Şerefiye (Not 14) İktisaptan kaynaklanan tanımlanabilir varlık ve yükümlülüklerin TFRS 3 kapsamında gerçeğe uygun değerleri aşağıdaki gibidir: Nakit ve nakit benzerleri Ticari alacaklar Stoklar Diğer dönen varlıklar Maddi duran varlıklar (Not 13) Diğer maddi olmayan duran varlıklar (Not 15) Diğer duran varlıklar 959 Finansal borçlar ( ) Ticari borçlar ve diğer borçlar (39.807) Diğer yükümlülükler (10.552) Ertelenen vergi yükümlülükleri (Not 17) ( ) İktisap edilen net varlıklar Arçelik, Dawlance Grubu nun alımında maddi ve maddi olmayan duran varlıklar, marka ve müşteri ilişkilerinin değerlemesi kapsamında bağımsız profesyonel değerleme firmalarından hizmet almıştır. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle satın alma muhasebesi nihayetlendirilmiş ve söz konusu şirketin TFRS 3 e göre belirlenmiş varlıkları, yükümlülükleri ve şarta bağlı yükümlülükleri satın alınma günündeki rayiç değerlerinden kayıtlara yansıtılmıştır. Konsolide gelir tablosunda, satınalma tarihinden sonra elde edilen satış gelirlerinde Dawlance Grubu nun payı bin TL olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, Dawlance Grubu nun ana ortaklığa ait konsolide net dönem karına katkısı ise bin TL dir. Eğer Dawlance Grubu, 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren konsolidasyona dahil edilmiş olsaydı, konsolide satış gelirleri ve ana ortaklığa ait konsolide net dönem karı, sırasıyla bin TL ve bin TL tutarında daha fazla olurdu. İktisaptan kaynaklanan nakit çıkışının detayı aşağıdaki gibidir: İktisap tutarı Nakit ve nakit benzerleri - iktisap edilen (3.937) İktisap nedeniyle nakit çıkışı (net) FİNANSAL TABLOLAR

210 206 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 4-BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA İş Ortaklıkları nın finansal bilgileri, Grup un yönetimsel yaklaşımı çerçevesinde hazırlanan bölümlere göre raporlama bilgilerine, tam konsolidasyon yöntemi (%100 olarak) ile dahil edilmiştir. Bu yaklaşım çerçevesinde oluşan bölümlere göre raporlama bilgileri kombine finansal bilgiler olarak tanımlanmaktadır. Aşağıdaki tablolar içerisinde raporlanan kombine gelirler, sektör içi ve sektörler arası gelirleri de içermektedir. Kombine gelirler dışında kalan diğer finansal bilgiler, tam konsolidasyon kapsamında yapılan düzeltme ve kar eliminasyonları sonrası tutarları ifade etmektedir. Kombine finansal bilgilerin, 31 Aralık 2016 ve 2015 hesap dönemlerine ait konsolide finansal tablolarda raporlanan tutarlar ile mutabakatı ayrıca sunulmuştur. 1 Ocak-31 Aralık 2016 Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Toplam Grup dışı gelirler Sektör içi gelirler Sektörler arası gelirler Kombine gelirler Kombine brüt kar Faaliyet giderleri ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Esas faaliyetlerden diğer gelir/(giderler) (net) (1) ( ) (13.559) ( ) Esas faaliyetler ile ilişkilendirilen kur ve vade farkları (net) (2) ( ) (17.960) ( ) Kombine esas faaliyet karı Yatırım faaliyetlerden diğer gelir/(giderler) (net) (3) (6.051) Finansal gelir/giderler (net) ( ) ( ) ( ) ( ) Kombine vergi öncesi kar Vergi gelir/(gideri) (net) ( ) ( ) (59.475) ( ) Kombine net dönem karı Net dönem karı (4) (1) Finans sektörü kredi karşılık giderleri Esas faaliyetlerden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde muhasebeleştirilmektedir. İlgili hesap, Grup un İş Ortaklıkları ndan Yapı Kredi Bankası nın bin TL tutarındaki Visa hisse satış karını da içermektedir. (2) Finans dışı sektörlerin ticari işlemlere (ticari alacak ve borç) ilişkin kur ve vade farkı gelir/giderini içermektedir. (3) Koç Holding in bin TL tutarındaki takas işlem karı (Not 27), Diğer sektörünün Yatırım faaliyetlerinden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde muhasebeleştirilmiştir. (4) Net dönem karının ana ortaklık paylarına isabet eden kısmını ifade etmektedir. Yapı Kredi Bankası nın Visa hisse satış karı ve Koç Holding in takas işlem karının konsolide net dönem karına toplam etkisi 101 milyon TL seviyesindedir.

211 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 207 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 4-BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA (Devamı) 1 Ocak-31 Aralık 2015 Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Toplam Grup dışı gelirler Sektör içi gelirler Sektörler arası gelirler Kombine gelirler Kombine brüt kar Faaliyet giderleri ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Esas faaliyetlerden diğer gelir/(giderler) (net) (1) ( ) ( ) Esas faaliyetler ile ilişkilendirilen kur ve vade farkları (net) (2) ( ) ( ) Kombine esas faaliyet karı Yatırım faaliyetlerden diğer gelirler (net) (3) Finansal gelir/(giderler) (net) ( ) ( ) ( ) ( ) Kombine vergi öncesi kar Vergi gelir/(gideri) (net) ( ) ( ) ( ) Kombine net dönem karı Net dönem karı (4) (1) Finans sektörü kredi karşılık giderleri Esas faaliyetlerden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde muhasebeleştirilmektedir. (2) Finans dışı sektörlerin ticari işlemlere (ticari alacak ve borç) ilişkin kur ve vade farkı gelir/giderini içermektedir. (3) Koç Holding in bin TL tutarındaki takas işlem karı (Not 27), Diğer sektörünün Yatırım faaliyetlerinden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde muhasebeleştirilmiştir. (4) Net dönem karının ana ortaklık paylarına isabet eden kısmını ifade etmektedir. Koç Holding in takas işlem karının konsolide net dönem karına etkisi 179 milyon TL seviyesindedir. FİNANSAL TABLOLAR

212 208 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 4-BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA (Devamı) a) Gelirler Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları (Not 7.d) ( ) ( ) Eksi: Konsolidasyon eliminasyonları ve düzeltmeleri ( ) ( ) Konsolide b) Esas faaliyet karı Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları (Not 7.d) ( ) ( ) Artı: İş Ortaklıklarının net kar payları (Not 7.c) Konsolide c) Amortisman ve itfa payları Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları (Not 7.d) ( ) ( ) Konsolide d) Vergi öncesi kar Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları (Not 7.d) ( ) ( ) Artı: İş Ortaklıklarının net kar payları (Not 7.c) Konsolide e) Net dönem karı Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları (Not 7.d) ( ) ( ) Artı: İş Ortaklıklarının net kar payları (Not 7.c) Eksi: Kontrol gücü olmayan paylar ( ) ( ) Konsolide (Ana ortaklık payı)

213 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 209 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 4-BÖLÜMLERE GÖRE RAPORLAMA (Devamı) f) Yatırım harcamaları Enerji (*) Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları ( ) ( ) Konsolide (*) 1 Ocak-31 Aralık 2015 dönemi yatırım harcamaları, Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın borçlanmalarına ilişkin aktifleştirdiği toplam bin TL tutarındaki nakit çıkışı gerçekleşmemiş kur farkı giderini de içermektedir. g) Toplam varlıklar 31 Aralık Aralık 2015 Enerji Otomotiv Dayanıklı tüketim Finans Diğer Kombine Eksi: İş Ortaklıkları (Not 7.d) ( ) ( ) Artı: İş Ortaklıklarının taşınan değerleri (Not 7.a) Eksi: Eliminasyonlar ( ) ( ) Konsolide NOT 5-NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ 31 Aralık Aralık 2015 Finans Finans dışı Toplam Finans Finans dışı Toplam Kasa Alınan çekler Banka - Vadesiz mevduat Vadeli mevduat Diğer Aralık 2016 tarihi itibariyle bin TL tutarında bloke mevduat bulunmaktadır (31 Aralık 2015: bin TL). 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle söz konusu tutarın tamamı Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği nde belirlendiği üzere, müşterilerinden topladığı gelir payından oluşmaktadır. FİNANSAL TABLOLAR

214 210 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 6-FİNANSAL YATIRIMLAR 31 Aralık Aralık 2015 Kısa vadeli Uzun vadeli Toplam Kısa vadeli Uzun vadeli Toplam Satılmaya hazır finansal varlıklar Satılmaya hazır finansal varlıkların detayı ve hissedarlık oranları aşağıdaki gibidir: Aralık Aralık 2015 (%) (%) Halka açık: Altınyunus Çeşme Turistik Tesisler A.Ş , , Halka açık olmayanlar: Setur Antalya Marina İşletmeciliği A.Ş , ,00 Alaşehir Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş , ,00 Makmarin Kaş Marina İşletmeciliği Turizm ve Ticaret A.Ş , ,00 Tanı Pazarlama ve İletişim Hizmetleri A.Ş , ,00 Beldesan Otomotiv Yan San. ve Tic. A.Ş , ,82 Mytilini Marina S.A , ,00 Set Air Hava Taşımacılığı ve Hizmetleri A.Ş , ,00 Körfez Hava Ulaştırma A.Ş , ,00 Diğer Grup un Koç Ailesi üyeleri ile beraber %20 veya daha fazla oy hakkına sahip oldukları halde, Grup un önemli bir etkiye sahip olmadığı ya da konsolide finansal tablolar açısından önemlilik teşkil etmeyen bağlı ortaklıkları ve iş ortaklıkları konsolidasyon kapsamına dahil edilmemiş, satılmaya hazır finansal varlıklar olarak sınıflandırılmıştır. Satılmaya hazır finansal varlıklar gerçeğe uygun değerleri üzerinden, gerçeğe uygun değerlerinin güvenilir bir şekilde tespit edilemediği durumlarda ise elde etme maliyeti tutarlarından, varsa değer düşüklüğü karşılığının çıkarılması suretiyle, değerlenmiştir. Konsolidasyon kapsamına dahil edilmeyen bağlı ortaklıklar ve iş ortaklıklarının toplam varlık, ciro ve net dönem karının; konsolide toplam varlık, ciro ve net dönem karına oranı %1 seviyesinin altındadır. NOT 7-ÖZKAYNAK YÖNTEMİYLE DEĞERLENEN İŞ ORTAKLIKLARI a) İş Ortaklıkları nın taşınan değerlerinin ve özkaynak yöntemine konu konsolidasyon oranlarının detayı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık 2015 % Tutar % Tutar Koç Finansal Hizmetler 44, , Ford Otosan 38, , Tofaş 37, , Opet 41, , Türk Traktör 37, , Diğer b) Halka açık İş Ortaklıkları nın piyasa değerleri (Seviye 1) aşağıdaki gibidir: Aralık Aralık 2015 Yapı Kredi Bankası (*) Ford Otosan Tofaş Türk Traktör (*)Grup un halka açık İş Ortaklıkları ndan Yapı Kredi Bankası nın taşınan değeri, Yapı Kredi Bankası nın %81,80 hissesine sahip ana ortağı Koç Finansal Hizmetler in içerisinde gösterilmektedir.

215 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 211 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 7-ÖZKAYNAK YÖNTEMİYLE DEĞERLENEN İŞ ORTAKLIKLARI (Devamı) c) İş Ortaklıkları nın dönem içi hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Dönem başı-1 Ocak Kar/(zararlarından) paylar Diğer kapsamlı gelirlerinden/(giderlerinden) paylar ( ) (76.206) İş Ortaklıkları ndan temettü gelirleri ( ) ( ) İş Ortaklıkları nın sermaye artırımlarına katılım Kontrol gücü olmayan paylar ile gerçekleştirilen işlemler (1) İş Ortaklığı satışı (2) - (8.967) Kar eliminasyonları (12.781) İş Ortaklıkları na ödenen temettüler Dönem sonu-31 Aralık (1) Koç Finansal Hizmetler sermayesinin toplam %0,69 unu oluşturan hisselerin kontrol gücü olmayan paylardan satın alınmasına ilişkindir (Not 2.4). (2) Grup un İş Ortaklıkları ndan Tedi İçecek 29 Mayıs 2015 tarihinde satılmıştır. İş Ortaklıkları nın kar/(zararlarından) paylar: Koç Finansal Hizmetler Ford Otosan Tofaş Opet Türk Traktör Diğer İş Ortaklıkları nın diğer kapsamlı gelirlerinden / (giderlerinden) paylar: Koç Finansal Hizmetler (24.024) Ford Otosan (74.665) (52.537) Tofaş (86.489) (1.922) Opet Türk Traktör (7.817) (3.984) Diğer (2.309) 352 İş Ortaklıkları ndan temettü gelirleri: ( ) (76.206) Koç Finansal Hizmetler Ford Otosan Tofaş Opet Türk Traktör Diğer FİNANSAL TABLOLAR

216 212 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 7-ÖZKAYNAK YÖNTEMİYLE DEĞERLENEN İŞ ORTAKLIKLARI (Devamı) d) İş Ortaklıkları na ilişkin konsolidasyon düzeltmeleri sonrası özet finansal bilgiler aşağıdaki gibidir: Özet bilanço bilgileri: 31 Aralık 2016 KFS Ford Otosan Tofaş Opet Türk Traktör Diğer Toplam Nakit ve nakit benzerleri Diğer dönen varlıklar Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Şerefiye Diğer duran varlıklar Toplam varlıklar Kısa vadeli finansal borçlar Diğer kısa vadeli yükümlülükler Finans sektörü faaliyetlerinden borçlar Uzun vadeli finansal borçlar Diğer uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Net varlıklar: Net varlıkların dağılımı: Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklığa ait net varlıklar Taşınan değer mutabakatı: Grup un sahiplik oranı %44,81 %38,46 %37,59 %41,33 %37,50 Grup un net varlık payı Grup seviyesinde taşınan şerefiye İlave hisse alım etkisi (46.120) (46.120) Taşınan değer

217 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 213 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 7-ÖZKAYNAK YÖNTEMİYLE DEĞERLENEN İŞ ORTAKLIKLARI (Devamı) Özet bilanço bilgileri: 31 Aralık 2015 KFS Ford Otosan Tofaş Opet Türk Traktör Diğer Toplam Nakit ve nakit benzerleri Diğer dönen varlıklar Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Şerefiye Diğer duran varlıklar Toplam varlıklar Kısa vadeli finansal borçlar Diğer kısa vadeli yükümlülükler Finans sektörü faaliyetlerinden borçlar Uzun vadeli finansal borçlar Diğer uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Net varlıklar: Net varlıkların dağılımı: Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklığa ait net varlıklar Taşınan değer mutabakatı: Grup un sahiplik oranı %44,12 %38,46 %37,59 %41,33 %37,50 Grup un net varlık payı Grup seviyesinde taşınan şerefiye Taşınan değer FİNANSAL TABLOLAR

218 214 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 7-ÖZKAYNAK YÖNTEMİYLE DEĞERLENEN İŞ ORTAKLIKLARI (Devamı) Özet gelir tablosu bilgileri: 1 Ocak-31 Aralık 2016 KFS Ford Otosan Tofaş Opet Türk Traktör Diğer Toplam Gelirler Amortisman ve itfa payları Esas faaliyet karı Net finansal gider 0 ( ) (2.956) ( ) ( ) (80.341) ( ) Vergi öncesi kar Net dönem karı Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklık payı Grup un sahiplik oranı %44,81 %38,46 %37,59 %41,33 %37,50 Grup'un net kar payı Ocak-31 Aralık 2015 KFS Ford Otosan Tofaş Opet Türk Traktör Diğer Toplam Gelirler Amortisman ve itfa payları Esas faaliyet karı Net finansal gider - ( ) (68.567) ( ) (83.437) ( ) ( ) Vergi öncesi kar Net dönem karı Kontrol gücü olmayan paylar Ana ortaklık payı Grup un sahiplik oranı %44,12 %38,46 %37,59 %41,33 %37,50 Grup un net kar payı

219 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 215 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 7-ÖZKAYNAK YÖNTEMİYLE DEĞERLENEN İŞ ORTAKLIKLARI (Devamı) e) İş Ortaklıkları na ilişkin diğer önemli hususlar: i) Grup un İş Ortaklıkları ndan Tofaş bünyesinde, yılları arası mali dönem ile ilgili yapılan vergi incelemesi neticesinde hazırlanan Vergi İnceleme Raporları, Vergi Denetim Kurulu İstanbul Büyük Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı tarafından 2013 ve 2014 yılları içerisinde Tofaş a iletilmiştir. Vergi İnceleme raporlarında, dar mükellef kurumlara yapılan bazı ödemeler stopaj ve sorumlu sıfatıyla KDV açısından eleştiri konusu yapılmıştır. Tofaş tan yılları için toplam 40,8 milyon TL vergi aslı, 64,8 milyon TL vergi ziyaı cezası talep edilmiştir. Tofaş yönetimi, raporda eleştiri konusu olan uygulamaların, ilgili vergi mevzuatlarına ve uluslararası çifte vergiyi önleme anlaşmalarına uygun olduğunu düşünmektedir. Tofaş, bahse konu raporlarla ilgili olarak uzlaşma ve hukuki süreç dahil tüm yasal haklarını tatbik etmeyi planlamaktadır. Olası bir hukuki süreç dahilinde oluşacak nihai kararın müspet gerçekleşme ihtimalinin aksi duruma göre daha olası ve yüksek görülmesi sebebi ile, bahse konu vergi raporlarına yönelik ilave bir karşılık finansal tablolara yansıtılmamıştır. ii) Grup un İş Ortaklıkları ndan Ford Otosan, yatırım teşvik sistemini yeniden düzenleyen 19 Haziran 2012 tarihli Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu kararı kapsamında, mevcut yatırımlarını yeniden değerlendirmiş ve Yeni Nesil Transit harcamaları için bin TL tutarında ve hafif ticari araç segmentinde yer alan yeni model Transit Courier yatırımı için ise bin TL tutarında Öncelikli Yatırım kapsamında Teşvik Belgesi almıştır. Araç yatırımlarına ek olarak, 2013 yılında, üretimini yapmakta olduğu Cargo kamyon ve Transit araçlarında kullanılmak üzere yeni 6 ve 4 silindirli motor üretimi için bin TL tutarında ve 2014 Aralık ayında, 2018 yılında devreye alınacak Euro 6 emisyonlu kamyon imalat yatırımı için bin TL tutarında Öncelikli Yatırım Teşvik Belgesi alınmıştır. Şirket ayrıca 2016 yılında üretimine devam etmekte olduğu Ford Transit, Ford Transit Courier ve Ford Transit Custom modellerine ilişkin önümüzdeki dönemlerde yapacağı yenileme ve fabrika modernizasyon yatırımları sebebiyle bin TL öncelikli yatırım teşvik belgesi almıştır. Söz konusu teşvikler kapsamında bilanço tarihi itibariyle bin TL yatırım harcaması yapılmıştır. 31 Aralık 2016 itibariyle Ford Otosan yatırım teşviklerine ilişkin olarak toplam bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarında ertelenen vergi varlığı muhasebeleştirmiştir. NOT 8-TİCARİ ALACAK VE BORÇLAR 31 Aralık Aralık 2015 Ticari alacaklar Ticari alacaklar Alacak senetleri ve alınan çekler Eksi: Şüpheli alacaklar karşılığı ( ) ( ) Eksi: Ertelenmiş finansman gelirleri (40.581) (30.578) İlişkili taraflardan alacaklar (Not 29) Kısa vadeli ticari alacaklar Uzun vadeli ticari alacaklar Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş, Arçelik ve Otokar, 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle gayri kabili rücu faktoring kapsamında faktoring şirketlerinden tahsil etmiş oldukları sırasıyla bin TL (31 Aralık 2015: bin TL), bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) ve bin TL yi (31 Aralık 2015: bin TL) ticari alacaklarından düşmüştür. Şüpheli ticari alacaklar karşılığı hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Dönem başı-1 Ocak Dönem içinde ayrılan karşılıklar Tahsil edilen şüpheli ticari alacaklar (5.078) (4.657) Kayıtlardan silinenler (1) (7.994) (4.111) İktisaplar (2) Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (137) - Yabancı para çevrim farkları Dönem sonu-31 Aralık (1) Tahsil kabiliyeti kalmamış şüpheli ticari alacaklar, karşılıkları ile beraber kayıtlardan düşülmektedir. (2) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in Dawlance Grubu iktisabından kaynaklanmaktadır. FİNANSAL TABLOLAR 31 Aralık Aralık 2015 Ticari borçlar Ticari borçlar Eksi: Ertelenmiş finansman giderleri (28.014) (17.201) İlişkili taraflara borçlar (Not 29)

220 216 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 9-FİNANS SEKTÖRÜ FAALİYETLERİNDEN ALACAKLAR 31 Aralık Aralık 2015 Krediler Yasal takip altındaki krediler Brüt Eksi: Değer düşüklüğü karşılığı ( ) (73.810) Net Kısa vadeli finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Uzun vadeli finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Değer düşüklüğü karşılığı hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Dönem başı-1 Ocak Kredi değer düşüklüğü karşılığındaki artış Karşılık ayrılan tutarlardan yapılan tahsilatlar (15.377) (7.952) Portföy satışı sebebiyle çıkışlar (11.922) - Dönem sonu-31 Aralık NOT 10-TÜREV ARAÇLAR 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle türev araçlarının dağılımı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık 2015 Varlık Yükümlülük Varlık Yükümlülük Alım-satım amaçlı Riskten korunma amaçlı Aralık Aralık 2015 Rayiç Değerler Rayiç Değerler Kontrat miktarı (*) Varlık Yükümlülük Kontrat miktarı (*) Varlık Yükümlülük Alım-satım amaçlı: Vadeli döviz işlemleri Çapraz kur sabit faiz swap işlemleri Yabancı para swap işlemleri Vadeli mal alım-satım işlemleri Riskten korunma amaçlı: Faiz oranı swap işlemleri Yabancı para swap işlemleri Faaliyet kiralaması alacakları Vadeli döviz işlemleri (*) İlgili türev araçların alım ve satım kontrat miktarlarının toplamını ifade etmektedir. Alım-satım amaçlı: Türev araçlar, Grup için risklere karşı etkin bir koruma sağlamakla birlikte risk muhasebesi yönünden gerekli koşulları taşımadıkları durumlarda konsolide finansal tablolarda alım-satım amaçlı türev araçlar olarak muhasebeleştirilmektedir. Alım-satım amaçlı türev araçlar içerisinde sınıflandırılan çapraz kur sabit faiz swap işlemleri, Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in, 2013 yılında gerçekleştirdiği uzun vadeli tahvil ihracının (Not 16) USD cinsinden olan anapara ve faiz ödemelerinin, yurt dışı satış ve tahsilatlarının gerçekleştiği önemli yabancı para birimleri ile uyumluluğunu sağlamak ve kur riskinden doğal olarak korunmak amacıyla, 2013 yılı Nisan ayında 270 milyon USD karşılığında %4,65 faiz oranı ile 202,8 milyon EUR ve 90 milyon USD karşılığında %5 faiz oranı ile 57,5 milyon İngiliz Sterlini tutarındaki işlemini içermektedir.

221 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 217 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 10-TÜREV ARAÇLAR (Devamı) Riskten korunma amaçlı: Grup un finansal riskten korunma muhasebesi koşullarını yerine getiren finansal riskten korunma işlemleri ise riskten korunma amaçlı türev araçlar olarak sınıflandırılmaktadır. a. Gerçeğe uygun değer riskinden korunma: Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Otokoç, operasyonel kiralama hizmetleri sağlama taahhütlerine ilişkin bilanço dışı yabancı para cinsinden faaliyet kiralaması alacaklarından (riskten korunan kalem) kaynaklanan kur riskini yabancı para cinsinden kredileriyle (riskten korunma aracı) koruma altına almaktadır. Riskten korunan kalemdeki kur riski kaynaklı gerçeğe uygun değer değişiklikleri, bilançoda aktif ya da pasif olarak riskten korunma amaçlı türev araçlar hesabında ve oluşan gerçeğe uygun değer değişimleri gelir tablosunda finansman gelir/gideri hesabında muhasebeleştirilmektedir yılında riskten korunan kaleme ilişkin finansman gelir/gideri hesabında muhasebeleştirilen toplam kur farkı geliri bin TL dir (2015: bin TL kur farkı geliri). b. Nakit akış riskinden korunma: Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın uzun vadeli ve değişken faizli kredilerinin oluşturduğu nakit akış riskinden korunmak amacıyla toplam 535 milyon USD (31 Aralık 2015: 612 milyon USD) tutarında faiz oranı swap işlemi bulunmaktadır. Söz konusu faiz oranı swap işlemleri kapsamında 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası faiz geliri bin TL dir (2015: bin TL vergi sonrası faiz gideri). Tüpraş ın, USD cinsinden uzun vadeli tahvil ihracının (Not 16) 200 milyon USD lik kısmı ve 82 milyon USD lik diğer uzun vadeli borçları kapsamında kur riskinden korunmak amacıyla 2016 yılında gerçekleştirdiği ve USD cinsinden olan anapara ve faiz ödemelerinin, TL olarak takasını içeren yabancı para swap işlemleri bulunmaktadır. Söz konusu yabancı para swap işlemleri kapsamında 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası toplam net finansman gideri bin TL dir (2015: bin TL vergi sonrası toplam net finansman geliri). Tüpraş, Fuel Oil Dönüşüm Projesi (RUP) yatırımının finansmanı için aldığı kredileri, gerçekleşme olasılığı yüksek tahmini USD cinsinden ihracat gelirleri nedeniyle maruz kalınan USD/TL spot kur riskine karşı korunma aracı olarak tanımlamış olup; 1 Mart 2015 ten itibaren nakit akış riskinden korunma muhasebesi uygulamaya başlamıştır. Bu kapsamda ilişkilendirilen kredilerin 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle tutarı milyon USD dir (2015: milyon USD). Nakit akış riskinden korunma kapsamında, 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası kur farkı gideri bin TL dir (2015: bin TL vergi sonrası kur farkı gideri). Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Ditaş, gemi yatırımlarının finansmanı için aldığı kredileri, gerçekleşme olasılığı yüksek tahmini USD cinsinden ihracat gelirleri nedeniyle maruz kalınan USD/TL spot kur riskine karşı korunma aracı olarak tanımlamış olup; 1 Temmuz 2016 tarihinden itibaren nakit akış riskinden korunma muhasebesi uygulamaya başlamıştır. Bu kapsamda ilişkilendirilen kredilerin 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle tutarı 32 milyon USD dir. Nakit akış riskinden korunma kapsamında, 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası kur farkı gideri bin TL dir. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Koç Finansman, uzun vadeli sabit faizli TL kredi portföyünün belirli bölümünü uluslararası piyasalardan sağladığı uzun vadeli yabancı para krediler ile fonlamaktadır. Şirket kullanmış olduğu yabancı para kredilere ilişkin vade sonu anapara ödemesi için doğacak kur riskini yabancı para swap ve vadeli döviz işlemleri ile finansal korumaya tabi tutmuştur. Söz konusu yabancı para swap ve vadeli döviz işlemleri kapsamında 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası kur farkı geliri bin TL dir (2015: bin TL vergi sonrası kur farkı geliri). Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Entek ve Ditaş ın uzun vadeli kredilerinin değişken faizli taksit ödemelerini nakit akıma yönelik riskten korunma amacıyla, sabit faizli taksit ödemeleri ile takasından oluşan faiz oranı swap işlemleri bulunmaktadır. Söz konusu faiz oranı swap işlemleri kapsamında 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası net faiz gideri 72 bin TL dir (2015: bin TL vergi sonrası faiz gideri). c. Yurtdışındaki net yatırım riskinden korunma: Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik, Avrupa da faaliyet gösteren bazı bağlı ortaklıklarındaki net yatırımlarının Türk Lirasına çevrilmesinden kaynaklanan döviz kuru riskinden korunmak amacıyla, EUR cinsinden ihraç edilen tahvillerin bir bölümünü riskten korunma aracı olarak tanımlamıştır. Bu amaçla ilişkilendirilen kredinin 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle tutarı 150 milyon EUR dur (31 Aralık 2015: 150 milyon EUR). Yurt dışındaki net yatırım riskinden korunma kapsamında 2016 yılı kapsamlı gelir tablosunda Yurtdışındaki işletmeye ilişkin net yatırım riskinden korunma ile ilgili diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilen vergi sonrası kur farkı gideri bin TL dir (2015: bin TL vergi sonrası kur farkı gideri). FİNANSAL TABLOLAR

222 218 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 11-STOKLAR 31 Aralık Aralık 2015 Mamuller İlk madde ve malzeme Ticari mallar Yarı ve ara mamuller Yoldaki mallar Diğer stoklar Eksi: Stok değer düşüklüğü karşılığı (94.427) ( ) Stok değer düşüklüğü karşılığı hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Dönem başı-1 Ocak Dönem içerisindeki artış İktisaplar (*) Konusu kalmayan karşılıklar ( ) (96.478) Kayıtlardan silinenler - (1.154) Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (4.952) - Yabancı para çevrim farkları Dönem sonu-31 Aralık (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in Dawlance Grubu iktisabından kaynaklanmaktadır. NOT 12-YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER 1 Ocak tarihleri itibariyle Maliyet Birikmiş amortisman (82.859) (86.730) Net kayıtlı değer Dönem başı net kayıtlı değer Takas işlemi kapsamında girişler (1) Girişler Çıkışlar - (8.666) Transferler (2) (43.324) - Yabancı para çevrim farkları Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (3.330) - Cari dönem amortismanı (9.318) (5.274) Dönem sonu net kayıtlı değer Aralık tarihleri itibariyle Maliyet Birikmiş amortisman (92.177) (82.859) Net kayıtlı değer (1) 2016 yılında gerçekleşen takas işlemi: Koç Holding ve KİPTAŞ İstanbul Konut İmar Plan Turizm Ulaşım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KİPTAŞ) arasında müşterek geliştirilen proje kapsamında 2016 yılının ikinci çeyreğinde teslim alınan 65 adet rezidans daireyi içermektedir. Söz konusu gayrimenkullerin ilk kayda alımı, sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde yetkili bağımsız değerleme kuruluşu tarafından emsal karşılaştırma yöntemine göre tespit edilen toplam bin TL tutarındaki gerçeğe uygun değerleri (Seviye 2) üzerinden gerçekleştirilmiştir. Koç Holding e teslimi gerçekleşen 65 adet rezidans daire ile, Koç Holding aktifinden çıkışı yapılan arsaların değerleri arasındaki fark nispetinde oluşan takas işlem karı yatırım faaliyetlerinden gelirler hesabı altında muhasebeleştirilmiştir (Not 27). Ayrıca, proje kapsamında Ofis Blokta 4 adet ticari alan ile 24 adet ofis alanının da 2017 yılı içerisinde teslim alınması beklenmektedir yılında gerçekleşen takas işlemi: Koç Holding ve Kule Yap Sat İnşaat Taahhüt Ticaret A.Ş. arasında müşterek geliştirilen proje kapsamında 2015 yılının son çeyreğinde teslim alınan 91 adet ofis ile 18 adet ticari alanı içermektedir. Söz konusu gayrimenkullerin ilk kayda alımı, sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde yetkili bağımsız değerleme kuruluşu tarafından emsal karşılaştırma yöntemine göre tespit edilen toplam bin TL tutarındaki gerçeğe uygun değerleri (Seviye 2) üzerinden gerçekleştirilmiştir. Koç Holding e teslimi gerçekleşen bölüm ile, Koç Holding aktifinden çıkışı yapılan arsaların değerleri arasındaki fark nispetinde oluşan takas işlem karı yatırım faaliyetlerinden gelirler hesabı altında muhasebeleştirilmiştir (Not 27). (2) KİPTAŞ ile müşterek geliştirilen proje kapsamında 2016 yılında teslim alınan 65 adet rezidans dairenin kısa vadede satışı planlandığından, satış amaçlı elde tutulan varlıklara transfer edilmiştir (Not 23). 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle net kayıtlı değeri bin TL (2015: bin TL) olan yatırım amaçlı gayrimenkullerin gerçeğe uygun değeri bin TL dir (2015: bin TL).

223 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 219 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 13-MADDİ DURAN VARLIKLAR Arsa, yer altı ve yerüstü düzenlemeleri Binalar Makine ve teçhizat Motorlu araçlar Döşeme ve demirbaşlar Yapılmakta olan yatırımlar Özel maliyetler Toplam 1 Ocak 2016 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) - ( ) ( ) Net kayıtlı değer Dönem başı net kayıtlı değer Girişler Çıkışlar (1.807) (1.501) (11.388) (75.566) (2.876) (8.264) (249) ( ) Transferler (1) ( ) ( ) ( ) İktisaplar (2) Yabancı para çevrim farkları Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (20.721) (16.154) ( ) (16.197) (5.587) ( ) (5.436) ( ) Cari dönem amortismanı ( ) (44.664) ( ) ( ) (99.506) - (23.999) ( ) Dönem sonu net kayıtlı değer Aralık 2016 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) - ( ) ( ) Net kayıtlı değer (1) Diğer maddi olmayan duran varlıklara bin TL (Not 15) ve diğer dönen varlıklara (operasyonel kiralamaya konu varlıklar) bin TL (Not 21) tutarındaki transferden oluşmaktadır. (2) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in Dawlance Grubu iktisabından kaynaklanmaktadır (Not 3). FİNANSAL TABLOLAR

224 220 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 13-MADDİ DURAN VARLIKLAR (Devamı) Arsa, yer altı ve yerüstü düzenlemeleri Binalar Makine ve teçhizat Motorlu araçlar Döşeme ve demirbaşlar Yapılmakta olan yatırımlar Özel maliyetler Toplam 1 Ocak 2015 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Net kayıtlı değer Dönem başı net kayıtlı değer Girişler İktisaplar (2) Çıkışlar (2.246) (643) (45.253) (95.621) (1.503) (1.752) (569) ( ) Transferler (3) ( ) ( ) ( ) Yabancı para çevrim farkları (13.751) Cari dönem amortismanı ( ) (40.865) ( ) (98.880) (84.720) - (21.281) ( ) Dönem sonu net kayıtlı değer Aralık 2015 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) - ( ) ( ) Net kayıtlı değer (1) Yapılmakta olan yatırımlar hesabından transfer edilen toplam bin TL tutarındaki bakiyenin bin TL tutarındaki kısmı Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın Fuel Oil Dönüşüm projesi yatırımının aktifleştirilmesi kaynaklıdır. İlgili tutar, proje kapsamında alınan döviz kredileri ile ilgili oluşan borçlanma maliyetlerinin TL kredi faizleri ile karşılaştırılması suretiyle kümüle yönteme göre aktifleştirilen bin TL tutarındaki borçlanma maliyetini de içermektedir. (2) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in CoVii iktisabından kaynaklanmaktadır. (3) Satış amaçlı elde tutulan varlıklara bin TL (Not 23), diğer maddi olmayan duran varlıklara bin TL (Not 15) ve diğer dönen varlıklara (operasyonel kiralamaya konu varlıklar) bin TL (Not 21) tutarındaki transferlerden oluşmaktadır.

225 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 221 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 14-ŞEREFİYE Dönem başı net kayıtlı değer-1 Ocak İktisaplar (Not 3) Yabancı para çevrim farkları (8.648) Dönem sonu net kayıtlı değer-31 Aralık Şerefiye nin dağılımı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık 2015 Tüpraş Defy Grubu Dawlance Grubu Diğer Şerefiye değer düşüklüğü testleri: Nakit üreten birimler ile ilişkilendirilen şerefiye tutarları Not de belirtildiği üzere yılda bir kez veya şartların değer düşüklüğünü işaret ettiği durumlarda daha sık aralıklarla değer düşüklüğü tespit çalışmasına tabi tutulmaktadır. Nakit üreten birimlerin geri kazanılabilir değeri, kullanım değeri veya satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değer hesaplamaları temel alınarak belirlenmiştir. Aşağıda detayları belirtilen ve nakit üreten birimler bazında gerçekleştirilen değer düşüklüğü testleri sonucunda 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle şerefiye tutarlarında herhangi bir değer düşüklüğü tespit edilmemiştir. a) Tüpraş Geri kazanılabilir değer iskonto edilmiş nakit akış analizlerine göre yapılan gerçeğe uygun değer hesaplamalarına göre tespit edilmiştir. Bu gerçeğe uygun değer hesaplamaları hissedar nakit akış projeksiyonlarını içermekte olup USD bazında tespit edilen bu projeksiyonlar Tüpraş yönetimi tarafından onaylanan on yıllık planlara dayanmaktadır. Grup, içinde bulunduğu sektörde operasyonel sonuçların ve ileriye yönelik tahminlerin değerlendirilmesinde beş yıldan daha uzun bir süreye ilişkin analizin daha uygun olduğunu öngörmektedir ve dolayısıyla değer düşüklüğü testini on yıllık planlara dayandırmaktadır. On yıldan sonrasına tekabül eden hissedar nakit akışları %2 uzun vade büyüme oranı kullanılarak tespit edilmiştir. Gerçeğe uygun değer hesaplama modelinde yer alan diğer önemli varsayımlar aşağıdaki gibidir: Brüt kar marjı %8,6-%10,0 İskonto oranı (Özsermaye maliyeti) %9,4-%12,6 b) Defy Grubu Geri kazanılabilir değer kullanım değeri hesaplamalarına göre tespit edilmiştir. Kullanım değeri, birimin sürekli kullanımından elde edilmesi beklenen nakit akışlarının iskonto edilmesi suretiyle hesaplanmıştır. Şerefiye değer düşüklüğü testi, 1 Ocak 2017 ve 31 Aralık 2021 tarihleri aralığında 5 yıllık projeksiyon üzerinden yapılmıştır. Gelecek dönemlerde oluşacak nakit akışlarını tahmin edebilmek için sabit büyüme oranı olarak, ülke ekonomisinin tahmini ortalama büyüme oranını geçmeyen %3,0 kullanılmıştır. Birimin geri kazanılabilir değerini hesaplayabilmek için vergi sonrası iskonto oranı olarak ağırlıklı sermaye maliyeti oranı %8,50-%12,75 kullanılmıştır. Vergi sonrası oran, vergi sebebiyle oluşacak nakit çıkışları, gelecekteki diğer vergisel nakit akışları ve varlıkların maliyeti ile vergi matrahları arasındaki farklar göz önünde bulundurularak düzeltilmiştir. c) Dawlance Grubu Dawlance Grup unun satın alım tarihi ile 31 Aralık 2016 tarihindeki beklentilerde önemli bir değişiklik olmaması dolayısıyla herhangi bir değer düşüklüğü öngörülmemektedir. FİNANSAL TABLOLAR

226 222 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 15-DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR Haklar Marka Geliştirme Maliyetleri Müşteri İlişkileri Diğer Toplam 1 Ocak 2016 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) - ( ) - (45.545) ( ) Net kayıtlı değer Girişler Çıkışlar (1.249) (1.249) Transferler (1) (54.603) Yabancı para çevrim farkları İktisaplar (2) Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (47.889) (47.889) Cari dönem amortismanı (64.425) - ( ) (3.792) (9.328) ( ) Dönem sonu net kayıtlı değer Aralık 2016 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) - ( ) (3.792) (59.732) ( ) Net kayıtlı değer (1) Maddi duran varlıklardan transferlerden oluşmaktadır. (2) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in Dawlance Grubu iktisabından kaynaklanmaktadır (Not 3). Amortisman hariç, gerçekleşen araştırma ve geliştirme harcamalarının toplamı 2016 yılında bin TL tutarındadır (2015: bin TL). Grup a net nakit girişi sağlaması beklenilen süre için öngörülebilir bir sınır olmaması nedeniyle, faydalı ömürleri belirsiz olan diğer maddi olmayan duran varlıkların net defter değeri toplam bin TL dir (2015: bin TL) ve markalardan oluşmaktadır. Marka değer düşüklüğü testi 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle markalar, gelir yöntemi kullanılarak değer düşüklüğü testine tabi tutulmuştur. Markaların değeri tespit edilirken, yönetim kurulu tarafından onaylanan, beş yıllık dönemleri kapsayan finansal planları temel alan satış tahminleri esas alınmıştır. Beş yıllık dönemlerden sonraki satış tahminleri %3 beklenen büyüme oranı kullanılarak hesaplanmıştır. Tahmini royalti gelirleri, satış tahminlerine %2 ila %3 royalti oranları uygulanarak tespit edilmiştir. Söz konusu yöntemle hesaplanan royalti gelirleri vergi sonrası %8,5 ile %16,4 aralığında oranlar kullanılarak iskonto edilmiştir. Herhangi bir değer düşüklüğü tespit edilmemiştir. Haklar Marka Geliştirme Maliyetleri Diğer Toplam 1 Ocak 2015 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) - ( ) (33.982) ( ) Net kayıtlı değer Girişler Çıkışlar (3.595) - (1.094) (887) (5.576) Transferler (1) (57.367) Yabancı para çevrim farkları (2) İktisaplar (2) Cari dönem amortismanı (57.665) - ( ) (9.235) ( ) Dönem sonu net kayıtlı değer Aralık 2015 Maliyet Birikmiş amortisman ( ) - ( ) (45.545) ( ) Net kayıtlı değer (1) Maddi duran varlıklardan transferlerden oluşmaktadır. (2) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in CoVii iktisabından kaynaklanmaktadır.

227 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 223 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 16-BORÇLANMALAR 31 Aralık Aralık 2015 Finans Finans dışı Toplam Finans Finans dışı Toplam Kısa vadeli borçlanmalar (*) : Krediler İhraç edilen borçlanma senetleri Faktoring borçları Finansal kiralama borçları Uzun vadeli borçlanmalar: Krediler İhraç edilen borçlanma senetleri Finansal kiralama borçları Toplam borçlanmalar (*) Uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımlarını da içermektedir. İhraç edilen uzun vadeli borçlanma senetleri: 2016 yılı: Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Otokoç, vadeleri 24 ay ve faiz oranı yıllık %10,50-%11,73 aralığında, 6 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, toplam 150 milyon TL nominal değerde tahvil ihraçlarını 2016 yılı içerisinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tat Gıda, 50 milyon TL nominal değerde, 2 yıl vadeli, 3 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %12,43 faiz oranlı tahvil ihracını 29 Kasım 2016 tarihinde tamamlamıştır. Koç Holding, İrlanda Borsasına kote, 750 milyon USD nominal değerde, 7 yıl vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %5,40 faiz oranlı tahvil ihracını 15 Mart 2016 tarihinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Aygaz, 75 milyon TL nominal değerde, 728 gün vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli, yıllık %13,09 faiz oranlı tahvil ihracını 28 Ocak 2016 tarihinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Koç Finansman, vadeleri 15 ile 24 ay ve faiz oranı yıllık %11,02-%12,81 aralığında, vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, toplam 365 milyon TL nominal değerde tahvil ihraçlarını 2016 yılı içerisinde tamamlamıştır. FİNANSAL TABLOLAR

228 224 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 16-BORÇLANMALAR (Devamı) 2015 yılı ve öncesi: Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Aygaz ın, 18 Mart 2015 ve 30 Mart 2015 tarihlerinde sırasıyla, 100 milyon TL nominal değerli, 728 gün vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli, yıllık %10,55 faiz oranlı ve 60 milyon TL nominal değerli, gün vadeli, 3 ayda bir kupon ödemeli, yıllık %10,37 faiz oranlı tahvil ihraçları gerçekleşmiştir. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş, 200 milyon TL nominal değerde, 728 gün vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %8,7995 faiz oranlı tahvil ihracını 19 Ocak 2015 tarihinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Koç Finansman, vadeleri 24 ay ve faiz oranı yıllık %8,96-%12,90 aralığında, vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, toplam 120 milyon TL nominal değerde tahvil ihraçlarını 2015 yılı içerisinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik, İrlanda Borsasına kote, 350 milyon EUR nominal değerde, 7 yıl vadeli, yılda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %4 faiz oranlı tahvil ihracını 16 Eylül 2014 tarihinde tamamlamıştır. Koç Holding, İrlanda Borsasına kote, 750 milyon USD nominal değerde, 7 yıl vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %3,568 faiz oranlı tahvil ihracını 24 Nisan 2013 tarihinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik, İrlanda Borsasına kote, 500 milyon USD nominal değerde, 10 yıl vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %5,125 faiz oranlı tahvil ihracını 3 Nisan 2013 tarihinde tamamlamıştır. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş, Londra Borsasına kote, 700 milyon USD nominal değerde, 5,5 yıl vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli ve vade sonunda anapara ve kupon ödemeli, yıllık %4,168 faiz oranlı tahvil ihracını, 2 Kasım 2012 tarihinde tamamlamıştır. Diğer önemli uzun vadeli borçlanmalar: Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan EYAŞ ın Tüpraş hisse alım bedelinin ödenmesi amacıyla, 2006 yılında toplam milyon USD olarak aldığı kredinin 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle kalan anapara bakiyesi 322 milyon TL olup, vadesi 17 Nisan 2017 dir. Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş, 2011 yılında, Fuel Oil Dönüşüm Projesi Yatırımının finansmanı için 3 ayrı kredi anlaşması imzalamış olup, bu anlaşmalara istinaden yılları arasında kredi sigorta ödemeleri ve yatırım harcamaları için toplam milyon USD tutarında kredi kullanmıştır. Finansman paketi kapsamında İspanyol İhracat Kredi Kuruluşu (CESCE) ve İtalyan İhracat Kredi Kuruluşu (SACE) tarafından sigorta edilen krediler ilk 4 yılı anapara ve faiz geri ödemesiz, toplam 12 yıl vadeli, üçüncü kredi anlaşması ise 4 yıl anapara geri ödemesiz, toplam 7 yıl vadelidir. Bu kredilerin geri ödemeleri 2015 yılında başlamış olup, geri ödemeler sonrası 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle kredilerin toplam tutarı milyon USD dir. Uzun vadeli borçlanmaların geri ödeme planı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık yıl arası yıl arası yıl arası yıl arası yıl ve üzeri

229 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 225 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 17-VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 31 Aralık Aralık 2015 Dönem karı vergi yükümlülükleri Yurtiçi Yurtdışı Eksi: Peşin ödenen kurumlar vergisi ( ) ( ) Dönem karı vergi yükümlülükleri (net) Ertelenmiş vergi yükümlülükleri Yurtiçi ( ) ( ) Yurtdışı ( ) ( ) ( ) ( ) Ertelenmiş vergi varlıkları Yurtiçi Yurtdışı Ertelenmiş vergi varlıkları (net) Türk vergi mevzuatı, ana ortaklık olan şirketin konsolide ettiği finansal tabloları üzerinden vergi beyannamesi vermesine olanak tanımamaktadır. Bu sebeple konsolide finansal tablolara yansıtılan vergi karşılıkları, konsolidasyon kapsamına alınan tüm bağlı ortaklıklar için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Türkiye de Kurumlar Vergisi oranı %20 dir. Kurumlar Vergisi oranı, kurumların ticari kazancına vergi yasaları gereğince indirimi kabul edilmeyen giderlerin ilave edilmesi, vergi yasalarında yer alan istisna ve indirimlerin sonucu bulunacak safi kurum kazancına uygulanır. Konsolide gelir tablolarına yansıtılmış vergiler aşağıda özetlenmiştir: Dönem vergi gideri ( ) ( ) Ertelenmiş vergi geliri (net) ( ) Vergi öncesi kar Eksi: İş Ortaklıkları nın kar/zararındaki paylar ( ) ( ) Vergi öncesi kar (İş Ortaklıkları nın kar/zararındaki paylar hariç) Yerel vergi oranı %20 %20 Vergi oranı üzerinden hesaplanan vergi gideri ( ) ( ) İndirim ve istisnalar Yatırım teşvik geliri istisnası (*) İlaveler (40.756) (37.514) Mali zararlar ve diğer vergi avantajları (net etki) (13.904) (24.601) Vergi oranı farkları (2.147) Diğer (2.030) (8.195) FİNANSAL TABLOLAR Vergi geliri/(gideri) ( ) (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ve Arçelik in, yatırım teşvikleri kapsamında ileriki dönemlerde kullanabileceği sırasıyla bin TL (2015: bin TL) ve bin TL (2015: bin TL) tutarındaki vergi avantajları, 2016 yılı konsolide gelir tablosunda ertelenmiş vergi geliri olarak muhasebeleştirilmiştir.

230 226 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 17-VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ (Devamı) Koç Holding, Bağlı Ortaklıklar ve İş Ortaklıkları, ertelenmiş vergi varlıklarını ve yükümlülüklerini, bilanço kalemlerinin TMS/TFRS ve vergi mevzuatı uyarınca düzenlenmiş ve yasal finansal tabloları arasındaki farklı değerlendirilmeleri sonucunda ortaya çıkan geçici farkların etkilerini dikkate alarak hesaplamaktadır. Birikmiş geçici farklar ve yürürlükteki vergi oranları kullanılarak hesaplanan ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri aşağıdaki gibidir: Ertelenmiş vergivarlıkları/ Toplam geçici farklar (yükümlülükleri) 31 Aralık Aralık Aralık Aralık 2015 Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ( ) ( ) Yatırım teşvik gelirleri (*) ( ) ( ) Mahsup edilen yatırım teşvikleri (-) (*) - - ( ) ( ) Kıdem tazminatı karşılığı ( ) ( ) İndirilebilir mali zararlar ve diğer vergi avantajları ( ) ( ) Garanti ve montaj gider karşılıkları ( ) ( ) Stoklar ( ) ( ) Kullanılmayan izin günleri karşılıkları (69.627) (62.487) Ertelenmiş gelirler (33.081) (49.851) Gider tahakkukları (net) (28.324) (36.942) Dava karşılıkları (22.402) (63.957) Tahakkuk etmemiş finansman gelirleri (net) (15.294) (9.518) Türev finansal araçlar ( ) (88.959) Diğer (net) ( ) ( ) Ertelenmiş vergi varlıkları (net) (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş, Fuel Oil Dönüşüm Projesi (RUP) için, 2011 yılı 1. çeyreğinde 14 Temmuz 2009 tarihli ve 2009/15199 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında, büyük ölçekli yatırım teşvik belgesi almıştır. İlgili yasa kapsamında Tüpraş, yeni yatırımları nedeniyle yapacağı yatırım harcamalarının %30 unu vergi matrahından %50 oranında, yatırım nihayetlenip gelir elde edilmeye başladığında indirim konusu yapabilecektir. 7 Ekim 2013 tarihinde ise Fuel Oil Dönüşüm Projesi (RUP), T.C. Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından 19 Ekim 2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere stratejik yatırım kapsamına alınmıştır. Tüpraş Stratejik Yatırım Teşviği kapsamında yatırım döneminde yapmakta olduğu harcamalarının %50 sini, vergi matrahından %90 oranında indirim konusu yapabilecektir. Bu kapsamda Tüpraş, 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) yatırım harcaması yapmış olup gelecek dönemlerde kullanabileceği bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) vergi aktifi elde etmiştir. Şirket, kullanılmayan yatırım indirimleri için hesaplanan bin TL tutarındaki yeniden değerleme kazancını 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle mali tablolarına yansıtmıştır. Ayrıca Tüpraş, Stratejik Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle vergi matrahından toplam bin TL yi mahsup etmiştir (31 Aralık 2015: bin TL). Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde ettiği kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulur. Bu kapsamda 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle Arçelik in öngörülebilir gelecekte faydalanacağı bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarında vergi avantajı, indirimli orana tabi kurum kazancının tespitinde sabit kıymet tutarının hesaplanması sırasında birikmiş amortismanların düşülmesi sonucu bulunacak net değerin dikkate alınması hususu vergi mahkemesi tarafından karara bağlandığından, bilanço tarihi itibariyle ertelenen vergi varlığı olarak konsolide finansal tablolara yansıtılmıştır. Ayrı birer vergi mükellefi olan Bağlı Ortaklıkların TMS/TFRS uyarınca hazırladıkları finansal tablolarda ilgili şirketlerin net ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri Koç Holding in konsolide bilançosunda ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülükleri hesapları içerisinde ayrı olarak sınıflandırılmıştır. Yukarıda gösterilen geçici farklar ile ertelenmiş vergi varlıkları ve yükümlülükleri ise brüt değerler esas alınarak hazırlanmış olup net ertelenmiş vergi pozisyonunu göstermektedir.

231 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 227 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 17-VERGİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ (Devamı) Ertelenmiş vergi varlığı hesaplanmamış mahsup edilebilir mali zararların vade dağılımı aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık yıla kadar yıla kadar yıla kadar yıla kadar yıl ve üzeri Ertelenmiş vergi varlık / (yükümlülüklerinin) hareketleri aşağıdaki gibidir: Dönem başı-1 Ocak Gelir tablosu ile ilişkilendirilen Özkaynaklar ile ilişkilendirilen: - Finansal varlık yeniden değerleme ve sınıflandırma kazanç / (kayıpları) (88) Nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir / (gider) Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kazanç / (kayıpları) Yabancı para çevrim farkları (58.415) İktisaplar (Not 3) ( ) - Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (3.955) - Mahsup edilen teşvik geliri (88.240) - Dönem sonu-31 Aralık NOT 18-ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALARA İLİŞKİN KARŞILIKLAR 31 Aralık Aralık 2015 Çalışanlara sağlanan faydalar Kullanılmayan izin günleri karşılıkları Kıdem tazminatı karşılığı Kıdem tazminatı karşılığı: Yurtiçi Yurtdışı İş Kanunu na göre Koç Holding ve Türkiye de kayıtlı Bağlı Ortaklıkları ve İş Ortaklıkları en az bir yıllık hizmeti tamamlayarak 25 yıllık (kadınlar için 20 yıl) çalışma hayatı ardından emekliye ayrılan (kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş), iş ilişkisi kesilen ve askerlik hizmetleri için çağrılan her çalışanına veya vefat eden çalışanının mirasçılarına kıdem tazminatı ödemek mecburiyetindedir. Ödenecek tazminat, her hizmet yılı için bir aylık maaş tutarı kadardır ve bu miktar 31 Aralık 2016 itibariyle 4.297,21 TL (31 Aralık 2015: 3.828,37 TL) ile sınırlandırılmıştır. FİNANSAL TABLOLAR Kıdem tazminatı karşılığı herhangi bir fonlamaya tabi değildir ve herhangi bir fonlama şartı bulunmamaktadır. Söz konusu karşılık, Koç Holding ve Türkiye de kayıtlı Bağlı Ortaklıkları çalışanlarının emekli olmasından doğan gelecekteki olası yükümlülüğün bugünkü değerinin tahmini ile hesaplanır. Temel varsayım, her hizmet yılı için belirlenen tavan yükümlülüğünün enflasyon ile orantılı olarak artmasıdır. Böylece, uygulanan iskonto oranı, enflasyonun beklenen etkilerinden arındırılmış reel oranı göstermektedir. Kıdem tazminatı tavanı altı ayda bir revize olup, konsolide kıdem tazminatı karşılığının hesaplanmasında 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren geçerli olan 4.426,16 TL (1 Ocak 2016: 4.092,53 TL) olan tavan tutarı göz önüne alınmıştır.

232 228 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 18-ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALARA İLİŞKİN KARŞILIKLAR (Devamı) TMS/TFRS, kıdem tazminatı karşılığını tahmin etmek için aktüer değerleme yöntemlerinin geliştirilmesini öngörmektedir. Buna göre toplam yükümlülüğün hesaplanmasında aşağıda yer alan aktüer öngörüler kullanılmıştır. İlgili oranlar, konsolidasyon kapsamındaki Bağlı Ortaklıkların aktüer öngörülerinin ağırlıklı ortalamaları alınarak sunulmuştur. 31 Aralık Aralık 2015 Net iskonto oranı (%) 4,50 4,60 Emekli olma olasılığına ilişkin kullanılan devir hızı oranı (%) 97,08 96,95 Kıdem tazminatı karşılığı hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Dönem başı-1 Ocak Faiz gideri Dönem içerisindeki artış Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kayıpları Dönem içerisindeki ödemeler (92.829) (66.392) Yabancı para çevrim farkları Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (4.699) - İktisaplar (*) 47 - Dönem sonu-31 Aralık (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in Dawlance Grubu iktisabından kaynaklanmaktadır. NOT 19-KARŞILIKLAR a) Kısa vadeli karşılıklar: 31 Aralık Aralık 2015 Yıllara sari işler maliyet karşılığı Garanti ve montaj gider karşılıkları İthal LPG deki ÖTV karşılığı Dava ve ceza karşılıkları Nakliye gider karşılıkları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu katılma payı karşılığı Diğer b) Diğer uzun vadeli karşılıklar: Garanti gider karşılıkları Aralık 2016 tarihinde sona eren yılda, garanti ve montaj gider karşılıkları, yıllara sari işler maliyet karşılığı ve dava karşılıklarının hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Garanti ve montaj gider karşılıkları Yıllara sari işler maliyet karşılığı İthal LPG deki ÖTV karşılığı Dava ve ceza karşılıkları 1 Ocak 2016 itibariyle İlaveler İktisaplar (*) Çıkışlar / Ödemeler ( ) - (68.496) (4.467) Konsolidasyon kapsamından çıkışlar (Not 2.4) (1.582) Yabancı para çevrim farkları Aralık 2016 itibariyle (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik in Dawlance Grubu iktisabından kaynaklanmaktadır. Garanti ve montaj gider karşılıkları Yıllara sari işler maliyet karşılığı İthal LPG deki ÖTV karşılığı Dava ve ceza karşılıkları 1 Ocak 2015 itibariyle İlaveler Çıkışlar / Ödemeler ( ) (13.943) (33.542) (89.217) Yabancı para çevrim farkları (96) 31 Aralık 2015 itibariyle

233 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 229 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 20-DİĞER ALACAKLAR VE BORÇLAR a) Diğer alacaklar 31 Aralık Aralık 2015 KDV alacakları İndirilecek vergi ve fonlar b) Diğer borçlar Ödenecek vergi, harç ve diğer kesintiler Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri NOT 21-DİĞER VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER a) Diğer dönen varlıklar 31 Aralık Aralık 2015 Kısa vadeli operasyonel kiralamaya konu varlıklar Peşin ödenen giderler Verilen avanslar Gelir tahakkukları Verilen depozito ve teminatlar Kredi teminatı olarak alınan varlıklar Vadeli mal alım-satım işlemi gelir tahakkuku (*) Diğer (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın fiyat riskine maruz kalan stoklarının 12 milyon varili için petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan korunmak amacıyla gerçekleştirdiği 31 Aralık 2015 tarihinde sona eren vadeli mal alım-satım işlemlerine ilişkin gelir tahakkukudur. Söz konusu gelir tahakkuku 8 Ocak 2016 tarihi itibariyle tahsil edilmiştir. Kısa vadeli operasyonel kiralamaya konu varlıkların dönem içi hareket tablosu aşağıdaki gibidir: Dönem başı net kayıtlı değer-1 Ocak Girişler Çıkışlar ( ) ( ) Transferler (*) Cari dönem amortismanı (31.812) (34.450) Dönem sonu net kayıtlı değer-31 Aralık (*) Maddi duran varlıklardan bin TL ve stoklara bin TL tutarındaki transferlerden oluşmaktadır (2015: Maddi duran varlıklardan bin TL). b) Diğer duran varlıklar 31 Aralık Aralık 2015 Yedek parça ve diğer malzemeler Verilen avanslar Peşin ödenen giderler Diğer FİNANSAL TABLOLAR

234 230 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 21-DİĞER VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER (devamı) c) Diğer kısa vadeli yükümlülükler 31 Aralık Aralık 2015 Gelir payı (1) Personele borçlar ve prim tahakkukları Satış destek ve kota teşvik primi tahakkukları Alınan avanslar Vadeli mal alım-satım işlemi gider tahakkuku (2) Ertelenmiş gelirler Lisans bedelleri gider tahakkukları Alınan depozito ve teminatlar Diğer (1) Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Yönetmeliği uyarınca Tüpraş tarafından toplanan gelir payları, kapsamlı gelir tablosu ile ilişkilendirilmeksizin Diğer kısa vadeli yükümlülükler içerisinde muhasebeleştirilmekte ve Ulusal Petrol Stoğu Komisyonu nun kararına istinaden bankalarda bloke edilerek özel faizli vadesiz mevduat olarak değerlendirilmekte olup; ilgili mevduat Nakit ve nakit benzerleri içerisinde sınıflandırılmıştır. (2) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın fiyat riskine maruz kalan stoklarının 14 milyon varili için petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan korunmak amacıyla gerçekleştirdiği 31 Aralık 2016 tarihinde sona eren finansal enstrümanlara (swap işlemleri ile sıfır maliyetli koridor işlemleri) ilişkin gider tahakkukudur. Söz konusu gider tahakkuku 9 Ocak 2017 tarihi itibariyle ödenmiştir. d) Diğer uzun vadeli yükümlülükler 31 Aralık Aralık 2015 Alınan depozito ve teminatlar Ertelenmiş gelirler Diğer NOT 22-ÖZKAYNAKLAR Sermaye Koç Holding, kayıtlı sermaye sistemini benimsemiş olup, kayıtlı sermayesi ile çıkarılmış sermayesi aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2016 Kayıtlı sermaye tavanı (tarihi değeri ile) Nominal değeri ile çıkarılmış sermaye Türkiye deki şirketler, hissedarlarına bedelsiz pay dağıtarak bir defaya mahsus olmak üzere kayıtlı sermaye tavanını aşabilirler. Koç Holding in ortakları ve sermaye içindeki payları tarihi değerleri üzerinden aşağıda belirtilmiştir: 31 Aralık Aralık 2015 % Pay Tutar % Pay Tutar Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. (1) 43, , Koç Ailesi Üyeleri (1) 23, , Rahmi M. Koç ve Mahdumları Maden, İnşaat, Turizm, Ulaştırma, Yatırım ve Ticaret A.Ş. 1, , Toplam Koç Ailesi üyeleri ve Koç Ailesi üyeleri tarafından sahip olunan şirketler 68, , Vehbi Koç Vakfı 7, , Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı 1, , Diğer 22, , Ödenmiş sermaye 100, , Sermaye düzeltme farkları (2) Toplam sermaye (1) Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş., 26 Mayıs 2016 tarihinde Koç Holding A.Ş. nin dolaşımda olmayan payları ile ilgili olarak Koç Ailesi Üyelerinden toplam bin TL nominal değerli (%1,06) hisse alım işlemi gerçekleştirmiştir. (2) Sermaye düzeltme farkları, sermayeye yapılan nakit ve nakit benzeri ilavelerin TMS 29 kapsamında düzeltilmiş toplam tutarları ile düzeltme öncesindeki tutarları arasındaki farkı ve iktisap ve birleşmeler kapsamındaki pay senedi ihraçlarının rayiç değer farklarını içermektedir.

235 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 231 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 22-ÖZKAYNAKLAR (Devamı) Çıkarılmış sermayeyi temsil eden pay senetlerinin gruplarına göre analizleri aşağıdaki gibidir: Grup Pay senedi adedi Bin TL Pay senedi cinsi A Nama B Nama Koç Holding Ana Sözleşmesi ile A grubu pay senedi sahiplerine tanınan imtiyazlar aşağıdaki gibidir: Ana sözleşmenin 6 ıncı maddesi uyarınca payların rüçhan hakları kendi grupları için ihraç edilen yeni payların alımında kullanılır; ancak B grubu pay senedi sahipleri tarafından kullanılmayan rüçhan hakları A grubu pay senedi sahipleri tarafından kullanılmak istenirse bu haklar SPK Mevzuatı çerçevesinde kullanılabilir. 2. Ana sözleşmenin 15 inci maddesi c bendi uyarınca (esas mukavele değişiklikleri ve ibra ve sorumluluk davası açılması için alınan kararlar hariç olmak üzere), A grubu paylar Genel Kurul toplantılarında sahip oldukları her pay için iki oy hakkına sahiptirler. Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelir/Giderler 31 Aralık Aralık 2015 Kar/zararda yeniden sınıflandırılmayacak: Duran varlık yeniden değerleme artışları Tanımlanmış fayda planları yeniden ölçüm kazanç / (kayıpları) (88.844) (47.948) (53.017) (17.260) Kar/zararda yeniden sınıflandırılacak: Yabancı para çevrim farkları Riskten korunma kazanç / (kayıpları) ( ) ( ) - Nakit akış riskinden korunma ( ) ( ) - Yurtdışındaki işletmeye ilişkin net yatırım riskinden korunma ( ) ( ) Finansal varlık yeniden değerleme ve sınıflandırma kazanç / (kayıpları) ( ) (68.566) Birikmiş diğer kapsamlı gelir/giderlerin dönem içerisindeki hareketleri kapsamlı gelir tablosu ve özkaynaklar değişim tablolarında sunulmuştur. Kardan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler Kardan ayrılan kısıtlanmış yedeklerin detayı aşağıdaki gibidir: ( ) ( ) 31 Aralık Aralık 2015 Yasal yedekler Özel yedekler İştirak Hissesi ve Gayrimenkul Satış Kazancı İstisnası kapsamında, gerçekleşen iştirak satışları neticesinde kanuni finansal tablolarda oluşan satış kazançlarının %75 lik kısmı Özel Yedekler altında sınıflandırılmıştır. Söz konusu tutarın bin TL lik kısmı beş yıllık sürenin tamamlanması sebebiyle ek kurumlar vergisi yükü doğurmadan dağıtılabilir duruma gelmiştir. Temettü Dağıtımı Hisseleri BIST de işlem gören şirketler, SPK nın temettü dağıtımına ilişkin düzenlemelerine aşağıdaki şekilde tabidir: 30 Aralık 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu nun 19 uncu maddesi ve SPK nın 1 Şubat 2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren II-19.1 no lu Kar Payı Tebliği ne göre halka açık ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak dağıtırlar. Kurul halka açık ortaklıkların kar dağıtım politikalarına ilişkin olarak, benzer nitelikteki ortaklıklar bazında farklı esaslar belirleyebilir. TTK ya göre ayrılması gereken yedek akçeler ile esas sözleşmede veya kar dağıtım politikasında pay sahipleri için belirlenen kar payı ayrılmadıkça; başka yedek akçe ayrılmasına, ertesi yıla kar aktarılmasına ve intifa senedi sahiplerine, yönetim kurulu üyelerine, ortaklık çalışanlarına ve pay sahibi dışındaki kişilere kardan pay dağıtılmasına karar verilemeyeceği gibi, pay sahipleri için belirlenen kar payı nakden ödenmedikçe bu kişilere kardan pay dağıtılamaz. FİNANSAL TABLOLAR Halka açık ortaklıklarda kâr payı, dağıtım tarihi itibarıyla mevcut payların tümüne, bunların ihraç ve iktisap tarihleri dikkate alınmaksızın eşit olarak dağıtılır. Yürürlükteki düzenlemelere göre ortaklıklar, karlarını genel kurulları tarafından belirlenecek kar dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak genel kurul kararıyla dağıtır. Söz konusu düzenlemelerde, asgari bir dağıtım oranı tespit edilmemiştir. Şirketler esas sözleşmelerinde veya kar dağıtım politikalarında belirlenen şekilde kar payı öderler. Ayrıca, kar payları eşit veya farklı tutarlı taksitler halinde ödenebilecektir ve ara dönem finansal tablolarda yer alan kâr üzerinden nakden kar payı avansı dağıtılabilecektir.

236 232 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 22-ÖZKAYNAKLAR (Devamı) Koç Holding Esas Mukavelesi nin 32 nci maddesi çerçevesinde, vergi öncesi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe, mali yükümlülükler ve Sermaye Piyasası mevzuatına göre ayrılan birinci temettüden sonra kalan tutar üzerinden Genel Kurul da alınacak karar çerçevesinde en çok %2 oranına kadar Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na pay verilir. Ayrıca, Sermaye Piyasası Mevzuatı çerçevesinde belirlenen birinci temettüye halel gelmemek şartıyla, vergi öncesi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe, mali yükümlülükler ve ödenmiş sermayenin %5 i indirildikten sonra kalan tutarın %3 ü intifa senedi sahiplerine tahsis edilir. Ancak intifa senedi sahiplerine ödenecek pay, safi kârdan birinci tertip yasal yedek akçe ve SPK düzenlemelerine göre hesaplanan birinci temettü indirildikten sonra kalan meblağın 1/10 undan fazla olamaz. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle, Koç Holding in yasal kayıtlarında ek kurumlar vergisi yükü doğurmadan kar dağıtımına konu edilebilecek kaynakların toplam tutarı bin TL dir. Koç Holding A.Ş. nin 5 Nisan 2016 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurulu nda; ,03 TL birinci temettü ile ,52 TL ikinci temettü toplamı olan ,55 TL tutarındaki temettünün tamamının nakden ödenmesine; - Ortaklara nakden ödenecek ,55 TL temettü ile intifa senedi sahiplerine tahsis edilen ,39 TL ve Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı na tahsis edilen TL olmak üzere toplam ,94 TL nakit ödemelerin tamamımın cari yıl yasal karından karşılanmasına karar verilmiştir. Nakit temettü ve kar paylarının ödenmesi 14 Nisan 2016 tarihinde tamamlanmıştır. NOT 23-SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN VARLIKLAR Satış amaçlı elde tutulan varlıklar aşağıdaki gibidir: i) KİPTAŞ ile müşterek geliştirilen proje kapsamında teslim alınan bin TL tutarındaki 65 adet rezidans daire, kısa vadede satışı planlandığından, yatırım amaçlı gayrimenkullerden satış amaçlı elde tutulan varlıklara transfer edilmiştir (Not 12). Söz konusu proje kapsamında 2014 yılında teslim alınan bin TL tutarındaki gayrimenkullerin (138 adet daire) net defter değeri bin TL tutarındaki bölümünün (136 adet daire) satışı ve tapu devri 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle tamamlanmıştır. ii) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Otoyol Sanayi nin devam eden tasfiye süreci sebebi ile varlık ve yükümlülükleri, 31 Aralık 2016 ve 31 Aralık 2015 tarihli konsolide finansal tablolarda TFRS 5 uyarınca satış amaçlı elde tutulan varlık ve yükümlülükler olarak sınıflandırılmıştır. Satış amaçlı elde tutulan varlıkların ve bu varlıklara ilişkin yükümlülüklerin özet bilgileri aşağıdaki gibidir: Satış amaçlı elde tutulan varlıklar 31 Aralık Aralık 2015 Nakit ve nakit benzerleri Yatırım amaçlı gayrimenkuller Maddi duran varlıklar (Not 13) Diğer varlıklar Satış amaçlı elde tutulan varlıklara ilişkin yükümlülükler 31 Aralık Aralık 2015 Çalışanlara ilişkin sağlanan faydalara ilişkin karşılıklar Diğer yükümlülükler NOT 24-SATIŞ GELİRLERİ Yurtiçi satışlar Yurtdışı satışlar Satış gelirleri Mal satışları Hizmet satışları Satış gelirleri

237 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 233 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 25-NİTELİKLERİNE GÖRE GİDERLER Niteliklerine göre giderler satışların maliyeti, pazarlama giderleri, genel yönetim giderleri ve araştırma geliştirme giderlerini içermektedir Kullanılan hammadde ve sarf malzemeleri Mamul ve yarı mamul stoklarındaki değişimler ( ) (79.221) Satılan ticari mal maliyeti Personel giderleri Nakliye, dağıtım ve depolama giderleri Amortisman ve itfa payları Enerji ve altyapı giderleri Garanti ve montaj giderleri Reklam, tanıtım ve promosyon giderleri Tamir, bakım ve onarım giderleri Kira giderleri Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler Sigorta giderleri Vergi, resim ve harçlar Ulaşım ve seyahat giderleri Dava takip, danışmanlık ve denetim giderleri Satış, teşvik ve prim giderleri Bilgi teknolojileri ve iletişim giderleri Royalti ve lisans giderleri Bağış ve yardımlar Diğer Amortisman ve itfa payları ile personel giderlerinin fonksiyonel kırılımı aşağıdaki gibidir: Amortisman ve itfa payları Satışların maliyeti Pazarlama giderleri Genel yönetim giderleri Araştırma ve geliştirme giderleri yılı içerisinde aktifleştirilen amortisman giderleri toplamı bin TL dir (2015: bin TL) Personel giderleri Satışların maliyeti Pazarlama giderleri Genel yönetim giderleri Araştırma ve geliştirme giderleri FİNANSAL TABLOLAR

238 234 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 26-ESAS FAALİYETLERDEN DİĞER GELİR/GİDERLER Esas faaliyetlerden diğer gelirler Ticari işlemlere ilişkin kur farkı gelirleri Tazminat ve teşvik gelirleri Ticari işlemlere ilişkin vade farkı gelirleri Konusu kalmayan karşılıklar Diğer Esas faaliyetlerden diğer giderler Ticari işlemlere ilişkin kur farkı giderleri ( ) ( ) Krediler ve şüpheli alacaklar değer düşüklüğü karşılığı ( ) (57.521) Dava, ceza ve diğer karşılık giderleri (82.433) (63.890) Ticari işlemlere ilişkin vade farkı giderleri (78.830) (62.013) Diğer ( ) (84.880) ( ) ( NOT 27-YATIRIM FAALİYETLERİNDEN GELİR/GİDERLER Yatırım faaliyetlerden gelirler Takas işlem karı (*) Sabit kıymet ve hurda satış karları Kira gelirleri İş ortaklığı satış karı (Not 7.c) Yatırım faaliyetlerden giderler Sabit kıymet satış zararları (4.460) (5.450) (4.460) (5.450) (*) 2016 yılında gerçekleşen takas işlemi: KİPTAŞ ile müşterek geliştirilen proje kapsamında Koç Holding e teslimi gerçekleşen ve bin TL gerçeğe uygun değeri olan gayrimenkuller ile (Not 12), Koç Holding aktifinden çıkışı yapılan ve bin TL net defter değeri olan arsalar arasındaki fark nispetinde takas işlem karı oluşmuştur yılında gerçekleşen takas işlemi: Kule Yap Sat İnşaat Taahhüt Ticaret A.Ş. ile müşterek geliştirilen proje kapsamında Koç Holding e teslimi gerçekleşen ve bin TL gerçeğe uygun değeri olan gayrimenkuller ile (Not 12), Koç Holding aktifinden çıkışı yapılan ve bin TL net defter değeri olan arsalar (yatırım amaçlı gayrimenkullerden) arasındaki fark nispetinde takas işlem karı oluşmuştur. NOT 28-FİNANSMAN GELİR/GİDERLERİ Finansman gelirleri Kur farkı gelirleri (*) Faiz gelirleri Türev araçlardan karlar Diğer finansman gelirleri Finansman giderleri Kur farkı giderleri (*) ( ) ( ) Faiz giderleri ( ) ( ) Türev araçlardan zararlar ( ) ( ) Diğer finansman giderleri (65.003) (19.679) (*) Ticari işlemlere (ticari alacak ve borç) ilişkin kur farkı gelir / gideri esas faaliyetlerden diğer gelir/giderler hesabı içerisinde muhasebeleştirilmektedir. ( ) ( )

239 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 235 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 29-İLİŞKİLİ TARAF AÇIKLAMALARI a) İlişkili taraf bakiyeleri 31 Aralık Aralık 2015 İş Ortaklıkları Diğer Toplam İş Ortaklıkları Diğer Toplam Nakit ve nakit benzerleri Ticari alacaklar Ticari borçlar Borçlanmalar b) İlişkili taraflarla yapılan işlemler 31 Aralık Aralık 2015 İş Ortaklıkları Diğer Toplam İş Ortaklıkları Diğer Toplam Mal ve hizmet satışları Mal ve hizmet alımları Faiz geliri Faiz gideri (-) (81.809) - (81.809) (53.853) - (53.853) Grup un İş Ortaklıkları konsolide finansal tablolarda özkaynak yöntemi ile muhasebeleştirilmektedir. Bu kapsamda Grup un Bağlı Ortaklıkları nın, İş Ortaklıkları ile gerçekleşen işlemleri ve İş Ortaklıkları ndan olan bakiyeleri eliminasyona tabi değildir. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle ilgili bakiyelerden nakit ve nakit benzerleri ve borçlanmaların tamamı Grup un Bağlı Ortaklıkları nın Yapı Kredi Bankası ndaki bakiyelerinden oluşmaktadır. Ticari alacakların bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarındaki kısmı Tüpraş ın Opet ve THY Opet ile, bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarındaki kısmı Zer Ticaret in, bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarındaki kısmı ise Ram Dış Ticaret in diğer Grup şirketleri ile satış ilişkisi kapsamındaki bakiyelerden oluşmaktadır. Ticari borçların bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarındaki kısmı ise Otokoç un Ford Otosan ve Tofaş ile araç alım ilişkisi nedeniyle oluşan bakiyesidir. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle ilgili işlemlerden mal ve hizmet satışlarının bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarındaki kısmı Tüpraş ın Opet ve THY Opet ile petrol ürünleri satış ilişkisi kapsamındaki satış tutarıdır. Mal ve hizmet alımlarının ise bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) tutarındaki kısmı ise Otokoç un Ford Otosan ve Tofaş ile araç alım ilişkisi kapsamındaki alım tutarıdır. c) Üst düzey yöneticilere sağlanan faydalar Koç Holding in üst düzey yöneticileri, Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri ile Başkanlar olarak belirlenmiştir yılında, Koç Holding in üst düzey yöneticilerine sağlanan faydalar toplamı bin TL dir (31 Aralık 2015: bin TL). Bu tutarın bin TL lik (31 Aralık 2015: ) kısmı ayrılma dolayısıyla yapılan ödemelere ilişkin olup, kalan kısım kısa vadeli faydalardan oluşmaktadır. Koç Topluluğunda hizmet sunulan şirketlere yansıtılan maliyetler sonrasında, Koç Holding A.Ş. tarafından katlanılan maliyet bin TL (31 Aralık 2015: bin TL) olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarın bin TL lik kısmı (31 Aralık 2015: 6.245) ayrılma dolayısıyla yapılan ödemelere ilişkindir. NOT 30-DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLARA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR Grup un kontrol gücü olmayan paylarının önemli seviyede olduğu Bağlı Ortaklıkları na ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir. 31 Aralık 2016 Bağlı Ortaklık Kontrol gücü olmayan pay% Kontrol gücü olmayan paylara ayrılan kar/zarar Birikmiş kontrol gücü olmayan paylar Kontrol gücü olmayan paylara ödenen temettü Tüpraş %56, Arçelik %59, Aygaz %59, Aralık 2015 Bağlı Ortaklık Kontrol gücü olmayan pay% Kontrol gücü olmayan paylara ayrılan kar/zarar Birikmiş kontrol gücü olmayan paylar Kontrol gücü olmayan paylara ödenen temettü Tüpraş %56, Arçelik %59, Aygaz %59, FİNANSAL TABLOLAR

240 236 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 30-DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLARA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR (Devamı) Söz konusu Bağlı Ortaklıklara ilişkin konsolidasyon düzeltmeleri sonrası, eliminasyon işlemleri öncesi özet finansal bilgiler aşağıdaki gibidir: Özet bilanço bilgileri: 31 Aralık 2016 Tüpraş Arçelik Aygaz Nakit ve nakit benzerleri Diğer dönen varlıklar Duran varlıklar Toplam varlıklar Kısa vadeli finansal borçlar Diğer kısa vadeli yükümlülükler Uzun vadeli finansal borçlar Diğer uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Toplam özkaynaklar Aralık 2015 Tüpraş Arçelik Aygaz Nakit ve nakit benzerleri Diğer dönen varlıklar Duran varlıklar Toplam varlıklar Kısa vadeli finansal borçlar Diğer kısa vadeli yükümlülükler Uzun vadeli finansal borçlar Diğer uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Toplam özkaynaklar Özet gelir tablosu bilgileri: 2016 Tüpraş Arçelik Aygaz Satış gelirleri Amortisman ve itfa payları Esas faaliyet karı Net finansal gider ( ) ( ) (25.608) Vergi öncesi kar Net dönem karı Tüpraş Arçelik Aygaz Satış gelirleri Amortisman ve itfa payları Esas faaliyet karı Net finansal gider ( ) ( ) (28.537) Vergi öncesi kar Net dönem karı

241 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 237 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 31-DEVLET TEŞVİK VE YARDIMLARI Grup un çeşitli teşvikler ile sahip olduğu haklar aşağıdaki gibidir: a) İthal edilen makine ve ekipmanlara uygulanan %100 gümrük vergisi muafiyeti, b) Yurtiçinden ve yurtdışından tedarik edilen yatırım malları için KDV muafiyeti, c) Araştırma ve geliştirme kanunu kapsamında yer alan teşvikler (%100 Kurumlar Vergisi istisnası, Sosyal Güvenlik Kurumu teşvikleri v.b.), d) Dahilde işleme izin belgeleri, e) Araştırma ve geliştirme harcamaları karşılığı Tübitak-Teydeb den alınan nakit destekler, f) Vergi, resim ve harç istisnası, g) İndirimli kurumlar vergisi teşviki, h) Sigorta primi işveren payı desteği, i) Yatırım indirimi istisnası kapsamındaki kurumlar vergisi teşviki (Not 17), j) T.C. Ekonomi Bakanlığı tarafından verilen marka destek teşviki (Turquality), k) 9715 sayılı çevre maliyetlerinin desteklenmesi hakkında teşvik, l) Patent teşvikleri. NOT 32-TAAHHÜTLER, ŞARTA BAĞLI VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER a) Şarta Bağlı Yükümlülükler: Rekabet Kurulu nun Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Aygaz a tebliğ edilen 13 Ağustos 2015 tarihli yazısında; Kurul un 05 Ağustos 2015 tarih ve 15-33/477-M sayılı kararıyla, bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak Aygaz nezdinde soruşturma açıldığı bildirilmiş olup; soruşturma süreci sonunda, Rekabet Kurulu nun, 16 Kasım 2016 tarihli kararı ile, yargı yolu açık olmak üzere, Aygaz ın 4054 sayılı Kanun un 4. Maddesini ihlal etmediğine, dolayısıyla Aygaz aleyhine idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına karar verdiği hususu, 21 Kasım 2016 tarihinde Aygaz a bildirilmiştir. b) Teminatlar: Finans sektörü harici verilen teminatların özeti aşağıdaki gibidir: Verilen teminatlar: 31 Aralık Aralık 2015 Teminat mektupları Teminat akreditifleri Bankalara verilen kefaletler Diğer Grup un Bağlı Ortaklıkları nın 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle finans sektörü harici teminat/rehin/ipotek/kefalet ( TRİK ) pozisyonu aşağıdaki gibidir (Yabancı para TRİK ler TL karşılıkları üzerinden sunulmuştur): 31 Aralık Aralık 2015 A. Kendi tüzel kişiliği adına vermiş olduğu TRİK lerin toplam tutarı TL USD EUR Diğer B. Tam konsolidasyon kapsamına dahil edilen ortaklıklar lehine vermiş olduğu TRİK lerin toplam tutarı (*) TL USD EUR Diğer C. Olağan ticari faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla diğer 3. kişilerin borcunu temin amacıyla vermiş olduğu TRİK lerin toplam tutarı - - D. Diğer verilen TRİK lerin toplam tutarı i) Ana ortak lehine vermiş olduğu TRİK lerin toplam tutarı - - ii) B ve C maddeleri kapsamına girmeyen diğer grup şirketleri lehine vermiş olduğu TRİK lerin toplam tutarı - - iii) C maddesi kapsamına girmeyen 3. kişiler lehine vermiş olduğu TRİK lerin toplam tutarı - - FİNANSAL TABLOLAR (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları nın A. Kendi tüzel kişiliği adına verilenler haricindeki diğer TRİK leri için yıl içerisinde tahakkuk eden toplam komisyon tutarı 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle bin TL dir (31 Aralık 2015: bin TL).

242 238 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 32-TAAHHÜTLER, ŞARTA BAĞLI VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLER (Devamı) Finans sektörü harici, alınan teminatların özeti aşağıdaki gibidir: Alınan teminatlar: 31 Aralık Aralık 2015 Teminat mektupları İpotekler Kefalet Doğrudan borçlandırma limiti Teminat senetleri Diğer teminatlar Ayrıca, Grup un finans sektöründe faaliyet gösteren Bağlı Ortaklığı Koç Finansman ın 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle takipteki krediler de dahil olmak üzere taşıt kredilerinden şirket lehine almış olduğu bin TL tutarında (31 Aralık 2015: bin TL) rehin hakkı mevcuttur. NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ Finansal Araçlar ve Finansal Risk Yönetimi Finansal Risk Yönetimi Grup, faaliyetlerinden dolayı çeşitli finansal risklere maruz kalmaktadır. Bu riskler; kredi riski, piyasa riski (kur riski, faiz oranı riski ve emtia fiyat riski) ve likidite riskidir. Grup un genel risk yönetimi programı, finansal piyasaların değişkenliğine bağlı muhtemel olumsuz gelişmelerin, finansal performans üzerindeki etkilerini asgari seviyeye indirmeye yoğunlaşmaktadır. Maruz kalınan risklerden korunma amacıyla türev araçlardan da yararlanılmaktadır. A) Kredi Riski Kredi riski, Grup un taraf olduğu sözleşmelerde karşı tarafların yükümlülüklerini yerine getirememe riskidir. Grup kredi riskini, temel olarak kredi değerlendirmeleri ve karşı taraflara kredi limitleri belirlenerek riskin sınırlandırılması yöntemiyle kontrol etmektedir. Kredi riski, müşteri tabanını oluşturan kuruluş sayısının çokluğu ve bunların farklı iş alanlarına yaygınlığı dolayısıyla dağıtılmaktadır. Kredi riski yönetimi uygulamaları Grup un finans sektörü harici sektörlerinde faaliyet gösteren şirketler ticari alacakları, finansal yatırımları, türev araçları ve banka mevduatları dolayısıyla kredi riskine maruz kalmaktadır. Ticari alacakların önemli bir kısmı Grup un üzerlerinde önemli bir kontrol sistemi kurduğu bayilerdendir. Bayi bazındaki kredi riski, ilgili müşterinin finansal pozisyonu, geçmiş tecrübeler ve diğer faktörler göz önünde bulundurularak takip edilmekte ve mümkün olan en yüksek oranda teminat alınmaktadır. Grup un finans sektöründe faaliyet gösteren Bağlı Ortaklığı Koç Finansman, kredi riskini; müşterilerin kredi risk derecelendirmelerinin değerlendirilmesi, her anlaşmada bulunan karşı taraf için ortalama riskin kısıtlanması, müşteriler ve potansiyel müşterilerin anapara ve faiz geri ödeme yükümlülüklerini gerçekleştirebilme potansiyellerinin düzenli olarak analiz edilmesi ve gerekli görüldüğünde kredilendirme limitlerinin değiştirilmesi ile yönetmektedir. Ayrıca, kredi riski, teminat ve kefalet alınmak suretiyle de kontrol edilmektedir.

243 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 239 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) Kredi Riskine İlişkin Bilgiler Konsolide finansal varlıklara ilişkin maruz kalınan kredi riskleri aşağıda belirtilmiştir. Finans sektörü Nakit ve nakit Finansal 31 Aralık 2016 Ticari alacaklar alacakları benzerleri yatırımlar Türev araçlar Raporlama tarihi itibariyle maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D+E) A. Vadesi geçmemiş ve değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net kayıtlı değeri (*) B. Koşulları yeniden görüşülmüş finansal varlıkların net kayıtlı değeri C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net kayıtlı değeri D. Değer düşüklüğüne uğrayan finansal varlıkların net kayıtlı değeri Vadesi geçmiş Brüt kayıtlı değeri Değer düşüklüğü ( ) (59.025) Teminat ile güvence altına alınmış kısmı Vadesi geçmemiş Brüt kayıtlı değeri Değer düşüklüğü Teminat ile güvence altına alınmış kısmı E.Toplu olarak ayrılan değer düşüklüğü (-) - (45.665) Finans sektörü Nakit ve nakit Finansal 31 Aralık 2015 Ticari alacaklar alacakları benzerleri yatırımlar Türev araçlar Raporlama tarihi itibariyle maruz kalınan azami kredi riski (A+B+C+D+E) A. Vadesi geçmemiş ve değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net kayıtlı değeri (*) B. Koşulları yeniden görüşülmüş finansal varlıkların net kayıtlı değeri C. Vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıkların net kayıtlı değeri D. Değer düşüklüğüne uğrayan finansal varlıkların net kayıtlı değeri Vadesi geçmiş Brüt kayıtlı değeri Değer düşüklüğü ( ) (41.784) Teminat ile güvence altına alınmış kısmı Vadesi geçmemiş Brüt kayıtlı değeri Değer düşüklüğü Teminat ile güvence altına alınmış kısmı E.Toplu olarak ayrılan değer düşüklüğü (-) - (32.026) (*) Ticari alacaklar, bin TL tutarındaki ilişkili taraflar alacaklarını içermektedir (31 Aralık 2015: bin TL). FİNANSAL TABLOLAR

244 240 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) Ticari Alacaklar a) Vadesi geçmemiş ve değer düşüklüğüne uğramamış ticari alacakların kredi kalitesine ilişkin bilgiler: Yeni müşteriler (3 aydan kısa süredir müşteri olanlar) Kamu kurum ve kuruluşları Tahsilat gecikmesi yaşanmamış diğer müşteriler Gecikmeli tahsilat yapılan müşteriler Aralık 2016 itibariyle vadesi geçmemiş ve değer düşüklüğüne uğramamış ticari alacakların bin TL (2015: bin TL) tutarındaki kısmı teminat ile güvence altına alınmıştır. b) Vadesi geçmiş ticari alacakların analiz tabloları: Değer düşüklüğüne uğramamış Vadesi 0-1 ay geçmiş Vadesi 1-3 ay geçmiş Vadesi 3-12 ay geçmiş Vadesi 1 yıldan fazla geçmiş Aralık 2016 itibariyle vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış ticari alacakların bin TL tutarındaki kısmı teminat ile güvence altına alınmıştır (2015: bin TL). Değer düşüklüğüne uğrayan Vadesi 0-3 ay geçmiş Vadesi 3-6 ay geçmiş Vadesi 6-12 ay geçmiş Vadesi 1 yıldan fazla geçmiş Eksi: Değer düşüklüğü karşılığı ( ) ( ) Aralık 2016 itibariyle değer düşüklüğüne uğrayan ticari alacakların bin TL tutarındaki kısmı teminat ile güvence altına alınmıştır (2015: bin TL). Nakit ve nakit benzerleri 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle nakit ve nakit benzerlerinin tamamı, vadesi geçmemiş ve değer düşüklüğüne uğramamış finansal varlıklardır. Nakit ve nakit benzerleri içerisinde yer alan bankalardaki mevduat bakiyelerinin önemli bir kısmı, Türkiye de faaliyet gösteren bankalar nezdinde tutulmaktadır. B) Piyasa Riski a) Döviz Kuru Riski Yabancı para cinsinden ve yabancı paraya endeksli varlıklar ile yabancı para cinsinden yükümlülükler arasındaki fark Yabancı para net pozisyonu olarak tanımlanmakta ve kur riskine baz teşkil etmektedir. Kur riskinin önemli bir boyutu da yabancı para net pozisyonu içindeki farklı cinsten yabancı paraların birbirleri karşısındaki değerlerinin değişmesinin doğurduğu risktir (çapraz kur riski). Grup, kur riskine maruz tutarı, Ana Ortaklık Koç Holding tarafından belirlenen ve kendi Yönetim Kurulları tarafından onaylanan limitler içerisinde tutmaktadır. Kur riski yönetiminin bir aracı olarak swap, opsiyon ve forward gibi vadeli işlem sözleşmeleri de gerektiğinde kullanılarak riskten korunma sağlanmaktadır.

245 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 241 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) Döviz cinsinden sahip olunan varlık ve yükümlülüklerin tutarları aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık 2015 Varlıklar Yükümlülükler ( ) ( ) Net bilanço pozisyonu ( ) ( ) Bilanço dışı türev araçların net pozisyonu (1) Yabancı para net pozisyonu ( ) ( ) Doğal hedge kapsamındaki stoklar (2) Doğal hedge sonrası net yabancı para pozisyonu ( ) ( ) (1) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın, Fuel Oil Dönüşüm Projesi (RUP) yatırımının finansmanı için aldığı krediler, gerçekleşme olasılığı yüksek tahmini USD cinsinden ihracat gelirleri nedeniyle maruz kalınan USD/TL spot kur riskine karşı korunma aracı olarak tanımlanmış olup; bu kapsamda, 1 Mart 2015 ten itibaren nakit akış riskinden korunma muhasebesi uygulanmaktadır. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle Tüpraş ın nakit akış riskinden korunma muhasebesine konu ettiği krediler toplamı milyon USD (5.130 milyon TL) olup, söz konusu tutar bilanço dışı türev araçlar net yabancı pozisyonuna dahil edilmiştir (31 Aralık 2015: milyon USD). Yatırım kredilerinin kur farkı gelir/gideri, ilgili riskten korunma konusu olan kalemin nakit akışları gerçekleşene kadar özkaynaklar altında nakit akış riskinden korunmaya ilişkin diğer kapsamlı gelir/(gider) hesabında muhasebeleştirilmektedir (Not 10). (2) Tüpraş, net yabancı para finansal yükümlülüklerden ötürü ortaya çıkan kur riskini, ürün satış fiyatlarına döviz kuru değişimlerini yansıtmak ( doğal hedge ) suretiyle sınırlandırmaktadır. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle Tüpraş ın sahip olduğu ham petrol ve petrol ürünü stokları toplam tutarı bin TL dir (31 Aralık 2015: bin TL). Nakit akış riskinden korunma işlemi kapsamında korunma aracı olarak tanımlanan ilgili yatırım kredileri ve doğal hedge tutarı hariç, Grup un 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle bin TL (109 milyon USD) tutarında konsolide net yabancı para açık pozisyonu bulunmaktadır. 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle EUR, USD ve diğer para birimleri TL karşısında %10 oranında değer kazansaydı ve diğer tüm değişkenler sabit kalsaydı, yabancı para net pozisyonu ndan dolayı oluşacak kur farkı zararı sonucu vergi öncesi kar, aşağıdaki tabloda ilgili para birimleri cinsinden detaylandırıldığı üzere, bin TL daha düşük olacaktı. Söz konusu kur farkı zararının ana ortaklık net dönem karı etkisi, yaklaşık 127 milyon TL seviyesindedir. %10 kur artışının vergi öncesi kar etkisi: 31 Aralık 2016 USD EUR Diğer Toplam Yabancı para net pozisyonu (*) ( ) (22.166) (6.853) ( ) (*) Riskten korunan kısmın kur farkı etkilerini içermemektedir. İş Ortaklıkları nın döviz pozisyonları kaynaklı vergi öncesi kar etkileri, duyarlılık çalışmasına dahil edilmiştir. %10 kur artışının diğer kapsamlı gelir (vergi öncesi) etkisi: 31 Aralık 2016 USD EUR Diğer Toplam Riskten korunan kısım (*) ( ) ( ) - ( ) (*) Nakit akış ve yurt dışındaki net yatırım riskinden korunma kapsamında değerlendirilen ve finansal riskten korunma fonu altında muhasebeleştirilen kur farkı etkilerini içermektedir. FİNANSAL TABLOLAR

246 242 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2016 USD (1) EUR (1) (TL Karşılığı) (TL Karşılığı) Diğer Toplam Varlıklar: Ticari alacaklar (2) Parasal finansal varlıklar Parasal olmayan varlıklar Diğer varlıklar Dönen varlıklar Ticari alacaklar (2) Parasal finansal varlıklar Diğer varlıklar Duran varlıklar Toplam varlıklar Yükümlülükler: Ticari borçlar (2) Borçlanmalar Diğer yükümlülükler Kısa vadeli yükümlülükler Borçlanmalar Diğer yükümlülükler Uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Net bilanço pozisyonu ( ) ( ) ( ) Aktif karakterli türev araçlar (3) Pasif karakterli türev araçlar ( ) ( ) ( ) ( ) Bilanço dışı türev enstrümanların net pozisyonu ( ) Yabancı para net pozisyonu ( ) ( ) (62.924) ( ) Parasal kalemler yabancı para net pozisyonu ( ) ( ) (80.597) ( ) Riskten korunma amaçlı sınıflandırılan türev araçların gerçeğe uygun değeri (1) Orijinal para birimleri üzerinden sunulmuştur. (2) Konsolidasyon eliminasyonları öncesi tutarlardır. (3) Tüpraş ın nakit akış riskinden korunma muhasebesine konu edilen yatırım kredilerini de içermektedir.

247 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 243 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) 31 Aralık 2015 USD (1) EUR (1) (TL Karşılığı) (TL Karşılığı) Diğer Toplam Varlıklar: Ticari alacaklar (2) Parasal finansal varlıklar Parasal olmayan varlıklar Diğer varlıklar Dönen varlıklar Ticari alacaklar (2) Parasal finansal varlıklar Diğer varlıklar Duran varlıklar Toplam varlıklar Yükümlülükler: Ticari borçlar (2) Borçlanmalar Diğer yükümlülükler Kısa vadeli yükümlülükler Ticari borçlar (2) Borçlanmalar Diğer yükümlülükler Uzun vadeli yükümlülükler Toplam yükümlülükler Net bilanço pozisyonu ( ) ( ) ( ) Aktif karakterli türev araçlar (3) Pasif karakterli türev araçlar ( ) ( ) ( ) ( ) Bilanço dışı türev enstrümanların net pozisyonu ( ) Yabancı para net pozisyonu ( ) ( ) ( ) Parasal kalemler yabancı para net pozisyonu ( ) ( ) ( ) Riskten korunma amaçlı sınıflandırılan türev araçların gerçeğe uygun değeri (1) Orijinal para birimleri üzerinden sunulmuştur. (2) Konsolidasyon eliminasyonları öncesi tutarlardır. (3) Tüpraş ın nakit akış riskinden korunma muhasebesine konu edilen yatırım kredilerini de içermektedir. FİNANSAL TABLOLAR

248 244 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) İhracat ve ithalat bilgileri (TL Karşılığı) İhracat USD EUR Diğer İthalat USD EUR Diğer b) Faiz Oranı Riski Grup, faiz haddi bulunduran varlık ve yükümlülüklerin tabi olduğu faiz oranlarının değişiminin etkisinden doğan faiz oranı riskine maruz kalmaktadır. Grup, bu riski faiz oranına duyarlı olan varlık ve yükümlülüklerin yeniden fiyatlandırmaya kalan sürelerini ve borçlanmaların sabit-değişken faiz ve kısa-uzun vade yapılarını dengelemek suretiyle oluşan doğal tedbirlerle ve türev araçlar ile yönetmektedir. 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle bakiyesi bulunan konsolide finansal varlık ve yükümlüklere ilişkin ağırlıklı ortalama etkin yıllık faiz oranları (%) aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık 2015 USD EUR TL USD EUR TL Varlıklar Nakit ve nakit benzerleri 3,61 0,91 11,34 2,66 0,64 13,15 Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar 7,24 5,39 15,90 5,60 5,53 14,86 Yükümlülükler Borçlanmalar 3,76 2,99 11,74 3,10 3,26 11,47 Konsolide finansal varlık ve yükümlülüklerin yeniden fiyatlandırmaya kalan sürelerine ilişkin faize duyarlılık dağılımı: 31 Aralık aya kadar 3 ay-1 yıl 1 yıl-5 yıl 5 yıl ve üzeri Faizsiz Toplam Varlıklar Nakit ve nakit benzerleri Finansal yatırımlar - Satılmaya hazır Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Yükümlülükler Borçlanmalar Aralık aya kadar 3 ay-1 yıl 1 yıl-5 yıl 5 yıl ve üzeri Faizsiz Toplam Varlıklar Nakit ve nakit benzerleri Finansal yatırımlar - Satılmaya hazır Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Yükümlülükler Borçlanmalar Senelik faizlerde 100 baz puan artış olması durumunda, 1 yıllık süreç içerisinde yeniden fiyatlanacak borçlanmaların oluşturacağı ilave senelik konsolide faiz gideri yaklaşık 69 milyon TL seviyesindedir. Söz konusu faiz giderinin, Grup un nakit ve nakit benzerlerinin de kısa vadeli yapısı nedeniyle yeniden fiyatlanması sonucu oluşacak ilave faiz geliri ile önemli ölçüde dengelenmesi ve bunun sonucu olarak 100 baz puanlık faiz artışının 1 yıllık süreç içerisinde Grup ta konsolide seviyede, herhangi önemli bir net faiz gelir / gider etkisi oluşturması beklenmemektedir.

249 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 245 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) Faiz pozisyonu tablosu aşağıdaki gibidir: Sabit faizli finansal araçlar 31 Aralık Aralık 2015 Finansal varlıklar Nakit ve nakit benzerleri Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar Finansal yükümlülükler Borçlanmalar Değişken faizli finansal araçlar Finansal varlıklar Nakit ve nakit benzerleri Finansal yükümlülükler Borçlanmalar (*) (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş ın kullanmış olduğu değişken faizli krediler kapsamında riskten korunma amaçlı olarak sınıflandırılan toplam 535 milyon USD tutarında faiz oranı swap işlemi bulunmaktadır (31 Aralık 2015: 612 milyon USD) (Not 10). c) Emtia Fiyat Riski Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Tüpraş, üretimde kullanmak üzere edindiği ham petrol stokları ile ilgili olarak petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların etkilerine maruz kalmaktadır. Tüpraş yönetimi söz konusu riskin bertaraf edilmesi için elde bulundurduğu stok miktarlarını düzenli olarak gözden geçirmekte ve gerekli gördüğü durumlarda finansal enstrümanlar kullanmaktadır. Tüpraş ın ürün satış fiyatları 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununda tanımlandığı üzere en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa oluşumu olan, Akdeniz ürün fiyatları ve USD satış kuru takip edilerek belirlenmektedir. Yasal tanım çerçevesinde Akdeniz piyasasındaki petrol ürünleri fiyatlarında oluşan değişiklikler ve USD kurundaki değişim Tüpraş yönetimi tarafından günlük olarak değerlendirilmekte ve bu iki faktöre göre oluşturulan yeni fiyat, yürürlükteki satış fiyatlarından anlamlı bir şekilde yukarı ya da aşağı yönde farklılık gösterdiğinde ürün satış fiyatları güncellenmektedir. FİNANSAL TABLOLAR

250 246 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) C) Likidite Riski Likidite riski, varlıklardaki artışın fonlanamaması, vadesi gelmiş yükümlülüklerin karşılanamaması ve likit olmayan piyasalarda yapılan işlemler sonucunda oluşan riskleri kapsamaktadır. Grup un likidite riski yönetimi çerçevesinde fonlama kaynakları çeşitlendirilmekte, yeterli düzeyde nakit ve nakde dönüştürülebilir enstrüman bulundurulmakta, ani bir nakit ihtiyacını karşılayabilmek için nakit ve nakit benzeri varlık toplamının, kısa vadeli yükümlülüklerin önceden belirlenmiş bir seviyesi altına düşmemesi temin edilmektedir. 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle konsolide finansal yükümlülüklerin sözleşme vadelerine göre indirgenmemiş nakit akışları aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2016 Kayıtlı değeri Sözleşme uyarınca nakit akışı Vadesiz veya 3 aya kadar 3 ay 1 yıl 1 yıl 5 yıl 5 yıl ve üzeri Finansal yükümlülükler Finansal borçlar Ticari borçlar Türev araçlar (*) Nakit girişleri Nakit çıkışları (35.636) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) 31 Aralık 2015 Kayıtlı değeri Sözleşme uyarınca nakit akışı Vadesiz veya 3 aya kadar 3 ay 1 yıl 1 yıl 5 yıl 5 yıl ve üzeri Finansal yükümlülükler Finansal borçlar Ticari borçlar Türev araçlar (*) Nakit girişleri Nakit çıkışları (72.570) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) (*) Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Otokoç un yabancı para cinsinden bilanço dışı faaliyet kiralaması alacakları kaynaklı oluşan gerçeğe uygun değer değişimlerinin kayıtlı değerini (Not 10) içermemektedir.

251 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 247 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 33-FİNANSAL ARAÇLARDAN KAYNAKLANAN RİSKLERİN NİTELİĞİ VE DÜZEYİ (Devamı) Sermaye Risk Yönetimi Sermayeyi yönetirken Grup un hedefleri, ortaklarına getiri, diğer hissedarlara fayda sağlamak ve sermaye maliyetini azaltmak amacıyla en uygun sermaye yapısını sürdürmek için Grup un faaliyette bulunabilirliğinin devamını korumaktır. Sermaye yapısını korumak veya yeniden düzenlemek için Grup ortaklara ödenecek temettü tutarını belirlemekte, yeni hisseler çıkarabilmekte ve borçlanmayı azaltmak için varlıklarını satabilmektedir. Grup sermaye yapısının takibi kapsamında net finansal borç/özkaynak oranını kullanmaktadır. Net finansal borç, nakit ve nakit benzerlerinin (bloke mevduat hariç) toplam finansal borç tutarından düşülmesiyle hesaplanmaktadır. 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle konsolide net borç/özkaynak oranları aşağıdaki gibidir: 31 Aralık Aralık 2015 Toplam finansal borç Nakit ve nakit benzerleri Net finansal borç Özkaynaklar Net finansal borç/özkaynak çarpanı 0,39 0,44 NOT 34 - FİNANSAL ARAÇLARIN GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI Finansal araçların gerçeğe uygun değeri Finansal araçların tahmini gerçeğe uygun değerleri, Grup tarafından mevcut piyasa bilgileri ve uygun değerleme metotları kullanılarak tespit edilmiştir. Ancak, gerçeğe uygun değeri belirlemek için piyasa verilerinin yorumlanmasında tahminler gereklidir. Buna göre, burada sunulan tahminler, Grup un bir güncel piyasa işleminde elde edebileceği tutarları göstermeyebilir. Aşağıdaki yöntem ve varsayımlar, finansal araçların gerçeğe uygun değerinin tahmininde kullanılmıştır: Finansal varlıklar Nakit ve nakit benzeri değerlerin ve ticari alacakların önemli bir kısmının kısa vadeli olması nedeniyle, kayıtlı değerlerinin gerçeğe uygun değerlerini yansıttığı öngörülmektedir. Finans sektörü faaliyetlerinden alacakların 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle kayıtlı değerleri de, güncel faiz oranları kapsamında hesaplanan gerçeği uygun değerlerinden önemli seviyede farklılık göstermemektedir. Finansal yükümlülükler Kısa vadeli ticari borçların ve değişken faizli borçlanmaların kayıtlı değerlerinin gerçeğe uygun değerlerini yansıttığı öngörülmektedir. Ana Ortaklık Koç Holding ve Grup un Bağlı Ortaklıkları ndan Arçelik ve Tüpraş ın yurt dışı piyasalarda işlem görmek üzere ihraç ettiği toplam 350 milyon EUR ve milyon USD nominal değerli ve sabit faizli tahvillerinin (Not 16) kayıtlı değerleri ise, aktif piyasalardaki kayıtlı fiyatlara dayanan (Seviye 1) gerçeğe uygun değerlerinin 7 milyon TL altındadır. FİNANSAL TABLOLAR

252 248 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 34 - FİNANSAL ARAÇLARIN GERÇEĞE UYGUN DEĞER AÇIKLAMALARI (Devamı) Gerçeğe uygun değer tahmini Konsolide finansal varlık ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değere ilişkin sınıflandırmaları aşağıdaki gibidir: Seviye 1: Seviye 2: Seviye 3: Aktif piyasalardaki kayıtlı (düzeltilmemiş) fiyatlara dayanan; Doğrudan (aktif piyasadaki fiyatlar aracılığıyla) ya da dolaylı olarak (aktif piyasalardaki fiyatlardan türetilmek suretiyle) gözleml.enebilir nitelikteki verilere dayanan; Gözlemlenebilir piyasa verilerine dayanmayan. 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihlerindeki gerçeğe uygun değeri ile ölçülmüş varlık ve yükümlülükler aşağıdaki gibidir: 31 Aralık 2016 Seviye 1 Seviye 2 Seviye 3 Toplam Satılmaya hazır finansal varlıklar -Hisse senetleri Türev araçlar Toplam varlıklar Türev araçlar Toplam yükümlülükler Aralık 2015 Seviye 1 Seviye 2 Seviye 3 Toplam Satılmaya hazır finansal varlıklar -Hisse senetleri Türev araçlar Toplam varlıklar Türev araçlar Toplam yükümlülükler NOT 35-PAY BAŞINA KAZANÇ Pay başına kazanç: Net dönem karı Kontrol gücü olmayan paylara ait net dönem karı Ana ortaklığa ait net dönem karı Beheri 1 Kr olan nominal değerli hisselerin ağırlıklı ortalama adedi Pay başına kazanç (Kr) 1,364 1,407

253 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 249 KOÇ HOLDİNG A.Ş. 1 OCAK - 31 ARALIK 2016 HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN NOTLAR (Tutarlar aksi belirtilmedikçe tablolarda bin Türk Lirası ( TL ) olarak ifade edilmiştir.) NOT 36-NAKİT AKIŞ TABLOSUNA İLİŞKİN EK BİLGİLER 31 Aralık 2016 ve 2015 tarihleri itibariyle konsolide nakit akış tablolarında gösterilen bilgilere ilişkin detaylar: Karşılıklar ile ilgili düzeltmeler: 31 Aralık Aralık 2015 Yıllara sari işler maliyet karşılığı Garanti ve montaj gider karşılıkları Çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin uzun vadeli karşılıklar Dava ve ceza karşılıkları Diğer karşılıklar Değer düşüklüğü/(iptali) ile ilgili düzeltmeler: Krediler için ayrılan değer düşüklüğü karşılığı Ticari alacaklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılığı Stok değer düşüklüğü karşılığı (80.713) Net işletme sermayesinde gerçekleşen değişimler: Stoklar ( ) ( ) Ticari alacaklar ( ) ( ) Ticari borçlar ( ) Diğer alacak ve borçlar, net Diğer varlık ve yükümlülükler, net ( ) Finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar ( ) ( ) Yabancı para çevrim farkları ( ) Nakit ve nakit benzerleri: Nakit ve nakit benzerleri (Not 5) Eksi: Bloke mevduat (Not 5) ( ) ( ) NOT 37-BİLANÇO TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR Bulunmamaktadır. FİNANSAL TABLOLAR

254 250 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG A.Ş. YASAL KAYITLARA GÖRE DÜZENLENMİŞ BİLANÇO VE GELİR TABLOSU

255 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 251 KOÇ HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ NİN 31 ARALIK 2016 VE 2015 TARİHLİ YASAL KAYITLARA GÖRE DÜZENLENMİŞ KARŞILAŞTIRMALI AYRINTILI BİLANÇOLARI (TL) AKTİF 31/12/ /12/2015 DÖNEN VARLIKLAR , ,29 Hazır Değerler , ,08 Kasa 600,00 500,00 Bankalar , ,08 Diğer Hazır Değerler ,00 Kısa Vadeli Ticari Alacaklar , ,75 Alıcılar , ,75 Şüpheli Ticari Alacaklar , ,42 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı , ,42 Diğer Kısa Vadeli Alacaklar , ,45 Ortaklardan Alacaklar , ,48 Diğer Çeşitli Alacaklar ,40 13,97 Stoklar , ,93 Diğer Stoklar , ,93 Diğer Dönen Varlıklar , ,08 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar ,27 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar , ,81 DURAN VARLIKLAR , ,29 Uzun Vadeli Ticari Alacaklar , ,01 Verilen Depozito ve Teminatlar , ,01 Finansal Duran Varlıklar , ,23 İştirakler , ,25 Bağlı Ortaklıklar , ,98 Maddi Duran Varlıklar , ,23 Arsalar , ,16 Yerüstü ve Yeraltı Düzenleri , ,74 Binalar ve Tesisler , ,49 Taşıt Araç ve Gereçleri , ,99 Döşeme ve Demirbaşlar , ,06 Birikmiş Amortismanlar , ,92 Yapılmakta Olan Yatırımlar , ,71 Maddi Olmayan Duran Varlıklar , ,31 Haklar , ,12 Özel Maliyetler , ,32 Birikmiş Amortismanlar , ,13 Gelecek Yıllara Ait Giderler , ,51 Gelecek Yıllara Ait Giderler , ,51 AKTİF(VARLIKLAR) TOPLAMI , ,58 PASİF 31/12/ /12/2015 KISA VADELİ BORÇLAR , ,95 Ticari Borçlar , ,57 Satıcılar , ,37 Alınan Depozito ve Teminatlar , ,20 Diğer Kısa Vadeli Borçlar , ,81 İştiraklere Borçlar , ,00 Ödenecek Vergi, Harç ve Diğer Kesintiler , ,92 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri , ,72 Diğer Çeşitli Borçlar , ,17 Borç ve Gider Karşılıkları , ,57 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları , ,38 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları , ,19 UZUN VADELİ BORÇLAR , ,60 Finansal Borçlar , ,00 Çıkarılmış Tahviller , ,00 Borç ve Gider Karşılıkları , ,60 Kıdem Tazminatı Karşılıkları , ,60 ÖZSERMAYE , ,03 Sermaye , ,81 Ödenmiş Sermaye , ,00 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkı , ,22 Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkı , ,41 Emisyon Primi , ,30 Sermaye Yedekleri , ,87 Diğer Sermaye Yedekleri , ,87 Yedekler , ,47 Yasal Yedekler , ,88 Olağanüstü Yedekler , ,12 Özel Fonlar , ,47 Geçmiş Yıl Kârları-Enf.Düz.Kârı-2004 Yılı , ,04 Net Dönem Kârı , ,54 PASİF (KAYNAKLAR) TOPLAMI , ,58 FİNANSAL TABLOLAR

256 252 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU KOÇ HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ NİN YASAL KAYITLARA GÖRE DÜZENLENMİŞ 1 OCAK-31 ARALIK 2016 VE 2015 HESAP DÖNEMLERİ KARŞILAŞTIRMALI AYRINTILI GELİR TABLOLARI (TL) BRÜT SATIŞLAR , ,54 Yurt İçi Satışlar , ,54 FAALİYET GİDERLERİ , ,77 Genel Yönetim Giderleri , ,77 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KÂRLAR , ,12 İştiraklerden Temettü Gelirleri , ,06 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri , ,29 Faiz Geliri , ,33 Konusu Kalmayan Karşılıklar , ,61 Kambiyo Kârları , ,68 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar , ,15 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR , ,08 Karşılık Giderleri , ,24 Kambiyo Zararları , ,84 FİNANSMAN GİDERLERİ , ,41 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri , ,16 Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri , ,25 OLAĞANDIŞI GELİR VE KÂRLAR , ,91 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar , ,91 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR , ,39 Diğer Olağandışı Gider Ve Zararlar , ,39 Önceki Dönem Gider ve Zararları ,00 - DÖNEM KÂRI , ,92 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER , ,38 NET DÖNEM KÂRI , ,54

257 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 253 GENEL KURUL BİLGİLENDİRME DOKÜMANI BAĞIMSIZLIK BEYANLARI SÖZLÜK BİLGİLENDİRMELER

258 254 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 2016 YILINA AİT 30 MART 2017 TARİHLİ OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISINA İLİŞKİN BİLGİLENDİRME DOKÜMANI MART 2017 TARİHLİ OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISINA DAVET Şirketimiz 2016 yılı faaliyet dönemi çalışmalarını incelemek ve aşağıda yazılı gündemi görüşüp karara bağlamak üzere Olağan Genel Kurul Toplantısını 30 Mart 2017 Perşembe günü, saat 16:00 da, Nakkaştepe Azizbey Sok. No:1 Kuzguncuk Üsküdar/İstanbul (Tel: , Faks: ) adresinde yapacaktır Faaliyet Yılına ait Finansal Tablolar, Bağımsız Denetleme Kuruluşu Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. nin (A member firm of Ernst&Young Global Limited) Bağımsız Denetim Raporu, Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu ile Yönetim Kurulu Kâr Dağıtım Teklifi ve aşağıdaki gündem maddeleri ile Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine uyum için gerekli açıklamaları içeren işbu Bilgilendirme Dokümanı nı içeren Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu toplantıdan en az üç hafta önce kanuni süresi içinde Şirket Merkezi nde, Şirketin adresindeki kurumsal internet sitesinde, Kamuyu Aydınlatma Platformu ve Merkezi Kayıt Kuruluşu nun Elektronik Genel Kurul sisteminde Sayın Pay Sahipleri nin incelemelerine hazır bulundurulacaktır. Toplantıya bizzat iştirak edemeyecek pay sahiplerimizin, Elektronik Genel Kurul Sistemi üzerinden elektronik yöntemle katılacak pay sahiplerinin hak ve yükümlülükleri saklı olmak kaydıyla, vekâletnamelerini mevzuatın öngördüğü şekilde düzenlemeleri veya vekâletname formu örneğini Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (Yapı Kredi Plaza / Levent-İstanbul) ile Şirket birimlerimizden veya adresindeki Şirketimizin kurumsal internet sitesinden temin etmeleri ve bu doğrultuda tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren II-30.1 sayılı Vekaleten Oy Kullanılması ve Çağrı Yoluyla Vekalet Toplanması Tebliği nde öngörülen hususları da yerine getirerek, imzası noterce onaylanmış vekâletnamelerini Şirkete ibraz etmeleri gerekmektedir. Elektronik Genel Kurul Sistemi üzerinden elektronik yöntemle atanmış olan vekilin bir vekâlet belgesi ibrazı gerekli değildir. Söz konusu Tebliğ de zorunlu tutulan ve Genel Kurul davet ilanı ekinde yer alan vekaletname örneğine uygun olmayan vekaletnameler, hukuki sorumluluğumuz nedeniyle kesinlikle kabul edilmeyecektir. Elektronik Genel Kurul Sistemi ile oy kullanacak pay sahiplerimizin, ilgili Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine uygun olarak uygulama yapabilmeleri için Merkezi Kayıt Kuruluşu ndan, Şirketimizin adresindeki kurumsal internet sitesinden veya Şirket Merkezi mizden (Tel: ) bilgi edinmeleri rica olunur sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 415 inci maddesinin 4 üncü fıkrası ve Sermaye Piyasası Kanunu nun 30 uncu maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, Genel Kurul a katılma ve oy kullanma hakkı, pay senetlerinin depo edilmesi şartına bağlı değildir. Bu çerçevede, pay sahiplerimizin Genel Kurul toplantısına katılmak istemeleri durumunda, paylarını bloke etmelerine gerek bulunmamaktadır sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verilerinizin Şirketimiz tarafından işlenmesine ilişkin detaylı bilgilere www. koc.com.tr internet adresinden kamuoyu ile paylaşılmış olan Koç Holding A.Ş. Kişisel Verilerin Korunması ve İşlenmesi Politikası ndan ulaşabilirsiniz. Olağan Genel Kurul toplantısında gündem maddelerinin oylanmasına ilişkin elektronik yöntemle oy kullanma hükümleri saklı olmak kaydıyla, el kaldırma usulü ile açık oylama yöntemi kullanılacaktır. Genel Kurul toplantımıza tüm hak ve menfaat sahipleri ile basın-yayın organları davetlidir. Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca nama yazılı olup borsada işlem gören paylar için pay sahiplerine ayrıca taahhütlü mektupla bildirim yapılmayacaktır. Sayın Pay Sahipleri nin bilgilerine arz olunur. KOÇ HOLDİNG A.Ş. YÖNETİM KURULU Şirket Adresi: Nakkaştepe Azizbey Sok. No: Kuzguncuk-Üsküdar/İstanbul Ticaret Sicili ve Numarası: İstanbul/85714 Mersis No:

259 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SPK DÜZENLEMELERİ KAPSAMINDA EK AÇIKLAMALARIMIZ Sermaye Piyasası Kurulu nun (SPK) 3 Ocak 2014 tarihinde yürürlüğe giren II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği uyarınca yapılması gereken ek açıklamalardan gündem maddeleri ile ilgili olanlar aşağıda ilgili gündem maddesinde yapılmış olup, diğer zorunlu genel açıklamalar ise bu bölümde bilginize sunulmaktadır: 2.1. Ortaklık Yapısı ve Oy Hakları İşbu Bilgilendirme Dokümanının ilan edildiği tarih itibarıyla Şirketimizin ortaklık yapısını yansıtan toplam pay sayısı ve oy hakkı, sermayedeki her bir pay grubunu temsil eden pay sayısı ve oy hakkı ile imtiyazların niteliği hakkında bilgi aşağıda sunulmaktadır: Şirketimiz payları A ve B grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Her bir A grubu nama yazılı payın Genel Kurul da 2 oy hakkı vardır. İmtiyazlı paylar dikkate alınarak pay sahiplerimizin oy hakları aşağıdaki tabloda bilgilerinize sunulmaktadır: PAY SAHİBİ GRUBU PAY TUTARI (TL) SERMAYE ORANI (%) OY HAKKI OY HAKKI ORANI (%) Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. A , ,23 Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. B , ,32 Koç Ailesi B , ,51 Vehbi Koç Vakfı B , ,73 Koç Holding Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı B , ,57 Rahmi M. Koç ve Mahdumları Maden İnşaat Turizm Ulaştırma Yatırım ve Ticaret A.Ş. B , ,10 Halka Açık B , ,54 TOPLAM , ,00 Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. paylarının çoğunluğu Koç Ailesi üyelerine aittir Şirketimiz ve Bağlı Ortaklıklarımızın Şirket Faaliyetlerini Önemli Ölçüde Etkileyecek Yönetim ve Faaliyet Değişiklikleri Şirketimizin ve bağlı ortaklıklarının faaliyetlerini önemli ölçüde etkileyecek yönetim ve faaliyet değişikliği bulunmamaktadır. Şirketimiz tarafından ilgili mevzuat kapsamında yapılan özel durum açıklamalarına ise adresinden ulaşılabilir Pay Sahiplerinin Gündeme Madde Konulmasına İlişkin Talepleri Hakkında Bilgi Ortaklık pay sahiplerinin gündeme madde konulmasına ilişkin Yatırımcı İlişkileri Bölümü ne yazılı olarak iletmiş oldukları talepleri, Yönetim Kurulu nun ortakların gündem önerilerini kabul etmediği hallerde, kabul görmeyen öneriler ile ret gerekçeleri ile ilgili bilgiler aşağıda sunulmaktadır: 2016 yılı faaliyetlerinin görüşüleceği Olağan Genel Kurul toplantısı için böyle bir talep iletilmemiştir. BİLGİLENDİRMELER

260 256 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 2016 YILINA AİT 30 MART 2017 TARİHLİ OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISINA İLİŞKİN BİLGİLENDİRME DOKÜMANI MART 2017 TARİHLİ OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISI GÜNDEM MADDELERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALARIMIZ 1. Açılış ve Toplantı Başkanı nın seçilmesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri hakkında Yönetmelik ( Yönetmelik veya Genel Kurul Yönetmeliği ) ve Genel Kurul İç Yönergesi nin 7 nci maddesinin hükümleri çerçevesinde Genel Kurul toplantısını yönetecek Toplantı Başkanı seçimi yapılır. Toplantı Başkanı tarafından Genel Kurul İç Yönergesi ne uygun olarak en az bir Tutanak Yazmanı görevlendirilir. Toplantı Başkanı yeterli sayıda oy toplama memuru da seçebilir. 2. Şirket Yönetim Kurulu nca hazırlanan 2016 Yılı Faaliyet Raporu nun okunması, müzakeresi ve onaylanması TTK, Yönetmelik ve Sermaye Piyasası Kanunu ile ilgili düzenlemeler çerçevesinde, Genel Kurul toplantısından önceki üç hafta süreyle Şirketimiz Merkezi nde, MKK nın Elektronik Genel Kurul portalında ve Şirketimizin adresindeki kurumsal internet sitesinde pay sahiplerimizin incelemesine sunulan kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporunun da yer aldığı 2016 Yılı Faaliyet Raporu hakkında bilgi verilerek, Faaliyet Raporu pay sahiplerimizin görüşüne ve onayına sunulacaktır Yılı hesap dönemine ilişkin Bağımsız Denetim Rapor Özeti nin okunması Genel Kurul toplantısından önceki üç hafta süreyle Şirketimiz Merkezi nde, MKK nın Elektronik Genel Kurul portalında ve Şirketimizin adresindeki kurumsal internet sitesinde pay sahiplerimizin incelemesine sunulan TTK ile Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri uyarınca hazırlanan Bağımsız Denetim Raporu hakkında Genel Kurul a bilgi verilecektir Yılı hesap dönemine ilişkin Finansal Tabloların okunması, müzakeresi ve onaylanması TTK, Yönetmelik ve Sermaye Piyasası Kanunu ile ilgili düzenlemeler çerçevesinde, Genel Kurul toplantısından önceki en az üç hafta süreyle Şirketimiz Merkezi nde, MKK nın Elektronik Genel Kurul portalında ve Şirketimizin adresindeki kurumsal internet sitesinde pay sahiplerimizin incelemesine sunulan finansal tablolarımız ve Vergi Usul Kanunu na göre hazırlanan mali tablolarımız hakkında bilgi verilerek pay sahiplerimizin görüşüne ve onayına sunulacaktır. 5. Yönetim Kurulu üyelerinin Şirketin 2016 yılı faaliyetlerinden dolayı ayrı ayrı ibra edilmesi TTK ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Yönetim Kurulu üyelerimizin 2016 yılı faaliyet, işlem ve hesaplarından ötürü ayrı ayrı ibra edilmeleri Genel Kurul un onayına sunulacaktır. 6. Şirketin kâr dağıtım politikası çerçevesinde hazırlanan, 2016 yılı kârının dağıtılması ve kâr dağıtım tarihi konusundaki Yönetim Kurulu nun önerisinin kabulü, değiştirilerek kabulü veya reddi Şirketimiz tarafından Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde Türkiye Muhasebe/Finansal Raporlama Standartlarına uyumlu olarak hazırlanan ve Güney Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş (a member of firm of Ernst & Young Global Limited) tarafından denetlenen hesap dönemine ait finansal tablolarımıza göre bin TL Ana Ortaklığa Ait Konsolide Net Dönem Kârı elde edilmiş olup, Kâr Dağıtım Politikamız, uzun vadeli stratejimiz, yatırım ve finansman politikaları, kârlılık ve nakit durumu dikkate alınarak, II-19.1 sayılı Kâr Payı Tebliği ve bu tebliğ uyarınca ilan edilen Kâr Payı Rehberi nde yer alan Kâr Dağıtım Tablosu formatına uygun olarak hazırlanan kâr dağıtım önerimize ilişkin tablo EK/1 de yer almaktadır. 7. Yönetim Kurulu nun Şirket Esas Sözleşmesinin Sermaye başlıklı 6 ncı maddesinin değiştirilmesi ile ilgili önerisinin kabulü, değiştirilerek kabulü veya reddi Şirketimiz esas sözleşmesinin Sermaye başlıklı 6 ncı maddesinin, kayıtlı sermaye tavanının geçerlilik süresinin uzatılması amacıyla değiştirilmesi için hazırlanan ve EK/2 de ilgili Yönetim Kurulu kararı ve gerekçeleri ile birlikte yer alan esas sözleşme değişiklikleri Genel Kurul un onayına sunulacaktır. Söz konusu esas sözleşme değişiklikleri için SPK dan 20 Ocak 2017 tarihli, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ndan 1 Şubat 2017 tarihli onaylar alınmıştır.

261 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU Yönetim Kurulu Üye sayısının ve görev sürelerinin belirlenmesi, belirlenen üye sayısına göre seçim yapılması, Bağımsız Yönetim Kurulu Üyelerinin seçilmesi SPK düzenlemeleri, TTK ve Yönetmelik gereğince esas sözleşmemizde yer alan Yönetim Kurulu üye seçimine ilişkin esaslar dikkate alınarak süresi dolan Yönetim Kurulu üyeleri yerine yenileri seçilecektir. Ayrıca SPK nın II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği ne uyum amacıyla bağımsız üye seçimi gerçekleştirilecektir. Esas sözleşmemizin 11 inci maddesine göre Şirketimiz, Genel Kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapsamında, en çok üç yıl için seçilecek en az 9 en fazla 18 üyeden oluşacak bir Yönetim Kurulu tarafından idare edilir. Genel Kurul, süresi sona ermiş olmasa dahi Yönetim Kurulu nun yenilenmesine karar verebilir. Seçilecek Yönetim Kurulu üyelerinin üçte biri SPK zorunlu Kurumsal Yönetim İlkeleri nde tanımlanan bağımsızlık kriterlerini taşımak zorundadır. Kendisine iletilen adayları değerlendiren Aday Gösterme ve Ücret Komitemizin önerisi üzerine Yönetim Kurulumuz tarafından Sayın Muharrem Hilmi Kayhan, Sayın Kutsan Çelebican, Sayın Mustafa Kemal Olgaç, Sayın Jacques Albert Nasser, Sayın Anne Marie Alice Lauvergeon ve Sayın Ömer Dinçkök Bağımsız Yönetim Kurulu üye adayları olarak belirlenmiştir. Kurumsal Yönetim Tebliği nin numaralı Kurumsal Yönetim İlkesi kapsamında Bağımsız Yönetim Kurulu üyelerine ilişkin SPK ya başvuru yapılmış olup, SPK nın tarihli yazısı ile Bağımsız Yönetim Kurulu üye adayları hakkında herhangi bir olumsuz görüş bildirmemesine karar verildiği Şirketimize bildirilmiştir. Yönetim Kurulu üye adaylarının özgeçmişleri ve bağımsız üye adaylarının bağımsızlık beyanları EK/3 de sunulmaktadır. 9. Kurumsal Yönetim İlkeleri gereğince Yönetim Kurulu Üyeleri ve Üst Düzey Yöneticiler için Ücret Politikası ve politika kapsamında yapılan ödemeler hakkında Pay Sahiplerine bilgi verilmesi ve onaylanması SPK nın nolu Zorunlu Kurumsal Yönetim İlkesi uyarınca Yönetim Kurulu üyelerinin ve üst düzey yöneticilerin ücretlendirme esasları yazılı hale getirilmeli ve Genel Kurul toplantısında ayrı bir madde olarak ortakların bilgisine sunularak pay sahiplerine bu konuda görüş bildirme imkânı tanınmalıdır. Bu çerçevede, 5 Nisan 2016 tarihli olağan genel kurul toplantısında onaylanan Şirketimiz ücret politikası EK/4 de sunulmaktadır faaliyet yılına ilişkin finansal tablolarımızın 29 numaralı dipnotunda ise 2016 yılı içinde Koç Holding A.Ş. tarafından Yönetim Kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilere sağlanan menfaatler hakkında bilgi verilmiştir. 10. Yönetim Kurulu üyelerinin yıllık brüt ücretlerinin belirlenmesi 9 numaralı gündem maddesi ile ortakların onayına sunulan ücret politikamız kapsamında 2017 faaliyet yılında Yönetim Kurulu üyelerinin yıllık brüt ücret tutarı ortaklarımız tarafından belirlenecektir. 11. Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri gereğince Yönetim Kurulu tarafından yapılan Bağımsız Denetleme Kuruluşu seçiminin onaylanması Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine uygun olarak, Yönetim Kurulumuzun 2 Eylül 2016 tarihli toplantısında, Denetimden Sorumlu Komite nin görüşü alınarak, Şirketimizin 2017 yılı hesap dönemindeki finansal raporlarının denetlenmesi ile bu kanunlardaki ilgili düzenlemeler kapsamındaki diğer faaliyetleri yürütmek üzere PWC Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. nin (1) (A member of PricewaterhouseCoopers) seçilmesine karar verilmiş olup, bu seçim Genel Kurul un onayına sunulacaktır. (1) Eski unvanı Başaran Nas Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. dir. BİLGİLENDİRMELER

262 258 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 2016 YILINA AİT 30 MART 2017 TARİHLİ OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISINA İLİŞKİN BİLGİLENDİRME DOKÜMANI 12. Şirket in 2016 yılı içerisinde yaptığı bağışlar hakkında pay sahiplerine bilgi verilmesi ve 2017 yılında yapılacak bağışlar için üst sınır belirlenmesi Sermaye Piyasası Kurulu nun II-19.1 sayılı Kâr Payı Tebliği nin 6 ncı maddesi gereğince, yapılacak bağışın sınırı, esas sözleşmede belirtilmeyen durumlarda Genel Kurulca belirlenmeli ve yapılan bağış ve ödemeler Olağan Genel Kurul da ortakların bilgisine sunulmalıdır yılı içinde vakıf ve derneklere yapılan toplam bağış tutarı bin TL dir. Ayrıca 2017 yılında yapılacak bağışlar için üst sınır Genel Kurul tarafından belirlenecektir. 13. Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri gereğince, 2016 yılında üçüncü kişiler lehine verilen teminat, rehin, ipotek ve kefaletler ile elde edilen gelir veya menfaatler hakkında pay sahiplerine bilgi verilmesi Sermaye Piyasası Kurulu nun II sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği nin 12 nci maddesi uyarınca Şirketimiz ve/veya Bağlı Ortaklıkları tarafından üçüncü kişiler lehine verilen teminat, rehin, ipotek ve kefaletler ile elde edilen gelir veya menfaatlere Olağan Genel Kurul toplantısı gündeminde ayrı bir madde olarak yer verilmesi gerekmekte olup, tarihli finansal tablolarımızın 32 numaralı dipnotunda bu hususa yer verilmiştir. 14. Yönetim kontrolünü elinde bulunduran pay sahiplerine, Yönetim Kurulu üyelerine, üst düzey yöneticilere ve bunların eş ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhrî yakınlarına; Türk Ticaret Kanunu nun 395 inci ve 396 ncı maddeleri çerçevesinde izin verilmesi ve Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim Tebliği doğrultusunda 2016 yılı içerisinde bu kapsamda gerçekleştirilen işlemler hakkında Pay Sahiplerine bilgi verilmesi Yönetim Kurulu üyelerimizin TTK nın Şirketle İşlem Yapma, Şirkete Borçlanma yasağı başlıklı 395 inci maddesinin birinci fıkrası ve Rekabet Yasağı başlıklı 396 ncı maddeleri çerçevesinde işlem yapabilmeleri ancak Genel Kurul un onayı ile mümkündür. SPK nın nolu zorunlu Kurumsal Yönetim İlkesi uyarınca, yönetim kontrolünü elinde bulunduran pay sahiplerinin, Yönetim Kurulu üyelerinin, idari sorumluluğu bulunan yöneticilerin ve bunların eş ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhrî hısımlarının, ortaklık veya bağlı ortaklıkları ile çıkar çatışmasına neden olabilecek önemli bir işlem yapması ve/veya ortaklığın veya bağlı ortaklıklarının işletme konusuna giren ticari iş türünden bir işlemi kendi veya başkası hesabına yapması ya da aynı tür ticari işlerle uğraşan bir başka ortaklığa sorumluluğu sınırsız ortak sıfatıyla girmesi durumunda; söz konusu işlemler, Genel Kurul da konuya ilişkin ayrıntılı bilgi verilmek üzere ayrı bir gündem maddesi olarak Genel Kurul gündemine alınır ve Genel Kurul tutanağına işlenir. Bu düzenlemelerin gereğini yerine getirebilmek amacıyla, söz konusu iznin verilmesi Genel Kurul da ortaklarımızın onayına sunulacaktır. Yönetim kontrolünü elinde bulunduran pay sahiplerinin, Yönetim Kurulu üyelerinin, idari sorumluluğu bulunan yöneticilerin ve bunların eş ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhrî hısımlarının bir kısmı, Şirketimiz ile benzer faaliyet konusu olanlar dahil diğer bazı Koç Topluluğu şirketlerinde Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yapmaktadırlar yılı içerisinde, Kurumsal Yönetim Tebliği nin numaralı ilkesi kapsamında bilgilendirme gerektiren önemli bir işlem olmamıştır. 15. Dilek ve Görüşler. EKLER: EK/1 Yönetim Kurulu nun 2016 Yılı Karının Dağıtımına İlişkin Teklifi ve Önerilen Kâr Dağıtım Tablosu (Bkz. Sayfa 24-25) EK/2 Esas Sözleşme Değişiklikleri ve İlgili Yönetim Kurulu Kararı (Bkz. Sayfa 26-27) EK/3 Yönetim Kurulu Üye Adaylarının Özgeçmişleri ve Bağımsız Üye Adaylarının Bağımsızlık Beyanları (Bkz. Sayfa ) EK/4 Yönetim Kurulu ve Üst Düzey Yöneticiler için Ücret Politikası (Bkz. Sayfa 29)

263 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 259 EK/3 YÖNETİM KURULU ÜYE ADAYLARININ ÖZGEÇMİŞLERİ VE BAĞIMSIZ ÜYE ADAYLARININ BAĞIMSIZLIK BEYANLARI Ömer Dinçkök 1948 yılında İstanbul da doğan Ömer Dinçkök, Robert Koleji Yüksek Okulu İş İdaresi ve Ekonomi Bölümünü bitirdikten sonra 1971 yılında İngiltere de lisansüstü öğrenim yapmıştır. İş hayatına babası merhum Raif Dinçkök ün temellerini 1952 yılında attığı Akkök Şirketler Grubunda başlamış; bünyesinde ağırlıklı olarak kimya, enerji, tekstil ve gayrimenkul sektörlerinde faaliyet gösteren sanayi ve ticari şirketlerin bulunduğu Akkök Holding ve şemsiyesi altındaki kuruluşlarda 1971 ve 2012 yılları arasında Yönetim Kurulu Başkanı ve Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmıştır. Ömer Dinçkök 2008 yılında aile varlıklarını aynı şemsiye altında birleştirmek ve yönetmek amacıyla Atlantik Holding i kurmuştur yılının ikinci yarısından itibaren girişimci faaliyetlerini Yönetim Kurulu Başkanı olduğu ve Akkök Holding in üç eşit ortağından biri olan Atlantik Holding in gelişmesine odaklanarak sürdürmektedir. Ömer Dinçkök 1971 yılında başladığı iş hayatındaki faaliyetlere ek olarak aşağıdaki ticari ve vakıf kuruluşlarının oluşumunda ve gelişimlerinde aktif olarak görev almıştır: Türk Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TÜSİAD) Başkanlar Konseyi Onursal Üyesi (2011 günümüze); İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclisi Onursal Üyesi (2008 günümüze); Koç Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi (2006 günümüze); Türk Eğitim Vakfı (TEV) Mütevelli Heyeti Üyesi (2006 günümüze), Mütevelli Heyeti Başkanı ( ), Yönetim Kurulu Başkanı ( ) ve Yönetim Kurulu Başkan Vekili ( ); Türk Eğitim Gönüllüleri Vakfı nda (TEGV) Kurucu ve Mütevelli Heyet Üyesi (1995 günümüze); İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclis Başkanı ( ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Sanayi Konseyi Başkanı ( ); Ohio/ABD de bulunan Wilberforce Üniversitesi Mütevelli Heyet Üyesi ( ); TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı ( ). Diğer Yönetim Kurulu Üye adaylarının özgeçmişleri için Bkz. Sayfa BİLGİLENDİRMELER

264 260 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU BAĞIMSIZ ÜYE ADAYLARININ BAĞIMSIZLIK BEYANLARI Koç Holding A.Ş. (Şirket) Yönetim Kurulu nda, mevzuat, esas sözleşme ve Sermaye Piyasası Kurulu nun Kurumsal Yönetim Tebliği nde belirlenen kriterler kapsamında bağımsız üye olarak görev yapmaya aday olduğumu, bu kapsamda; a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendim, eşim ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarım arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmadığını, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların %5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmadığını ya da önemli nitelikte ticari ilişki kurulmadığını, b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (%5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışmadığımı veya yönetim kurulu üyesi olmadığımı, c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olmam sebebiyle üstleneceğim görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olduğumu, d) Mevzuata uygun olarak üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmayacağımı, e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G.V.K.) na göre Türkiye de yerleşik sayıldığımı, f) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu, g) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiğim görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabileceğimi, h) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmadığımı, i) Şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olduğumu, j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu, beyan ederim. Muharrem Hilmi Kayhan

265 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 261 Koç Holding A.Ş. (Şirket) Yönetim Kurulu nda, mevzuat, esas sözleşme ve Sermaye Piyasası Kurulu nun Kurumsal Yönetim Tebliği nde belirlenen kriterler kapsamında bağımsız üye olarak görev yapmaya aday olduğumu, bu kapsamda; a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendim, eşim ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarım arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmadığını, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların %5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmadığını ya da önemli nitelikte ticari ilişki kurulmadığını, b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (%5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışmadığımı veya yönetim kurulu üyesi olmadığımı, c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olmam sebebiyle üstleneceğim görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olduğumu, d) Mevzuata uygun olarak üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmayacağımı, e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G.V.K.) na göre Türkiye de yerleşik sayıldığımı, f) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu, g) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiğim görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabileceğimi, h) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmadığımı, i) Şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olduğumu, j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu, beyan ederim. Kutsan Çelebican BİLGİLENDİRMELER

266 262 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU BAĞIMSIZ ÜYE ADAYLARININ BAĞIMSIZLIK BEYANLARI Koç Holding A.Ş. (Şirket) Yönetim Kurulu nda, mevzuat, esas sözleşme ve Sermaye Piyasası Kurulu nun Kurumsal Yönetim Tebliği nde belirlenen kriterler kapsamında bağımsız üye olarak görev yapmaya aday olduğumu, bu kapsamda; a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendim, eşim ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarım arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmadığını, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların %5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmadığını ya da önemli nitelikte ticari ilişki kurulmadığını, b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (%5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışmadığımı veya yönetim kurulu üyesi olmadığımı, c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olmam sebebiyle üstleneceğim görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olduğumu, d) Mevzuata uygun olarak üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmayacağımı, e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G.V.K.) na göre Türkiye de yerleşik sayıldığımı, f) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu, g) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiğim görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabileceğimi, h) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmadığımı, i) Şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olduğumu, j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu, beyan ederim. Mustafa Kemal Olgaç

267 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 263 Koç Holding A.Ş. (Şirket) Yönetim Kurulu nda, mevzuat, esas sözleşme ve Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) Kurumsal Yönetim Tebliği nde belirlenen kriterler kapsamında, Gelir Vergisi Kanunu na göre Türkiye de yerleşik sayılma kriteri için SPK tarafından olumlu görüş bildirilmesi halinde bağımsız üye olarak görev yapmaya aday olduğumu, bu kapsamda; a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendim, eşim ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarım arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmadığını, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların %5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmadığını ya da önemli nitelikte ticari ilişki kurulmadığını, b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (%5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışmadığımı veya yönetim kurulu üyesi olmadığımı, c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olmam sebebiyle üstleneceğim görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olduğumu, d) Mevzuata uygun olarak üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmayacağımı, e) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu, f) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiğim görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabileceğimi, g) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmadığımı, h) Şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olduğumu, i) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu, beyan ederim. Jacques Albert Nasser BİLGİLENDİRMELER

268 264 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU BAĞIMSIZ ÜYE ADAYLARININ BAĞIMSIZLIK BEYANLARI Koç Holding A.Ş. (Şirket) Yönetim Kurulu nda, mevzuat, esas sözleşme ve Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) Kurumsal Yönetim Tebliği nde belirlenen kriterler kapsamında, Gelir Vergisi Kanunu na göre Türkiye de yerleşik sayılma kriteri için SPK tarafından olumlu görüş bildirilmesi halinde bağımsız üye olarak görev yapmaya aday olduğumu, bu kapsamda; a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendim, eşim ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarım arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmadığını, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların %5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmadığını ya da önemli nitelikte ticari ilişki kurulmadığını, b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (%5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışmadığımı veya yönetim kurulu üyesi olmadığımı, c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olmam sebebiyle üstleneceğim görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olduğumu, d) Mevzuata uygun olarak üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmayacağımı, e) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu, f) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiğim görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabileceğimi, g) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmadığımı, h) Şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olduğumu, i) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu, beyan ederim. Anne Lauvergeon

269 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 265 Koç Holding A.Ş. (Şirket) Yönetim Kurulu nda, mevzuat, esas sözleşme ve Sermaye Piyasası Kurulu nun Kurumsal Yönetim Tebliği nde belirlenen kriterler kapsamında bağımsız üye olarak görev yapmaya aday olduğumu, bu kapsamda; a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendim, eşim ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarım arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmadığını, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların %5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmadığını ya da önemli nitelikte ticari ilişki kurulmadığını, b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (%5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışmadığımı veya yönetim kurulu üyesi olmadığımı, c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olmam sebebiyle üstleneceğim görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olduğumu, d) Mevzuata uygun olarak üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmayacağımı, e) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G.V.K.) na göre Türkiye de yerleşik sayıldığımı, f) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığımı koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olduğumu, g) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiğim görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabileceğimi, h) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmadığımı, i) Şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda Borsa İstanbul da işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olduğumu, j) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olduğumu, beyan ederim. Ömer Dinçkök BİLGİLENDİRMELER

270 266 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÖZLÜK KISALTMA TERİM TANIM A AÇEV B BIST BDDK C CoMoSeF CRM AB 7 nci Çerçeve Programı Anne Çocuk Eğitim Vakfı Açık İnovasyon Baz Yılı Baz Puan Borsa İstanbul Bulut Büyük Veri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Co-operative Mobility Services of the Future Customer Relationship Management (Müşteri İlişkileri Yönetimi) AB Çerçeve Programları, Avrupa Birliği'nde çok uluslu araştırma ve teknoloji geliştirme projelerinin desteklendiği başlıca Topluluk Programı'dır. İlki 1984 yılında başlayan Çerçeve Programları (ÇP) çok yıllı programlar olup, kapsamı ve programa ayrılan bütçe miktarı her bir programda artış göstermektedir yılında kurulan, iyi ve sağlıklı bir erken çocukluk dönemi geçirilmesi, daha gelişmiş bir toplum yaratılması ve eğitimde fırsat eşitliği sağlanması amacıyla ihtiyaç sahibi çocuklara ve ailelerine yönelik eğitimler gerçekleştirmektedir. İnovasyon çalışmalarının, diğer firmalarla ve kurumlarla iletişim ve bilgi paylaşımının gerçekleştirilmesi ile sürdürülmesini anlatan bir kavramdır. Değişimin oransal artışının saptanması için bir dönem ve / veya yılın başlangıç olarak alınmasıdır. Faiz oranlarındaki değişimi ifade eden bir ölçüm birimidir. Virgülden sonraki dördüncü haneye karşılık gelir (0,0001). Örneğin faiz oranının %5,25 den %6,75 e yükselmesi durumunda 150 baz puanlık bir artış söz konusudur. Diğer bir deyişle 100 baz puanlık değişim %1 lik değişime karşılık gelmektedir. BIST; hisse senetleri, hazine bonoları ve devlet tahvilleri, gelir ortaklığı sertifikaları, özel sektör tahvilleri, yabancı menkul kıymetler, gayrimenkul sertifikaları ve uluslararası menkul kıymetlerin alım ve satımının yapılmasını sağlamak amacıyla 26 Aralık 1985 günü kurulmuş, 3 Ocak 1986 yılında faaliyete başlamıştır. Temel kaynaktaki yazılım ve bilgilerin paylaşımı sağlanarak, mevcut bilişim hizmetinin; bilgisayarlar ve diğer aygıtlardan elektrik dağıtıcılarına benzer bir biçimde bilişim ağı (internet) üzerinden paylaşımını sağlayan hizmetlere verilen genel addır. Büyük veri; toplumsal medya paylaşımları, ağ günlükleri, bloglar, fotoğraf, video, log dosyaları vb. gibi değişik kaynaklardan toparlanan tüm verinin, anlamlı ve işlenebilir biçime dönüştürülmüş biçimidir. Bankacılık sektöründe düzenleme ve denetimin etkinliğinin artırılması ve bağımsız bir karar alma mekanizmasının oluşturulması amacıyla kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu kurumudur. Akıllı Trafik Sistemleri ne yönelik geleceğin hizmetlerinin yaratılması için uygulama ve donanımların geliştirilmesidir. İşletmelerin mevcut müşterilerini korumaları ve gelecekte müşteri sadakati oluşturmaları açısından müşteri beğenilerine uygun şekilde hareket edebilecekleri yazılımlar ile müşteri bilgilerini kayıt altında tutarak işletme davranışlarını geliştirmektir.

271 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 267 KISALTMA TERİM TANIM Ç ÇED E EIMA EMEA EPDK Çevresel Etki Değerlendirmesi Çoklu Kanal Eataly Esposizione Internazionale di Macchine per l Agricoltura e il Giardinaggio (Uluslararası Tarım ve Bahçe Makinaları Fuarı) Europe, Middle East, Africa (Avrupa, Orta Doğu, Afrika) Endüstri 4.0 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Eureka Projesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından; gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülen çalışmalardır. Çoklu kanal ile müşteri ile temas noktalarının (fiziksel mağaza, mobil mağaza, e-ticaret vb) tümü kast edilmektedir ve bu kanalların tümünde müşteri ile kesintisiz ve aynı müşteri deneyiminin sunulması sağlanmaktadır. Eataly, sahibi veya ortağı olduğu 19 dan fazla şirket ile su, alkolsüz içecekler, taze etler, işlenmiş et ürünleri, peynir, makarna ve hamur işleri de dahil olmak üzere en kaliteli İtalyan yiyeceklerinin üreticisi ve dağıtımcısıdır. Dünyanın en önemli tarım makineleri fuarlarından biridir. İki yılda bir İtalya nın Bologna kentinde yapılmaktadır. Avrupa, Orta Doğu ve Afrika bölgesindeki ülkeleri temsil eden kısaltmadır. Üretim sektöründeki önemli endüstriyel devrimler sonrası ülkeler ve şirketler küresel boyutta yaşanan bu değişimlere ayak uydurmak zorunda kalmış ve artan rekabet koşulları arasında rekabet üstünlüklerini devam ettirebilmek amacıyla bazı stratejiler geliştirmişlerdir. Almanya da gündeme gelen Endüstri 4.0 bu stratejilerden birinin adıdır. Elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG nin; yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir enerji piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması amacıyla kurulmuş kamu kurumudur. Pazar odaklı, kısa sürede ticarileşebilecek ürün ve süreçlerin geliştirilmesine yönelik projelerin desteklendiği uluslararası ar-ge destek programıdır. BİLGİLENDİRMELER

272 268 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÖZLÜK KISALTMA TERİM TANIM F FAVÖK G GEF H Faaliyet Kârı Faiz, Amortisman, Vergi Öncesi Kâr Felis Ödülleri Global Environment Facility (Küresel Çevre Fonu) Hissedar Değeri H2020 Horizon 2020 (Ufuk 2020) I-İ IoT IPSOS ISO İSBAK İnovaLİG Internet of Things (Nesnelerin İnterneti) İstanbul Bilişim ve Akıllı Kent Teknolojileri A.Ş. Şirketin brüt satış kârı veya zararı ile faaliyet giderleri arasındaki fark olarak hesaplanan ve şirketin esas faaliyet alındaki net kâr veya zararını gösteren veridir. Bir şirketin finansal performansını ölçmek; şirketler ve sektörler arasındaki kârlılığı değerlendirmek amacıyla kullanılan finansal veridir. MediaCat tarafından düzenlenen ve pazarlama iletişiminin alt disiplinlerindeki yaratıcılık ve kalite ile film üretim tekniğini yukarıya taşımayı amaçlayan ödül programıdır. BM Kalkınma Programı (UNDP), BM Çevre Programı (UNEP) ve Dünya Bankası tarafından yönetilen, ortak bir çevre programıdır. Bir şirketin yönetiminin hissedarlara, kârlılığı ve hisse değerini artırmak ve temettü ödemek suretiyle yarattığı değerdir yılında başlayan ve araştırma ve yenilikle ilgili tüm finansman altyapılarını tek çatı altında toplamak üzere tasarlanan dünyanın en büyük ar-ge programıdır. Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından geliştirilen Türkiye nin ilk inovasyon geliştirme programıdır. Fiziksel nesnelerin birbirleriyle veya daha büyük sistemlerle bağlantılı olduğu iletişim ağıdır. Nesnelerin tekil anahtar ile işaretlenerek internet altyapısı üzerinden birlikte çalışabilmesi ve bu sayede küçük parçaların toplamından daha büyük değerler oluşturulması öngörülmüştür. Pazar araştırmaları, halkla ilişkiler ve kamuoyu yoklama hizmetleri sunan kuruluştur. Çevre yönetim sistemi standardı İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından trafik ve sistem mühendisliği ile projelendirme ve uygulama hizmetlerini gerçekleştirmek amacıyla 1986 yılında kurulmuştur yılında ar-ge departmanının kurulmasıyla birlikte faaliyet alanını genişletmiş ve başta trafik sinyalizasyon olmak üzere akıllı ulaşım sistemleri alanında profesyonel çalışmalara başlamıştır. İSO İstanbul Sanayi Odası Türkiye nin en büyük sanayi odasıdır.

273 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 269 KISALTMA TERİM TANIM K KKO KOBİ KOÇ-KAM L LNG LPG M MKK N NAD Kapasite Kullanım Oranı Küçük ve Orta Boyutlu İşletmeler Koç Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezi Liquefied Naturel Gas (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) Liquefied Petroleum Gas (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı) MediaCat Merkezi Kayıt Kuruluşu Net Aktif Değer Nelson Kompleksitesi Nesnelerin İnterneti Net Faiz Marjı İmalat sanayiinde faaliyet gösteren bir şirketin mevcut fiziki kapasitesine göre fiilen gerçekleşen kapasite kullanımını gösteren bir veridir. Disiplinler-arası bir araştırma ve uygulama merkezi olarak Koç Üniversitesi nde kurulmuş olan merkezdir. Aralarında sosyoloji, sosyal psikoloji, hukuk, felsefe, siyaset bilimi, tarih ve görsel sanatların da olduğu birçok farklı bölümden öğretim üyesi ve araştırmacı; araştırmalarını paylaşmak, ortak ulusal ve uluslararası araştırma projeleri yürütmek, toplumsal cinsiyet ve kadın konularında üniversite içinde ve dışında bilimsel ve eğitici faaliyetler yürütmek amacıyla bir araya gelmektedir. İşlenmiş doğal gazın içerisindeki kirliliği arındırarak atmosferik basınçta yaklaşık olarak -163 derecede yoğunlaştırılmış doğal gazdır. Bir birim/hacim LNG buharlaştırıldığında 600 birim/hacim doğal gaz elde edilir. LNG kokusuz renksiz zehirleyici olmayan sıvıdır. Ham petrolün rafinerilerde damıtılması esnasında veya petrol yataklarının üzerinde bulunan doğal gazın ayrıştırılması ile elde edilen ve basınç altında sıvılaştırılan, renksiz, kokusuz, havadan ağır ve yanıcı bir gazdır. Pazarlama iletişimi dergisi olarak yola çıkmıştır. Bugün ek yayınlardan kitaplara, konferanslardan yarışma ve ödüllere, yüksek lisans ve sertifika programlarından kurumlara yönelik düzenli eğitimlere, web sitelerinden sosyal medya varlıklarına kadar çeşitli yollarla pazarlama iletişimi alanında sektörel içerik üreten büyük bir bilgi platformuna dönüşmüş durumdadır. Türkiye de ihraç edilmiş kaydi sermaye piyasası araçları için merkezi saklama kurumu faaliyetlerini yürütmek ve tüzel kişiliği bulunan Yatırımcıları Koruma Fonu nu temsil ve idare etmekle görevli kurumdur. Bir şirketin varlıklarının toplam değerinden yükümlülüklerinin toplam değerinin çıkarılması ile bulunan değerdir. Özellikle holding şirketlerine yatırım yapmak için kullanılan en önemli değerlemelerden biridir. Rafinerilerin verimliliğini ölçen bir göstergedir. Bu göstergenin yükseklik seviyesi bir birim ham petrolden ne kadar yüksek katma değerli nihai ürün üretilebildiğini gösterir. Fiziksel nesnelerin birbirleriyle veya daha büyük sistemlerle bağlantılı olduğu iletişim ağıdır. Nesnelerin tekil anahtar ile işaretlenerek internet altyapısı üzerinden birlikte çalışabilmesi ve bu sayede küçük parçaların toplamından daha büyük değerler oluşturulması öngörülmüştür. Bankacılıkta faiz geliri ve faiz gideri arasındaki farkı tanımlayan terimdir. BİLGİLENDİRMELER

274 270 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÖZLÜK KISALTMA TERİM TANIM O-Ö OHSAS OPEC S Organization of Petroleum Exporting Countries (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Ortalama Özkaynak Kârlılığı Ödenmiş Sermaye SANTEZ Sanayi Tezleri Programı İş sağlığı ve güvenliği standardı Net petrol ihraç eden ve bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin oluşturduğu konfederasyondur. Bir şirketin ortalama özkaynaklarını kullanarak oluşturduğu net kâr rakamını gösterir. Esas sermaye sistemine tabi şirketlerde taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın başlattığı, KOBİ lerin ar-ge ve inovasyon kültürü kazanmaları ve sorunlarını üniversitede üretilen bilgi birikimini kullanarak işbirliği içinde çözme alışkanlığı edinmelerini amaçlayan bir destek mekanizmasıdır. SENVER Sanayide Enerji Verimliliği Yarışması nın kısaltılmış adıdır. SPK Sermaye Piyasası Kurulu Sermaye Yeterlilik Rasyosu Stevie Awards (Stevie Ödülleri) Temel görevleri sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını; tasarruf sahiplerinin yani yatırımcıların hak ve yararlarının korunmasını sağlamak olan, yetkilerini kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak kullanan, idari ve mali özerkliğe sahip düzenleyici kamu kurumudur. Bankaların kredi riskleri karşılığı tutmakla yükümlü oldukları sermaye oranıdır yılından bu yana, 30 dan fazla ülkeden binlerce projenin değerlendirildiği, Amerika nın en prestijli organizasyonlarından biridir. Her sene farklı jüri üyelerinin yer aldığı yarışmada dünya çapında ünlü ve başarılı profesyoneller projeleri değerlendirilmektedir.

275 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU 271 KISALTMA TERİM TANIM T TEYDEB TESİD TPE TÜSİAD Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı Temettü Türk Elektronik Sanayicileri Derneği Türk Patent Enstitüsü Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği TÜBİTAK ta; endüstriyel araştırma ve teknoloji geliştirme, yenilikleri destekleme, özendirme, izleme ve üniversite-sanayi ilişkilerini geliştirme işlevlerini gerçekleştirmek için oluşturulan programların ve planlanan faaliyetlerin yürütüldüğü başkanlıktır. Hissedarların bir şirketin belli bir dönem içinde elde ettikleri kârdan aldığı, hisse veya nakit olarak dağıtılan paydır. Sınai mülkiyet bilincini yaygınlaştırmak, sınai mülkiyet haklarının etkin korunmasına katkı sağlamak, Türkiye nin rekabet gücünün geliştirilmesine ve inovasyona dayalı ekonomik gelişimine katkıda bulunmak ve uluslararası platformlarda yönlendirici olmak misyonu ile kurulmuş olan kurumdur. TTK Türk Ticaret Kanunu Türk Ticaret hukukunun temel kaynağı olan yasadır. TAP TÜBİTAK TCMB TETAŞ TEMA Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı Amacı, ekonomik ve sosyal gelişme için Türk ailesinin sağlıklı bir biçimde yaşamını sürdürmesi yolunda, üreme sağlığı, ana-çocuk sağlığı ve cinsel sağlık koşullarını iyileştirerek; bireylerin, özellikle gençlerin, ailelerin ve toplumun yaşam kalitesini yükseltmek ve kadınların aile içinde ve toplumda sosyal statülerini geliştirmek olan sivil toplum kuruluşudur. Temel amacı, fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek olan Türkiye Cumhuriyeti nin Merkez Bankası dır. Türkiye'de elektrik enerjisinin; ticaret ve taahhüdünden sorumlu devlet kurumudur. Türkiye'nin geleceğini tehdit eden erozyon, çölleşme tehlikesine karşı toplumsal duyarlılığı artırmak ve bu mücadelenin devlet politikası haline gelmesini sağlamak için kurulmuş olan sivil toplum kuruluşudur. TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu Başbakanlık a bağlı bir araştırma kurumudur. TTGV Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 1991 yılında kamu-özel sektör işbirliği ile Türkiye de özel sektörün teknoloji ve inovasyon faaliyetlerinin desteklenerek teknolojinin gerçek dünya ile buluşturulması amacı ile kurulan vakıftır. BİLGİLENDİRMELER

276 272 KOÇ HOLDİNG 2016 FAALİYET RAPORU SÖZLÜK KISALTMA TERİM TANIM U-Ü UNEP UNESCO V VUX Y United Nations Environment Programme (Birleşmiş Milletler Çevre Programı) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) 3D Printing (3 Boyutlu Baskı) Virtual User Experience (Sanal Kullanıcı Deneyimi) Yalın Girişim Yapay Zekâ Birleşmiş Milletler (BM) çevre etkinliklerini eş güdümleyen, gelişmekte olan ülkelere çevre politikaları konusunda yardımcı olan ve çevreye duyarlı kalkınma yöntemleri öneren BM kuruluşudur deki İnsan Çevresi üzerine Birleşmiş Milletler Konferansı sonrasında kurulmuştur. Birleşmiş Milletler in özel bir kurumu olarak 1946 yılında kurulmuştur. Genel Konferans, Yürütme Konseyi, Sekreterlik olmak üzere üç organı olan UNESCO eğitim, bilim ve kültür alanlarındaki amaçlarını kendisine üye olan her devlette kurulan Milli Komisyonlar aracılığıyla gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Sanal ortamda tasarlanmış herhangi şekildeki bir üç boyutlu nesnenin katı formda basılması işlemidir. Sanal olarak bir ürünü kullanırken yaşanılan deneyimlerin toplamıdır. Girişimcilik akımı ile ortaya çıkan modellerden biri olan Yalın Girişim (Lean Startup) kısaca, en az sermaye ile son derece belirsiz koşullarda ürünün veya hizmetin ulaştırılması olarak tanımlanmaktadır. Bir bilgisayarın veya bilgisayar kontrolündeki bir robotun çeşitli faaliyetleri zeki canlılara benzer şekilde yerine getirme kabiliyetidir.

277 KİMLİK Ticaret Unvanı Adresi Koç Holding A.Ş. Nakkaştepe, Azizbey Sokak No: 1 Kuzguncuk Üsküdar / İstanbul Ticaret Sicili ve Numarası İstanbul Ticaret Sicili / İnternet Sitesi Adresi Kayıtlı Sermaye Tavanı Ödenmiş Sermayesi TL TL YASAL UYARI Bu Faaliyet Raporu ( Rapor ) içerisinde yer alan 2016 yılı faaliyet ve hesapları hakkında Yönetim Kurulu Raporu, Denetçi Raporu, Konsolide Mali Tablolar ve Bağımsız Denetim Raporu 30 Mart 2016 Perşembe günü, saat da Koç Holding, Nakkaştepe, Azizbey Sokak, No: 1 Kuzguncuk İstanbul adresinde yapılacak Ortaklar Olağan Genel Kurulu na sunulmak üzere, yasal mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. Rapor, ortakları bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, herhangi bir yatırım kararı için temel oluşturma amacı taşımaz. Rapor da yer alan ileriye dönük görüş ve tahmini rakamlar, Şirket yönetiminin gelecekteki duruma ilişkin görüşlerini yansıtmakta olup; gerçekleşmeleri, ileriye dönük tahmini rakamları oluşturan değişkenlere ve varsayımlara bağımlı olarak farklılık gösterebilir. Buna uygun olarak, Koç Holding veya Yönetim Kurulu Üyeleri, danışmanları veya çalışanları bu Rapor kapsamında iletilen herhangi bir bilgi veya iletişimden veya bu Rapor da yer alan bilgilere dayanan veya yer almayan bir bilgi neticesinde bir kişinin doğrudan veya dolaylı olarak uğrayacağı kayıp ve zararından sorumlu değildir. Koç Holding İletişim Telefon : (0216) Faks : (0216) E-posta : [email protected] Kurumsal İletişim Oya Ünlü Kızıl, Direktör E-posta : [email protected] Telefon : (0216) Faks : (0216) Yatırımcı İlişkileri Funda Güngör Akpınar, Koordinatör E-posta : [email protected] Telefon : (0216) Faks : (0216) Bu Rapor un hazırlanma zamanı itibarıyla, yer alan tüm bilgilerin doğru olduğuna inanılmakta olup, yazım ve basım aşamalarında oluşabilecek yanlışlıklar nedeniyle Koç Holding hiçbir sorumluluk kabul etmemektedir.

278 Faaliyet raporu uygulamasını yandaki QR kodu okutarak akıllı telefonunuza veya tabletinize indirebilirsiniz.