Sağlık Bilgi Teknolojileri ve Yazılım Süreç Yönetimi

Transkript

1 Sağlık Bilgi Teknolojileri ve Yazılım Süreç Yönetimi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yazılım Mühendisliği Araştırma Grubu (HUSE) Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan 1. Uluslararası Sağlıkta Bilişim ve Bilgi Güvenliği Kongresi 1

2 İçerik Sağlık Bilgi Teknolojileri Bilgi Teknolojisi Bileşenleri ve Yazılımın Rolü Motivasyon Yazılım Kalite Yönetimi Yazılım Kalite Değerlendirme/İyileştirme Modelleri Capability Maturity Model Integration (CMMI) ISO/IEC ve ISO/IEC Yol Haritası Satın Alan ve Tedarikçi kurumlar için Sorularınız... 2

3 Sağlık Bilgi Teknolojileri: Fırsatlar ve Zorluklar Nesnelerin Internet i Birlikte çalışabilirlik Alana özel sağlık bilgi teknolojileri Klinik karar destek Elektronik sağlık kayıt sistemleri Elektronik reçete Tele-sağlık 3

4 Sağlık Bilgi Teknolojileri Sağlık alanı için bilgi sistemlerinin tasarımı, geliştirmesi, üretimi, kullanımı ve bakımı için amaçlanmış bilgi teknolojileridir. Yüksek-riskli, karmaşık, etkileşimli, çok-disiplinli iş alanı Otonom ve birlikte çalışabilen bilgi sistemlerinin, sağlık hizmetlerinde; kaliteyi artırması, maliyetleri düşürmesi, etkinliği iyileştirmesi, hata oranlarını azaltması, hasta memnuniyetini artırması, beklenir. 4

5 Bilgi Teknolojisi Bileşenleri Donanım Yazılım Ağ (Donanım + Yazılım + İletişim) Veri (Güvenlik + Bütünlük +.) Soyut, değişebilir, insana bağımlı;; à ZOR Maliyet odağı geliştirmenin kendisi YÖNETİLEN! 5

6 Motivasyon-1: Yazılım Yönetim Başarım Oranları Veri seti: 365 firmadan 8,380 uygulama geliştirme Referans: Standish Group, CHAOS report, 2014 ( rt.pdf) 6

7 Motivasyon-2: Türkiye deki yazılım projelerinde kritik başarı faktörleri En kritik başarı faktörleri: yazılım geliştirme metodolojileri proje izleme ve kontrol Veri seti: 101 uygulama geliştirme projesi Referans: V.Garousi, A.Tarhan, D.Pfahl, O.Demirörs, A.Coşkunçay, "An empirical investigation on the impact of critical success factors on success of software projects with different project sizes and different development methodologies",

8 Motivasyon-3: T.C. Sağlık Bakanlığı Kalite Gerekleri 8

9 Yazılım Süreç Yönetimi Herhangi bir iş ürünü ya da servisinin kalitesi, onu üretmek ya da sunmak için uygulanan sürecin kalitesine bağlıdır. Kurumsal Olgunluk (Software Engineering Institute-SEI) Bir kurumun ürün/servis sağlama süreçlerini belgeleme, yönetme, ölçme, kontrol etme, ve sürekli iyileştirme derecesiyle ölçülür. İş hedefleri ile uyumlu, etkin ve bütünleşik bir süreç yönetim altyapısı: > İş ortamını düzenler > Üretkenliği arttırır > Kurumun rekabet gücünü arttırır 9

10 Yazılım Süreç Yönetimi - Beklentiler Kurumların süreç esaslı çalışması Kurumun kendi süreçlerini ve bunlar arasındaki ilişkileri tanımlayarak uygulaması, düzenli olarak değerlendirmesi ve sürekli iyileştirmesi Önerilen: Bir modelin kılavuz olarak alınması Sektördeki en iyi pratiklerin bir tanımı 10

11 Yazılım Süreç Değerlendirme/İyileştirme Modelleri Capability Maturity Model Integration (CMMI) Sistem ve yazılım ürünlerinin ve hizmetlerin geliştirilmesinde ve bakımında uygulanan süreçlerin; yeteneğinin veya olgunluğunun değerlendirilmesinde ve iyileştirilmesinde kullanılabilir. Carnegie Mellon Üniversitesi Yazılım Mühendisliği Enstitüsü (SEI) tarafından 1993 yılında yayınlanmış bir süreç iyileştirme modelidir. CMMI Enstitüsü ( tarafından idame ettirilmektedir. ISO/IEC Bilişim Teknolojisi Süreç Değerlendirme SPICE (Software Process Improvement and Capability determination) Süreç yeteneğini belirleme veya süreç iyileştirme çalışmalarına hizmet eden bir süreç değerlendirme standardıdır. ISO tarafından 1993 ten bu yana idame ediliyor Güncellenerek ISO serisi adı altında yayınlanmaya başlandı. 11

12 Modellerin Kullanım Amacı Yazılım süreçlerini, bir Süreç Değerlendirme Modeli ne göre sistematik olarak değerlendirmek Neredeyiz? Nerede olmak istiyoruz? 12

13 Süreçleri İyileştirme Şekli Süreç iyileştirme çalışmaları için iki farklı şekilde yürüyebilir Sürekli Kurum tarafından seçilen süreç(ler) odaklı iyileştirme Basamaklı Önceden tanımlı bir grup ilgili süreci birlikte ele alarak iyileştirme YS0 YS1 YT2 YS3 YS4 YS5 Sürekli Basamaklı İyileşen Nicel yönetilen Tanımlı Yönetilen Başlangıç PA PA PA 13

14 CMMI (Basamaklı) Olgunluk Seviyeleri Çalışma Örüntüleri Süreç standardizasyonu Temel proje yönetimi Sürekli iyileştirme Nicel yönetim Seviye 2 Yönetilen Seviye 1 Başlangıç Seviye 4 Nicel yönetilen Seviye 3 Tanımlı Seviye 5 İyileşen 11 süreç alanı 7 süreç alanı 2 süreç alanı 2 süreç alanı 14

15 CMMI (Basamaklı) Süreç Alanları Seviye 5 İyileşen < Kurumsal performans yönetimi < Sebep analizi ve çözümleme Seviye 4 - Nicel Yönetilen < Kurumsal süreç performansı < Nicel proje yönetimi Seviye 3 Tanımlı Süreç Standardizasyonu Seviye 2 Yönetilen Temel Proje Yönetimi < Gereksinim geliştirme < Teknik çözüm < Ürün tümleştirme < Doğrulama < Geçerli kılma < Gereksinim yönetimi < Proje planlama < Proje izleme ve kontrolü < Tedarikçi anlaşması yönetimi < Ölçme ve analiz < Ürün ve süreç kalite güvencesi < Konfigürasyon yönetimi < Kurumsal süreç odağı < Kurumsal süreç tanımı < Kurumsal eğitim < Bütünleşik proje yönetimi < Risk yönetimi < Karar analiz ve çözümleme 15

16 ISO/IEC Süreç Değerlendirme Modeli (SDM) Bir ya da birden çok Süreç Referans Modeli ne göre, Süreç Yeteneğini değerlendirmeye yarar. Süreç Yeteneği: Bir sürecin mevcut veya öngörülen iş hedeflerini karşılama durumu Süreç Referans Modeli: Bir ürüne ait yaşam döngüsünde yer alan süreçleri;; aralarındaki ilişkileri gösteren mimari, süreç hedefleri ve çıktıları ile birlikte tanımlayan modeldir. 16

17 Süreç Değerlendirme Bir kurumun, süreçlerini iyileştirmek amacıyla, kendi süreçlerinin mevcut durumunu anlaması Bir kurumun kendi süreçlerinin, belli bir gereksinim setine uygunluğunu belirlemesi Öz-değerlendirme Bir kurumun (ya da temsilcisinin), bir diğer kurumun süreçlerinin belli bir sözleşmeye uygunluğunu belirlemesi Satın alan - Tedarikçi ilişkisi Tedarikçilerin seçimi için ölçülebilir bir taban sağlar. 17

18 ISO/IEC ve SDM 18

19 Değerlendirme Çıktısı (Örnek) 19

20 ISO/IEC Sistem ve Yazılım Mühendisliği Yazılım Yaşam Döngüsü Süreçleri Daha büyük bir sistemin parçası olarak ya da tek başına yazılım ürünü veya hizmeti için, bir grup yaşam döngüsü süreci ile bunların altındaki etkinlikleri ve görevleri tanımlar den bu yana sektörde yaygın olarak kullanılmakta 2008 revizyonu, 1995 tarihli standart ile standardın 2002 ve 2004 yıllarında yayınlanan iki ekini (AMD 1 & 2) birleştirmiştir. Kurumun veya projenin ihtiyaçlarına göre uyarlanabilir. Tam uyumluluk / Seçerek uyarlama Yazılımın satın alınması, tedarik edilmesi, geliştirilmesi, işletilmesi, bakımı ve elden çıkarılması boyunca referans alınabilir. 20

21 ISO/IEC Süreç Kategorileri ve Grupları Temel Yaşam Döngüsü Süreçleri Kurumsal Yaşam Döngüsü Süreçleri Destek Yaşam Döngüsü Süreçleri Satın Alma Süreç Grubu (ACQ) ACQ.1 Satın Alma Hazırlığı ACQ.2 Tedarikçi Seçimi ACQ.3 Sözleşme ACQ.4 Tedarikçi İzleme ACQ.5 Müşteri Kabulü Tedarik Süreç Grubu (SPL) SPL.1 Tedarikçi Teklifi SPL.2 Ürün Yayımı SPL.3 Ürün Kabul Desteği Mühendislik Süreç Grubu (ENG) ENG.1 Gereksinim Çıkarma ENG.2 Sistem Gereksinimleri Analizi ENG.3 Sistem Mimari Tasarımı ENG.4 Yazılım Gereksinim Analizi ENG.5 Yazılım Tasarımı ENG.6 Yazılım İnşa ENG.7 Yazılım Tümleştirme ENG.8 Yazılım Sınama ENG.9 Sistem Tümleştirme ENG.10 Sistem Sınama ENG.11 Yazılım Yükleme ENG.12 Yazılım ve Sistem Bakımı Yönetim Süreç Grubu (MAN) MAN.1 Kurumsal Uyum MAN.2 Kurumsal Yönetim MAN.3 Proje Yönetimi MAN.4 Kalite Yönetimi MAN.5 Risk Yönetimi MAN.6 Ölçme Süreç İyileştirme Süreç Grubu (PIM) PIM.1 Süreç Tanımlama PIM.2 Süreç Değerlendirme PIM.3 Süreç İyileştirme Kaynak ve Altyapı Süreç Grubu (RIN) RIN.1 İnsan Kaynakları Yönetimi RIN.2 Eğitim RIN.3 Bilgi Yönetimi RIN.4 Altyapı Tekrar Kullanma Süreç Grubu (REU) REU.1 Varlık Yönetimi REU.2 Tekrar Kullanma Program Yönetimi REU.3 Alan Mühendisliği Destek Süreç Grubu (SUP) SUP.1 Kalite Güvence SUP.2 Doğrulama SUP.3 Geçerleme SUP.4 Müşterek Gözden Geçirme SUP.5 Denetleme SUP.6 Ürün Değerlendirme SUP.7 Belgeleme SUP.8 Konfigürasyon Yönetimi SUP.9 Sorun Çözüm Yönetimi SUP.10 Değişiklik Talep Yönetimi 21

22 Yol Haritası Satın Alan İçin Satın alan kurumun teknik şartnamesinde, geliştirmede uyulacak süreç standartlarıyla ilgili belirtimi, geliştirmenin kalitesini belirliyor. İş ürünleri uygulanan sürecin bir sonucu Süreç standartları, ürün standartlarını kullanmayı öneriyor Satın alan kurum şartnamede süreç standartlarını belirlerken aşağıdakileri de mutlaka tanımlamalı: Değerlendirme/iyileştirme modeli (ISO/IEC ya da CMMI), hangi süreçlerin değerlendirileceği (kapsam), sağlanması beklenen seviye Sözleşmede, geliştirme ve bakım boyunca, süreç ve ürün standartlarına uyulduğunu, ilgili gereklerin karşılandığını denetleyecek sistem kurulmalı Satın alma sürecinin, sorumluluklarının ve çıktılarının tanımı Ürün kalite özelliklerinin tanımı ve hedef değerleri Ürün ve süreç kalite güvence etkinlikleriile bunlara ilişkin kontrol kriterleri 22

23 Yol Haritası Tedarik Eden İçin Süreç yeteneğini belirleme ve iyileştirme için yönetimin kararı ve çalışmalar boyunca taahhüdü gerekiyor. Adım-1: Neredeyiz? Mevcut durumu değerlendirme Adım-2: Nereye gitmek istiyoruz? Boşluk analizi Adım-3: Nasıl gideceğiz? İş planlama Adım-4: İyileştirme çalışmaları Adım-5: Geçerleme ve yaygınlaştırma 23

24 Teşekkürler.. Sorularınız? 24