T.C. AKKİSE BELEDİYESİ

Transkript

1 T.C. AKKİSE BELEDİYESİ T.C. MEVLANA KALKINMA AJANSI TEKNİK DESTEK PROGRAMI HAZIRLAYAN Dosya No 26 Bu çalışma Mevlana Kalkınma Ajansı nın desteklediği Modern Kentleşmeye İlk Adım Projesi kapsamında hazırlanmıştır. İçerik ile ilgili tek sorumluluk Dolular Mimarlık ve Akkise Belediyesi ne aittir ve Mevlana Kalkınma Ajansı nın görüşlerini yansıtmaz.

2 İÇİNDEKİLER Amaç-Yöntem-Kapsam... 1 A. ANALİZ KENTİN ÜLKE VE BÖLGE İÇİNDEKİ YERİ Kentin Genel Tanımı, Coğrafi Konumu ve Bölgesindeki Yeri Yönetimsel Yapı ve İdari Bölünüş Ulaşım Ağındaki Yeri Bölgesel Nüfus Bölgesel Ekonomik Yapı Akkise Ekonomik Yapısı Kentsel Kademelenme ve Etki Alanları KENTİN MEKAN OLUŞUMU Tarihi Gelişim Mekansal Gelişim Kent Estetiği ve Kent İmajı FİZİKSEL YAPI VE ÇEVRESEL KAYNAKLAR Genel Jeomorfoloji Ve Topografik Yapı Bitki örtüsü İklim Verileri Jeolojik Etüt Raporu Bölgesel Jeoloji İnceleme Alanının Jeolojisi: Zemin Ve Kaya Türlerinin Jeoteknik Özellikleri Su Durumu Afet ve Deprem Durumu İnceleme Alanının Yerleşime Uygunluk Açısından Değerlendirilmesi Sonuç ve Öneriler DSİ Etütü: Orman Durumu Toprak Kabiliyeti II

3 3.11. Koruma Alanları ve Tescilli Yapılar KENTSEL NÜFUS VE DEMOGRAFİK YAPI Akkise ve Çevre Yerleşmelerin Kentsel Nüfus Gelişimi Kente Göç Kentten Dışa Göç Nüfusun Mekansal Gelişimi Nüfusun Yapısı SOSYAL YAPI EKONOMİK YAPI Tarım ve Hayvancılık Hizmetler Sektörü Resmi Kurumlar Eğitim Durumu Sağlık Tesisi Ticaret Ulaşım Sanayi Sektörü KENTSEL ALAN KULLANIMI VE ALT YAPI Konut Yerleşme Alanları Ticaret Alanları Kentsel Sosyal Donatı Eğitim Tesisleri Sağlık Tesisleri İdari Hizmetler Dini Tesisler Kentsel Ulaşım ve Teknik Altyapı Yol Durumu İçme Suyu Elektrik Kanalizasyon Çöp Haberleşme III

4 8. MÜLKİYET DURUMU Mülkiyet Durumu Kentsel Arazi Değerleri FİNANSMAN ANALİZİ VE GELİŞME EĞİLİMLERİ Finansman Analizi Ruhsatlar IV

5 TABLOLAR Tablo 1: Konya İli Genel İdari Yapısı... 5 Tablo 2 : Akkise Beldesi nin Önemli Merkezlere Uzaklıkları... 7 Tablo 3: Akkise Beldesi nin Yakın Merkezlere Uzaklıkları... 7 Tablo 4: Bölgelerin Kentsel ve Kırsal Nüfusları ve Nüfus Artış Hızları Tablo 5: Bölgedeki İllerin Kentsel ve Kırsal Nüfusu ve Yıllık Nüfus Artış Hızı Tablo 6: 2000 yılı Konyaa İli ve İlçeleri Nüfusları Tablo 7: Konya İli ve İlçeleri Nüfusları Tablo 8: Konya İli ve İlçeleri Nüfus İndeksi Tablo 9: Konya İli ve İlçeleri Nüfus Artış Hızları.. 17 Tablo 10: Akkise Beldesi Nüfusları ve Nüfus Artış Hızları Tablo 11: Meteorolojik Veriler Tablo 12: Ahırlı ve Çevre Merkezlerin Kentsel Nüfus Dağılımı Tablo 13: Kentsel Nüfus İndeksi Tablo 14: Akkise Beldesi Nüfusları ve Nüfus Artış Hızları Tablo 15: 2007 Yılı İtibariyle Nüfusun Mahallelere Göre Dağılımı Tablo 16: Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Tablo 17 : Çalışanların Sektörel Dağılımı Tablo 18: Resmi Kurumlarda Çalışanlar Tablo 19: Ticaret Tablo 20: Mevcut Kentsel Alan Kullanım Tablosu Tablo 21: Mahallelere Ait Yoğunluklar ve TAKS, KAKS Değerleri Tablo 22: Mülkiyet Dağılımı Tablo 23: Gelir-Gider Tablosu GRAFİKLER: Grafik:1 Rüzgar Gülü Grafik:2 Sıcaklık Değişimi Grafik:3 Yağış Miktarı Grafik:4 Ortalama Nem Miktarı Grafik:5 Ortalama Buhar Basıncı Grafik:6 Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı V

6 HARİTALAR Harita No Harita Adı 1 Ülke ve Bölgesindeki Yeri 2 İl İdari Bölünüş 3 İlçe İdari Bölünüş 4 Ulaşım Ağındaki Yeri 5 Önemli Merkezlere Uzaklıklar 6 Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Demiryolu Şeması 7 Etki Alanları ve Kademelenme 8 Tarihi Gelişim 9 Sit Alanları ve Korunacak Yapılar 10 Morfoloji 11 Eğim Durumu 12 Bitki Örtüsü 13 Orman Durumu 14 Jeolojik Yapı 15 Türkiye Deprem Durumu 16 D.S.İ Durumu 17 Toprak Kabiliyeti 18 Merkez Analizi 19 Hamzalar Mahallesi Konut Doku Analizi 20 Hengene Mahallesi Konut Doku Analizi 21 Çukurbucak Mahallesi Konut Doku Analizi 22 Kurtlar Mahallesi Konut Doku Analizi 23 Mahalle Sınırları ve Yoğunluklar 24 Yapı Kalitesi 25 Yapı Cinsleri 26 Kat Adetleri 27 Sosyal Donatı 28 Karayolu Geçişi 29 Yol Kalitesi ve Kademelenme 30 Enerji Durumu 31 Mülkiyet Durumu (Arazi Sahipliliği) 32 Arazi Fiyatları 33 Kent Karakter Haritası VI

7 AKKİSE (KONYA) MODERN KENTLEŞMEYE İLK ADIM PROJESİ AMAÇ-KAPSAM-YÖNTEM Konya İli, Ahırlı İlçesi ne bağlı olan Akkise Beldesi nde, 1956 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. Ulusal Eğitim İstatistikleri Veritabanı tarihi itibariyle güncellenen Tuik verilerine göre 2010 yılı nüfusu 3125 kişi (TUİK) olan beldenin düzenli gelişmesini sağlayacak imar planının daha rahat uygulanabilmesi amacıyla teknik destek gereksinimi olmuştur. Yapılacak olan imar planı ile beldenin mevcut planlarının revize edilmesi yanı sıra sosyo-ekonomik gelişmesinin de planlanması hedeflenmiştir. Akkise (Konya) imar planı araştırması, yerleşmenin sosyo-ekonomik ve fiziki bilgilerinin ortaya çıkartılmasını ve planlamayı yönlendirecek şekilde değerlendirilip bir senteze ulaşılmasını amaçlamaktadır. Fiziki planlama için yapılacak araştırma ve değerlendirme çalışmaları, yerleşmenin bugünkü sosyo-ekonomik ve demografik durumunu geleceğe yönelik bir zaman perspektifi içinde değerlendirmek, gelişme potansiyelini, gelişme eğilimlerini ve bunu etkileyip yönlendiren eşik ve sınırlamaları belirlemek, yerleşmenin gelecekte, plan dönemi sonunda erişeceği sosyo-ekonomik yapı ve nüfus düzeyini, gerçeğe uygun olarak kestirmek ve buna dayalı mekansal gereksinimleri ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma ve değerlendirme çalışmaları başlıca; Arazi kullanma bilgileri (1/2000 ölçekli), Mülkiyet durumu ve arazi sahipliliği, Sosyal araştırmalar (aile anketleri), Kentsel sosyal altyapının yeterliliği, ( resmi kurum, eğitim ve sağlık kurumları anketleri 1/1), Ekonomik yapıya ilişkin veriler (işyeri anketleri 1/1) Projemizin genel amacı yerel yönetimlerin temel sorumluluk alanı olan kentlerin sağlıklı ve sürdürülebilir gelişmesi yolu ile bölge halkının yaşam kalitesinin artırılmasıdır. Özel amacımız ise Akkise ilçesinde modern kentleşme ve kentlilik bilincinin artırılması için sosyal donatı alanlarının planlanması, park bahçe ve yeşil alanların oluşturulması, yolların sıhhileştirilmesi 1

8 projelerinin hazırlanmasıdır. Türk belediyecilik anlayışı tarihsel süreç içinde zaman ve çevre şartlarına bağlı olarak zorlu bir değişim yaşamakta, temel hizmet düzeyini aşmış belediyeler kente ve kentliye olan yükümlülüklerini yeniden tanımlamaktadırlar. Sosyal belediyecilik yaklaşımının gelişmesiyle birlikte ve Avrupa Birliği sürecinde yerel yönetim düşüncesi de kabuk değiştirmekte ve daha sorumlu daha demokratik ve daha katılımcı bir yöne doğru akmaktadır. Demokratik katılım ve denetim mekanizmalarının doğru işletilmeye başlanmasıyla Türk belediyeleri kamusal hizmetlerin sunumunda yaşanan değişime daha kolay ayak uydurur hale gelecektir. Bölgesel ve yerel farklılıkların belediyeler üzerindeki etkileri baki kalmak koşuluyla belediyelerin yerel kalkınma sürecinde önemli birer aktör olarak ortaya çıkacağı şimdiden görülmektedir. Bu teklif, 2008 yılından bu yana Akkise Belediyemizin uygulamayı öngördüğü kent yönetimi konusunda sürdürdüğü teorik çalışmalardan elde edilen bilgi ve birikimin Mevlana Kalkınma Ajansı ile paylaşılması amacıyla hazırlanmıştır. Umudumuz, günümüzde hızla süren küreselleşme ve yerelleşme süreçlerinde önemi daha da artan kırsal alanlarımızın ülkemiz ve milletimiz adına daha üstün başarılara imza atmasına katkı sağlayabilmektir. 2

9 A. ANALİZ 1. KENTİN ÜLKE VE BÖLGE İÇİNDEKİ YERİ 1.1. Kentin Genel Tanımı, Coğrafi Konumu ve Bölgesindeki Yeri Konya ili Anadolu Yarımadası'nın ortasında bulunan İç Anadolu Bölgesi'nin güneyinde, İç Anadolu'nun yüksek düzlükleri üzerine rastlar. Güney ve güneybatı kesimleri Akdeniz bölgesine dahildir. (Bkz:Harita No:1 Ülke ve bölge içindeki yeri ) Konya ili, kuzeyden Ankara, batıdan Isparta, Afyonkarahisar, Eskişehir; güneyden, Mersin, Karaman, Antalya, doğudan, Niğde, Aksaray illeri ile çevrilidir. Konya, coğrafi olarak 36 41' ve 39 16' kuzey enlemleri ile 31 14' ve 34 26' doğu boylamları arasında yer alır. Yüzölçümü km2 (göller hariç)'dir. Bu alanı ile Türkiye'nin en büyük yüzölçümüne sahip olan ilidir. Ortalama yükseltisi 1016 m'dir. İl topraklarının yeryüzü şekillerine göre dağılımında, en fazla alana sahip yeryüzü şekli ova ve platolardır. Ovaların tabanlarında yer alan çukur kısımlarında kapalı havzalar oluşmuştur. Yükseltiler az yer tutar, genellikle ilin güneyinde toplanmıştır. Ovalar, platolarla birbirinden ayrılmıştır. Platolar akarsular tarafından fazla derin parçalanmamıştır. Açık havza kısımları da vardır enlem, boylamları arasında yer alan Akkise Beldesi nin bağlı bulunduğu Ahırlı İlçesi, Suğla Gölünün doğusunda yavaş yavaş yükselen bir set üzerinde kurulmuştur. Güneyinde Toros sıra dağları uzanır. Doğusunda Bozkır, batısında Yalıhüyük ve Seydişehir İlçeleri, kuzeyi Akören İlçeleri ile çevrilidir. Akkise Belde merkezi, yönetsel açıdan bağlı bulunduğu Konya İl merkezine 85 km, bağlı bulunduğu ilçe olan Ahırlı İlçesi ne ise 20 km uzaklıkta yer almaktadır. Akkise Beldesi Ahırlı İlçe merkezinin kuzey doğusunda bulunmaktadır. (Bkz.Harita No:4 İlçe İdari Bölünüş ). 3

10 Akkise Beldesi ne ulaşım, Konya-Seydişehir Karayolu ( 130 km) veya Konya-Akören karayolu ( 85 km) ile sağlanmaktadır. Belde nin Seydişehir ve Bozkır a uzaklığı 36 km dir. Asfalt olan Seydişehir-Bozkır karayolu Akkise Beldesi ne gidiş gelişte önemli bir bölümü teşkil etmektedir. Ayrıca Kumluca - Akviran Hatunsaray hattından da Konya ya bağlanan yol vardır. Akkise Beldesi genel olarak engebeli ve kuzeydoğudan-güneybatıya doğru alçalan bir arazi parçası üzerine kuruludur. Yakın çevredeki en önemli düzlük güney batıda kalan Suğla Gölü kuru yatağıdır. Belde nin 2 km. kuzeyinde Kepez Tepe si 1360 m. 2 km. kuzeydoğudaki Akkise Korusu ise 1580 m. yüksekliğinde yer almaktadır. Akkise yerleşmesinin iklimine baktığımızda; bağlı bulunduğu iklim olarak Akdeniz iklimine geçiş özelliği sunar. Yazları sıcak ve kurak, kışlar nispeten ılık ve yağışlıdır. Yaz ayları ortalama sıcaklığı 22 C, kışları ortalama sıcaklığı 11 C civarındadır. Yıllık yağış ortalaması kg arasındadır. (Konya Meteoroloji Müdürlüğü, 2010 ) 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre nüfusu kişidir. Ulusal Eğitim İstatistikleri Veritabanı tarihi itibariyle güncellenen Tuik verilerine göre 2010 yılı nüfusu 3125 kişi (TUİK) dir. Akkise yerleşmesinin kırsal bir yapıya sahip olmasının bir sonucu olarak; ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır Yönetimsel Yapı ve İdari Bölünüş Konya İli ne ait Karatay, Selçuklu, Meram, Ahırlı, Akören, Akşehir, Altınekin, Beyşehir, Bozkır, Çeltik, Cihanbeyli, Çumra, Derbent, Derebucak, Doğanhisar, Emirgazi, Ereğli, Güneysınır, Hadim, Halkapınar, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karapınar, Kulu, Sarayönü, Seydişehir, Taşkent, Tuzlukçu, Yalıkhüyük, Yunak olmak üzere 31 adet ilçe ve 612 tane köy bulunmaktadır. (Bkz:Harita No:3 İl İdari Bölünüş). Akkise Beldesi nin bağlı bulunduğu Ahırlı İlçesinin Ulusal Eğitim İstatistikleri Veritabanı tarihi itibariyle güncellenen Tuik verilerine göre kişi olup, nüfus büyüklüğü kriteri açısından Konya İli nin 28. büyük ilçesidir. Ahırlı İlçesi nde Ahırlı Belediyesi nin yanı sıra sadece 1 adet belde belediyesi (Akkise ) bulunmaktadır. 4

11 1956 yılında belediye teşkilatının kurulduğu Akkise yerleşmesinde 4 adet mahalle birimi bulunmaktadır. Bunlar Hamzalar, Kurtlar, Çukurbucak, Hengene mahalleleridir. Tablo 1: Konya ili Genel İdari Yapısı İlçeler Merkeze Uzaklık (km) Kuruluş Yılı Belediye Sayısı Köy Sayısı Mahalle Sayısı Yüz ölçümü (Km 2 ) İl Yüzölçümü ne Oranı (%) Nüfus (kişi) Nüfus Yoğ. Kişi/ha Rakım (m) Karatay ,978 5,2 214,589 9, Selçuklu ,056 5,4 348,276 15, Meram , ,876 12, Ahırlı ,9 14,254 0, Akören ,2 17,230 0, Akşehir ,2 114,918 5,1 995 Altınekin ,106 2,8 23, Beyşehir ,721 4,5 118,144 5, Bozkır ,489 3,9 55,067 2, Çeltik ,6 14,460 0,6 850 Cihanbeyli ,109 10,8 75,871 3,5 980 Çumra , ,576 4, Derbent ,2 14,372 0, Derebucak ,3 19,053 0, Doğanhisar ,1 36,162 1, Emirgazi ,2 14,698 0,7 962 Ereğli ,189 5,7 126,116 5, Güneysınır ,1 25,890 1, Hadim ,4 59,941 2, Halkapınar ,2 6,255 0, Hüyük ,1 52,110 2, Ilgın ,394 3,7 75,681 3, Kadınhanı ,844 1, Karapınar ,840 4,9 55,734 2,5 995 Kulu ,521 4,1 72,279 3,2 989 Sarayönü ,088 2,8 36,525 1, Seydişehir ,207 5,8 85,456 3, Taşkent ,2 46,397 2, Tuzlukçu ,6 9,873 0, Yalıhüyük ,3 5,575 0, Yunak ,001 7,8 41,506 1, Toplam , ,00 2,192,16 100,00 - Kaynak:

12 1.3 Ulaşım Ağındaki Yeri Konya İli ülkemizin ana ulaşımını sağlayan doğu-batı ve kuzey-güney yönlerinde uzanan karayolu bağlantıları ile önemli bir kavşak noktası halindedir. İlin, kuzey komşusu olan Ankara ile bağlantısı, Konya'dan başlayan ve Cihanbeyli ile Kulu İlçe merkezlerinden geçerek başkente ulaşan yol ile sağlanmaktadır. Konya İlini Akdeniz kıyılarına en kısa mesafeden bağlayan Konya-Seydişehir- Antalya yolunun (323 km.) 1996 yılında trafiğe açılmasıyla, Konya İli nin karayolu ulaşımında önemi artmıştır. Ayrıca, Konya ilinde karayolu, demiryolu ve havayolu ulaşımından da yararlanılmaktadır. Karayolu: Konya ilinin diğer illerle bağlantıları ve uzaklıkları; Konya-Karaman-Mut-Silifke-Mersin 343 km., Konya-Karapınar-Ereğli-Ulukışla-Pozantı-Adana 356 km., Konya-Obruk-Aksaray-Nevşehir- Kayseri 327 km., Konya-Kadınhanı-Ilgın-Akşehir-Çay-Afyon 223 km., Konya-Beyşehir- Ş.Karaağaç-Isparta-Antalya 401 Km.'dir. Ahırlı nın, Konya İl Merkezi, Seydişehir ve Bozkır ilçelerine bağlantıları asfalt karayolu ile yapılmaktadır. İlçeye ve diğer yerleşmelere ulaşım, yılın 4 mevsiminde sağlanmaktadır.ahırlı İlçesi ve Akkise nin ulaşım sorunu yoktur. Yerleşmenin; ülkenin önemli merkezleri ve il merkezi ile olan ulaşım bağlantıları Bozkır ve Seydişehir İlçeleri nden sağlanmaktadır. Bu ilçelerin otobüs terminalinden ülkenin büyük bir kesimine (İç Anadolu, Akdeniz) ulaşım bağlantısı vardır. Diğer bağlantılar (Karadeniz Bölgesi, Doğu ve Güneydoğu Anadolu, Ege, Marmara) için Konya il merkezi kullanılmaktadır. Yerleşmenin önemli merkezlere ve yakın çevresine olan uzaklıklar Tablo 2 de verilmektedir. 6

13 Akkise yerleşiminin il merkezine 85 km lik bir mesafede bulunmaktadır. Beldeden sabah gidiş ve aksam dönüş olmak üzere Bozkır ve Seydişehir e araçlar kalkmaktadır. Belde ye Konya merkezden ulaşım iki farklı yolla yapılabilmektedir. Birincisi Konya-Seydişehir-Ortakaraören üzerinden sağlanmakta olup 95 km dir. İkinci ulaşım yolu ise Konya-Akören karayoluyla (85 km) sağlanmaktadır. Konya merkezle günlük ilişkilerde genelde bu yol güzergahı kullanılmaktadır. Yerleşmeye ulaşımın sağlandığı karayolunun tamamı asfalt olup, yaz kış açıktır. (Bkz.Harita No:5 Ulaşım AğındakiYeri ) Akkise Beldesi nin Konya ilçe merkezlerine ve ülke içinde bazı kent merkezlerine olan karayolu uzaklıkları Tablo 2 de ve Harita No.6 Önemli Merkezlere Uzaklıklar paftasında verilmiştir. Tablo 2 : Akkise Beldesi nin Önemli Merkezlere Uzaklıkları İLİN ADI KONYA (km) AKKİSE (km) KONYA 85 ANKARA İSTANBUL İZMİR ADANA SAMSUN ISPARTA AKSARAY KAYSERİ KARAMAN ANTALYA VAN Tablo 3 : Akkise Beldesi nin Yakın Merkezlere Olan Uzaklıkları YERLEŞMENİN ADI AKKİSE (km) AHIRLI 20 AKÖREN 33 BOZKIR 35 ÇUMRA 79 SEYDİŞEHİR 33 YALIHÖYÜK

14 Demiryolu Konya yı Güney ve Güneydoğuyu Batıya ve İstanbul'a bağlayan demiryolu, Konya ilinden geçer. Her gün karşılıklı olarak Konya-Haydarpaşa arası Meram Ekspresi, Ereğli-Konya-Haydarpaşa arası İçanadolu Mavi Treni, haftanın üç günü (Salı, Perşembe, Pazar) ise Haydarpaşa-Konya-Gaziantep arasında Toros Ekspresi sefer yapmaktadır. Bu ekspres trenlerin yanı sıra karşılıklı olarak hergün; Konya-Karaman-Ulukışla-Niğde arasında Ray Otobüsü, Konya-Eskişehir arasında Karma Yolcu Treni ve Eskişehir-Konya-Diyarbakır arasında Posta Treni sefer yapmaktadır. (Bkz.Harita 7: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Demiryolu Şeması) Demiryolu ulaşımı konusunda bir başka konu da, Konya-Ankara arası hızlı tren projesidir yılı sonunda tamamlanması düşünülen bu projenin tamamlanmasıyla birlikte Konya-Ankara arası mesafe 1 saat 15 dakikaya inecek ve Konya tren ulaştırmacılığı konusunda önemli bir merhale kat etmiş olacaktır. 8

15 Harita 6:Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Demiryolu Şeması Kaynak: 9

16 Havayolu Konya Hava Meydanı 2000 yılında hizmete girmiş olup sivil-askeri kategoridedir, şehre uzaklığı 18 km dir.01r/19l ve 01L/19R pistleri 3350x45 boyutlarında olup, beton-asfalt kaplamadır. Yolcuya açık alanlar 2650 m2 olup araç kapasitesi 278 dir. Konya Havaalanından her gün karşılıklı sabah akşam olmak üzere İstanbul a 2 sefer düzenlenmektedir. 10

17 1.4. Bölgesel Nüfus Akkise Beldesi nin bağlı olduğu Konya İli 2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre toplam nüfusu dir. Konya İli, Türkiye toplam nüfusunun ( kişi), % 3,2'lik bir bölümünü oluşturmaktadır. Konya İli toplam nüfusunun % 59 u ( kişi) kentsel alanlarda, % 41 i ( kişi) ise kırsal alanlarda yaşamaktadır. Türkiye genelinde ise bu oran % 64 ü ( kişi) kentsel alanlarda, %36 sı ise ( kişi) kırsal alanlarda yaşamaktadır. 38,257 km 2 lik yüzölçümüyle, ülke topraklarının % 4,6 sını kaplamakta olan Konya da 1990 yılında km² ye düşen kişi sayısı 47 kişiyken, 2000 yılında km² ye düşen kişi sayısı 57 kişiye yükselmiştir. Tablo 4: Bölgelerin Kentsel ve Kırsal Nüfusları ve Nüfus Artış Hızları ( ) Nüfus Artış Hızı Bölgeler Toplam Kentsel Kırsal Toplam Kentsel Kırsal Toplam Kentsel Kırsal Türkiye ,70 12,45-25,97 Marmara ,01 48,17-33,96 Ege ,64 12,52-23,50 Akdeniz ,62 12,48-21,37 İç Anadolu ,78 10,89-45,42 Karadeniz ,61-2,76-29,91 Doğu Anadolu ,91-1,66-8,58 Güneydoğu Anadolu ,29 12,29-3,98 Kaynak: (DİE, ). İç Anadolu Bölgesi nde gelişen ekonomi ve istihdama rağmen bölgede kentsel nüfusun arttığı ancak kırsal nüfusun azaldığı görülmektedir. Bunun bir göstergesi olarak da yılları arasında Tablo 4 de görüldüğü gibi İç Anadolu Bölgesi 2010 yılı nüfus verilerine göre Türkiye genelindeki 7 coğrafya bölgesi içinde, toplam nüfus açısından ikinci sırada yer almaktadır. 11

18 İller Tablo 5: Bölgedeki İllerin Kentsel ve Kırsal Nüfusu ve Yıllık Nüfus Artış Hızı ( ) Sayım Yılı (1) Yıllık Nüfus Artış Hızı Toplam Kentsel Kırsal Toplam Kentsel Kırsal Toplam Kentsel Kırsal Türkiye ,70 12,45-25,97 Konya ,13 11,20-39,66 Ankara ,60 12,74-70,88 Eskişehir ,69 12,01-42,60 Kayseri ,36 40,30-45,74 Sivas ,16-0,96-35,44 Yozgat ,60-13,97-41,15 Nevşehir ,10 11,02-23,70 Karaman ,94 11,51-27,19 Aksaray ,06 11,50-21,54 Çankırı ,49-21,28-43,42 Kırşehir ,86 4,76-35,24 (1) 2000 Genel Nüfus Sayımının kesin sonuçları, 2010 Genel Nüfus Sayımı günündeki idari bölünüşe göre yeniden düzenlenmiştir. Kaynak: (DİE, ). Tablo 4 de, Bölgedeki il merkezlerine ait 2000 ve 2010 yılları nüfus sayımlarına ait, kentsel, kırsal nüfusu ve yıllık nüfus artış hızları verilmektedir yılında nüfusu olan Konya İli, yıllık -9,13 nüfus artış hızıyla 2010 yılında kişilik nüfusa ulaşmıştır. Bunun doğal sonucu olarak nüfus büyüklüğü açısından İç Anadolu Bölgesindeki en fazla nüfusa sahip ikinci şehir özelliğini korumuştur. 12

19 Tablo 6: 2010 yılı Konya İli ve İlçeleri Nüfusları İlçeler Kent Yüzde Kır Yüzde Toplam Akşehir , , Beyşehir , , Bozkır , , Cihanbeyli , , Çumra , , Doğanhisar , , Ereğli , , Hadim , , Ilgın , , Kadınhanı , , Karapınar , , Kulu , , Sarayönü , , Seydişehir , , Yunak , , Akören , , Altınekin , , Derebucak , , Hüyük , , Karatay , , Meram , , Selçuklu , , Taşkent , , Ahırlı , , Çeltik , , Derbent , , Emirgazi , , Güneysınır , , Halkapınar , , Tuzlukçu , , Yalıhüyük , , Toplam , , Kaynak: (DİE,2010). Konya İli nin 2010 yılı kentsel nüfus sayımı sonuçlarına göre en kalabalık ilçesi kişi ile Merkez ilçe(karatay, Meram, Selçuklu) olup, en az nüfusa sahip ilçesi ise kişi ile Yalıhüyük ilçesidir. Akkise Beldesi nin idari açıdan bağlı bulunduğu Ahırlı İlçesi ise kişi nüfusu ile Konya İli içinde en az nüfusa sahip 3. ilçedir(tablo 6). 13

20 Ahırlı İlçesi nin kırsal karakteristiği Akkise Beldesi nin nüfus yapısına da yansımıştır. Belde de kırsal nüfusun fazla olması, yerleşmenin ekonomisini de şekillendirmiş, tarım ve hayvancılık sektörünü ön plana çıkarmıştır. Tablo 7: Konya İli ve İlçeleri Nüfusları ( ) İlçeler Merkez ilçe Karatay** Meram** Selçuklu** Ahırlı* Akören* Akşehir Altınekin* Beyşehir Bozkır Cihanbeyli* Çeltik* Çumra Derbent* Derebucak* Doğanhisar Emirgazi* Ereğli Güneysınır* Hadim Halkapınar* Hüyük* Ilgın Kadınhanı Karapınar Kulu Sarayönü Seydişehir Taşkent* Tuzlukçu* Yalıhüyük* Yunak Konya İli Kaynak: DİE 1975, 1980, 1985, 1990, 2000, 2010 Yılları Genel Nüfus Sayımı Sonuçları (1997 yılı nüfus sayımı iptal edildiği için tabloda yer almamıştır.) * İşaretli Olan İlçeler 1985 Yılı Sonrasında İlçe Statüsüne Kavuşmuştur. ** İşaretli Olan İlçeler 1989 yılında ilçe Statüsüne Kavuşmuş olup Merkez ilçe Olmuşlardır. 14

21 Konya İli nin 1975 yılındaki nüfusu kişi iken; il son 35 yıl içerisinde tüm Türkiye de görülen gelişimin bölgeye yansıması, bölgenin stratejik konumunun iyi olması, sanayisinin gelişmesiyle yeni istihdam olanaklarına kavuşmasıyla, artarak 2010 yılında kişiye ulaşmıştır (Tablo 7) yılından sonra ilçe statüsüne kavuşan Ahırlı İlçesi nin nüfusu, 1990 yılına kadar azalırken, bu yıldan sonra artış göstermiş ve 1990 yılında kişi olan nüfus, 2000 yılında kişiye yükselmiştir yılından 2010 yılına kadar nüfusun Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminin gelmesiyle beraber gerçek nüfus 5519 kişi olması, nüfusun azaldığını göstermektedir. (Tablo 7). Konya İli ve ilçelerinin nüfus indekslerine baktığımızda, Konya İli nde 1975, 1980 yıllarında artmış, 1985, 1990 azalmış ve 2000 yılına kadar ise nüfusun tekrar arttığı ve 2010 yılına kadar tekrar azaldığı görülmüştür yılı nüfusu 100 değerinde kabul edilmiş ve diğer yılların indeksi buna göre hesaplanmıştır yılında 100 değerinde olan nüfus indeksi 1980 yılında 110, 1985 yılında 125, 1990 yılında 124 ve 2000 yılında 155, 2010 yılında ise 91 değerine ulaşmıştır (Tablo 8). Ahırlı İlçesi nde de 1990 yılı nüfus indeksi 100 değerinde kabul edilmiş ve Konya İli gibi 2000 yılına kadar artış gösterdiği, 2010 yılına kadar nüfus indeksinin düştüğü görülmüştür yılında 100 değerinde kabul edilen nüfus indeksi, 2000 yılında 134 değerine 2010 yılında ise 52 değerine düşmüştür. (Tablo 8). 15

22 Tablo 8: Konya İli ve İlçeleri Nüfus İndeksi ( ) İlçeler Merkez ilçe Karatay** Meram** Selçuklu** Ahırlı* Akören* Akşehir Altınekin* Beyşehir Bozkır Cihanbeyli Çeltik* Çumra Derbent* Derebucak* Doğanhisar Emirgazi* Ereğli Güneysınır* Hadim Halkapınar* Hüyük* Ilgın Kadınhanı Karapınar Kulu Sarayönü Seydişehir Taşkent* Tuzlukçu* Yalıhüyük* Yunak Konya İli Kaynak: Büro Çalışması(1997 yılı nüfus sayımı iptal edildiği için tabloda yer almamıştır.) *1975 yılı nüfus verileri 100 değerinde kabul edilmiştir. ** işaretli olan ilçeler 1985 yılı sonrasında ilçe statüsüne kavuşmuştur. Bu nedenle 1990 yılı indeksi 100 kabul edilmiştir. ** İşaretli Olan İlçeler 1989 yılında ilçe Statüsüne Kavuşmuş olup Merkez ilçe Olmuşlardır

23 İlçeler 5 Yıllık (%) Yıllık (%) 5 Yıllık (%) Yıllık (%) 5 Yıllık (%) Yıllık (%) 10 Yıllık (%) Yıllık (%) 10 Yıllık (%) Yıllık (%) Merkez ilçe 26,81 2,6 21,18 2,1 13 1, Karatay** 23,88 2, Meram** 22,61 2, Selçuklu** 51,32 5, Ahırlı* 29,87 2, Akören* 1,58 0, Akşehir 6,3 1,2 0,5 0,1 1,9-0,38 19,44 1, Altınekin* 34,88 3, Beyşehir -3,7-0,74 5,7 1,14-1,8-3,6 23,13 2, Bozkır -12 2,4 3,3 0, ,4 8,70 0, Cihanbeyli -49 9,8 8,12 0, Çeltik ,2 1,64 3,00 0, Çumra 0,6 0, ,8-11 2,2 32,98 3, Derbent* -9,44-0, Derebucak* 17,04 1, Doğanhisar -0,74 5,93 3,6 0, ,6 5,93 0, Emirgazi* -4,33-0, Ereğli 10,7 5,1 9,9 1,68-10,6 2,3 7,63 0, Güneysınır* 34,73 3, Hadim 0,22 51, , ,25 5, Halkapınar* -12,68-1, Hüyük* 42,61 4, Ilgın 1,2-0, ,2-0,28-0, Kadınhanı 3,2 0,64 9,3 1,8 4,6 0,92-7,64-0, Karapınar 14,5 2,8 9,9 1, ,1 23,06 2, Kulu 12 2,4 11,1 2,2 3,7 7,4 24,25 2, Sarayönü 12 2,4 11 2,1 3,7 7,4 4,69 0, Seydişehir 7 1, ,3 1,8 2,65 0, Taşkent* 44,43 4, Tuzlukçu* -9,05-0, Yalıhüyük* 27,18 2, Yunak 13 2,6 8-1, ,4-2,57-0, Konya İli 9,8 1,9 13 2,6-0,9-0,18 22,37 2, Tablo 9: Konya İli ve İlçeleri Nüfus Artış Hızları ( ) Kaynak: DİE genel nüfus sayımı sonuçları(1997 yılı nüfus sayımı iptal edildiği için tabloda yer almamıştır.) * işaretli olan ilçeler 1985 yılı sonrasında ilçe statüsüne kavuşmuştur. ** İşaretli Olan İlçeler 1989 yılında ilçe Statüsüne Kavuşmuş olup Merkez ilçe Olmuşlardır. 17

24 Akkise Beldesi nin nüfusu, 1997 yılında yapılan sayıma göre kişidir yılında yapılan nüfus sayımı sonucunda ise kişiye ulaşmıştır. Yerinde yapılan inceleme sonucunda 2007 yılı nüfusu 3481 kişi, 2010 yılında ise 3125 olarak tespit edilmiştir. Tablo 10: Akkise Beldesi Nüfusları ve Nüfus Artış Hızları Artış Hızı Mutlak Artış Artış Hızı Mutlak Artış Yıllar Nüfus 5 Yıllık 5 Yıllık Yıllık Yıllık (%) (Kişi) (%) (Kişi) , , , , , , , , , ,2-162 Kaynak: TUİK verileri 18

25 1.5. Bölgesel Ekonomik Yapı Tarım ve Hayvancılık Konya da iktisadi hayatın temelini tarımsal faaliyetler teşkil etmektedir. Fakat son yıllarda sanayi alanında da büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Bu durum Konya nın, Türkiye de tahıl ambarı olma görünümünü değiştirerek bir sanayi merkezi olma konumuna getireceği görülmektedir. Konya ilinin toplam yüz ölçümü km 2 olup bunun hektar alanında tarım yapılmaktadır. Tarıma elverişli arazinin ise hektarı sulanmakta olup, KOP ( Konya Ovaları Projesi ) ile sulanması planlanan arazi miktarı ise hektardır. Tarıma elverişli arazinin % 88 inde kuru tarım yapılırken ancak % 12 gibi çok küçük bir oranında sulu tarım yapılabilmektedir. Konya da buğday ve arpa üretimi 2005 yılında ton olarak gerçekleşmiş olup ilin tarla ürünleri arasında önemli bir yere sahip olmuştur. Bunları sırayla nohut ve kurufasulye izlemektedir. Konya da en çok üretimi yapılan meyve yıllık ortalama tonluk üretim (2006) ile elma üretimidir yılında gerçekleştirilen elma üretimi ise ton olarak gerçekleşmiştir. Bunun yanı sıra kiraz, vişne, kayısı, armut yetiştirilen diğer meyvelerdir. İl de en çok üretimi yapılan sebze yıllık ortalama tonluk üretim (2006) ile domates üretimidir yılında gerçekleştirilen domates üretimi ise ton olarak gerçekleşmiştir. Havuç, salatalık ve ıspanak yetiştirilen diğer sebzelerdir. Konya da Tarım İl Müdürlüğünün 2004 yılı verilerine göre İl de yapılan hayvancılıktan toplam ton et üretimi gerçekleştirilirken ton da süt üretimi gerçekleştirilmiştir. Yine 2004 yılı için hayvansal üretim anlamında ton bal üretimi ve ton da yapağı üretimi gerçekleştirilmiştir. Turizm Turizm açısından zengin bir çeşitliliği olan Konya, özellikle Türk - İslam Kültürüne ait eşsiz eserlerle dolu bir ildir. Bu eşsiz eserleri ise turizm açısından, Konya ya özgü tabiat manzaraları tamamlamaktadır. Konya ve çevresi Anadolu'muzun en eski yerleşim yerlerinden biri olduğu gibi aynı zamanda insanlık tarihi için de çok önemli dokümanların ele geçtiği nadir merkezlerden biridir. 19

26 Konya ve milli kültürümüze büyük etkisi olan Mevlâna yaşayışı, hayat felsefesi ve dünya görüşü ile içinde yaşadığı geniş çevreye ışık tutmuştur. Yine Türk kültürüne büyük etkisi olan Yunus Emre'nin de insan sevgisine dayanan felsefesi orta çağın karanlık dünyasına kucak kucak sevgi sunmuştur. Türk Ulusunun geleneksel hazır cevaplılığını, güldürüleriyle yansıtan Nasreddin Hocamızda Türk halk kültürünün temsilcisi olarak milli kültürümüzün üzerinde etkisi olan bir kişidir. Nasreddin Hoca kendi kültürünü yaşadığı kendi çevresinden almış, kendi kültürü ile halk kültürünü kaynaştırarak yine halka sunmuştur. Konya ili inanç turizmi ve tarihi zenginlikler açısından oldukça gelişmiş bir il olmasına karşın, Akkise ve çevresinde turizme yönelik tarihi ve doğal güzellikler bulunmamaktadır. Sanayi ve Teknoloji Konya da sanayi faaliyetleri 1960 yıllarından itibaren istikrarlı bir gelişme göstermiştir. İlki 1971 yılında faaliyete giren Konya 1.Organize Sanayi Bölgesi 115 hektar alanı kaplar şekilde oluşturulmuş olup 87 iş yeri kapasitesi ile kurulmuştur. Aradan geçen 35 yıl içerisinde Konya da, organize sanayi bölgelerinin sayısı 13 e yükselirken bu organize sanayi bölgelerinin kapladığı toplam alan hektara yükselmiştir. İl de, 5 ve 5 den fazla işçi çalıştıran sanayi tesislerine baktığımızda, gıda sanayi 149 tesis sayısı ile ön sırada yer alan faaliyet kolunu oluştururken otomotiv yan sanayi 81 tesis sayısı ile ikinci sırada ve makine yedek parça sanayi de 73 tesis sayısı ile üçüncü sırada yer almaktadır. Konya sanayisinin belli tür ürünlere dayalı olmayıp oldukça geniş bir sektörel alanda üretim yapmaktadır. Makine sanayisinden kimyaya, tekstilden otomotiv yedek parçaya, elektrikelektronikten gıdaya, ambalajdan kağıt sanayine kadar oldukça değişik üretim alanlarında faaliyet göstermektedir. Böyle geniş bir ürün yelpazesine sahip Konya, geleceğin Silikon Vadisi olmaya da adaydır. Konya daki sanayicilerin % 64 ü ihracat yapmaktadır. Bu sayıya ürettiğini kendi ihraç edenlerin yanı sıra ihracata mal veren firmalar da dahildir yılında yapılan ihracat, 1 milyar ABD Dolarının üstündedir ve düzenli olarak artmaktadır. İhracatın % 60 ı Avrupa ülkelerine yapılmakta olup, sırasıyla Kuzey Afrika ve Ortadoğu Ülkeleri ile Uzak Doğu ve Latin Amerika ülkelerine 20

27 otomotiv yedek parça, mermer, makine, gıda, plastik ve diğer sınai ürünler ihraç edilmektedir. (Kaynak: Konya TSO 2006 yılı raporu) Ticaret Konya Ticaret odasına, sanayi odasına ve esnaf ve sanatkarlar odaları birliğine 2006 yılı verilerine göre toplam üyenin kayıtlı bulunduğu İl de, üye ticaret odası, üye sanayi odası ve de üye de Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğine kayıtlı üyelerdir. İl de 926 sı yapı kooperatifi olmak üzere adet kooperatif, adet anonim şirket ve adet de limitet şirket bulunmaktadır. Bunların yanı sıra Konya da ekonomik alanda faaliyet gösteren çok ortaklı sermaye kuruluşları bulunmaktadır. (Kaynak: Konya TSO 2006 yılı raporu) Madencilik Konya, maden varlığı açısından çeşitliliği olan bir kaynak yapısına sahiptir. İlin doğal kaynaklar potansiyelini, endüstriyel hammaddeler, enerji hammaddeleri ve sıcak su kaynakları oluşturmaktadır. Konya ili sınırları içerisinde Türkiye'nin en büyük alüminyum (boksit) ve magnezit yataklarının yanısıra, kömür, kil, çimento hammaddeleri, kurşun-çinko, barit madenleri ile önemli oranda yer altı suyu rezervleri bulunmaktadır. Alüminyum (boksit) yatakları Seydişehir ilçesi güneyinde Üst Kretase zaman aralığında karasal ayrışmalarla meydana gelmiştir. Magnezit yatakları ise Meram ilçesi sınırları içerisinde olup tek başına hem Konya'nın hem de dünyanın en büyük rezervli (80 milyon ton) magnezit yatağıdır. Yunak civarında Magnezit ve az miktarda lüle taşı yatakları bulunmaktadır. Ilgın (Haremi Kurugöl), Beyşehir ve Seydişehir ilçelerinde Pliyosen yaşlı toplam 750 milyon ton rezervli linyit kömürü yatakları bulunmaktadır. Beyşehir, Selçuklu ve Ilgın civarında önemli miktarlarda kil yatağı vardır. Ayrıca Bozkır'da barit, Hadim (Kızılgeriş) ve Bozkır'da (Küçüksu) kurşun çinko yatakları bulunmaktadır. Ayrıca Konya'nın birçok yerinde çimento hammaddelerinden kil, kalsit, jips, tras, kireçtaşı ve dolomit gibi hammaddeler bulunmaktadır. Konya ve çevresindeki Çumra, Ereğli, Cihanbeyli, Akşehir, Yunak ovalarında yaklaşık metreler arasında yer altı suyu bulunmakta ve bazı yerlerde bu su artezyen yapmaktadır. 21

28 Su Ürünleri Konya İli Barajları, Doğal Gölleri, Akarsuları ve Kaynak Suları ile büyük bir su potansiyeline sahiptir. İldeki Barajlar ve akarsular sulama ve içme suyu açısından büyük öneme sahiptir. Konya ilindeki göllerden, Beyşehir Gölü, Tuz Gölü, Suğla Gölü, Akşehir Gölü, Hotamış Gölü, Acı Göl İl in başlıca gölleridir. Beyşehir Gölü, Türkiye nin 3. Büyük gölüdür. Aynı zamanda en büyük tatlı su gölüdür. En önemli milli parklardan biridir. Turistik değeri vardır.gölün 2 plajı, 11 adası ve pek çok kayalığı bulunmaktadır. Su ürünleri üretimi ve avcılığı yapılmaktadır. İçme ve sulama suyuna hizmet etmekte olup, turistik değeri vardır.göl, kuş türleri bakımdan üreme, barınma,beslenme ve konaklama merkezidir. Tuz Gölü, Türkiye nin2.ci büyük gölüdür. Tuz üretimi açısından büyük öneme sahiptir. İl deki diğer göller sulama ve turistik açıdan değerlendirilmektedir. Ahırlı Ekonomik Yapısı Ahırlı eskiden demircilik, leblebicilik, kasaplık vs. çok gelişmiş bir durumda olmasına rağmen göçlerin etkisi ile bu faaliyetlerin hiç birisi kalmamıştır. Halk geçimini tarım ve hayvancılıkla uğraşarak sağlamaktadır. Toplam hektar olan ilçe yüzölçümünün hektarı tarıma elverişli, Hektarı çayır ve mera arazisi, hektarı orman arazisi, 90 hektarı ürün getirmeyen arazidir. Bölgede yapımı tamamlanan kanalet Suğla Pompaj Projesi bölgenin ve ülkenin kalkınmasında katma değer açısından büyük fayda sağlamaktadır. İlçede, haftada bir Salı günleri Pazar kurulmaktadır. Kurulan bu Pazar İlçeye kayda değer bir canlılık getirmektedir. İlçede herhangi bir banka bulunmadığından finans ve finansla ilgili bütün iş ve işlemler daha çok Bozkır İlçesinde yürütülmektedir. Ahırlı İlçesi nde aktif kooperatif olarak sadece Tarım Kredi Kooperatifi bulunmaktadır. Bozkır ve Yalıhüyük İlçeleri de dahil olmak üzere (18) köyden (650) ortağı bulunmakta olan Kooperatif, çiftçilere nakdi olarak yardımcı olmaktadır. Tarım Kredi Kooperatifi çiftçilere, gübre,yem, zirai alet, zirai ilaç, motorin satışı yapılmaktadır. İlçe dağ ve yayla turizmi açısından çok elverişli olup, projeler uygulandığı takdirde turizm ve ekonominin canlanması beklenmektedir. 22

29 Bitkisel Üretim ( 2006) : Hububat ve Baklagiller Alanı(Ha) Buğday 3000 Arpa 1000 Nohut 420 Meyve ve Sebzelikler Alanı (Ha) Elma 14 Armut 1 Kiraz 3 Badem 1 Yem Bitkileri Alanı (Da) Fiğ 350 Tarımla uğraşan çiftçilerin yanı sıra ilçede büyükbaş, küçükbaş hayvancılık ve arıcılık yapan çiftçiler de bulunmaktadır. İlçede 4276 adet büyükbaş hayvan, adet küçükbaş hayvan ve 1300 adet arı kovanı bulunmaktadır (Kaynak: Konya Tarım İl Müdürlüğü) Akkise Ekonomik Yapısı 1956 yılında belediye olan Akkise yerleşmesi henüz kentsel bir merkez oluşumunu tamamlayamamıştır. Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Belde de çalışan nüfusun % 87,1 i tarım sektöründe çalışmakta olup, belde de buğday, arpa, mercimek ekimi yapılmaktadır. Yerleşmede ekonomik sektörler açısından birinci sırayı tarım sektörü alırken, ikinci sırayı sanayi sektörü, üçüncü sırayı ise hizmetler sektörü almaktadır. 23

30 1.6. Kentsel Kademelenme ve Etki Alanları Konya İli, 7. Kademe (Ulusal) işlevlerde, tüm iller gibi, ülkesel büyük kent (Metropol) İstanbul a bağlıdır. 6. Kademe (Üst-Bölgesel) ilişkilerde ise İzmir ilinin etki alanındadır. Konya İli'nde Merkez(Karatay, Selçuklu, Meram), Ahırlı, Akören, Akşehir, Altınekin, Beyşehir, Bozkır, Çeltik, Cihanbeyli, Çumra, Derbent, Derebucak, Doğanhisar, Emirgazi, Ereğli, Güneysınır, Hadim, Halkapınar, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karapınar, Kulu, Sarayönü, Seydişehir, Taşkent, Tuzlukçu, Yalıkhüyük, 5. kademe (Bölgesel) merkez ve 4. kademe (Alt-Bölgesel) merkez olarak Konya nın etki alanındadır. Ahırlı ekonomisi ağırlıklı olarak tarım, hayvancılık ve ticarete dayanmaktadır. Dolayısıyla yerleşme tarımsal karakteri ön planda olan bir yerleşmedir. Ahırlı bünyesinde yer alan ilköğretim okulu, lise, sağlık ocağı, jandarma, ptt, ve ticari faaliyetleri ile birlikte, kendisine bağlı bulunan köyler ile kurduğu ilişkiler ve bulundurduğu fonksiyonlar açısından 3. kademe merkez olarak değerlendirilmektedir. Akkise 3. kademe işlevler açısından Ahırlı İlçesi ne bağlıyken, 4. kademe işlevler açısından, Konya nın etkisi altında kalmaktadır. Akkise Beldesi 2. kademe merkez niteliğindedir.(bkz. Harita No:7 Etki Alanları ve Kademelenme) 24

31 2.KENTİN MEKAN OLUŞUMU 2.1 Tarihi Gelişim Konya, M.Ö. 7000'li yıllardan itibaren çeşitli medeniyetlere sahne olmuş, tarihi açıdan önemli bir merkezdir. Hititler, Lidyalılar, Persler, Selevkoslar ve Romalıların hakimiyetinde bulunan Konya, 7'inci yüzyılın başlarında Sasaniler, ortalarında da Emeviler tarafından işgal edilmiş olup, 10'uncu yüzyıla kadar Bizans eyaleti olarak varlığını sürdürmüştür yılında, Malazgirt savaşından sonra Anadolu'nun kapıları Türklere açılmış ve Büyük Selçuklu Sultanı Kutalmışoğlu Sultan Süleyman Şah tarafından da Konya fethedilmiştir.1074 yılında kurulan ve başkenti İznik olan Anadolu Selçuklu Devleti 1'inci Haçlı Seferi sonunda İznik'i kaybedince, Başkent Konya'ya taşınmıştır. Başkent olduktan sonra günden güne gelişen ve pek çok mimari eserle süslenen kent, kısa zamanda Anadolu'nun en gelişmiş şehirlerinden biri haline gelmiştir yılından 1308 yılına kadar 211 yıl boyunca, Anadolu Selçuklu Devletinin egemenliği altında kalan Konya, Selçuklu Devletinin yıkılışını takiben Karamanoğulları Beyliğinin hakimiyeti altına girmiştir yılında Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet tarafından Karamanoğulları Beyliği ortadan kaldırılmış ve Konya Osmanlı İmparatorluğu sınırları içine alınmıştır. Fatih Sultan Mehmet, 1470 yılında 4'üncü Eyalet olarak Karaman eyaletini kurmuş, merkezini de Konya şehri yapmıştır. 17'inci yüzyılda Karaman eyaletinin sınırları genişlemiş, Tanzimat döneminde de ismi değişerek Konya Eyaleti adını almıştır. İstiklal Savaşı yıllarında da Konya üzerine düşen görevi yapmış, Batı Cephesi Karargahı Akşehir'de kurulmuştur. Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra, Konya İtalyanlar tarafından işgal edilmiş ise de, 20 Mart 1920 tarihinde işgalden tamamen kurtarılmıştır tarih ve 3644 Sayılı 130 İlçe Kurulması Hakkında Kanun ile Bozkır İlçesinden ayrılan Ahırlı, Akkise Kasabası, Aliçerçi, Bademli, Balıklava, Büyüköz, Çiftlik, Erdoğan, Karacakuyu, Kayacık, Kuruçay ve Küçüköz köylerinin kendisine bağlanması ile31 Temmuz 1991 tarihinde ilçe statüsü kazanmıştır. Ahırlı ilçesi, antik çağlarda Asia Mineur olarak bilinen Anadolu da İç Anadolu platosunun güneyinde bulunan İsauriç bölgesinde yer almıştır. Kuzey ve Kuzeydoğusu; Lykaonia, batısı; Pisidia, güney ve güneybatısı; Pamphilia, güneydoğusu; Cilicia ve Capadokia bölgeleri ile çevrili bulunan İsauria bölgesinin sınırları içinde olan Ahırlı, M.Ö yıllarında Anadolu da büyük devletler kuran Hititler, Persler, İskitler, Kimmetler ve Bergamalıların hakimiyeti altına girmiştir. 25

32 2.2 Mekansal Gelişim Yerleşmenin merkezinde bulunan Hacı Alibey Türbesi ve Camii minarelerinden Akkise nin geçmişinin uzun dönem öncesine dayandığı anlaşılmaktadır. Tarihi bulgulara göre, Akkise ve çevresinin Roma Dönemi'nde yerleşik alan olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır Orta Çağ'ın ilk evrelerinde Hıristiyanlar için önemli bir dini merkez olan Akkise, 11. ve 13. yüzyılda Seydişehir Kızılca ve Yeniceköy yakınlarındaki Mokissos'a piskoposluğuna bağlı Rum Hıristiyan merkeziydi. Klise Çalı Tepesi çevresinde, çok sayıda bu dönemlere ait tarihi eserler ve kilise kalıntıları bulunmaktadır. Akkise de yerleşik düzene geçildikten sonra Cuma camisi inşa edilmiştir. Kitabesi bulunmayan camii tahminen Miladi 1232 yılları civarlarında yapıldığı söylenmektedir yıldır ibadete açık bulunan cami ve yaklaşık 30m. Güneybatısında bulunan Aşağıoluk çeşmesi Anıtlar yüksek kurulunca koruma altına alınmıştır. Kasaba halkının ortak çabaları ve katkılarıyla zaman zaman bakım ve onarımı yapılarak bugüne kadar yaşatılmıştır. Hamzalar ve Çukurbucak Mahalleleri en eski yerleşim alanlarının bulunduğu mahalledir. Kurtlar ve Hengene mahalleleri ise içinden karayolu güzergahı geçtikten sonra gelişme göstermişlerdir. Akkise Beldesi 1956 yılında belediye statüsüne kavuşmakla birlikte arkeolojik kalıntılara sahip, oldukça eski bir yerleşimdir. Beldenin imar sahası dışında, güneydoğusundaki Kiseçalı mevkiinde Bizans dönemine ait bir kilisenin bulunuşu nedeniyle bu mevkii II. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir. Bu kilise zamanında, Hıristiyanlar için merkezi bir ibadet yeri konumundaydı. Burada bulunan beyaz Kilisenin Akkilise olarak anılması, zamanla yerleşik toplumun Müslüman olmasından ötürü Akkise adını oluşturmuştur. Beldenin merkezinde Cuma(Büyük) Camii ve Aşağıoluk Çeşmesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü nün gün ve sayılı yazısı uyarınca, koruma altına alınmış eserledir. Beldenin ilk yerleşim alanı bugünkü Hamzalar Mahallesi kısmında başlamıştır. Cumhuriyet öncesi yerleşme pek oluşmamıştır. Ancak Cumhuriyet sonrası gelişme daha da hareketlenmiştir. Bugünkü belediye binası ve meydan çevresinde olan ilk yerleşme daha sonradan bu alanın çevresi boyunca gelişmiştir. Konya yolunun 1950 yılından sonra açılmasıyla kuzeye ve doğuya doğru gelişme hızlanmıştır. Özellikle bu yolun açılmasından sonra Çukurbucak Mahallesi nin kuzeyi ve Kurtlar Mahallesi nin tamamı ve Hamzalar Mahallesi nin doğusu bu yoldan sonra gelişmiştir. Hengeme Mahallesi ise 1970 li yıllardan sonra gelişmiştir. 26

33 2.3 Kent Estetiği ve Kent İmajı Tarihi eser olarak belde de 2 adet tescilli eser bulunmaktadır. Cuma Camii, ve Aşağıoluk Çeşmesi, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Bu alanlar kent estetiği ve imajı açısından önemli olup, yerleşmenin ön plana çıkmasında rol oynamaktadırlar. Yerleşmede kent imajı açısından ön plana çıkan tarihi doku ve doğal güzellik bulunmamaktadır. (Bkz Harita No:9 Sit Alanları ve Korunacak Yapılar). 27

34 3. FİZİKSEL YAPI VE ÇEVRESEL KAYNAKLAR 3.1. Genel Jeomorfoloji Ve Topografik Yapı Konya ili orta yükseklikte bir bölgedir. Konya İli nin ortalama yükseltisi yaklaşık olarak 1016 metredir. Konya ili, doğal açıdan kuzeyinde Haymana platosu, kuzeydoğuda Cihanbeyli Platosu ve Tuz Gölü'ne, batısında Beyşehir Gölü'ne ve Akşehir Gölü'ne, güneyinde Sultan Dağları'ndan başlayan Karaman ilinin güneyine kadar devam eden, Toros yayının iç yamaçları önünde bir fay hattı boyunca oluşmuş volkanik dağlara, doğusunda ise Obruk platosuna kadar uzanmaktadır. Konya ilinde en fazla alana sahip yeryüzü şekli ova ve platolardır. Ovaların tabanlarında yer alan çukur kısımlarında kapalı havzalar oluşmuştur. Yükseltiler az yer tutar, genellikle ilin güneyinde toplanmıştır. Ovalar, platolarla birbirinden ayrılmıştır. Platolar akarsular tarafından fazla derin parçalanmamıştır. Açık havza kısımları da vardır. Konya İl inde dağlar İl in kuzey kısmında yeralan yükseltiler genel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanır. En önemlisi Bozdağlardır. Bozdağlar üzerinde yer yer tepeler yükselir, bu tepelerin en yükseği Bozdağlar'ın batısındaki Karadağ Tepe'dir. (1919 m). Bu tepeler arasında da geçitler yer alır.konya'nın batısında yeralan sıra dağlar kuzeyden güneye doğru uzanırlar. En kuzeyinde Sultan Dağları (2169), Aladağlar (2339), Loras (2040), Eşenler (1951) yer almaktadır. Bölgenin güney kısmı Toros dağlarıyla sınırlanmıştır. Bu kuşakta ise Geyik (3130), Bolkar dağları (3134), Aydos dağları (3240) yer almaktadır. Konya ili sınırları içerisinde daha çok mevsimlik ve sel rejimli akarsular yer alır. Buradaki akarsuların boyları kısadır. Konya ilinin geniş sahaları, kapalı havza olması sebebiyle akarsular ova tabanlarındaki bataklıklarda kaybolur. Bölgedeki akarsular kar ve yağmur suları ile beslenirler. Konya'daki yağış rejimi düzensiz olduğu için bu akarsuların rejimi de düzensizdir. Bir çoğu, yaz aylarında kururlar; ancak ilkbahar ve yaz aylarında kısa süreli sağanak yağışlar ile sel baskınlarına sebep olabilmektedir. Sel baskınları tarım alanlarında büyük zarara neden olur. Bundan dolayı bölgede erozyonla mücadele çalışması yapılmaktadır. Bu çalışmalar en fazla sel gelen dereler üzerine barajlar kurularak sürdürülmektedir. May ve Aba barajları buna örnektir. (Kaynak :Konya İl Çevre Durum Raporu, 2004). 28

35 Ahırlı İlçesi Suğla Gölünün doğusunda yavaş yavaş yükselen bir set üzerinde kurulmuştur. Güneyinde Toros sıra dağları uzanır. Doğusunda Bozkır, batısında Yalıhüyük ve Seydişehir İlçeleri, kuzeyi Akören İlçeleri ile çevrilidir. İlçe sınırları içerisinde Toros Sıra Dağlarının kuzeyinde ve eteklerinde çeşitli yaylalar mevcuttur. Akkise nin denizden ortalama yüksekliği 1130 metredir. Yerleşmenin kuzey kısmı yüksek, güneye gidildikçe alçalan bir arazi yapısına sahiptir. Yerleşik alanın güney kısımları düz ve düze yakın alanlardan oluşmaktadır. Ancak kuzey ve kuzey batıda ki alanlarda dalgalı arazi yapısı ön plana çıkmaktadır. Bu alanlarda tarım yapılmamaktadır. En yüksek kısmı 1333 m ile kuzey de bulunmaktadır. Vadiler ve dere yatakları kuzey-güney ile doğu-batı istikametindedir Bitki örtüsü Konya ili İç Anadolu bozkır alanı içinde kaldığı için asıl bitki örtüsünü step bitkileri oluşturmaktadır. Ayrıca yörenin büyük bir bölümünde tarla tarımı yapıldığı için bu kesimlerde doğal bitki örtüsü yerini kültür bitkilerine bırakmıştır. İlin büyük bölümünü oluşturan topraklarda, çayır ve mera bitkileri aşırı otlatma nedeniyle azalmıştır. Dağlık kesimlerde, özellikle batı ve güney bölgesindeki dağlarda bütünü ile doğal orman örtüleri görülür. Fakat çoğu yerlerde orman tahribatı yüzünden gür ormanlar fundalık ve çalılığa dönüşmüştür. Yörenin en belirgin ağaçları; ardıç(%50), lâdin(%25), köknar (%10), meşe (%10), dişbudak dır. (%10). Bunların dışında çitlembik, kızılcık, sedir ve şimşir de bulunur. Geniş bir yayılım alanına sahip Konya nın bir çok kesiminde bozkır iklimi görülmektedir. Yaz ve kış arasında sıcaklık farkları çoktur. İlkbaharları kısa olan yörede bir iç bölge karasal iklimi görülmektedir m arasında değişen ovalık kesim ile m arasında değişen dağlık kesim arasında iklimde büyük fark görülür. Bunun nedeni Konya nın dağlık kesimlerinin yüksekliği ve yağış getiren rüzgârlara açık olmasıdır. Kara iklimi özelliklerini taşıyan Konya, özellikle kış aylarında yüksek basınç sebebi ile bölgeden farklı bir yağış grafiği çizer. Konya nın 325,9 mm olan yıllık yağış ortalaması bölgenin altındadır. En fazla yağışın 501 mm. ile 1942 de an az yağışın ise 144 mm ile 1932 yılında düştüğü saptanmıştır. Toplam yağışın %11,5 i yaz, %19,2 si sonbahar, %35,8 i kış, %33,5 i ise ilkbahar aylarında düşmektedir. Kışın bu yağışın büyük bir bölümü kar olarak düşer. Karasal iklim 29

36 özellikleri bitki örtüsüne de yansımaktadır. Genelde bozkır alanlar ve makilik ağaç varlığı göze çarpmaktadır. Akkise Beldesi nin bitki örtüsü incelendiğinde; bağlı bulunduğu Konya İli nin iklim özelliklerini taşıdığı için Konya bitki örtüsü ile benzerlikler göstermektedir. Belde nin doğu ve güneydoğusunda Orman İl Müdürlüğünün belirlediği ağaçlandırma sahasının yanı sıra belde çevresinde bozkır, tarım alanları ve mera yer almaktadır. (BKZ: Harita No:13 Bitki Örtüsü ) İklim Verileri Konya ili coğrafik konumu itibariyle kuzey-güney doğrultusunda geniş bir alanı kapsayan Konya kapalı havzasında yer almaktadır. Bu nedenle değişik iklim özellikleri görülmektedir. İlde hakim rüzgarlar kuzey, kuzeydoğu istikametindedir. Konya ilinde karasal iklim şartları etkilidir. Karasal iklim şartları oluşmasında matematik konumu, yeryüzü şekilleri, yükselti ve hava kütleleri ile cephelerin ortaklaşa etkilerinin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Konya 326 mm. ile Türkiye'nin en az yağış alan bölümüdür. Bu bölüm içerisinde de Tuz Gölü yöresi daha az yağış alır. Yağışlar daha çok ilkbahar mevsiminde Konveksiyonel yağışlar şeklindedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Konya nın iklim özellikleri, Konya Meteoroloji İstasyonun 1966 yılından itibaren yaptığı sürekli ve ciddi rasat çalışmaları sonucu ortaya çıkan iklim verilerinden yararlanılarak ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Konya ili içerisinde geniş düzlükler olmakla birlikte ovalar ve platolar arasında iklim elemanlarının değerlerinde farklılıklar olmaktadır. Yüksekliğe bağlı olarak sıcaklık düşmektedir. 30

37 Tablo 11: Meteorolojik Veriler AYLAR SICAKLIK ORT. EN YÜKSEK EN DÜŞÜK EN DÜŞÜK NEM (%) ORT. NİSBİ NEM ORT. AÇIK GÜN SAYISI ORT. KAPAL I GÜN SAYISI ORT. YAĞIŞ MİKTA RI ORT. YAĞIŞLI GÜN SAYISI ORT. BUHAR BASINC I (mb) AYLARA GÖRE HAKİM RÜZGAR YÖNÜ OCAK 0,3 15,3-10, ,1 8,6 20,3 20,9 23,7 6,0 K ŞUBAT 0,3 14,6-16, ,1 5,7 24,4 19,3 17,9 3,8 K MART 6,6 20,9-2, ,1 12,8 10,8 15,4 14,7 4,3 KD NİSAN 9,0 21,9-3, ,7 14,7 5,5 16,1 15,9 6,6 KD MAYIS 19,1 31,5 5, ,0 15,8 4 16,3 15,9 8,9 K HAZİRAN 22,7 35,8 10,8 8 45,0 17,8 0,3 15,9 14,8 8,5 K TEMMUZ 25,4 37,3 13,7 9 38,4 26,6-0,4 0,4 9,2 K AĞUSTOS 25,6 37,0 13,2 5 37,6 26,3-6,0 0,2 9,2 K EYLÜL 20 34,2 6,9 8 34,3 20,4 1,0 4,1 0,9 8,9 KD EKİM 14 26,2 1,6 8 46,9 13,8 5,2 25,5 24,6 8,2 KD KASIM 7,0 21,5-4, ,1 11,2 9,3 68,0 25,8 6,3 KD ARALIK 5,5 15,0-5, ,6 16,7 18,0 11,3 5,6 K Yıllık Ortalama Rüzgar Hızı (m/saniye) : 2.6 Kaynak: Konya Meteoroloji İstasyonu Verileri, 2010 Konya Meteoroloji İstasyonu ndan alınan 2010 verileri doğrultusunda ortalama sıcaklık değerlerine bakıldığında, yazın en sıcak aylar Temmuz (25,4 C) ve Ağustos (25,6 C); kışın sıcaklığın en az olduğu aylar Ocak (0,3 C) ve Şubat (0,3 C) tır. Ortalama yüksek sıcaklıklar Temmuz ( 37,3 C ) ve Ağustos ( 37,0 C ), ortalama düşük sıcaklıklar ise Ocak ( -10,6 C ) ve Şubat ( -16,6 C ) aylarında gözlenmektedir. Yağışlar genellikle ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde yağmur; kış mevsiminde ise kar yağışı şeklinde olmaktadır. Yaz aylarında (Temmuz 0,4 mm ve Ağustos 6mm) yağış minimum düzeye inmektedir. Yağışın maksimum olduğu aylar Ocak (20,9 mm), Ekim (25,5mm), ve Kasım (68,0 mm) aylarıdır (Tablo 11). Akkise de meteoroloji istasyonu yoktur. Bu nedenle en yakın ( 85 km uzaklıkta) ve iklim özellikleri aynı olan Konya Meteoroloji İstasyonu iklim verileri kullanılmıştır. Akkise Konya nın bir ilçesi olmasına rağmen iklim olarak Akdeniz iklimine geçiş özellikleri sunar. Kışları nispeten soğuk ve yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçmektedir. Yaz ayları ortalama sıcaklığı 22 C, kışları ortalama sıcaklığı 11 C civarındadır. (Kaynak: İller Bankası Genel Müdürlüğü, tarihli İmar Planına Esas Jeolojik inceleme raporu) Akkise Beldesi nde hakim rüzgar yönünün yerel gözlemlere göre kuzey yönünden esen yıldız rüzgarı olduğu tespit edilmiştir. 31

38 Grafik:1 Rüzgar Gülü Kaynak: Konya Meteoroloji İstasyonu Verileri, 2010 Grafik:2 Sıcaklık Değişimi(C 0 ) SICAKLIK (C) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK AYLAR ORTALAMA SICAKLIK( C) ORTALAMA YÜKSEK SICAKLIK( C) ORTALAMA DÜŞÜK SICAKLIK( C) Kaynak: Konya Meteoroloji İstasyonu Verileri,

39 Grafik:3 Yağış Miktarı (mm) YAĞIŞ MİKTARI(MM) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK AYLAR YAĞIŞ ( MM ) Kaynak: Konya Meteoroloji İstasyonu Verileri, 2010 Grafik:4 Ortalama Nem Miktarı (%) NEM (%) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK AYLAR ORTALAMA NEM ( % ) EN DÜŞÜK NİSBİ NEM(%) Kaynak: Konya Meteoroloji İstasyonu Verileri,

40 Grafik:5 Ortalama Buhar Basıncı (mb) 30 BUHAR BASINCI (mb) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK AYLAR ORTALAMA BUHAR BASINCI(mb) Kaynak: Konya Meteoroloji İstasyonu Verileri,

41 3.4. Jeolojik Durum Akkise (Konya) kasabası İmar Planına esas olacak Jeolojik Etüt Raporunun hazırlanması, İller Bankası Genel Müdürlüğü İmar Planlama Dairesi Başkanlığı nın tarih ve sayılı yazıları üzerine, imar planı yapımına esas olmak üzere yeni harita etüdü tarihinde hazırlanarak, etüt sonucunda çalışma sahasında yapılaşmayı olumsuz yönde etkileyebilecek jeolojik oluşumların bulunup bulunmadığı tespiti ile, yapı temel zeminini teşkil edecek mevcut zemin cinslerinin belirlenmesi amaçlanmıştır Bölgesel Jeoloji Suğla gölü ve çevresinde tüm jeolojik zamanlara ait birimlere rastlamak mümkündür. Stratigrafik dizilime uygun olarak yörede temeli Paleozoyik yaşlı birimler (Pz) oluştururlar. Bunların üzerine Ordovisyen yaşlı, az metaformik kırıntılı kayalar (Kb) gelir. Daha üstte Karbonfiber in şist ve kuvarsitleri (C) ile Permiyen yaşlı kireçtaşı ve kuvarsitler (P) bulunmaktadır. Mesoyozik; Triyas yaşlı şist, kuvarsit, şeyi, çamurtaşı, kireçtaşı, dolomit, kumtaşı, konglomera (Tr) birimleri başlar ve Jura ya şeyi, kumtaşı, konglomera (Tr-j) birimleri ile geçiş gösterir. Jura da en belirgin birim kumtaşlarıdır. Kretase ise kireçtaşı ve ofiyolotik melanj ile temsil edilir. Senozoyik yaşlı birimler; Tersiyer de konglomera, kireçtaşı, kiltaşı ve miltaşı(t) ile belirlenir. Tersiyer-Kuvaterner geçişinde konglomera, killi kireçtaşı-marn ve volkanitler(t-q) bulunmaktadır. Kuvaternerde ise traverten(q) ile kil-kum-çakıldan oluşan alüvyal birimler(q) yer alırlar. Bölgede, yukarıda sıralanan birimler yerleşimlerine göre otokton ve allokton olarak bulunur. Allokton birimler yörede Alanya, Antalya, Aladağ ve Bozkır birliği olmak üzere dört grupta toplanır. Bu birlikler tektonik olalar neticesinde sürüklenmişler ve kendilerinden daha genç yaştaki birimler üzerine oturmuşlardır. Birliklerin yerleşimleri genellikle NW-SE yönlüdür. Yerleşimleri, plastik özelliği daha çok olan ofiyolotik seri aracılığı ile olmuştur. Üst Kretase yaşlı ofiyolotik melanj, bölgede karbonatlı kayaçlar için geçirimsiz taban oluşturur ve bindirme hatları boyunca görülürler Akkise (Konya) Belediyesi imar sahası içerisinde tespit edilen ofiyolotik melanj da daha üstünde bulunan alloktan kireçtaşlarına geçirimsiz taban oluşturmaktadır. 35

42 İnceleme Alanının Jeolojisi: Akkise (Konya) kasabası ve çevresinde en altta Üst Kretase yaşlı ofiyolitli melanj (ofm) bulunmaktadır. Melanj üzerine Jura-Kretase yaşlı dolomitik kireçtaşları(ktç) gelmektedir. Kasabanın güneyinde Suğla Gölü havzasına geldikçe Neojen yaşlı kum-silt-kil-kiltaşı-şı-kireçtaşı ve konglomera ardalanmasından oluşan birimler bulunmaktadır. Mevcut yerleşimin batı ve kuzeybatı istikametinde ise bazalt-andezit-tüf-tüfit-aglomera ardalanmasından oluşan Tersiyer yaşlı volkanitler yüzeylenmektedir. İnce tane oranı fazla olan güncel alüvyonlar ise Ortakaraören e giden yola paralel gelişen Bentler Deresi Vadisi boyunca yığışım yapmaktadır. Ofiyolitli Melanj(ofm): Akkise (Konya) kasabasının doğusunda, çamlarla kaplı dolomitik kireçtaşlarının hemen altında Üst Kretase yaşlı ofiyolitli melanj(ofm) mostra verir. Melanj; kireçtaşı, kuvarsit, radyolarit, peridodit, serpandidit, spilit ve diyabazlar ile bunların alterasyon ürünleri ve hamur gerecinden oluşur. Ofiyolitli melanjın volkanik ve ultramafik bileşenleri tektonizma sonucunda diğer ofiyolotik birimlere karmaşık bir yapıya dönüşmüştür. Ancak birim radyolaritlerin hakim rengi bordo, serpantinitlerin hakim rengi yeşil ile bunların alterasyonlarından oluşan yakın renkleri ile diğer birimlerinden ayrılabilmektedir. Kireçtaşları(kçt): Ofiyolotli melanjın üzerine Jura-Kretae aralığında oluşmuş olan kireçtaşı ve dolomitler gelmektedir. Kasabanın doğu ve güneydoğusunda bulunan yükseltiler tamamen bu litolojiden oluşmaktadır. Gri renkli bu kireçtaşları çok çatlaklı, üst kesimleri bloksu olup daha alt kesimlere doğru daga masif haldedir. Çatlak aralarında yer yer limonitleşme gibi alterasyon ürünleri bulunur. Bu kesimler bordodan sarıya değişen renkler sunarlar. 36

43 Kil, Silt (kl-s): Akkise (Konya) kasabasının güneyinde Yalıhüyük ve Ahırlı ilçelerine doğru neojen (tersiyer) yaşlı açık kahveden koyu kahveye değişen renkler sunan ve tatlı meyilli tepeleri oluşturan birim bulunmaktadır. Daha çok tarım arazileri ile meyve bahçelerini oluşturan bu birimi, nebati toprak ile örtülü olduğundan, yol ve dere yarmaları dışında izlemek mümkün değildir. Tersiyer yaşlı kil, silt(kl-s) litolojilerinin az eğimli tarım ve meyvecilik yapılan alanlar olması nebati toprak zonu altında kalması nedeniyle aynı yaştaki volkanitlerle olan sınırı arazide net olarak izlenemez. Bu nedenle birimin sınırı, olası sınır olarak haritada kesik çizgilerle ayrılmıştır. Tüf-tülfit-aglomera (t-tft-ag): Bölgede tersiyerden kuvarternere geçiş; neojen yaşlı kil, sit ve marn gibi sedirmanter birimler yanında, Tersiyer yaşlı volkanitler ile temsil edilmektedir. Kasabanın batı ve kuzeybatısında bulunan dağlık alan tümüyle volkaniktir. Volkanitler bazalt-andezit-dasit-tüf-tüfit ve aglomeradan oluşurlar. Ancak Akkise imar sahası ve yakın çevresinde andezit, dasit, bazalt gibi rijit volanitler görülmeyip kasaba içerisinde tüf ve tüfitler ile yakınlarında bulunan az eğimli tepelerde bulunan aglomeralar yüzeylenmektedir. Volkanitler kasaba yakınlarındaki vadiler boyunca yatay ve yataya yakın bir yığışım yapmışlardır. Aglomeralar futbol topu ve genellikle blok boyutlu dasit-andezit-trakiandezit-bazalt parçaları ile volkanik kül-tüf-kum karışımlarından oluşmaktadır. Yeni Alüvyon(aly): Akkise kasabasından Ortakaraören e giden yolun paralelinde bulunan Bentler Deresinin aktığı vadide güncel alüvyonlar bulunmaktadır. Alüvyonlar, tersiyer yaşlı tüf-tüfit ve aglomeraları örtmektedir. İnce taneli malzemelerin (silt) daha fazla olduğu alüvyon, volkanik elemanlı, heterojen dağılımlı olup kalınlığı 0,5-2 m civarındadır. 37

44 Zemin Ve Kaya Türlerinin Jeoteknik Özellikleri Zeminler İnce Taneli Zeminler Kil, Silt (kl-s): Bu birim kasabanın güneyindeki tarım arazilerini oluşturur. Birimde açtırılan arazi çukurunda bu birimin; az kumlu, az çakıllı koyu kahve renkli plastik özellikle killerden ve yer yer siltli killerden oluştuğu, karbonat yumruları içerdiği tespit edilmiştir. Bu birim çok az(düşük) geçirimli ile geçirimsiz, katı ve ıslak zemin özellikleri göstermektedir. Yeni Alüvyon (aly): Akkise den Ortakaören e giden yola paralel bir gelişim sunan yeni alüvyon, tersiyer yaşlı volkanitlerin, ayrışması ve taşınması prosesleri sonucunda Bentler Deresi Vadisi boyunca sınırlı ve yersel yayılım sunan, genellikle siltlerden ve daha az çakıl-kum-kil karışımından oluşan bir birimdir. İri Taneli Zeminler Tüf-tülfit-aglomera (t-tft-ag): Akkise (Konya) kasabası civarında bulunan birimlerin içinde en büyük yüzölçümü oluştururlar. Tüf ve tüfitler aglomerlar tarfından çoğunlukla örtülmüş olup düzensiz geçişli bir ilişki sunarlar. Kaya Türleri: İnceleme alanında Ofiyolitli Melanj ve Kireçtaşı birimleri yer almaktadır. Melanj, jeoteknik özellikleri ve litolojisi farklı çok sayıda birimden oluşması ve yer yer yoğun alterasyon etkileri gösterdiği için, alterasyona uğrayan kısımların kazı ile sıydıralarak kaldırılması ve yapı temellerinin aynı cins (tek tip) sağlam kayaya oturtulması şartıyla yapılaşma yönünden sorun oluşturmamaktadır. Kasabanın doğu ve güneydoğu kesimlerinde yükseklerde şapka şeklinde yüzeyleyen Jura-Kreatase yaşlı, alloktan konumlu kireçtaşlarının yapısal özellikleri geçirdiği teknotizma ve karstlaşma süreçleri ile şekillendirilmiştir ve az bozulmuş taze kayaç özelliği sunar. 38

45 Su Durumu Yer Üstü Suları: İnceleme alanın da Bentler Deresi olarak anılan dere akmakta olup kasabanın Oratakaraören e giden yola paralel olarak batıya akış gösterir. Bu dere kasabanın atık sularının da boşaltıldığı, kurak mevsimde akışı kesilen bir deredir. Bentler Deresi nin aktığı vadiye daha paralel kuzeyde Çiğdem Deresi akmaktadır. Bunlardan başka yerleşim içinde kuru dere olarak anılan ve yatağında yol yapılan bir dere daha vardır. Yer Altı Suları: İnceleme alanında tersiyer yaşlı sedimanter çökelimin kumlu-çakıl seviyeleri ile volkanitlerden andezit-dasit ve bazaltların kırıklı-çatlaklı zonları bulunur. Bölgede kasabanın kuzeyinde ve batısında bulunan volkanik dağlardan Suğla Gölü ne doğru yer altı suyu akımı bulunmakta, dağlar sularını Suğla Ovasına akıtmaktadır. Ancak Suğla Ovasında bulunan derin kuyularda yoğun kalite problemleri bulunmaktadır. Bu nedenle burada bulunan az sayıda sondaj kuyusu sulama amaçlı kullanılmaktadır. Bu derin kuyulardan 2 tanesi Akkise Kasabasına içme suyu sağlamak için açılmış ancak yöre halkı içmesuyu ihtiyacını kasabada bulunan ve volkanitlerden akan kaynak suları ile karşılamıştır. İçme Ve Kullanma Suyu: Akkise (Konya) kasabası içmesuyu ihtiyacını 1992 yılında İller Bankası tarafından açılan L-1(42-405) nolu derinkuyudan alınan 14lt\sn suyun birbiri ile paralel çalışan iki adet gömme depoya, oradan başka bir gömme depoya terfi edilmesi ile karşılamaktadır. Ancak Suğla Gölü kenarındaki derinkuyuda sertliğin yüksek olması nedeniyle kasaba halkı bu suyu kullanma suyu amaçlı olarak kullanmış, içme suyu ihiyacı ise kasaba içinde bulunan küçük çaplı kaynaklara bağlı çeşmelerden karşılamıştır. İller Bankası tarafından Şubat-2006 da tamamlanan sondaj çalışmaları sonucunda 242 m derinliğinde L-5(42\5231) nolu Derinkuyu açılmış ve suyun kalitesi arttırılmıştır. Böylece kasabanın içmesuyu sorunu da giderilmiştir. 39

46 3.5. Afet ve Deprem Durumu Akkise (Konya) Belediyesi Bakanlar Kurulu nun gün ve 96\8109 sayılı kararıyla kabul edilen yeni Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası nda 4. Derece Deprem Bölgesi içinde yeralmaktadır. Bugüne kadar hasar yapıcı bir depremin olmadığı kasabada 7269 sayılı Afet Yasası kapsamında herhangi bir çalışma yapılmamıştır. (Bkz Harita No:18 Türkiye Deprem Durumu) İnceleme Alanının Yerleşime Uygunluk Açısından Değerlendirilmesi Yerleşime Uygun Alanlar: Akkise Kasabası nın doğu ve güneydoğusunda geniş yüzlekler veren, halihazır haritasında (kçt) simgesi ile gösterilen kireçtaşları, inceleme alanının en dayanımlı zeminleridir. Ayrıca kasabanın merkezinde görülen ve kuzeybatıdaki yüksek volkanik dağların ürünü olan, haritasında (t-tft-ag) sembolleriyle gösterilen tüf-tüfit-aglomera birimi de yapılaşma ve planlama açısından sorun oluşturmazlar. Bundan başka yerleşme içerisinde sınırlı bir alanda görülen ve haritasında (ofm) sembolüyle gösterilerek haritalanan ofiyolitli melanj, alterasyona uğrayan kısımların kazı ile sıyrılarak kaldırılması ve yapı temellerinin aynı cins (tek tip) sağlam kayaya oturtulması şartıyla yapılaşma yönünden sorun oluşturmayacaktır. Bu nedenle haritasında (kçt), (t-tft-ag) ve (ofm) sembolleriyle gösterilen alanların tümüyle yerleşime uygun alanları oluşturmaktadır. 40

47 Yerleşime Önlemli Alanlar (ÖA): İnceleme alanında kil-silt den oluşan ve haritasında (kl-s) sembolü ile gösterilen tersiyer yaşlı sedimanter birim ile (aly) sembolü ile gösterilen yeni alüvyonlar da aşağıdaki önlemler alınmak kaydıyla yerleşime gidilmelidir. Yaklaşık 50 cm olan nebati toprak zonunun (bozuşma zonunun) kazı ile sıyrılarak yapı temellerinin taze zemine oturtulması gerekmektedir. Kil-silt (kl-s) biriminin ağırlıklı olarak yüksek plastisiteli killerden oluşması ve bu killerin su ile temasta şişerek temelleri tehdit etmesi nedeniyle bu birimin bulunduğu yerlerde çevre drenajı yapılmalıdır. Yeni alüvyonların (aly) bulunduğu alanda, bu birimin bir vadi içerisinde bulunması, bentler deresi adıyla anılan derenin bu alüvyon biriminin içinde akması nedeniyle de yine çevre drenajı yapılarak yapı temelleri su etkilerinden korunmalıdır. Her iki birimin bulunduğu yerlerde foseptik yerine kanalizasyon sisteminin uygulanması, yüzey sularının birikebileceği çukurlara izin verilmesi, bodrum kat yapımından vazgeçilmesi, su basman seviyesinin yüksek tutulması gerekmektedir. Yapılaşma öncesinde yapılacak zemin etütlerinde, özellikle oturma ve şişirme problemlerine yönelik araştırmaların yapılarak bunların sonuçlarına göre gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. 41

48 3.7. Sonuç ve Öneriler Akkise (Konya) Kasabası imar planının yapımına esas olarak yapılan jeolojik çalışmalar sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1. Akkise (Konya) kasabasının imar planı yapımına esas olmak üzere, plan yapılacak alanların yerleşime uygunluk açısından değerlendirilmesi amacıyla oluşturulan çalışma sahası 4 adet (N28-a- 13-a, N28-a-13-b, N28-a-13-c, N28-a-13-d) halihazır haritayı kapsamaktadır. 2. İnceleme alanında beş adet jeolojik birim ayırtlanmıştır. Bunlar Jura-Kretase yaşlı, allokton konumlu dolomitik kireçtaşları (kçt), kireçtaşlarının altında tektonik bindirmeyle bölgeye yerleşen üst kratese yaşlı ofiyolitli melanj (ofm) ile neojen yaşlı sedimanter istif özelliği sunan kil-silt (kl-s) birimi ve aynı yaştaki tüf-tüfit-aglomera (t-tft-ag) dan oluşan volkanitlerdir. En üstte ise topoğrafyanın izin verdiği yerlerde yığışım yapmış olan güncel yeni alüvyonlar (aly) bulunmaktadır. 3. İnceleme alanında yapılan jeolojik çalışmalar sonucunda, (kçt) ile gösterilen kireçtaşlarından oluşan alanlar, (ofm) sembolü ile gösterilen tüf-tüfit-aglomeradan oluşan alanlar yapılaşma yönünden bir sakınca içermeyen yerleşime uygun alanlar ı oluştururlar. Ancak bu alanlarda görülen birimlerde alterasyonlara (bozuşma) uğrayan kısımların kaldırılarak yapı temellerinin taze (ayrışmamış) kayaca oturtulması ve bu birimlerden tüf-tüfit-aglomera (t-tft-ag) ile ofiyolitli melanjın (ofm) farklı litolojik birimlerden oluşmaları nedeniyle bunların üzerine yapılacak bina temellerinin tek tip (aynı cins) zemine oturtulması gerekmektedir. 4. Haritalarda ÖA sembolüyle gösterilen ve kil-silt (kl-s) birimi ile yeni alüvyonlardan (aly) oluşan alanlar, bu raporun Önlemli Alanlar başlığı altında belirtilen önlemlerin alınması şartıyla, yerleşime izin verilebilecek alanlardır. 5. İnceleme alanının tamamında yapı temellerinin aynı cins (tek tip) zemine oturtulması zorunluluğu varsa uzmanınca projelendirilerek uygun temel tipi seçilmesi gerekmektedir. 6. Çalışma sahası içerisinde bulunan Çiğdem Deresi, Bentler Deresi ve Kuru Dere adıyla anılan derelerin taşkın durumlarının belirlenmesi için DSİ teşkilatından görüş alınmalıdır. 42

49 7. Bu rapor imar planı yapımına esas olmak üzere hazırlanmış olup, zemin etüt raporu yerine kullanılamaz. Yapılaşma aşamasında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma Uygulama Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 31 Ocak 2000 tarih ve 2023 sayılı genelge gereğince; İnceleme alanının dördüncü derece deprem bölgesinde kalmasından dolayı kaya zeminlere oturan (kçt, ofm sembolleriyle gösterilen alanlar) temeller için 4 katı geçen yapılaşmalarda; toprak zemine oturan (t-tft-ag, kl-s, aly sembolleriyle gösterilen alanlar) temeller için 2 katı geçen yapılarda imar adası veya parsel bazında zemin etüdü yaptırılması gerekmektedir. (Bkz Harita No: 17 Jeolojik Yapı). 8. Akkise (Konya) Belediyesi ve çevresi, Bakanlar Kurulu nun gün ve 96/8109 sayılı kararı ile kabul edilen Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası nda 4. Derece Deprem Bölgesi içerisinde yer almaktadır. İncele alanında yapılacak tüm yapılarda Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkındaki Yönetmelik esaslarına titizlikle uyulması gerekmektedir. 43

50 3.8. DSİ Etütü: Enerji Ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Etüt ve Plan Dairesi Başkanlığı tarih ve sayılı yazısı ile Konya-Ahırlı-Akkise kasabasının imar planı çalışmaları ile ilgili 1/5000 ölçekli halihazır haritada yer alan saha, taşkın durumu DSİ Genel Müdürlüğü nce incelenmiş ve plan çalışmaları sırasında dikkate alınmak üzere aşağıdaki hususların tespit edildiği belirtilmiştir. Planlama sahasında Bentler Deresi, Çiğdem Deresi, Kuru Dere 1 derelerinin geçtiği tespit edilmiştir. 1. Bentler Deresi ; Bu derenin membası kasaba yağmur ve kanalizasyon sularının deşarj edildiği mevcut yerleşim yerinin hemen altından başlamaktadır. Derenin memba kısmındaki deşarj çıkışı ile mansap kesiminin tabii yatakları yetersiz olduğundan hesaplanan taşkın debilerini geçirebilecek şekilde kanal açılmalıdır. Tabii yatağın yeterli olduğu kısım, haritada işaretlendiği şekliyle aynen muhafaza edilmelidir. 2. Kuru Dere1 ; Derenin memba ve mansap kısmının tabii yatağı yeterli olup haritalarda işaretlendiği şekliyle aynen muhafaza edilmelidir. Tabii yatağın yetersiz olduğu kesimlerde ise hesaplanan taşkın debilerini geçirebilecek şekilde kanal açılmalıdır. Ayrıca derenin memba kısmında yeterli olan tabii yatağı, belediyesince üç yerde moloz ve hafriyat dökülerek yol haline getirilmiş olup, yol geçişleri suyun serbest akışını engellememeli ve derenin bu kesimleri eski haline getirilmelidir. 3. Çiğdem Deresi ; Derenin memba kısmının tabii yatağı yeterli olup, haritada işaretlendiği şekliyle aynen muhafaza edilmelidir. Mansap kısmında ise tabii yatağı yetersiz olduğundan, hesaplanan taşkın debilerini geçirebilecek şekilde kanal açılmalıdır. Planlama çalışması yapılırken belediyesince doldurularak yol haline getirilen dere yatağı, taşkın alanları ve ilgili kuruluşça yapılması gereken ıslah tesislerinin yeri ve kesitli ekli 1\5000 ölçekli haritalara işlenmiş olup, bu tesisler yapılmadan yerleşime açılmamalıdır. Halihazır haritalar içine giren alanlar, topoğrafik yönden dik eğimli ve erozyona maruz bir arazidir. Bu nedenle belediyesince söz konusu alanlarda yağışlar neticesinde oluşacak yamaç 44

51 sellenmelerine karşı gerekli önlemler alınmalı ve dere yataklarında biriken rusubat periyodik olarak temizlenmelidir. Planlama sahasında temel şartlarını olumsuz yönde etkileyecek yüksek taban suyu problemi bulunmamaktadır. Ayrıca gelecekte yapılabilecek temizlik ve diğer bakım-onarım amaçlı çalışmalar için her üç derenin uygun bir sahiline en az 5 m genişlikte devamlılığı olan yol şeritleri ayrılmalıdır. (Bkz Harita No:19 DSİ Durumu). 45

52 3.9. Orman Durumu Çevre ve Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü Kadastro ve Mülkiyet Dairesi Başkanlığı tarih ve sayılı yazısı uyarınca; Konya İli, Ahırlı İlçesi, Akkise Beldesi nin orman sınırları Konya Orman İşletme Müdürlüğü nün yapmış olduğu incelemelerle tespit edilmiştir. İmar planı ile ilgili gönderilen haritalara göre mahallinde yapılan inceleme sonucunda halihazır paftalarına orman sınırı işlenmiş ve 2873 sayılı Milli Park Kanununa tabi yerlerin bulunmadığı tespit edilmiştir. (Bkz Harita No:14 Orman Durumu) Toprak Kabiliyeti Konya Valiliği Tarım İl Müdürlüğü nün gün ve sayılı yazısı ile göndermiş olduğu raporda; İmar planı uygulanmak istenilen alanın incelenmesi ile ilgili hazırlanan etüd raporunun değerlendirilmesi sonucu 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu nun 13. Maddesi gereği, yaklaşık 300 ha lık arazinin tarımsal üretim dışında kullanılması uygun görülmüştür. Yerleşmenin güney kısımları tarım alanı olup, tarım dışı amaçla kullanılabilir alanlar paftaya aktarılmıştır. Kuzey kısımlarında ise tarım alanı bulunmamaktadır. (Bkz Harita No:20 Toprak Kabiliyeti). 46

53 3.11. Koruma Alanları ve Tescilli Yapılar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü nün gün ve sayılı yazısı uyarınca; Konya İli, Ahırlı İlçesi, Akkise Beldesi nde kurulun tarih ve 938 sayılı kararı ile tescili yapılan Aşağıoluk Çeşmesi ile gün ve 1174 sayılı kararıyla tespit edilen mülkiyeti Akkise Kasabası Tüzel Kişiliği ne ait, 7 pafta 186 parselde kayıtlı olan Büyük (Cuma) Camii nin tescillerinin devam etmesine, Büyük Camii nin daha önce kadastral plan üzerinde koruma alanının 1\1000 ölçekli halihazır haritaya aktarıldığı ve Aşağıoluk Çeşmesi nin koruma alanınında aynı haritada işaretlendiği şekilde belirlenmesine, Büyük Camii ve Aşağıoluk Çeşmesi ile belirlenen koruma alanlarında yapılacak olan hertürlü inşai ve fiziki uygulama öncesinde Kurulun izninin alınmasına karar verilmiştir. (Bkz Harita No:9 Sit Alanları ve Korunacak Yapılar). 47

54 4. KENTSEL NÜFUS VE DEMOGRAFİK YAPI 4.1. Akkise ve Çevre Yerleşmelerin Kentsel Nüfus Gelişimi 2010 yılında yapılan Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre; Konya İli, illerin nüfus büyüklüğüne göre sıralanışında 6. sırada yer almaktadır. Yıllık nüfus artış hızı %2,37 dir. Ahırlı İlçe merkezinin yıllık nüfus artış hızı ise %2.97 dır. Konya İli ve ilçeleri yılları arasındaki nüfus gelişimi ve indeksler tablo 12 ve tablo 13 verilmiştir. Tablo 12 incelendiğinde; Konya İli nin 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre nüfusu en fazla olan ilçesi kişi ile Merkez ilçe, nüfusu en az olan ilçesi ise 5575 kişi ile Yalıhüyük İlçesidir. Ahırlı ilçesi ise kişi nüfusu ile nüfus büyüklüğü sıralamasında 28. sırada yer alır. Akkise yerleşmesinin nüfus gelişimi incelendiğinde; yılları arasında azalan, yılları arasında artan ve yılları arasında da azalan bir nüfus büyüklüğü gözlenmektedir (Tablo 13). 48

55 Tablo 12: Ahırlı ve Çevre Merkezlerin Kentsel Nüfus Dağılımı ( ) İlçeler Merkez ilçe Karatay** Meram** Selçuklu** Ahırlı* Akkise Akören* Akşehir Altınekin* Beyşehir Bozkır Cihanbeyli* Çeltik* Çumra Derbent* Derebucak* Doğanhisar Emirgazi* Ereğli Güneysınır* Hadim Halkapınar* Hüyük* Ilgın Kadınhanı Karapınar Kulu Sarayönü Seydişehir Taşkent* Tuzlukçu* Yalıhüyük* Yunak Kaynak:DİE 1975, 1980, , 2000 Genel Nüfus Sayımı Verileri * işaretli olan ilçeler 1990 yılı sonrasında ilçe statüsüne kavuşmuştur. ** İşaretli Olan İlçeler 1989 yılında ilçe Statüsüne Kavuşmuş olup merkez ilçe Olmuşlardır. 49

56 Tablo 13: Kentsel Nüfus İndeksi ( ) İlçeler Merkez ilçe Karatay** Meram** Selçuklu** Ahırlı* Akkise Akören* Akşehir Altınekin* Beyşehir Bozkır Cihanbeyli Çeltik* Çumra Derbent* Derebucak* Doğanhisar Emirgazi* Ereğli Güneysınır* Hadim Halkapınar* Hüyük* Ilgın Kadınhanı Karapınar Kulu Sarayönü Seydişehir Taşkent* Tuzlukçu* Yalıhüyük* Yunak Kaynak :Büro Çalışması(1997 yılı nüfus sayımı iptal edildiği için tabloda yer almamıştır.) * işaretli olan ilçeler 1990 yılı sonrasında ilçe statüsüne kavuşmuştur. Bu nedenle 1990 yılı indeksi 100 kabul edilmiştir. ** İşaretli Olan İlçeler 1989 yılında ilçe Statüsüne Kavuşmuş olup Merkez ilçe Olmuşlardır. 50

57 Tablo 14 incelendiğinde; 1975 yılında kentsel nüfus indeksi 100 olarak kabul edildiği, 1980 yılında indeksin 94 e düştüğü, yılında 101 e, 2000 yılında ise indeks 143 e yükseldiği görülmektedir. Tablo 14: Akkise Beldesi Nüfusları ve Nüfus Artış Hızları Artış Hızı Mutlak Artış Artış Hızı Mutlak Artış Yıllar Nüfus 5 Yıllık 5 Yıllık Yıllık Yıllık (%) (Kişi) (%) (Kişi) , , , , , , , , , ,2-162 Kaynak :Büro Çalışması *1995 yılında nüfus sayımı yapılmadığı ve 1997 yılı nüfus sayımı iptal edildiği için 2010 yılına ait veriler 10 yıllık artışlardır. Tablo 14 e göre Akkise Beldesi nin nüfusu yılları arasında 4634 kişi iken 251 kişi azalarak 4383 kişiye düşmüş; yılları arasında 340 kişilik artış ile nüfus 4723 kişiye çıkmış; yılları arasında 1913 kişilik artışla 6636 kişiye çıkmıştır.yerel incelemelerden elde edilen bilgiler doğrultusunda; yılları arasında ise nüfus 3511 kişi azalarak 3125 kişiye gerilemiştir. Bunun sebebi Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminden ileri gelmektedir. Yerleşme nüfusunun; döneminde yıllık ortalama % 1,08 azaldığı, döneminde yıllık ortalama % 1,55 arttığı, döneminde yıllık ortalama % 1,13 arttığı, döneminde ise yıllık ortalama %3,5 arttığı gözlenmektedir döneminde ise nüfus yıllık ortalama %ü0,3 azalmıştır arasında ise % 2,2 azalmıştır. (Tablo12) 51

58 4.2 Kente Göç Kentten Dışa Göç Konya ili, Türkiye de tarımsal üretimine katkısı açısından birinci sırada olan kentdir. Konya daki sanayi kuruluşları bir çok ildekinden farklı olarak belli bir alanda yoğunlaşmayıp çok farklı alanlarda faaliyet göstermektedir. Konya da gıda sanayi, makine imalat sanayi, takım tezgahları sanayi, otomotiv yedek parça sanayi, kimya sanayi, ahşap ürünler sanayi, ambalaj sanayi, inşaat malzemeleri sanayi ve daha bir çok alanda faaliyet gösteren çok sayıda sanayi kuruluşu bulunmaktadır. Sanayi kuruluşlarının sayılarının son yıllarda hızlı bir artış göstermesi, Konya İlinin göç alan bir kent durumuna gelmesini sağlamıştır. Ancak Ahırlı ilçesinde bu şekilde sanayi ve tarımsal üretim bulunmamaktadır. Akkise Beldesi nde ise temel geçim kaynağı tarım olan nüfus, sulama olanaklarının ve kentsel gelişimin az olması nedeniyle kırdan kent merkezine göç etmektedir. Yerleşmeden göç hareketi genelde Konya merkeze gerçekleşmiştir. 4.3 Nüfusun Mekansal Gelişimi 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre Akkise nin nüfusu 6636 kişidir. Yerinde yapılan araştırmalardan, belediyesinden alınan bilgilere göre ve Ulusal Eğitim İstatistikleri Veritabanı tarihi itibariyle güncellenen Tuik verilerine göre 2010 yılı nüfusu 3125 kişi (TUİK) dir. Nüfusun tamamı halihazır harita sınırı içindeki 4 mahallede yaşamaktadır. Akkise Beldesi nde de Hamzalar, Çukurbucak, Hengeme ve Kurtlar Mahalleleri olmak üzere 4 mahalle bulunmaktadır. Bu mahallelerden Hamzalar ilk kurulan mahalledir. Bu mahalleler sıkışık dokusu nedeniyle 1950 li yıllarda yerleşim genişlemiş ve Kurtlar Mahallesi oluşmuştur. Daha sonra karayolu güzergahının yerleşimin içinden geçmesiyle, yerleşim lekesi kuzeye doğru genişlemiş ve Çukurbucak oluşmuştur lı yıllardan sonra güneyde Hengeme mahallesi yerleşim dokusu oluşmuştur. Yerinde yapılan araştırmalar sonucunda Kurtlar Mahallesi nde 480 kişi, Çukurbucak Mahallesi nde 653 kişi, Hengene Mahallesi nde 1228 kişi, Hamzalar Mahallesi nde de 764 kişinin yaşadığı tespit edilmiştir. 52

59 Nüfusun mahalleler arasında değişimi ise şu şekildedir. Tablo 15: 2010 Yılı İtibariyle Nüfusun Mahallelere Göre Dağılımı Hane Ortalama Hane Aile Mahalle Adı Nüfus Sayısı Büyüklüğü Sayısı Hanede Ortalama Aile sayısı Ortalama Aile Büyüklüğü Kurtlar ,9 Çukurbucak ,4 Hengeme ,1 Hamzalar ,7 Akkise ,03 Kaynak: Yerel İnceleme ve Büro Çalışmaları Yerleşmedeki ortalama hane büyüklüğü 7,03 kişidir. Hanede ortalama 1.52 aile bulunmaktadır. 4.4 Nüfusun Yapısı 2010 yılı verilerine göre toplam nüfus kişi, bunun 1522 i erkek, 1603 sı ise kadındır. Akkise Beldesi nüfusu 3125 kişi tespit edilmiştir. Akkise Beldesi nde 2010 yılı nüfus verilerine göre, yaş grupları dağılımı ve buna göre elde edilen sonuçlar Tablo 16 da belirtilmektedir. 53

60 Tablo 16: Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Yaş Grupları Cinsiyet Toplam Erkek % Kadın % Kişi % ,8 8 0,5 20 0, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,1 90 5, , ,7 92 5, , ,3 90 5, , ,4 73 4, ,5 49 3, , ,1 50 3,0 82 2, ,7 43 2,7 70 2, ,8 42 2,6 70 2, ,5 31 1,9 54 1, ,7 18 1,2 29 0, ,2 10 0,7 13 0,4 Toplam , , ,00 Kaynak: Akkise Sağlık Ocağı Verileri (2010) 54

61 YAŞ GRUPLARI K A DIN ERKEK NÜF US Grafik:6 Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Kaynak: Tablo 16 Akkise kentsel nüfusunun Tablo 16 ve Grafik 7 de belirtilen,yaş grupları ve cinsiyete göre dağılımından çıkartılan bulgular aşağıda verilmiştir. Cinsiyet Oranı : Erkek Nüfus / Kadın Nüfus = 1522/1603=0,949 Bağımlılık Oranı : ( (0-14 yaş grubu)+(65 + yaş grubu) ) / (15-64 yaş grubu) = 1138/1987= 0.57 Nüfusun İktisaden Faal Olma Durumu : (15-64 yaş grubu) / Toplam Nüfus = 1987 / 3125 = 0.63 Yaşlı Nüfus Oranı : (65 + yaş grubu) / Toplam Nüfus = 236 / 3125 = 0,07 Doğurganlık Oranı : (0-1 yaş grubu) / (15-49 kadın yaş grubu) = 20 / 859 = 0,023 55

62 Kadın Çocuk Oranı : (0-4 yaş grubu) / (15-49 kadın yaş grubu) =121 / 859 = 0,14 İlköğretim Çağı Nüfus Oranı : (7-14 yaş grubu) / Toplam Nüfus = 621 / 3125 = 0,19 Bu sonuçlar doğrultusunda; cinsiyet oranı(erkek nüfus/kadın nüfus) 0,949 dir. Genç nüfusun fazla olmasının etkisi ile yaşlı nüfus oranı 0.07; 15 ile 64 yaş grubunda, çalışma çağında yer alan her 100 kişinin, bakmakla yükümlü olduğu çalışmayan nüfusa (0 ile 14 yaş grubu ile 65 yaş üzeri nüfus) oranı ile elde edilen bağımlılık oranı 0,57 dır. Çalışma çağında yaş grubunda bulunan kişilerin tüm nüfusa oranı ile hesaplanan iktisaden faal olma durumu yüzdesi ise 0.63 dir. Gerçek faal nüfusun oranı, potansiyel faal nüfusdan fazladır. Bu da tarımsal karakterde olmasından kaynaklanmaktadır. Evlenme yaşı kadınlarda 17 ile 22, erkeklerde ise 22 ile 25 yaş arasıdır yaş grubunda yer alan kadın başına düşen 0-1 yaş grubu çocuk sayısının yüzde olarak hesabı ile bulunan doğurganlık oranı 0,023 iken, yaş grubunda yer alan kadın başına düşen 0-4 yaş grubu çocuk sayısının yüzde olarak hesabı ile bulunan kadın-çocuk oranı ise 0,14 dır yaş arasındaki nüfusun tüm nüfusa yüzde oranı ile bulunan İlköğretim çağı nüfus oranı 0,19 dir ve tüm çocuklar ilköğretime devam etmektedir. Belde de okuma yazma oranı yüksektir. Okuryazar oranı erkeklerde %92, kadın nüfusta ise % 90 a yakındır.yerleşmede iki İlköğretim okulu, bir lise yer almaktadır. 56

63 5. SOSYAL YAPI Akkise Belediyesi, dört mahalleden oluşan, her hanede ortalama 1,52 aile olan, hane büyüklüğü 7-8 kişi civarında olan ve en önemli ekonomik faaliyeti tarım ve hayvancılık olan kırsal özelliklerini sürdüren geleneksel bir yerleşmedir. Nüfusta belirgin bir sosyal tabakalaşma yoktur. Aile yapısı, değer yargıları, yaşam biçimi geleneksel karakterini sürdürmektedir. Sosyal yaşam üzerinde geleneksel öğelerin ağırlıklı etkisi oldukça fazladır. Ulusal Eğitim İstatistikleri Veritabanı tarihi itibariyle güncellenen Tuik verilerine göre 2010 yılı nüfusu 3125 kişi (TUİK). Ekonomik yapı bölümünde daha ayrıntılı olarak verilecek ticari yapıda da görüleceği üzere, Akkise de kendi nüfusuna oranla gelişmiş bir ticari faaliyet söz konusu değildir. Bakkal, kahvehane, internet kafe, nalbur sayılabilecek işletme çeşitleridir. Bunun yanı sıra idari hizmetler, ulaştırma ve inşaat sektörlerinde de çalışanlar bulunmaktadır. Yerleşmede çalışan sayısı çok fazla değildir. Belde de, gelir seviyesinin düşük olması ile memur olmak isteyenlerin sayısı fazladır. Memur olmak isteyenlerde en çok polis ve imam olmaktadır. Çalışma olanaklarının fazla olması genç nüfusu belde dışında çalışmaya yöneltmiştir. Akkise dışında çevre yerleşmelere ve Konya ya gidenler genellikle araba tamircisi, terzi olarak çalışmaktadır. Akkise dışında çalışanlar mevsimlik bahçe işlerine gitmektedir. Sezon sona erdiğinde ise Belde ye geri dönüp tarım işlerini yapmaya devam etmektedirler. Seydişehir Alüminyum Fabrikasında çalışan işçilerde bulunmaktadır. Sosyal faaliyet gösterilecek alanların yetersiz oluşu, nüfusun sosyal ihtiyaçlarını Seydişehir, Bozkır bağlı bulundukları Ahırlı İlçesi nden karşılamalarına neden olmaktadır. Yerleşmede nişan, düğün, kına gecesi, sünnet düğünü gibi ülkenin diğer yörelerinde görülen benzer törenlerin dışında kendine özgü herhangi bir sosyal faaliyet bulunmamaktadır. Yerleşme dışarıdan göç almadığı için nüfus homojen bir yapıya sahiptir. 57

64 6. EKONOMİK YAPI Akkise Belediyesinin ekonomik yapısı ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarım alanları ancak nüfusun geçimini sağlayabilmektedir. Kasabada yaşayan insanların genelinde kendine yetecek büyüklükte arazisi ve hayvanı bulunmaktadır. Tarım ve hayvancılık sektörü dışında, yerleşmede idari hizmetler, ulaşım, sanayi, küçük sanatlar ve ticari faaliyet konularında çalışanlar bulunmaktadır. Akkise Beldesinde çalışanların sektörlere göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 17 : Çalışanların Sektörel Dağılımı (2010) TARIM Sektörler Çalışan Kişi Sayısı Toplam Çalışan Sayısına Oranı Toplam Nüfusa Oranı Tarım ve Hayvancılık ,2 36,6 Resmi Kurum 32 2,2 1 Eğitim 40 2,7 1,6 HİZMETLER Sağlık 4 0,2 0,01 Ticaret 50 3,4 1,5 Ulaşım 12 0,8 0,09 SANAYİ Sanayi 57 3,9 1,8 İnşaat 95 6,6 3,3 TOPLAM ,9 Kaynak: Akkise Belediyesi Verileri, Anketler ve İlgili Kurumlar Akkise yerleşmesinde yaşayan 3125 kişinin yaklaşık olarak 1436 kişisi bir işle meşgul olmaktadır. Çalışan nüfusun toplam nüfusa oranı % 45,9 dir. 58

65 6.1. Tarım ve Hayvancılık Tarım sektöründe halkın üretimde bulunduğu ürünler buğday, nohut, arpa, mercimek ve fiğ dir Hane başına ortalama tarla sahipliliği 70 dekar civarında olup, dekar tarlası olan da bulunmaktadır. Aileler oldukça geniş arazilere sahiptir. Ayrıca araştırmanın yapıldığı 2010 yılında, tarım alanlarında kullanılan 45 adet traktör bulunmaktadır. Yerleşmede yaklaşık olarak 5600 adet küçükbaş ve 339 adet büyükbaş hayvan bulunmaktadır. Bu hayvanlardan elde edilen ürünler yerleşme de tüketilmektedir. Tarım ve hayvancılık alanında 1146 kişi çalışmaktadır. Bu da tüm çalışanların % 80,2 sinin, yerleşme nüfusunun ise % 36,6 ının bu sektörde çalıştığını göstermektedir. Yerleşmenin geçim kaynaklarının tarıma dayalı olması işgücünün sektörel dağılıma yansımasından da ortaya çıkmaktadır. Toplam çalışanların çok büyük bir kısmı tarım sektöründe çalışmaktadır Hizmetler Sektörü Bu başlık altında, Resmi Kurumlar, Eğitim, Sağlık, ticaret ve ulaşım alt başlıkları yer almaktadır. Bu sektörde toplam 137 kişi çalışmakta olup, toplam çalışana oranı % 9,3 ve toplam nüfusa oranı % 4,2 dur Resmi Kurumlar Yerleşmede resmi kurum olarak Belediye, PTT ve Medaş şubesi bulunmaktadır. Bu kurumlarda toplam çalışan sayısı 32 kişi olup, tamamı belde de oturmaktadır.belediyede toplam 23 kişi çalışmaktadır. Belediyede ayrıca araç olarak, 1 Greyder, 1 kazıcı kepçe, 3 kamyon ve 2 de otobüs bulunmaktadır. Belediye de çalışanların tamamı belde de ikamet etmektedirler. PTT şubesinde 2 kişi çalışmakta ve çalışanlar Akkise Beldesi nde ikamet etmektedirler. Burada telefon hizmetleri ve posta hizmetleri verilmektedir. Meydan da belediyeye ait ticaret merkezinin birinci katında hizmet vermektedir. Yerleşmede kurumdan elde edilen bilgiye göre 600 telefon abonesi bulunmaktadır. Medaş da aynı bina da hizmet vermektedir. Kurumda 1 kişi çalışmaktadır. Abone işlemleri ve elektrik faturası tahsilatı hizmetleri buradan yapılmaktadır. Yerleşmede kurumdan elde edilen 59

66 bilgiye göre 830 adet elektrik abonesi bulunmaktadır. Kurumda çalışan yerleşmede ikamet etmektedir. Ayrıca Akkise Beldesi yerleşim alanı içinde 6 adet cami bulunmaktadır. Toplam 6 kişi çalışmakta ve yerleşme de ikamet etmektedirler. Tablo 18: Resmi Kurumlarda Çalışanlar (2010) İdari Hizmetler Çalışan Sayısı Belediye 23 PTT 2 Medaş 1 Dini 6 Toplam 32 Kaynak: Yerel İnceleme, Anketler ve İlgili Kurumlar Eğitim Durumu Yerleşmede 2 adet İlköğretim Okulu 1 adet de Lise bulunmaktadır. İlköğretimde 280 kız, 283 erkek olmak üzere toplam 563 öğrenci bulunmaktadır. Lisede ise 20 kız, 36 erkek olmak üzere toplam 56 öğrenci bulunmaktadır. Okullarda toplam 40 personel bulunmaktadır. (10 kadrolu öğretmen, 26 sözleşmeli öğretmen, 4 personel) FATİH İLKÖĞRETİM OKULU ÖĞRENCİ ÖĞRETMEN DURUMU ERKEK KIZ TOPLAM ÖĞRETMEN S ATATÜRK İLKÖĞRETİM OKULU ÖĞRENCİ ÖĞRETMEN DURUMU ERKEK KIZ TOPLAM ÖĞRETMEN S MUSTAFA KEMAL LİSESİ ÖĞRENCİ ÖĞRETMEN DURUMU ERKEK KIZ TOPLAM ÖĞRETMEN S

67 AKKİSE BELDESİ ÖĞRETİM DURUMU ( ) İLÖĞRETİM ERKEK KIZ TOPLAM ÖĞRETMEN LİSE ERKEK KIZ TOPLAM ÖĞRETMEN TOPLAM ERKEK KIZ TOPLAM ÖĞRETMEN Sağlık Tesisi Yerleşmede 1 adet sağlık ocağı bulunmaktadır. Sağlık Ocağında 1 doktor, 1 hemşire, 1 ebe, 1 tane de hizmetli olmak üzere toplam 4 kişi çalışmaktadır. Sağlık Ocağına ait bir adet ambulans bulunmaktadır. Yataklı hasta hizmeti bulunmamaktadır. Kurumda çalışanlar için lojman imkanı olup çalışanların hepsi lojmanlarda oturmaktadır. Sağlık Ocağının kullandığı alan 5000 m² olup, 1 katlı betonarme bir binada hizmet vermektedir. Bina alanı ise 400 m² dir Ticaret Akkise yerleşmesi Seydişehir Bozkır karayolu güzergahı üzerinde yer almaktadır ve çevresindeki köylerin de merkezi niteliğindedir. Bu gibi nedenlerden dolayı kendi ölçeğindeki yerleşmelere oranla gelişmiş bir ticaret sektörü bulunmaktadır ve ticari çeşitlilik göstermektedir. Ticaret sektöründe çalışanların tamamı yerleşmede ikamet etmektedirler. Küçük sanatlar kolunda yerleşmede demir atölyesi, un değirmeni ve oto tamir atölyesi bulunmaktadır. 15 kişi çalışmaktadır. 61

68 Tablo 19: Ticaret Cinsi Sayısı Çalışan Sayısı Kahvehane 4 9 Bakkal 6 12 Benzinlik 1 2 Nalbur 1 2 İnternet cafe 1 3 Ayakkabıcı 2 3 Berber 1 2 Oto tamirci 1 2 Lokanta 1 2 Demirci 4 8 Değirmen 1 5 Toplam Kaynak: Yerel İnceleme ve Akkise Belediyesi Verileri Ulaşım Akkise Bozkır ve Akkise-Seydişehir-Konya arasında gün içinde 3 dolmuş ve 2 otobüs ulaşımı sağlamaktadır. Bu sektörde de toplam 12 kişi çalışmaktadır. Her gün Konya merkeze 1 adet karşılıklı otobüs seferi düzenlenmektedir. Otobüs özel sektöre ait olup, sabah saat 07:00 de kalkmakta ve aynı otobüs Konya merkezden saat 16:00 da kalkmaktadır. Aynı şekilde Seydişehir e de sabah gidiş ve akşamda dönüş olmak üzere dolmuş kalkmaktadır. Bunu dışında Ahırlı ve Ortakaraören e yolcu durumuna göre dolmuş imkanı bulunmaktadır. Belediyesini devamlı olarak yolcu taşımacılığına yönelik bir hizmeti bulunmamaktadır. Ancak belediyenin otobüsü, özel durumlarda, cenaze, düğün veya şenlik zamanları hizmet vermektedir Sanayi Sektörü Bu başlık altında, Küçük Sanayi ve inşaat alt başlıkları yer almaktadır. Bu sektörde toplam 152 kişi çalışmakta olup, toplam çalışana oranı % 6,6 ve toplam nüfusa oranı % 3.3 dur. Yerleşme ve yerleşme civarında toplam 95 kişi inşaat işlerinde çalışmaktadır. Sanayi kolunda çalışanların çoğunluğu Seydişehir Alüminyum Fabrikasında geçici ve kadrolu olarak çalışmaktadırlar. Yerleşme ve yerleşme civarında toplam 95 kişi inşaat işlerinde çalışmaktadır. İnşat işinde çalışanlar yerleşme içinde çalışmaktadırlar. 62

69 7. KENTSEL ALAN KULLANIMI VE ALT YAPI 2010 yılında Akkise Belediyesi halihazır harita sınırı kapsamında yapılan arazi çalışması sonucu, bugünkü kentsel alan kullanım değerleri aşağıdaki gibi olmuştur. Buna göre toplam alan 536,96 hektar olup, bunun yaklaşık olarak 97,24 hektarı kentsel alan niteliğinde yer almaktadır. Tablo 20: Mevcut Kentsel Alan Kullanım Tablosu (2010) Arazi Kullanımı Alan (Ha) Yüzde m 2 /kişi Konut Alanı 56,96 58,5 168,05 Ticaret Alanı 0,17 0,17 0,5 Belediye Hizmet Alanı 0,4 0,41 0,87 Resmi Kurum Alanı 0,03 0,05 0,09 Akaryakıt İstasyonu 0,03 0,03 0,09 Sağlık Tesis Alanı 0,5 0,5 1,57 İlköğretim Tesis Alanı 1,49 1,5 4,68 Lise Tesis Alanı 0,3 0,3 0,94 Dini Tesis Alanı 0,9 0,92 2,82 Yeşil Alan 0,43 0,44 1,35 Spor Alanı 1,4 1,43 4,39 Mezarlık 5,03 5,18 15,7 Kentsel Boş Alan 8,8 9,04 27,63 Yol + Meydan 20,60 21,2 64,69 Dere 0,2 0,33 1,62 Kentsel Alan Kullanımı Toplamı 97,24 100,00 279,34 Kentsel Alan Kullanımı 97,24 18,1 279,34 Bozkır 37,27 6,94 107,06 Mera 148,6 27,6 426,88 Orman Alanı 7,7 1,43 22,12 Tarla 238,05 44,3 683,85 Yol 4,7 0,87 13,50 Dere 3,4 0,76 9,79 Arazi Kullanımı Genel Toplamı 536,96 100, ,54 Kaynak: Yerel İnceleme ve Büro Çalışması 63

70 7.1. Konut Yerleşme Alanları Akkise Belediyesi nde Kurtlar, Çukurbucak, Hengeme ve Hamzalar olmak üzere dört adet mahalle bulunmaktadır.yerleşmede meskun konut alanı 56,96 ha.dır. Tablo 21: Mahallelere Ait Yoğunluklar ve TAKS, KAKS Değerleri Mahalleler Kurtlar Çukurbucak Hengeme Hamzalar Akkise Beldesi Nüfus Kentsel Alan (ha) 11,78 19,36 42,3 23,8 97,24 Konut Alanları (ha) 8,2 10,1 26,05 12,61 56,96 Net Yoğunluk (kişi/ha) Brüt Yoğunluk (kişi/ha) Bina Taban Alanı (m²) Bina Kat Alanı (m²) Ortalama TAKS 0,17 0,21 0,12 0,19 0,16 Ortalama KAKS 0,26 0,34 0,19 0,29 0,25 Kaynak: Yerel İnceleme ve Büro Çalışması Yerleşmedeki konut alanlarının yapısal özellikleri araştırılırken 4 ayrı mahalleden 4 konut adası seçilmiş ve bu adalarda doku analizi yapılmıştır. Konut doku analizleri yapılırken konut adasını tanımlayan yolların % 50 si hesaplamalara dahil edilmiştir. Yerleşme alanında toplam 666 adet konut yapısı tespit edilmiştir. Bu konutların % 36.5 i (246 adet) Hengeme Mahallesindedir. % 23.7 si (158 adet) Çukurbucak Mahallesi, % 22,5 i (150 adet) Hamzalar Mahallesi, % 16,8 i (112 adet) Kurtlar mahallesinde bulunmaktadır. Binaların % 69,8 i (465 adet) yapı niteliği açısından kötü durumdadır. Kat adedi olarak Akkise Belediyesi ndeki binaların % 48,3 ü (322 adet) 1 katlı, % 50,6 sı da (337 adet) 2 katlı ve % 1,1 i de (7 adet) 3 katlı binalardan oluşmaktadır. Yapım cinsi olarak ise en fazla % 80,5 le (536 adet) yığma binalar bulunmaktadır. Betonarme binalar ise % 19,2 (128 adet) orana sahiptir. Yerleşme genelinde yapılaşma eskidir. 64

71 7.2. Ticaret Alanları Yerleşmede toplam 0.17 ha ticaret alanı bulunmaktadır. Ticari fonksiyonlar Akkise Belediyesinin etrafında halkın toplandığı meydanın civarında yer almaktadır. Ticari kullanımlar meydan ve çevresinde oluşmuş olup yerleşme geneline dağılım göstermemektedir Kentsel Sosyal Donatı Sosyal Donatı olarak değerlendirebilecek, belediye, sağlık ocağı, ilköğretim okulu, lise, park ve spor alanı bulunmaktadır. Bunların yerleşmede kapladığı toplam alan 3,68 ha.dır. Bunların ayrıntıları aşağıda belirtilecektir Eğitim Tesisleri Yerleşmede 2 adet ilköğretim okulu 1 adet de lise bulunmaktadır. Fatih İlköğretim okulu 1 binada, Akkise İlköğretim okulu eski ve yeni olmak üzere 2 binada hizmet vermektedir. İlköğretim binaları gerek alan olarak gerekse bina olarak yeterli durumdadır. Fatih İlköğretim Okulu 1998 yılında tamamlanmıştır. Atatürk İlköğretim Okulu 1952 yılında yapılmıştır. Ancak mevcut binaya yeni 1000 m² lik 2 katlı ilave yapılmıştır. Bununla birlikte mevcut bina da yenilenmiştir. Eğitim tesisi mevcut öğrenci sayısıyla bina ve alan olarak yeterlidir. Mustafa Kemal Lisesi de 1 binada hizmet vermektedir. Lisenin kullandığı alan yaklaşık 3000 m² dir. 500 m² 2 katlı bina yetersiz durumdadır. ATATÜRK İLKÖĞRETİM OKULU Toplam Arsa Alanı m² Kapalı Alan 4738 m² Derslik Sayısı.20 Öğrenci/Öğretmen Sayısı (2007)..16,5 kişi Öğrenci/Derslik Sayısı (2007)..18,2 kişi Açık Alan/Öğrenci Sayısı (2007).33,1 m²/kişi Kapalı Alan/Öğrenci Sayısı (2007).13,1 m²/kişi 65

72 FATİH İLKÖĞRETİM OKULU Toplam Arsa Alanı 7200 m² Kapalı Alan 1106 m² Derslik Sayısı.9 Öğrenci/Öğretmen Sayısı (2007)..18,1 kişi Öğrenci/Derslik Sayısı (2007)..13,2 kişi Açık Alan/Öğrenci Sayısı (2007).36,2 m²/kişi Kapalı Alan/Öğrenci Sayısı (2007).5,6 m²/kişi MUSTAFA KEMAL LİSESİ Toplam Arsa Alanı 3100 m² Kapalı Alan 1100 m² Derslik Sayısı.3 Öğrenci/Öğretmen Sayısı (2007)..18,7 kişi Öğrenci/Derslik Sayısı (2007).. 18,7kişi Açık Alan/Öğrenci Sayısı (2007).55,4 m²/kişi Kapalı Alan/Öğrenci Sayısı (2007)..19,6 m²/kişi Sağlık Tesisleri Akkise de bir adet sağlık ocağı bulunmaktadır ve büyüklüğü 0.47 ha.dır. 1 katlı betonarme binada hizmet vermektedir. Ayrıca aynı alan içinde lojmanı da bulunmaktadır. Yataklı hasta tedavisi bulunmamaktadır. Sağlık ocağı hizmeti için bina yeterli gözükmektedir. Toplam Arsa Alanı 5000 m² Kapalı Alan 400 m² Doktor Sayısı..1 kişi 66

73 İdari Hizmetler İdari hizmetler kapsamında yerleşmede Belediye binası, PTT ve MEDAŞ bulunmaktadır. Belediye binası 2 katlı müstakil bir binadır. 475 m² kapalı İdari binaların toplam büyüklüğü 0,67ha dır. PTT ve MEDAŞ kurumu, meydanda bulunan 2 katlı belediye iş merkezinin 1. katında yer almaktadır Dini Tesisler Dini tesis kapsamında yerleşmede 6 adet camii bulunmaktadır. Dini tesislerin kapsadığı toplam alan 0.9 ha.dır. Camiler genelde iyi durumdadır. Ayrıca her caminin lojmanı da hemen yanında bulunmaktadır Kentsel Ulaşım ve Teknik Altyapı Akkise Belediyesi nde, kentsel ulaşım ve teknik altyapının yeterli olduğunu söylemek mümkündür. Belde içinden karayolları güzergahında yer alan 1 adet hat geçmektedir. Bu hat 15 metreliktir. İçme suyu şebekesi mevcuttur. Elektrik hattı yeterlidir. Her ev kanalizasyon sistemine bağlıdır. Yerleşmede telefon santrali de bulunmaktadır Yol Durumu Akkise Belediyesi sınırları içinden Seydişehir Bozkır asfalt karayolu güzergahı geçmektedir. Bu güzergah şehir içinden 15 ve 10 metre olarak geçmektedir. Ayrıca halihazır harita ve kentsel yerleşik alan sınırları içinde toprak, asfalt, stabilize ve beton parke olmak üzere 4 ayrı çeşit yol kaplama cinsi bulunmaktadır. Yerleşme merkezinde sokakların büyük bir bölümü beton parke kaplamadır. Son iki yılda yapılan bu çalışma tamamlanmak üzere olup, yerleşik dokuda beton parke olmayan cadde ve sokak kalmayacaktır. Karayolları Genel Müdürlüğü nün tarih ve sayılı görüşü ile yerleşmenin çevresinden geçecek olan karayolu geçişi paftalara işlenmiştir. (Bkz: Harita No:29 Karayolu Geçişi) 67

74 Karayolu güzergahları öncelikle transit trafiğe hizmet verdiğinden şehir geçişlerinde daha düzenli ve güvenli bir trafik akışının sağlanması bakımından; gün ve sayılı resmi gazetede yayımlanan karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesisler hakkında yönetmeliğin 41 nolu maddesine göre yapı yaklaşma mesafesi bırakılması, 2. Şehir planında yerel trafik için karayolu sınır çizgisinin dışında her iki tarafta ve karayoluna paralel imar yolu planlaması, 3. Belediye ve diğer kuruluşlara ait altyapı tesislerinin karayolu sınır çizginsin dışında planlanması, 4. İki kavşak arasındaki uzaklığın en az 1500m olması ve kavşakların dışında imar yollarından karayoluna bağlantı yapılması, 5. İmar planlarının onaylanması aşamasında kuruluşumuzdan görüş alınması gerekli görülmektedir İçme Suyu Yerleşmede içmesuyu şebekesi mevcut olup, içme suyu şebekesi yıllarında İller Bankası tarafından yapılmıştır. Mevcut içmesuyu tesisleri kasaba ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Yerleşme genelinde içme suyu şebekesi ihtiyaca cevap verebilmektedir. Belde de kayıtlı 830 adet su abonesi bulunmaktadır Elektrik Akkise de elektrik enerjisi gereksinimi TEİAŞ tarafından karşılanmaktadır. TEİAŞ tarafından 2006 yılında yapılan inceleme sonucu, beldenin elektrik ihtiyacını karşılayan enerji nakil hatları ve trafolar da belirlenmiştir.yerleşmede elektrik, ulusal enterkonnekte sistemine bağlanan enerji nakil hatlarıyla sağlanmaktadır. TEİAŞ tarafından 2006 yılında yapılan inceleme sonucu, 31,5 Kv lık Seydişehir-Bozkır, 31,5 KV içme suyu E.N.Hatları koruma bandı bulunduğu tesbit edilmiştir. Belde içinden EİH geçmemektedir. ( Bkz: Harita No: 32 Enerji Durumu) 68

75 Genelde elektrik kesintisi sorunu yoktur. Konutların tamamı ve resmi kurumlar elektrik abonesidir. Elektrik kente 31.5 Kw lık hatlarla gelmekte ve mahallere bu hatlarla ulaştırılmaktadır. Toplam 830 adet elektrik abonesi bulunmaktadır. MEDAŞ (Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.) ın belde içinde bir şubesi bulunmaktadır. Bina belediyenindir. Bu şubede elektrik abone işlemleri ve tahsilat yapılmaktadır Kanalizasyon Akkise Belediyesinde kanalizasyon şebekesi mevcuttur. Buna ilişkin tarihli bir proje bulunmaktadır. Yerleşmede bulunan her konut ve resmi bina kanalizasyona bağlıdır. Yeni gelişen alanlarda fosseptik bulunmaktadır. Atıksu ile ilgili arıtma tesisi bulunmamaktadır. Yağmur suyu şebekesi, kanalizasyondan ayrıştırılmamıştır Çöp Toplama Belediye tarafından kurulmuş, katı atık toplama ve depolamaya ilişkin herhangi bir organizasyon olmayıp, evsel atıklar tamamen geleneksel metodlarla bertaraf edilmeye çalışılmaktadır. Belediyesinin çöp toplama için özel aracı bulunmamaktadır. Ancak yerleşme içinde ki evsel çöpler yine belediyesi tarafından traktör ve kamyonla toplanmaktadır. Akkise Beldesi nin hakim rüzgar yönü kuzey olup projelendirilmesi muhtemel çöp toplama alanlarında bu husus dikkate alınmalıdır Haberleşme Yerleşmede PTT binası ve 600 adet telefon abonesi bulunmaktadır. Meydanda bulunan belediyeye ait iş merkezinin birinci katında hizmet vermektedir. Burada abone işlemleri ile arıza bakım hizmetleri verilmektedir. 69

76 8. MÜLKİYET DURUMU 8.1 Mülkiyet Durumu Akkise Belediyesi halihazır harita sınırları içinde, Belediye, Hazine, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, İl Gençlik ve Spor İl müdürlüğü ve şahıs mülkiyetinde araziler bulunmaktadır. Kadastro Müdürlüğü nden elde edilen 1998 onanlı kadastro paftalarından elde edilen verilere göre kamu kurum ve kuruluşlarına ait alan büyüklükleri Tablo 21 de belirtilmektedir. (Bkz Harita No:36 Mülkiyet Durumu). Tablo 22: Mülkiyet Dağılımı Mülkiyet Alan (Ha) Belediye 16,4 Milli Eğitim Bakanlığı 3,7 Hazine 74,6 Sağlık Bakanlığı 0,4 Mera 118 İl Gençlik Spor İl Müdürlüğü 0,5 Özel 323,36 Toplam 536,96 Kaynak: Yerel İnceleme ve Büro Çalışması 8.2. Arazi Değerleri Toplam 4 adet mahalleden oluşan Akkise de, arazi fiyatları 1 dönümü 1-6 TL arasında değişmektedir. Belediye ve Ticari fonksiyonların yer aldığı kentin merkezi konumunda olan Hamzalar ve Çukurbucak Mahalleleri civarında arazi fiyatları en yüksek olup, yerleşmenin çevresine tarım alanlarına doğru gittikçe fiyatlar düşmektedir. Meydan ve ticaret kullanımlarının olduğu kent merkezinde arazi fiyatları en yüksek değerdedir. Bu kısımda arsa değerleri dönüm başına 6000 TL ve üzerindedir. Arazi fiyatları merkezden dışarıya doğru açıldıkça yağ lekesi gibi azalmaktadır. Merkezin hemen yakınında ki kısımlarda arazi değerleri TL/dönüm dir. Tarım alanlarına inildikçe dönümü 1000 TL ye kadar düşmektedir. (Bkz Harita No:37 Arazi Fiyatları). 70

77 9. FİNANSMAN ANALİZİ VE GELİŞME EĞİLİMLERİ 9.1 Finansman Analizi Akkise (Konya) Belediyesi nin kesinleşmiş olan 2006 ve 2007 yıllarına ait gelir ve gider tablosu aşağıda belirtilmiştir. Gelir kalemleri içinde vergi gelirleri, vergi dışı gelirler ve yatırım ve fonlar bölümleri ana başlıkları yer almaktadır. Gider kalemleri arasında ise cari harcamalar, yatırım harcamaları ve transfer harcamaları bulunmaktadır. Tablo 23: Gelir-Gider Tablosu Yıllar Gelir (TL) Gider (TL) ,31 TL ,36 TL ,76 TL ,76 TL Kaynak: Akkise Kaymakamlığı Verileri, Ruhsatlar Akkise nin 2009 yılında 5 tane ve 2010 yılında da 8 tane olmak üzere toplam 13 adet yapı kullanım belgesi verilmiştir. Yapılaşma önceki yıllara göre artış sağlamıştır. Ancak yapılaşma çok az olduğundan verilen ruhsat da oldukça azdır. 71