2011/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 13 Mart 2011-Pazar 13:30-15:00 SORULAR SORU 1: a. Finansal (Mali) Tabloları sadece sayınız ve bunları Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerinde belirtilen tasnife uygun olarak iki ana başlık (Temel ve Ek-Diğer Mali Tablolar) altında sıralayınız? b. Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine göre Ek (Diğer) finansal tabloları düzenleme konusunda zorunlu tutulan ve serbesti tanınan işletmeleri belirtiniz? SORU 2: a. Finansal tabloların düzenlenmesinde esas alınacak genel kabul görmüş muhasebe temel kavramlarını sadece sayınız. b.bunlardan Tutarlılık kavramını açıklayınız ve bu kavramın finansal tabloların analizi ile ilişkisini tartışınız? SORU 3: Y Anonim Şirketi nin ekte yer alan 31.12.2009 ve 31.12.2010 tarihli karşılaştırmalı bilançosundan yararlanarak aşağıda istenilenleri hesaplayınız. a. 2009 ve 2010 Net Çalışma (işletme) Sermayelerini ve 2010 yılı Net Çalışma (İşletme) Sermayesindeki yüzde değişimi hesaplayınız. b. 2010 Cari Oranını hesaplayınız. c. 2010 Likidite (Asit-Test) Oranını hesaplayınız. d. 2010 Nakit Oranını hesaplayınız. e. 2010 yılı sonunda işletmenin Özkaynaklarındaki yüzde (%) büyümeyi hesaplayınız. f. 2009 ve 2010 Devamlı Sermayesini ve 2010 yılı Devamlı Sermayesindeki yüzde değişimi hesaplayınız. g. 2010 Stok Bağımlılık Oranını hesaplayınız. h. 2010 Varlık Karlılık Oranını (Varlık Kazanma Gücü) hesaplayınız. ı. 2010 Stok Devir Hızını hesaplayınız. j. 2010 Finansal Kaldıraç Oranını hesaplayınız. EK: Bilanço Tablosu
NOT: 3.soru cevabında açıklama ve yorum istenmemektedir. Hesaplamalarda belirtilecek formüller/oranlarda ilgili hesap isimlerine açık bir şekilde yer verilecektir. Formülde ilgili hesaplara tam olarak yer verilmesine rağmen aritmetik hata yapılması halinde veya formül/oranlamada hesap isimlerine yer verilmeden sonuç rakamının belirtilmesi halinde her şık yarı puan (5 puan/2) üzerinden değerlendirilecektir.
CEVAPLAR CEVAP 1: a) 1 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğine göre Mali Tablolar aşağıdaki tabloları içerir : 1. Bilanço 2. Gelir Tablosu 3. Satışların Maliyeti Tablosu 4. Fon Akım Tabloları 5. Nakit Akım Tablosu 6. Kâr Dağıtım Tablosu 7. Öz Kaynaklar Değişim Tablosu Bu tablolardan, bilanço ve gelir tablosu dipnotları ve ekleri ile birlikte temel mali tabloları, diğerleri ise ek mali tabloları oluşturur. Bu düzenlemeye göre; - Bilanço ve gelir tablosu dipnotları ve ekleri soru değerlemesinde ayrıca dikkate alınmış ve 20 puan 8 e bölünmek suretiyle her şık 2,5 puan üzerinden değerlendirilmiştir. Temel ve ek tablo tasnifinde hata yapılması halinde tasnifte hata sayısı -1 üzerinden toplamdan düşülmüştür. Tebliğde Tasnif Dışı olan ancak Literatürde yer bulan diğer Tablolar (Bunların cevap kağıdında belirtilmesi veya belirtilmemesi halinde ilave not verilmemiş veya puan kırılmamıştır.) -Konsolide Finansal Tablolar -Dönem içi Finansal Tablolar -Katma Değer Tabloları -Fon Akım Tablolarının Alt Ayrımları KAYNAK: (1 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği- Resmi Gazete Tarih-26.12.1992 No-21447 (M)). (Finansal Tablolar ve Mali Analiz Teknikleri Prof.Dr. Nalan AKDOĞAN, Prof.Dr. Nejat TENKER, shf. 48-53, 58-59, 12. Baskı. 2007). b) a)işletme hesabı esasına göre defter tutan işletmeler sadece "Muhasebenin Temel Kavramları"na uymakla yükümlüdürler. b)muhasebe Usul ve Esaslarının "Mali Tabloların Düzenlenmesi ve Sunulması"na ilişkin bölümüne göre kuruluş şekli ne olursa olsun Bilanço esasına göre defter tutan ve bir önceki yıl aktif toplamı (. liranın) veya net satışlar toplamı (..liranın) altında kalan işletmeler ek mali tabloları düzenlemek zorunda
değillerdir. Aktif toplamı veya net satışlar toplamı Maliye Bakanlığınca belirlenen rakamları aşan işletmeler ise temel mali tabloların yanısıra ek mali tabloları da düzenlemek mecburiyetindedirler. Belirlenen rakamları aşmayan işletmelerin ek finansal tabloları düzenlemeleri serbesttir. c) Faaliyet konuları itibariyle farklı muhasebe tekniğini kullanmak durumunda bulunan Banka ve sigorta şirketleri, özel finans kurumları, Finansal Kiralama şirketleri, menkul kıymet yatırım fonları Aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarının belirlenen Muhasebenin Temel Kavramları na, Muhasebe Politikalarının Açıklanması na ve Mali Tablolar İlkeleri ne uymaları kaydıyla Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğinin diğer mecburiyetlerini yerine getirmekle yükümlü olmadıkları hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan borsaya kote olmuş şirketlerde bu Tebliğ dışında özel düzenlemelere tabidir. (Bu itibarla sözkonusu işletmeler ek Mali Tablo düzenleme konusunda Tebliğ dışında tutulduğundan Cevapta bu konu ile verilen doğru veya yanlış cevaplar değerlendirme dışında tutulmuştur.) Sonuçta Cevapta sadece b) bendindeki açıklama istenilmiştir. 1. soru CEVABI KAYNAK: (3 ve 10 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği). (Kitap-Mali Tablolar- Bülent ÜSTÜNEL, shf. 11-12, 1995, Denet Yayıncılık A.Ş., ) (NOT: Aşağıdaki ek bilgidir. Cevapta bu bilgi ve rakamlar istenmemiş ve cevapların değerlendirilmesinde bu konu ile ilgili verilen eksik bilgiler üzerinden not kırılmamıştır.) 3 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile 1 Sıra Numaralı Tebliğin "IV DÜZENLEMENİN KAPSAMI" başlığı altında yer alan dördüncü paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir."bilanço esasına göre defter tutan ve bir önceki yıl aktif toplamı 25 milyar lirayı ve net satışlar toplamı 50 milyar lirayı aşmayan işletmeler, Muhasebe Usul ve Esaslarının "Mali Tabloların Düzenlenmesi ve Sunulması"na ilişkin bölümünün "Temel Mali Tablolar"la ilgili kısmına uymakla yükümlüdürler." Bu değişiklik ile ek mali tabloları düzenlemek zorunda olan işletmelerin belirlenmesinde, aktif toplamı ve net satışlarının toplamının belirli bir rakamı aşması kriteri getirilmiştir. Buna göre, kuruluş şekli ne olursa olsun bir önceki yıl aktif toplamı 25 milyar liranın ve net satışlar toplamı 50 milyar liranın altında kalan işletmeler ek mali tabloları düzenlemek zorunda değillerdir. Aktif toplamı veya net satışlar toplamı yukarıda belirtilen rakamları aşan işletmeler ise temel mali tabloların yanısıra ek mali tabloları da düzenlemek mecburiyetindedirler. Bu tutarlar son olarak 10 Sıra No'lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile 1,8 trilyon (1.800.000) ve 4 trilyon (4.000.000) liraya yükseltilmiştir. Sözkonusu hadler Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan yeniden değerleme oranı ile artmaktadır.) CEVAP 2) a) 1) Sosyal Sorumluluk kavramı 7)Tarafsızlık ve belgelendirme esası kavramı 2) Kişilik kavramı 8)Tutarlılık kavramı 3)İşletmenin sürekliliği kavramı 9)Tam açıklama kavramı 4)Dönemsellik kavramı 10)İhtiyatlılık kavramı 5)Parayla ölçme kavramı 11)Önemlilik kavramı 6)Maliyet esası kavramı 12)Özün önceliği kavramı
b)tutarlılık Kavramı; muhasebe uygulamaları için seçilen/kullanılan muhasebe politikalarının(stok değerleme yöntemi, amortisman hesaplama ve kaydetme yöntemleri, ticari mal hareketlerinin muhasebeleştirilmesi yöntemleri gibi), işletmenin sürekliliğince birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. İşletmelerin mali durumunun, faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması bu kavramın amacını oluşturur. Tutarlılık kavramı, benzer olay ve işlemlerde, kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tek düzeni öngörür. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda, işletmeler, uyguladıkları muhasebe politikalarını değiştirebilirler. Ancak bu değişikliklerin ve bunların parasal etkilerinin mali tabloların dipnotlarında açıklanması zorunludur. Mali analizin ön koşullarından biri mukayeseye elverişli tabloların kullanılmasıdır. Bu itibarla gerek işletmenin önceki dönem mali tablolarının karşılaştırılmasında, gerek diğer işletmelerin mali tabloları ile mukayese edilmesinde tutarlılık kavramı ön plana çıkmaktadır. Tutarlılık kavramından sapmalar mali tabloların özellikle dinamik analiz yöntemi ile analiz edilebilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. 2. soru CEVABI KAYNAK: (1 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği- Resmi Gazete Tarih- 26.12.1992 No-21447 (M)). (KİTAPLAR- Finansal Tablolar ve Mali Analiz Teknikleri Prof.Dr. Nalan AKDOĞAN, Prof.Dr. Nejat TENKER 12. Baskı. 2007, İşletme Finansmanı- Doç.Dr. Güven SAYILGAN Turhan Kitabevi- 2010 ). CEVAP 3) 2009 2010 a)net İŞLETME SERMAYESİ (NİS) = DÖNEN VARLIKLAR-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 8.240.152 13.447.352 2009 'A GÖRE 2010 DEĞİŞİM (FORMÜL= 2010 NİS-2009NİS/2009NİSX100=) % 63,2 b)cari ORAN = DÖNEN VARLIKLAR / KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 1,505 c) LİKİTİDİTE (ASİT TEST) ORANI = DÖNEN VARLIKLAR-STOKLAR / KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 0,882 d)nakit ORANI = DÖNEN VARLIKLAR-(STOKLAR+ALACAKLAR)/ KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 0,665 e)özkaynak ARTIŞI = 2010 ÖZKAYNAK TOPLAMI-2009ÖZKAYNAK TOPLAMI / 2009 ÖZKAYNAK TOPLAMI X 100 % 51,97 f)2009 DEVAMLI SERMAYE= UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR +2009 ÖZKAYNAK TOPLAMI 26.229.072
2010 DEVAMLI SERMAYE= UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR +2010 ÖZKAYNAK TOPLAMI 42.051.748 2009 'A GÖRE 2010 DEĞİŞİM (FORMÜL= 2010 DS-2009DS/2009DSX100=) % 60,32 g)stok BAĞIMLILIK ORANI= KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR TOPLAMI -(HAZIR DEĞERLER+(SÜRATLE PARAYA ÇEVRİLEBİLİR DEĞERLER ÖRNEKTE=MENKUL KIYMETLER)/ STOKLAR 0,558 h)varlik KARLILIK ORANI (VARLIK KAZANMA GÜCÜ) = DÖNEM NET KARI / VARLIKLAR TOPLAMI 0,03 ı)stok DEVİR HIZI= SATIŞLARIN MALİYETİ veya SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ / ORTALAMA STOKLAR VEYA STOK DEVİR HIZI=NET SATIŞLAR / ORTALAMA STOKLAR STOK DEVİR HIZININ HESAPLANMASI İLE İLGİLİ VERİLER BİLEREK VERİLMEMİŞ ve CEVAPTA VERİLER OLMADIĞINDAN HESAPLANAMAZ İFADESİ ARANMIŞ VE BU İFADE İLE DOĞRU FORMÜL AYRI AYRI 2,5 PUAN OLMAK ÜZERE TOPLAM 5 PUAN OLARAK DEĞERLENDİRİLMİŞTİR. (ORTALAMA STOK DEĞERİ (2009 stok+2010 stok)/2 ) j)finansal KALDIRAÇ ORANI= YABANCI KAYNAKLAR TOPLAMI / AKTİF TOPLAMI 0,63 3. soru CEVABI KAYNAK: 3. SORU CEVAPLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE TESMER SMMM STAJYERLERİNİN ZORUNLU DERS EĞİTİM NOTLARININ YERALDIĞI FİNANSAL TABLOLAR VE MALİ ANALİZ İLE İLGİLİ EĞİTİM CD NDE YERALAN BİLGİLER TEMEL KAYNAK OLARAK ALINMIŞTIR.