Otomatik moment değiştiriciler ANA FONKSİYON GRUPLARI 1. Hidrodinamik moment değiştirici (Trilok moment değiştirici), 2. Gereken sayıda kademeleri olan dişli grubu (genel olarak lamelli kavramalarla ve şerit frenlerle kumanda edilen planet zincirleri), 3. Elektro-hidrolik kontrol ve kumanda donanımı.
Hidrolik kontrol ve kumanda kademe seçimi: Değişik dişli kademelerinin seçilmesi, çekiş kuvveti - hız seyrine uygun olarak iki büyüklüğe bağlıdır. Bunlar çeki kuvveti, yani moment ve aracın seyir hızıdır. Motor momentinin büyüklüğünün ölçüsü olarak emme kanalındaki vakum miktarı kullanılmaktadır. Karbüratörlü motorlarda gaz kelebeği konumu kullanılmakta idi. Seyir hızı ise tekerlek devir sayısından alınmaktadır.
Hidrolik kontrol ve kumanda Bu büyüklüklere bağlı olarak seçilen stratejilere uygun vites değiştirme işlemini, kumanda lojiği gerçekleştirmektedir. Bir sistemde farklı kademe değiştirme stratejileri seçilebilmektedir (ekonomik, hızlı, yüklü vb.). Normal olarak bu stratejiler otomatik vites kutulu araçlarda bulunan vites kolu üzerinden seçilebilmektedir. Bu sistemler normal stratejilerinin dışında özel durumlarda çalışan örneğin kick-down (gaz pedalına ani basıldığında vites küçültme) gibi özelliklere de sahiptirler.
Hidrolik kontrol ve kumanda Otomatik vites kutulu sistemlerde bulunan trilok moment değiştirici, belli bir basınç altındaki yağla çalışmaktadır. Bu basınç normal olarak motora bağlı bir hidrolik pompa ile sağlanır. Ancak bu durumda aracın itilerek çalıştırılması mümkün değildir. Ayrıca tekerleklerden tahrikli pompa bulunduran sistemlerde aracı iterek çalıştırmak da mümkün olmaktadır. Sistemde bulunan hidrolik basıncı işletme amaçlı kullanıldığı gibi, vites değiştirme kumandasını sağlayan modülatör ve regülatör basınçları olarak da kullanılmaktadır.
Altı kademeli otomatik bir otomobil Vites Kutusu (ZF)
ZF
Kumanda tipleri
Geliştirme hedefleri
Elektronik vites kumandası EGS
Elektronik kontrol sinyalleri
Kademe değiştirme programı
Kademe değiştirme programı
Kademe değişim programı kaymaları Kademe değişim programı sürücünün kullanış tarzına, o anki seyir durumuna ve çevre şartlarına bağlı olarak kaydırılmakta ve bu kayma bütün halinde değil sadece ilgili kısmın uyumu ile gerçekleşmektedir.
Sürücünün kullanım tarzına uyum
Dinamik tam gaz uyumu
Hızlı gaz bırakma halinde vites büyütmenin önlenmesi
Seyir dirençlerindeki değişimin dengelenmesi
Soğuk motor ve düşük hız kayması
Tam yük uyumu
Vites konforuna etkili parametreler
Taşıt ivmesinin ve türevinin seyri
Taşıt elektrik sisteminde elektronik vites kontrolu
Vites büyütmenin karakteristik seyri ve konfor parametreleri
Kademe değişim programı BMW 525i
Kontrollü vites değişimi
Motorun ısınması sırasında uyum
Adaptif vites kontrolünün yapısı
Aktarma grubu örneği Posche Cayenne
6 kademeli otomatik vites kutusu Porsche Cayenne
Kademesiz Moment değiştirici uygulaması örneği: Mini
Kademesiz Moment değiştirici uygulaması örneği: Mini
Kalkış için büyük çevrim oranı Yüksek hız için küçük çevrim oranı 1. Motor tahriği 2. Diferansiyele çıkış
Güç dallanması ile CVT kullanımı Planet mekanizmaları kullanılarak CVT çevrim spektrumunun genişletilmesi örneği. K1 ve K2 kavramaları ile CVT iki bölgeli olarak kullanılmaktadır.
Çift Kavramalı Vites Kutusu
Çift Kavramalı Vites Kutusu
Çift Kavramalı Vites Kutusu
Çift Kavramalı Vites Kutusu
Çift Kavramalı Vites Kutusu
Çift Kavramalı Vites Kutusu SYN6 SYN5R CL2 CL1 Gear Ratio 1 13.15 2 8.33 3 5.74 4 4.19 5 3.22 6 2.52 R 11.78 Note: CL1 controls gear 1, 3, 5 and R. CL2 controls gear 2, 4 and 6. SYN24 SYN13 4 2 3 1 Output Input Shaft
Çift Kavramalı Vites Kutusunun Avantajları Basit Yapı Konvensiyonel Otomatik Moment Değiştiricilere göre daha iyi Yakıt Ekonomisi Kesintisiz Güç Akışı Konforlu kademe değiştirme Hidrolik Moment değiştiricisiz Otomatik
Çift Kavramalı Vites Kutusu