RÖPORTAJ/ MÜLAKAT
RÖPORTAJ NEDİR? MÜLAKAT NEDİR? v RÖPORTAJ: Bir yazarın ya da gazetecinin herhangi bir olayı, kişiyi kuruluşu veya yeri; kendi anlayışına ve gözlemlerine göre araşhrdığı ve değerlendirdiği yazılardır.
Röportaj ve mülakat birbirinden farklıdır. MülakaTa karşılıklı konuşma, görüşme vardır. MülakaTa sorular sorularak bilgi toplanır. Röportajda bir gerçeği soruşturma vardır, bir gerçeği ortaya çıkarma amacı vardır. Ortanımlamalarına ve gazetecinin izlenimlerine yer verilir
DÜNYA EDEBİYATINDA RÖPORTAJ: v Röportaj 20. yüzyılda, gazetenin ortaya çıkmasından sonra gelişmiş]r. Dünyada Jack London. Hemingway, Sartre gibi pek çok ünlü edebiyatçı, aynı zamanda röportaj türünde yazılar da kaleme almışhr.
TÜRK EDEBİYATINDA RÖPORTAJ: v Türk basınında röportaj türü, başlangıçta mülakat niteliğinde gelişmiş, 1960 tan sonra edebiyatçılarımızın röportaj türünden yararlanmaları, aynı zamanda da röportaj tekniğinin gelişmesini, röportajın gazetelerin vazgeçilmez bir birimi hâline gelmesini sağlamışhr. v Roportaj gelisimi, gazete ve dergi yayinciliginin gelismesiyle birlikte olmustur. v İlk örneklerini Evliya Çelebi vermiş]r. Modern anlamda ise Ruşen Eşref Ünaydın ın Diyorlar ki (1918); bu türde verilmiş ilk örnek arasındadır.
RÖPORTAJ TÜRÜNÜN ÖZELLİKLERİ v Röportaj, gazeteciliğin başlamasıyla ortaya çıkmışhr. v Röportaj türünün temel amacı gerçekleri olduğu gibi aktararak okuyucuyu aydınlatmakhr. v Röportajlarda genellikle toplumu ilgilendiren güncel konular ile sanat, tarih, siyaset ekonomi, spor vb. alanlarındaki konular ele alınır. v Röportaj da düşünsel planla yazılır. v AnlaHlanlar sesli ve görüntülü belgelerle desteklenerek inandırıcılığı arjrılır. v Yazar kendi görüşlerini de katabilir. v Röportajların içeriği genişse röportajlar dizi olarak da hazırlanabilir. v Röportaj yazarı; açıklayıcı anlahm, öyküleyici anlahm, be]mleyici anlahm ve tarhşmalı anlahm gibi bütün anlahm yollarından yararlanır.
v Soru cevap şeklinde yapılabilir. v Dil genellikle göndergesel işlevde kullanılır. v Açık, akıcı, yalın bir üslup kullanılır. v Röportajlarda genellikle birinci tekil kişili anlahm vardır. v Röportaj yazıları zamanla tarihsel belge olabilir. v Röportaj öğre]ci yazı türüdür v Bir olay ya da durumla ilgili bir yerde yapılan gezi, inceleme, araşhrma ve sorusturma yöntemi ile yazılmıs yazılarıdr. v Sanatsal yazı ve haber yazısıdır
Konularına Göre Röportajlar; 1. Bir yeri konu alan röportajlar: Bu röportajlarda tanıhlan yer, yaşam her yönüyle ele alınır; farklı özellikleri fotoğraf ve filmlerle desteklenir. htp://www.youtube.com/watch?v=5eoa9h9hm3q 2. Eşyayı konu alan röportajlar: Eşyanın dikkat çekici ve düşündürücü özellikleri ele alınır. htp://www.youtube.com/watch?v=h8yo4wj8cye 3. Insani konu alan röportajlar: belli bir üne kavuşmuş kimselerin, dikkat çeken ve düşündüren yçnleri tanıhlır, fotoğraflarla desteklenebilir. htp://www.youtube.com/watch?v=- c8kdsuvq5a
Sunuş Şekline Göre Röportajlar: 1. Amerikan röportajı: bu tür yazılarda en son soylenmesi gerekenler ilk söylenerek beklenmedik bir giriş yapılır böylece dikkat cekilir. 1. Alman röportajı: azar konuyu anlahrkenyazıya kendini de katar, konu yazar ekseninde anlahlır.
Önemli Röportaj Yazarlarımız: Hikmet Feridun Es, Bugün de Diyorlar ki (1932) (Kore Savaslari) Mustafa Baydar, Edebiyatçılarımız Ne Diyorlar? (1960) Gavsi Ozansoy, 40 Yıl Sonra Diyorlar ki (1962) Tahir Kutsi, İç Göç (1964) Halil Aytekin, Doğuda Kıtlık Vardı (1965) Abdi İpekçi, Liderler Diyor ki (1969) Yaşar Kemal, Bu Diyar Baştan Başa (1971) Fikret Otyam, Gide Gide 10 (1969) Yaşar Nabi Nayır, Edebiyatçılarımız Konuşuyor (1976)
Türkiye gazetelerinde röportaj çalışmaları yayımlanan başlıca gazeteciler: v Ayşe Arman v Fikret Otyam v Fehmi Koru v Yazgülü Aldoğan v Hüsamezn Aslan v Yaşar Kemal v Vasfiye Özkoçak v Füsun Özbilgen v Leyla Umar v Nuriye Akman
Dünya edebiya?nda önemli röportaj yazarları: Jack London Ernest Hemingway İlya Ehrenburg Mihail Şolohov Jean- Paul Sarte Jean- Paul Sarte Curzio Malaparte Raymond Car]er
Röportaj Yazarlığında 60 Yıl Yaşar Kemal v Gözlemlerini aktarmış. v Be]mleme yapamış. v Öyküleme yöntemini kullanmış. v Yazısını resimlerle desteklermiş. v Soru- cevap yöntemini kullanmış. v Okuyucuya Erzurum hakkında bilgiler vermiş.(dilin göndergesel işlevini kullanmışhr. v Yazdığı dönemin güncel olayını anlatmış. v Dili akıcı, yalın ve açıkhr. v Birinvci tekil kişi olarak yazmışhr.
KAYNAKÇA "11. Sınıf Dil ve AnlaHm Röportaj Nedir ve Genel Özellikleri Konu AnlaHmı." Konu Anla)mı. N.p., n.d. Web. 20 Oct. 2014. <htp:// www.konuanla]mi.gen.tr/11- sinif- dil- ve- anla]m- roportaj- nedir- ve- genel- ozellikleri- konu- anla]mi>. Yaşar Kemal: röportaj yazarlığında 60 yıl. İstanbul: YKY, 2011. Print. "Sözlü AnlaHm." röpotaj. N.p., n.d. Web. 20 Oct. 2014. <htp:// palmeyayinevi.com/userfiles/file/ edebiyat ders notları." röportaj ve özellikleri. N.p., n.d. Web. 19 Oct. 2014. <htp://www.edebiyatögretmeni.net/edebi