Kuraklık k ve Su YönetimiY

09.09.2008 Kuraklık k ve Su YönetimiY M.Tevfik GÖKSU İSKİ Genel Müdür M r Yardımcısı 1

Sunuş Planı İstanbul da Su Medeniyeti Genel Bilgiler İçmesuyu Temini Küresel Isınmanın İstanbul Su Kaynaklarına Etkisi Su Rezervlerinin Son Durumu İstanbul da Yaşanan Kuraklığa Karşı Alınan Acil Tedbirler Planlanan Su Kaynakları İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 2

İstanbul da Su Medeniyeti İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 3

Roma Dönemi İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 4

Roma DönemiD Roma Döneminde İstanbul un su ihtiyacı ; Kuyulardan, Küçük menbalardan Sarnıçlardan sağlanmaktaydı. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 5

Roma DönemiD Şehrin artan su ihtiyacını karşılamak için İmparator Valens, Halkalı dan Beyazıt a kadar su getirmiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 6

Bizans Dönemi İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 7

Bizans DönemiD Binbirdirek Sarnıcı Bu dönemde 70 den fazla üstü kapalı sarnıç yapılmıştır. Yerebatan (Basilika), Binbirdirek (Philoxenus) ve Acımusluk sarnıçları bilinen en meşhur üstü kapalı sarnıçlardır. Üstü kapalı sarnıçların yıllık kapasiteleri toplam 200.000 m 3 dür İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 8

Bizans DönemiD Üstü kapalı sarnıçlara ilaveten üstü açık sarnıçlarda yapılmıştır. Aetio (Vefa Stadı), Aspor (Çukurbostan) ve Hagios Makios Sarnıçları bilinen en meşhur üstü açık sarnıçlardır. Üstü açık sarnıçların yıllık su verimleri toplam 800.000 m 3 dür İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 9

Osmanl önemi Osmanlıı D Dönemi İSKİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ 10

Osmanlı Döneminde Yapılan ve Geliştirilen Su Yolları Halkalı Su Yolları Kırkçeşme Su Yolları Üsküdar Su Yolları Taksim Su Yolları Hamidiye Suları İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 11

Halkalı Su Yolları İstanbul un batısındaki Halkalı ve Cebeciköy arasındaki pınarlardan beslenerek gelen isale hatlarına Halkalı Suları denir. İstanbul a su veren Halkalı Suları nın 18 bağımsız kolu vardır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 12

Halkalı Su Yolları Halkalı Suları nın debileri az olduğu için künklerle veya kurşun borularla şehre getirilmiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 13

Halkalı Su Yolları Alipaşa Kemeri Halkalı su tesisleri üzerinde Kara Kemer, Mazul ve Bozdoğan Kemeri ile I.Mahmut döneminde yapılan Alipaşa Kemeri olmak üzere 4 adet kemer bulunmaktadır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 14

Halkalı Su Yolları (Su Terazileri) Osmanlı döneminde yapılan isale hatları ve şebekelerde çok sayıda su terazisi yapılmıştır. Pompa sisteminin olmadığı dönemlerde inşa edilen bu yapılar bileşik kaplar prensibine göre çalışarak basıncı ayarlarlar. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 15

Halkalı Su Yolları 1 Lüle 52 m 3 /gün 1 Kamış 1/4 Lüle 13 m 3 /gün 1 Masura 1/8 Lüle 6,5 m 3 /gün 1 Çuvaldız 1/32 Lüle 1,63 m 3 /gün 1 Hilal 1/64 Lüle 0,83 m 3 /gün Osmanlı su tesislerinde dağıtılan suyun debisi lüleler ile ölçülmekteydi. Çapı 26 mm olan kısa borudan akan suyun debisine 1 lüle denir. Lüleler genellikle pirinçten yapılırdı. 1 lülelik debi 36 lt\dak. veya 52 m 3 \gün dür. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 16

Kırkçeşme Su Yolları Kanuni Sultan Süleyman Mimar Sinan Osmanlı döneminde yapılan en büyük su tesisi Kırkçeşme Su Yolları dır. Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1555-1563 tarihleri arasında Mimar Sinan a yaptırılmış olup 8 senede tamamlanmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 17

Kırkçeşme Su Yolları İki kolu bulunan Kırkçeşme Tesisleri İstanbul un Kuzeyinde bulunan Belgrat Ormanları ve civarındaki yüzeysel suları toplar ve 55 km uzunluğundaki isale hattı ile şehre getirerek, şehrin 34 metreden aşağıdaki kotlarına su verirdi. Tesis ilk yapıldığında 5.720 m 3 /gün su vermekteydi. Daha sonra yapılan ilaveler ile verilen su 17.413 m 3 /gün e çıkmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 18

Kırkçeşme Su Yolları Mağlova Kemeri Mağlova Kemeri 258 m. uzunluğunda olup 16 gözü bulunmaktadır. 5 tanesi abide niteliği taşıyan 33 adet irili ufaklı kemer i bulunan Kırkçeşme tesislerindeki sular daima üstü kapalı kanal ve galeriden geçmekteydi. Kemerlerde kanalın üstü çatı şeklinde sal taşlar ile kapatılmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 19

Kırkçeşme Su Yolları Uzun Kemer Kırkçeşme tesislerinin batı kolu üzerinde bulunan kemer 711 m. uzunluğunda ve iki katlıdır. Üstkatında 50, altkatında 47 gözü vardır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 20

Kırkçeşme Su Yolları Büyük Bend Fatih Sultan Mehmet zamanında yapılan, Kanuni Sultan Süleyman, III.Ahmet ve I.Mahmut zamanında tadilat gören bende 1900 yılında II.Abdülhamit tarafından ikinci bir kademe eklenmiştir. Bendin su toplama hacmi 1.352.000 m 3 dür. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 21

Üsküdar Suları Çamlıca tepelerinin eteklerinden çıkan membalardan toplanan sular 3 ile 15 km uzunluğundaki isale hatları ile şehirdeki çeşme, cami, hamam, şadırvan, dergah ve kiliselere verilmekteydi. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 22

Üsküdar Suları (Çeşmeler) Üsküdar III.Ahmet Çeşmesi İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 23

Taksim Suları Bahçeköy deki suları şehre getirmek için 1730 tarihinde I.Mahmut 25 km uzunluğunda isale hattı ile bu suya ait kemer, depo, maksem ve dağıtım şebekesi yaptırmıştır. I.Mahmut Kemeri üzerinden geçen su Acıelma, Derbent, Maslak, Ayazağa, Zincirlikuyu, Mecidiyeköy ve Şişli üzerinden Taksim in girişinde bulunan sekizgen maksem yapıdaki su deposuna getirilip buradan şehre dağıtılmaktaydı. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 24

Taksim Suları II.Mahmut Bendi 1839 yılında II.Mahmut tarafından Arabacı Deresi nin batı kolu üzerine inşa edilmiştir. Yeni Bent olarak da anılan bent kemer şeklindedir. Bendin Su toplama hacmi 230.000 m 3 dür. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 25

Taksim Suları Taksim Maksemi Taksim Maksemi 8 köşeli bir yapı olup 1732 yılında I.Mahmut tarafından inşa edilmiştir. İstanbul un en yüksek bölgelerinden birine yapılmış olan maksem Bahçeköy den gelen suları şehre dağıtmaktaydı. 24 Lülesi bulunan bu yapı Taksim Meydanı na ve bu su yoluna adını vermiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 26

Hamidiye Suları Sertliği düşük ve çok kaliteli bir menba suyu olan bu su Kemerburgaz ın güneyindeki Kırkçeşme tesislerinin doğu kolu üzerindeki Karakemer civarındaki menbalardan alınan sular isale hattıyla Cendere deki pompa istasyonuna getirilerek şehre dağıtılmaktaydı. Günlük debisi 1200 m 3 olan suyun isale hattı diğer Osmanlı su yapılarından farklı olup font boru kullanılmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 27

İstanbul ile İlgili İstatistiki Bilgiler Hizmet verilen nüfus :12,6 milyon Toplam hizmet alanı : 5.342 km 2 Abone sayısı : 4.144 milyon Su şebeke Uzunluğu : 15.518 km Kanal şebeke Uzunluğu : 12.849 km Su kaynaklarının kapasitesi : 1.353 milyon m 3 /yıl Şehre verilen ortalama su : 2.000.000 m 3 /gün Su Depolarının Hacmi : 1.393.280 m 3 Yatırım (2008) : 1 milyar 562 milyon YTL İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 28

1600 Yıllara Göre G Yatırım m Gerçekle ekleşme Durumu (2008 YılıY Fiyatlarıyla) yla) 1,508 1400 1200 milyon YTL 1000 800 600 418 490 696 880 745 843 603 856 855 745 967 797 400 243 265 200 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 14 Yılda gerçekleşen yatırım tutarı 10 Milyar 911 Milyon YTL dir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 29

Yıllara Göre G İstanbul a Verilen Temizsu Miktarı 800 su miktarı (milyon m 3 ) 700 600 500 400 300 392 525 552 570 599 618 615 639 669 692 709 698 732 714 477 200 100 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 8 Aylık İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 30

İçmesuyu Temini İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 31

Su Temini İçin Yapılan Yatırımlar Su Kaynakları Su Arıtma Tesisleri İçmesuyu Şebekesi Su Depoları İstanbul a kesintisiz su verebilmek için; Su Kaynakları, İsale Hatları, Su Arıtma Tesisleri, İçmesuyu Şebekeleri, Su Depoları, Pompa İstasyonları, inşa a edilmektedir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 32

İçmesuyu Yatırımlar mları (1994 2008) 9 adet baraj ve regülatör 5 adet yeni içmesuyu arıtma tesisi 5 adet içmesuyu arıtma tesisi yenileme ve kapasite artırımı 67 adet su deposu 75 adet pompa istasyonu 9.630 km içmesuyu şebekesi İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 33

Mevcut Su Kaynakları Istranca Barajları İstanbul un içmesuyunun hemen hemen tamamına yakını yüzeysel kaynaklardan karşılanmaktadır. Su kaynakları batı da Tekirdağ ve Kırklareli, doğu da ise Kocaeli ve Düzce ye kadar uzanmaktadır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 34

Su Kaynaklarının n Kapasitesi ( milyon m 3 / yıl y l ) 1.353 590 1994 Mevcut 2008 Toplam Su kaynaklarının kapasitesi 590 milyon m 3 den 1.353 milyon m 3 e yükseltilmiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 35

Mevcut Su Kaynakları Tesisin Adı Hizmete Giriş Yılı Verim (milyon m 3 /yıl) Elmalı I ve II Barajları 1893 1950 15 Terkos Barajı 1883 142 Alibeyköy Barajı 1972 36 Ömerli Barajı 1972 220 Darlık Barajı 1989 97 Büyükçekmece Barajı 1989 100 Yeşilvadi Regülatörü 1992 10 Istrancalar (Düzdere, Kuzuludere, Büyükdere, Sultanbahçedere,Elmalıdere) 1995-1997 75 Şile Keson Kuyuları 1996 30 Kazandere Barajı 1997 100 Sazlıdere Barajı 1998 55 Pabuçdere Barajı 2000 60 Yeşilçay Regülatörü 2003 145 Melen 2007 268 Genel Toplam 1.353 İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 36

Su Arıtma Tesislerinin Kapasitesi (X1000) m 3 /gün 3.608 1.078 1994 Mevcut 2008 Toplam 15 yıl içinde su arıtma tesislerinin kapasitesi, günlük 1 milyon m 3 den 3.6 milyon m 3 e yükseltilmiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 37

İçmesuyu Arıtma Tesisinin Yerleri Taşoluk İkitelli Kağıthane Elmalı Ömerli Büyükçekmece İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 38

Mevcut Ana İsale Hatları İstanbul a daha düzenli ve bol su vermek için Terkos Kağıthane, Terkos İkitelli, Ömerli Çamlıca, Çamlıca - Salacak Pendik Küçükyalı, Maltepe Adalar, Çatalca Mimarsinan, Alibeyköy - Kağıthane gibi Ø 2200 mm çapında dev isale hatları inşa edilmiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 39

İsale Hatları Uzunluğu (km) 1.662 385 1994 Mevcut 2008 Toplam 15 yıl içinde döşenen isale hattı uzunluğu 385 km den 1.662 km ye çıkarılmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 40

Şebeke Borularının n Yenilenmesi Eski Şebeke Yeni Şebeke İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 41

İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 42 Yıllara Göre G Kayıp p ve Kaçak ak Su Oranı 60 50 52 Kayıp Su Oranı % 40 30 41 33 38 38 37 35 38 36 35 28 29 28 26 20 10 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Döşenen Düktilfont D Boruların n Uzunluğu (km) 14.310 5.957 1994 Mevcut 2008 Toplam 15 yıl içinde döşenen düktilfont boruların uzunluğu 6.000 km den 14.310 km ye çıkarılmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 43

Küresel Isınman nmanın İstanbul Su Kaynaklarına Etkisi İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 44

Ekim Ayından Eylül l Ayına 12 Aylık k Zaman Aralığında İstanbul'un Aldığı 50 Y Yıllık k Yağışlar EKİM - KASIM - ARALIK - OCAK - ŞUBAT - MART - NİSAN - MAYIS - HAZİRAN - TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL AYLARINDA İSTANBUL'UN ALDIĞI 50 YILLIK YAĞIŞLAR Ekim-Eylül Yağışları Son 50 Yıllık Ortalama 1200,0 Son 50 yılın en düşük değeri 718,3 910,5 942,7 1000,0 900,0 885,2 890,3 840,3 842,1 857,6 782,1 806,7 812,7 797,9 810,1 777,8 779,8 776,6 810,0 765,4 792,6 795,7 Ortalama Yağışa Göre % 42,5 Daha Kurak 742,8 728,0 732,2 728,3 743,2 739,3 751,5 800,0 681,3 701,1 707,5 673,4 646,9 669,1 669,9 651,4 672,1 606,7 635,7 600,8 633,1 612,4 619,6 620,7 583,8 599,8 560,0 527,5 556,4 530,4 600,0 Yağış [mm] 413,2 400,0 200,0 0,0 1957-58 1958-59 1959-60 1960-61 1961-62 1962-63 1963-64 1964-65 1965-66 1966-67 1967-68 1968-69 1969-70 1970-71 1971-72 1972-73 1973-74 1974-75 1975-76 1976-77 1977-78 1978-79 1979-80 1980-81 1981-82 1982-83 1983-84 1984-85 1985-86 1986-87 1987-88 1988-89 1989-90 1990-91 1991-92 1992-93 1993-94 1994-95 1995-96 1996-97 1997-98 1998-99 1999-00 2000-01 2001-02 2002-03 2003-04 2004-05 2005-06 2006-07 Barajların su toplaması açısından yaz aylarının bitip yağışlı mevsimin başladığı Ekim ayından başlayan su yılı esas alınır. İstanbul için yağış dönemi olan Ekim den Eylül e (su yılı) 12 aylık yağış verilerine baktığımız da son 50 yılın yağış ortalaması 718,3 mm dir. Kurak geçen 2006 2007 su yılında ise ortalamaya göre % 42,5 daha az yağış gelerek 413,2 mm yağış düşmüştür. Bu da son 50 yılın en düşük değeridir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 45

Son 13 Yılda Y Yağan an Yağış ve Barajlarımıza Gelen Fiili Su Miktarları Mukayesesi 1200,0 Yağış (mm) Barajlara Gelen su miktarı (milyon m3) Son 13 yıllık ortalama yağış (mm) Son 13 yıllık ortalama gelen su miktarı (milyon m3) Son 13 yıllık yağış ortalaması 1m 2 'ye 747,0 Son 13 yılda barajlara gelen ortalama su miktarı 757,1 milyon m 3 1000,0 800,0 600,0 Son 13 yıllık ortalama yağışa göre % 44,7 daha az yağış 400,0 200,0 810,1 717,2 728,0 751,3 742,8 683,4 900,0 729,8 797,9 753,5 812,7 773,0 560,0 619,5 910,5 1070,2 606,7 812,6 806,7 837,1 782,1 820,3 840,3 917,3 413,2 356,5 Son 13 yıllık ortalama fiili gelen suya göre % 52,9 daha az gelen su 0,0 1994-95 1995-96 1996-97 1997-98 1998-99 1999-00 2000-01 2001-02 2002-03 2003-04 2004-05 2005-06 2006-07 Barajlarımıza da 2006 2007 yılında 356,5 milyon m 3 fiili su gelmiştir. Bu dönemde barajlarımıza gelen fiili su da son 13 yılda gelen ortalama 757,1 milyon m 3 suya oranla % 52,9 daha azdır. Son 13 yıllık ortalama yağışın % 44,7 azalmasına karşılık barajlara fiili olarak gelen sular ise %52,9 azalmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 46

Su Rezervlerinin Son Durumu İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 47

Barajların n Doluluk Oranları S Barajın Adı Azami Biriktirme Hacmi (milyon m 3 ) 08.09.2008 Mevcut Su Miktarı (milyon m 3 ) Doluluk Oranı % 2007 En Düşük Seviye (05.11.2007) Mevcut Su Miktarı (milyon m 3 ) Doluluk Oranı % 1 Elmalı 10 1,9 19 3,7 38 2 Terkos 162 66 41 32,5 20 3 Alibeyköy 36 0 0 0,6 1,6 4 Ömerli 235 50 21 11,9 5 5 Darlık 108 6 6 15 14 6 Büyükçekmece 149 26 18 2,4 1,6 7 Sazlıdere 89 6 7 8,3 9,4 8 Istrancalar (Düzdere, Kuzuludere, Büyükdere, Elmalıdere, Sultanbahçedere) 6 1 11 0,5 8 9 Kazandere 17 0,3 2 0 0 10 Pabuçdere 59 0,7 1 0 0 TOPLAM 869 157 18 75 8,7 İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 48

Yıllara Göre G Barajlardaki Toplam Su Miktarları ve Doluluk Oranları Yıl 08.09.2008 Tarihi Baz Alınmıştır. Hacmi (milyon m 3 ) Doluluk Oranı (%) 2003 599 69 2004 563 65 2005 538 62 2006 550 63 2007 169 20 2008 157 18 İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 49

İstanbul da Yaşanan anan Kuraklığ ığa a Karşı Alınan Acil Tedbirler İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 50

Melen Projesi (1.Kademe) İlk etapta 1.kademesinin 2010 yılında tamamlanması öngörülen ancak İstanbul un son 50 yılın en kurak dönemini yaşaması nedeniyle çalışmalara hız verilmiştir. 20 Ekim 2007 tarihinde DSİ tarafından bitirilen projenin ilk kademesi ile 105 km isale hattı döşenmiş ve İstanbul günlük 734 bin m 3, yıllık ise 268 milyon m 3 içmesuyuna kavuşmuştur. İstanbul da yaşanan susuzluk tehlikesine karşın İSKİ Melen Projesinin 1.Kademesinin zamanından önce bitirilmesi için DSİ ye 190 Milyon YTL kaynak aktarmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 51

Boğaz Geçiş Tüneli 105 km Yapılan Hat Cumhuriyet Arıtma Tesisi Yeşilçay Regülatörü Melen Regülatörü Kağıthane Arıtma Tesisi Ömerli Emirli Arıtma Tesisi Projenin 1.kademesinin tamamlanmasıyla Melen Çayı ndan alınan su, önce Yeşilçay Regülatörü ne ulaştırılmakta, buradan da su Ömerli Arıtma Tesislerine iletilerek arıtılmakta ve şehre dağıtılmaktadır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 52

Salacak Sarayburnu Boğaz Geçiş Hattı Melen in Suyu İstanbul Boğazı nın altına döşenen ve 1.200 mm çapında, toplam 1.850 m uzunluğundaki 2. isale hattıyla Avrupa Yakası na aktarılmaktadır. 1974 yılında inşa edilen mevcut isale hattı ile birlikte günlük 500.000 m 3 su Avrupa Yakasına iletilerek 4 milyon nüfusun ihtiyacı karşılanmaktadır. 4 ay gibi rekor bir sürede tamamlanan hat 32 milyon YTL ye mal olmuş ve 2007 yılı sonunda hizmete alınmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 53

İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 54 Melen Darlık İsale Hattı İsaköy Branşmanı-Darlık Branşmanı Arası Ø 3000 mm İsale Hattı L = 22 km Melen Hattı Darlık Barajı Arası Ø 1600 mm L= 6.2 km İsaköy - Darlık Branşmanı arasına Ø 3000 mm çapında 22 km uzunluğunda, Melen Hattı Darlık Barajı arasına Ø 1600 mm çapında 6 km uzunluğunda inşa edilecek toplam 28 km İsale Hattı ile kış aylarında Yeşilçay Sistemi nden alınamayan fazla suyun Darlık Barajı na aktarılması hedeflenmektedir. Yapılacak bu hat ile Darlık Barajına 350.000 m 3 /gün su iletilmesi amaçlanmaktadır.

Barajlarda Entegre Sistem Kuraklıktan en çok etkilenen B.Çekmece Barajı nın beslediği bölgelerin susuz kalmaması için İkitelli Fatih Sultan Mehmet Han Arıtma Tesisi ile Esenyurt Depo arası isale hattı tamamlanarak B.Çekmece Arıtma Tesisinin beslediği bölgeye (gölün doğu yakası) İkitelli den su verilmiştir. Böylece B.Çekmece Barajında yeterli su olmamasına rağmen barajın beslediği bölge susuz kalmamıştır. Elmalı Barajının beslediği bölgenin de susuz kalmaması için Çekmeköy Kavacık ve Kavacık Çubuklu İsale hatları yapılmış ve Elmalı nın beslediği bölgelere Ömerli Barajından su verilmiştir. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 55

Yeni Su Kuyuları Açılması B.Çekmece Büyükçekmece Barajı en çok buharlaşan ve en az yağış alan su kaynağıdır. Yaşadığımız kuraklık sebebiyle B.Çekmece Barajının beslediği Batı Bölgesinin su ihtiyacını karşılamak için 28 adet su kuyusu açılmıştır. Böylece yeraltı suyu kapasitesi günlük 101 bin m 3 /gün e ulaştırılarak Büyükçekmece Barajı ndan daha az su kullanılmıştır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 56

Barajlardaki Atıl l Rezervlerden Su Alınması Normal Şartlarda Su Alma Yapısı İle Alınan Sular 46 kotu Su Alma Yapısı 94 milyon m 3 su alınacak alan 21 kotu Pompa ile Su Alma Yapısı Arasındaki Boru Hattı Seyyar Pompa Seyyar Pompa Norma Şartlarda Alınamaya Sular (Atıl Su) Pompa ile Su Alma Yapısı Arasındaki Boru Hattı Barajlarda normal şartlarda su alma yapısı ile alınamayan düşük kottaki suları almak için çalışmalar yapılmaktadır. Gölde dubalar üzerine monte edilecek pompa vasıtasıyla ölü noktadaki sular su alma yapısına pompalanacaktır. Ömerli Barajında başlayan bu çalışma ile göldeki 144 milyon m 3 lük suyun 94 milyon m 3 ünün alınması hedeflenmektedir. İhtiyaç durumuna göre diğer barajlarda da çalışma yapılacaktır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 57

Planlanan Su Kaynakları İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 58

Planlanan İlave Su Kaynakları S.N Kaynak Adı Kapasitesi (milyon m 3 /yıl) 1 Istranca 3. ve 4. Aşama (Rezve Deresi) 215 2 Yeşilçay Projesi (İsaköy,Sungurlu ve Kabakoz) 306 3 Terkos Gölü İlave Rezervuarı 105 4 Deniz Suyundan Tatlısu Elde Etme Tesisi 73 Toplam 699 İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 59

Atıksular ksuların n Geri Kullanımı Atıksu Arıtma Tesisi Arıtma Kapasitesi (m 3 /gün) Sulama Suyu Kapasitesi (m 3 /gün) Açıklama Ataköy 390.000 50.000 İnşası Devam Ediyor. Ambarlı 390.000 30.000 İnşası Devam Ediyor. Tuzla 2. Ünite 100.000 15.000 İnşası Devam Ediyor. Paşaköy 2. Ünite 100.000 100.000 İnşası Devam Ediyor. Silivri 65.000 Planlanan Selimpaşa 100.000 Planlanan K.Çekmece 355.000 Planlanan Toplam 1.520.000 195.000 Küresel ısınma sebebiyle dünyada yaşanan susuzluğa çözüm bulmak için su havzalarını korumanın yanı sıra pratik ve hızlı çözümlere de ihtiyaç vardır. İstanbul da gün geçtikçe artan su talebini karşılamak için atıksu arıtma sistemlerimizi geliştirerek atıksuların geri kullanımını sağlamayı hedefliyoruz. Bu suların geri kullanımının sağlanması ile su kaynaklarının kirlenmesini ve azalmasını önleyeceğiz. Arıtılmış atıksular bahçe sulamalarında, parklar, rekreasyon alanları, spor tesisleri, otoyol kenarları, yangın söndürme ve sanayide kullanılması planlanmaktadır. İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 60

www.iski iski.gov.tr Teşekk ekkür r Ederiz İ S K İ G E N E L M Ü D Ü R L Ü G Ü 61