28 POPULUS X EURAMERICANA I - 214 AGACLAMALARINDA FiDAN YA~I - FiDAN SINIFI - FiDAN KOKU ETMENLERiNiN BUYUME UZERiNE ETKiLERi IN REFORESTATION WITH POPULUS X EURAMERICANA I- 214 THE INFLUENCES OF THE SEEDLING- AGE, CATEGORY, ROOT FACTORS ON GROWING Dr. ~em'i iktueren Ormanclltk Ara ~t1rma Mildilrii- izmir ORMANCILIK ARA~TIRMA ENSTiTUSU YAYINLARI ---~1--------------------------------~---------- Teknik Raporlar Serisi No : 28
I
OZET Koklii, koksiiz, 1. struf, 2. snuf veya bir y~h, iki ya~h I- 214 kavak fidanlanmn plantasyonda b~an durumlan ara~tmlnn~flr. ilk ytllarda farkh geli~im gostermi~lerse de dordiincii ylldan itibaren bu fark kalkm1~ ve boy, ~ap olarak aym di.izeye gelmi~lerdir. Bu durumda Ege Bolgesinde koksi.iz, bir ya~h ve 2. struif kavak fidant da kullamldt~nda aynt b~anrun ahnabilecegi. anl~i~trr. ABSTRACT With and without root, 1. and 2. category and 1 year -old or 2 year- old poplar (I- 214) seedlings were planted to test the differences of the results of these types seedlings in plantations. After four years no differences among these types of seedlings were found. As a result of the research it was believed 1 year- old, rootless and second category I- 214 poplar seedlings also can be used in plantations. 1. GiRi~ Kavak ve Htzh Geli~en Orman Aga~lar1 Ara~ttrma istasyonu Torbah Miidiirliigii tarafmdan 1974 ytlmda Ege Universitesi Ziraat Fakiiltesi Uygulama <;iftligi Menemen Miidiirliigu arazisinde uygulamaya konulan bu ~ah~ma, Orman Yiiksek Miihendisi Osman Gok~e taraftndan ba~lattlmt~tir. Adtg~enin Torbah'dan aynlmast iizerine 1976 ytlmdan itibaren projeyle Orman Yiiksek Miihendisleri Ayhan Akkan ve Giingor Soysa~ ilgilenmi~ ve son ytllardaki ol~me ve gozlemlerini de Ayhan Ozkan, Cenker Dadak ve Dr. Tuncay Tung tamamlanu.~lardrr. 2. MATERYAL ve YONTEM 2.1. ~ateryal Torbal1 Orman Fidanhgmda, Kavak ve Htzh Geli~en Orman 59
Aga9lan Ara~t1rma istasyonu Miidi.irliigunee yeti~tirilen Populus X Euramerieana I- 214 fidanlan a~a~t1rma materyali olarak kul1amlmi~tir. 2.2. Yontem 2.2.1. Deneme Diizeni <.;ah~mada 1 ya~h ve 2 ya~h kavak fidanlann1n koklti ve koksiiz olmak iizere I. sinif ve II. sm1f fidanlan kullamlm.i~trr. Her bir parsele 6 x 6 m arahk mesafede 3 X 3 ~eklinde 9 fidan dikilmi~tir. Bu fidanlarda 9evre ol9mesi, ~apraz ii9 fidanda ise boy ol~mesi yaptlnu~hr. Deneme dort yinelemeli olup, her bir yinelemenin muamele parselleri rastgele yerle~tirilmi~tir. Dikimler 70 em derinlik ve 40- SO em geni~likteki ~ukurlara 19.4.1974 giinti dikilmi~lerdir. Y~ 1, Smrl I 1 m ~ap1 2.5-3.0 em Sm1f II»» 1.5-2.0 em Ya~ 2, Sm1f I»» S1n1f II» )) 2.2.2. Kiiltiir Baknnlan 4.5-5.0 em 3.5-4.0 em Her tiirlti bakrm ve kiiltiir ~ali~malan kavak~thgm gereklerine gore diizenli ve zaman1nda ilgili ara~tinctlarla yaptinlmi~, <;iftlik Mtidi.irliigtince tistlenilen sulama i~lerinde uyanlara ragmen biiyiik aksamalar olmu~tur. 2.2.3. Deneme Alam Koksiiz fidanlar, fidanhkta fidanlann toprak seviyesinde kesilmesiyle elde edilmi~tir. Fidan siniflandirmasjnda fidanhkta fidanlar sokiimden once yerden 1 m ytikseklikte ol~illen ~aplara gore yapilmi~trr: Ege Universitesi Ziraat Fakilltesi Uygulama <;iftligi Menemen Miidi.irltigti arazisinden deneme yeri olarak tahsis yaplirm~t1r. Burada yapllan ii~ sondaja gore toprak durumu sonda ortalamalan olarak, Total Tuz '% 0.3'ten az, Total Azot 1 % 0.062, Faydah Fosfor % 0.0048, Faydah Potasyum 1 % 0.0254'ti.ir. Her yil yapilan boy ve ~evre ol~meleri 1~1n varyans analizleri yapllm1~ yeterli farkhhk bulu:ndugunda (t) testi ile irdelenmi~tir. 60
3. BULGULAR varyans analizleri (Tablo 1 ve 2' de verilmi~tir. <;evre ve boy lara ili~kin Varyans Kayna~ Tablo 1. ~vre Ol~melerlne iu~kin Varyans Analizleri. Table 1. Analysis of variance for the assesments of circuits. Dikim, Serbestiyet Tarihi I>erecesi 1974 F Ol~ii Ylllar1 1975 1976 1977 1983 -------------~------------------------------------------------- Yineleme 3 4.01* 0.01 NS 1.52 NS 0.17 NS 0.14 NS Muamele 7 1551.45*** 122.68*** 6.23*** 0.25 NS 0.35 NS Hata 21 NOT: 1977-1983 ylllan arasmdaki varyans analiz sonu9lan aymdir. NS * ** *** Yeterli fark yok. % 5 yeterlilikte farkli. % 1 yeterlilikte farkb. % 0.1 yeterlilikte farkb. Varyans Kayna~ Tablo 2. Boylara ili!}kin Varyans Analizleri Table 2. Analysis of variance for heights. F Dikim Serbestiyet Tarihi OI~ii Ylllar1 Derecesi 1974 1975 1976 1977 1983 Yineleme Muamele Hata 3 7 21 1.80NS 50.66*** 0.88 NS 0.96NS 0.32 NS 109.91-*** 9.54*** 1.01 NS 0.52NS 0.60NS Tablo 1 ve 2'den goriilecegi gibi dikimde farkh olan c;evre ve ve boylarda muamele farklan 3 )'11 sonra kalmarm~trr. Bu durum ~ekil 1 'de daha ac;1k ortaya konulmu~tur. 4. ONERiLER Varyans analiz tabolar1ndan ve ~ekil l'den gorillecegi gibi koklii, koksi.iz, 1. sm1f, 2. s1nlf veya bir ya~h, iki ya~h fidan farklan dikirnden 3 veya 4 yil sonra hemen hemen tamamen ortadan kalk- 61
m1~trr. Deneme sahas1 olarak s~ilen yer kavak yeti~tirrneye uygun olmasma kar~m ozellikle sulama noksanhgt bi.iyiimeyi istenildigi gibi ger9ckle~tirmemi~t ir (Tablo 3). Buna ragmen ar~t1rman1n sonucu Ege Bolgesinde koksi.iz, ikinci s1n1f ve 1 y~h fidanla kavak aga9lamas1 yapllabilecegini ortaya koym~tur. Gozlemlerimizden de ozellikle koksi.iz fidan dikiminin yoremizde uyguland1~ bilinmektedir. ( < >k l u KhK ::>U 7 62 ~ l. Yillara gore boy ve ~vre bilyiimesi. Heights and circuits related with years.
Tablo 3. Deneme Sahasmdaki Kavaklarda Biiyiime Dununu. Table 3. Growths of Populus Xeuamericana 1-214 in research area. Boy(m) ~p(m) Bacfm(m') - 10 yjl sonunda beklenen I. Bonitet 27 37 1.375 II. Bonitet 25 33 0.996 III. Bonitet 20 29 0.615 IV. Bonitet 15 23 0.293 Mu.amelelerden elde edilen Ya~ 2 - Sm1f II - Koksiiz 15.40 23 0.300»» - Koklii 15.00 22 0.267 )) - Sm1f I - Koksiiz 15.40 23 0300»» - Koklii 1325 20 0.195 Y a~ 1 - Sm1f II - Koksiiz 13.70 21 0.225 ~» - Koklii 1520 24 0.325» - Smtf I - Koksiiz 14.9Q 24 0.315 )) )) - Koklii 14.85 23 0.290 t KAYNAKCA B1RLER, A. S. (1983) 1-214 Melez Kava~ Plantasyonlannda Hastlat Ar~tlr malan. Kavak ve Klzb Geli~en Yabanc1 Tiir Orman Aga~lan Ar~tlnna Enstitiisii Yilllk Billten No. 19: 1-152... Kavak ve HIZh Geli~en Yabanc1 Tiir Orman Aga<;lan Ar~ttrma Enstitiisii (1981) Tiirkiye'de Kavak ve Kavak~thk. FREESE, F. (1967) Elementary Statistical Methods For Foresters. U.S. Dept. Agriculture Forest Service, Agnculture Handlook 3i7. 63