GİTES TEKSTİL VE DERİ EYLEM PLANI HEDEF -1 PAMUĞA İLİŞKİN POLİTİKALARDA ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI 1.1 Pamuk Arama Konferansı sonucunda belirlenen Pamuk Eylem Planları hayata geçirilecektir. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı Orman ve Su İşleri Bakanlığı TÜİK Ulusal Pamuk Konseyi Ziraat Odaları Ticaret Borsaları Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri Üniversiteler 2015 Pamuk endüstriyel bir bitki olması nedeniyle, girdi olduğu sektörler ve yarattığı istihdam ile sosyal ve ekonomik açıdan tarım ekonomisi içerisinde ayrıcalıklı ve özel bir konuma sahip bulunmaktadır. Ülkemizin tekstil ve konfeksiyon sektöründeki üretiminin %65 inin ihraç edildiği; ihraç edilen ürünlerin %80 inin pamuklu ürünler olduğu göz önüne alındığında pamuğun ülkemiz için önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Bu itibarla, tekstil ve konfeksiyon sektörleri tedarik zincirinde önemli bir yere sahip olan pamukta, daha fazla katma değerin Türkiye de bırakılması, ithalat bağımlılığının azaltılması, tedarik sürekliliği ve güvenliği ile anılan sektörlerde ihracatta sürdürülebilir küresel rekabet gücü artışının sağlanması büyük önem arz etmektedir. Bu eylem maddesi çerçevesinde Ekonomi Bakanlığı nca 14 15 Ocak 2012 tarihlerinde bir Pamuk Arama Konferansı gerçekleştirilmiş olup, Konferans sonucunda belirlenen taslak eylem planları ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve değerlendirmelerine sunulmuştur. 1
1.2 Pamuk destekleme mekanizmasının etkinliğini artıracak çalışmalar yapılacaktır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (S) Ulusal Pamuk Konseyi Pamuğa verilen desteklerde ülkemiz dünya ortalamalarının üzerindedir. Ancak, üretim maliyetlerinin yüksekliği verilen desteklerin avantajlarını azaltmaktadır. Bu eylem maddesi ile, üretim maliyetleri ve rakip ürünlerin fiyatları da göz önüne alınarak primlerin tespitine yönelik olarak Tarımsal Destekleme ve Yönlendirme Kuruluna önerilerde bulunulması hedeflenmektedir. Öte yandan, prim miktarının ekim başlamadan önce belirlenmesi ve bir önceki sezona ait prim ödemelerinin ve diğer desteklerin müteakip sezon ekim dönemi başlamadan ödenmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, pamuk üretiminde harcanan mazot ve gübre miktarı, desteklenen mazot ve gübre miktarından fazla olduğu için, destekleme primi belirlenirken cari mazot ve gübre fiyatlarının da gözetilmesi ve destekleme primlerinin enflasyon oranları da dikkate alınarak belirlenmesi pamuk üretim artışında sürdürülebilirliğin sağlanması açısından önem arz etmektedir. Ayrıca, pamuğa verilen desteklerin aynı kaldığı dönemde üretim miktarında yaşanan değişim, destekler ile üretim arasındaki korelasyonun mahiyetinin sorgulanmasına yol açmakta olup, üretimin fiyat esnekliğini azaltacak karşıt devirli ödemeler sistemi kurulması önem arz etmektedir. Kurulması amaçlanan bu yeni sistem ile pamuk üretim miktarı üzerinde fiyat gibi dışsal faktörlerin etkisini azaltacak bir karşıt devirli ödeme sistematiğinin kurulması Bahse konu sistem, fiyat dalgalanmasına karşı korunma vazifesi görmekte olup, mevcut destekleme 2
1.3 HEDEF -2 Yerli pamuk tohum projelerine ağırlık verilerek araştırma merkezleri desteklenecektir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (S) TÜBİTAK YÖK-Üniversiteler YÜKSEK KATMA DEĞERLİ MAMULLERE YÖNELİK YATIRIMLARIN ARTIRILMASI primlerinin bir alternatifi olmayıp tamamlayıcısı konumundadır. Diğer taraftan, söz konusu sistemin işleyiş mekanizması; gelecek pamuk sezonu için hedef fiyatlar belirlendikten sonra, sezon sonunda gerçekleşen uluslararası fiyatlar ile hedef fiyatın karşılaştırılması ve hedef fiyatın altında kalan miktarın üreticiye prim olarak ödenmesi şekilde işleyecektir. Yapılacak çalışmalar sonucunda, anılan sistemin kurulmasının fayda/maliyet analizi yapılarak ülke ekonomisini temel alan bir karar verilmesi hedeflenmektedir. Ülkemizin hâlihazırda dünya pamuk verimliliğindeki yüksek sıralamasının önümüzdeki yıllarda yerli tohum geliştirilmemesi halinde düşmesi muhtemeldir. Bu çerçevede, ulusal tohum çeşitleri üreten şirketlerin/ kamu kuruluşlarının ortaklaşa veya ayrı yürüteceği pamuk çeşidi geliştirme çalışmalarının daha etkin desteklenmesi 2.1 Pamuk ipliği ve teknik tekstillerde yüksek katma değerli ürün üretim teknolojisine yönelik yatırımlar desteklenecektir. Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Ülkemizde değişen moda eğilimlerine bağlı bazı ipliklerin üretimi yoktur veya çok sınırlıdır. Bu ipliklere örnek olarak ring sistemi ile üretilen siro iplik, nopeli iplik verilebilir. Bu çerçevede, pamuk ipliği üretiminde kompakt, siro, airjet gibi yeni teknoloji içeren yatırımlar da önemlidir. Ayrıca, yüksek katma değerli ve genişleyen bir pazara sahip olan teknik tekstillerde yapılacak yatırımlar önem arz etmektedir. Bu itibarla, yüksek katma değerli ürünlerin üretimi pamuktan mamul ürünler ihracatımızda birim fiyatlarda yüksek oranlı artışı temin edecektir. Bu kapsamda, bahse konu alanda yapılacak yatırımlar, stratejik yatırım kriterlerini 3
HEDEF -3 SEKTÖRÜN ÜR-GE FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ taşıması halinde Yatay Eylem Planı, Eylem-1.1 den yararlandırılacaktır. Ayrıca, Ar-Ge faaliyetleri Yatay Eylem Planı, Eylem 6.2 çerçevesinde desteklenebilecektir. 3.1 HEDEF -4 4.1 Tekstil ve deri sektöründeki Ür-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi sağlanacaktır. TTGV TİM İhracatçı Birlikleri ÜLKEMİZDEKİ HAYVAN VARLIĞININ ve HAYVANCILIK POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİNİN ARTIRILMASI Gelişmiş ülkelerde tekstil ve deri sektörlerinde; geleneksel korunma ve örtünme amacından ziyade; teknik tekstillere, akıllı tekstillere ve yeni deriden mamul ürünlere önem verildiği için bu ülkeler hala dünyanın en önde gelen tekstil ve deri üreticileri arasında yer almaktadır. Ancak, ülkemizde bu alanda yapılan yatırımlar istenilen seviyede değildir. Hal böyle iken, 2 sektörün büyük bölümünün KOBİ niteliğindeki işletmelerden oluşması hasebiyle, Ür-Ge ve ürünlerin ticarileştirilmesi desteğinin sağlanması Entegre hayvancılık tesislerine verilen yatırım desteklerine ilişkin farkındalığın artırılması sağlanacaktır. Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı İlgili Kalkınma Ajansı Hayvancılık Kooperatifleri Merkez Birliği Köy Kalkınma ve Diğer Amaçlı Kooperatifler Merkez Birliği Orman Kooperatifleri Merkez Birliği Ülkemizde deri sektöründe faaliyet gösteren firmalar, yurtiçindeki hayvan varlığının yetersizliği nedeniyle, küçükbaş ve büyükbaş hayvanda sırasıyla %60 ve %70 oranında ithalatla deri tedarikini sağlamaktadır. Eylem kapsamında entegre hayvancılık tesislerine verilen destekler konusunda üreticilerin bilgilendirilmesi ve özendirilmesi hedeflenmektedir. 4
4.2 Kaliteli ham deri üretimi için hayvan ıslahı amaçlı uygulamalar etkinleştirilecektir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği Türkiye Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği Hayvan ırkının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması sektörün rekabetçiliği açısından önem arz etmektedir. Bu eylem maddesi ile ülkemizdeki hayvan varlığı yapısı dikkate alınarak kaliteli deri ıslahının sağlanması suretiyle firmaların hammadde talebini yurtiçinden temin etmesi 4.3 Deride tedarik, kesim ve işleme süreçlerindeki aksaklıklar giderilerek kaliteli deri arzı sağlanacaktır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler 24/12/2011 tarih ve 28152 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılamayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliği nde hayvansal ürün ve bunların türev ürünlerinin işlem gördükleri işletmeler tanımlanmış olmakla birlikte, derilerin fire verilmeden üretime hazır hale getirilmesi, kesimlerin uygun koşullarda ve ehil kişilerce yapılması hususlarının da revize edilmesinde fayda görülmektedir. Ayrıca, derilerin elde edilmesi, taşınması ve korunmasına ilişkin düzenlemede belirtilen standartlar paralelinde derilerin işleme tabi tutulabilmesi amacıyla gerekli mevzuatta yaptırımların gözden geçirilmesi ve mezbahalarda ham deri tedarik ve çıkış sürecinin denetim altında tutulması gerekmektedir. Bu eylem maddesi ile ham derinin elde edilmesi aşamasında ortaya çıkan firenin azaltılması ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince derilerin işleme tabi tutulabilmesini teminen cezai yaptırımların caydırıcı hale getirilmesi hedeflenmektedir. 5