Çeviren: Asiye Hekimoğlu Gül

Çeviren: Asiye Hekimoğlu Gül

ISBN 978-605-5090-30-2 Sir Richard Branson Orijinal adı ve yayıncısı: Screw Business as Usual, Random House Group Company Türkçe yayın hakları Anatolialit Telif ve Tercümanlık Hizmetleri tarafından sağlanmıştır. Optimist Yay m Dağ t m San. ve Tic. Ltd. Şti. Sertifika no. : 11970 Telefon : 0216 481 29 17-18 Faks : 0216 521 10 64 e-posta: optimist@optimistkitap.com www.optimistkitap.com www.iskitaplari.com facebook.com/optimistkitap twitter.com/optimistkitap www.youtube.com/optimistkitap www.optimistkitapblog.com Optimist yay n no. : 348 Konu : ş yönetim Yay na haz rlayan : Asiye Bendon Bas m : Ekim 2013, stanbul Dü zel ti : Ayşe Giritli Düzenleme : Selim Talay Kapak tasarım : Seda Kaplan Bas k ve cilt : Tor Ofset San. Tic. Ltd. Şti. Sertifika no. : 13137 Hadımköy Yolu Akçaburgaz Mah. 4. Bölge 9. Cadde 116. Sokak. No: 2 Esenyurt - STANBUL Tel: 0212 886 34 74

Bu kitap, çocuklarım Holly ve Sam e ve onların çocuklarına ithaf edilmiştir. Umarım yaşadığımız bu güzel dünyayı korumak ve küresel köyümüzdeki herkesin hak ettiği harika hayatı yaşama şansını bulmasını sağlamak için rutinin canına okuduğumuzu görürler. Bu kitabı alarak zaten bir fark yarattınız, çünkü telif haklarımın hepsi ön saflardaki girişimcilik teşebbüslerini desteklemek üzere kâr amacı gütmeyen vakfımız Virgin Birliği ne gidiyor. Aramızda yer almak için bizimle iletişime geçin: Web: virginunite.com/screwbusinessasusual Twitter: @virginunite#sbau Facebook: Facebook.com/VirginUnite

İçindekiler Giriş 9 Önsöz 13 1 Kapitalizm 24902 23 2 Biriktirmeyi Bırakın, Keşfetmeye Başlayın 55 3 Bir Şeye Sahipseniz Onu Kullanın! 91 4 Bir Sonraki Keşif Sahası ve Ötesi 137 5 Gaia Kayaları 175 6 Küresel Köy 207 7 Toplumların Gücü 245 Kapanış 271 Not 275 Teşekkür 277 Örneklerime Devam 281

Giriş Bu kitap, 22 Ağustos 2011 gecesi tamamlandı. Kapanış bölümüne son sözlerimi yazdığımda Irene Kasırgası hiddetleniyordu o noktada hâlâ sadece tropik bir fırtınaydı ama başımızdan birçok büyük fırtına geçtiğinden bu da hayatın kendisi kadar normaldi. Necker adasındaki güzel evimizde verdiğimiz büyük bir aile partisinden sonra konuklarımız Kate Winslet ve tayfası dahil hepimiz yataklarımıza çekilmiştik. Annem Eve, kızım Holly, erkek ve kız yeğenlerim büyük evde uyuyorlardı ve yirmi kişilik yer olmasına rağmen ev doluydu. Karım Joan, oğlum Sam ve ben fırtınayla mücadele ediyorduk ki büyük şimşeklerin adayı aydınlattığını ve az ötemizdeki tepeye yöneldiğini gördük. Kabul ediyorum: Çok şarap içmiştim, o yüzden de patlamaları ve Sam in eve ulaşmak için kaktüslerin üzerinde yalın ayak sekip bir geyik gibi koşarak Yangın! Yangın! Büyük evde yangın var diye bağırdığını işittiğimde biraz sersemlemiş vaziyetteydim. Dehşetle, dev ateşin turuncu parıltılarının yağmurda yansıdığını, kuvvetli rüzgârın hızlandırdığı alevlerin karanlık gökyüzüne doğru yüzlerce metre yükseldiğini fark ettim. Yarı çıplak bir vaziyette Sam in arkasından fırladım ve koşarak kaktüs çalılığının içine daldım. Canım yanmıştı ama acı hissetmiyordum. 9

10 KAPİ TALİ ZM 24902 Ateşin ve dumanların arasından insanlar çıkmaya başladı. Kate Winslet annemi merdivenlerden aşağıya indiriyor, onları Kate in iki çocuğu, Holly ve kararmış yüzleriyle kuzenleri takip ediyordu. Ailem ve konuklarım birer birer rüzgârın ve yağmurun içine çıkıyordu. Herkesin güvende olduğunu anladığımız için katıksız bir kâbus olarak başlayan şey bir anda rahatlamaya dönüştü. Yangının nedeni, gece gördüğümüz şimşeğin Balinese çatısına düşmesiydi. Sam, gözyaşları içinde herkesi kucaklıyordu. Bir an ailemizi kaybettiğimizi düşünmüştük ve onları güvende bulmanın verdiği rahatlamayla duyguları bo şalmıştı. Holly adanın başka bir tarafındaki yöneticiyi aradı. Bransonlar eşek şakalarıyla tanındıkları için yönetici ilk başta ona inanmadı. (Yöneticimizin bir gün önce yardımcımıza söylediği son sözler Evi yakıp kül etmeyin olmuş.) O ve personeli gelir gelmez harekete geçtiler, alevlerle savaştılar, böylece alevler çalılıklara kadar yayılmadı. Geri kalanımız müştemilatta bir araya toplanıp saatte 90 mil hızla esen rüzgârın, şiddetli yağmuru hiçe sayan alevleri savurmasını izledik. Bunlar insanın ufak tefek şeylerin ne kadar önemsiz olduğunu anladığı anlardandı. Ailemizin tamamı ve arkadaşlarımız hayattaydı. Sahip olduğumuz her şeyi kaybetmiştik ve iç çamaşırlarımızla yalın ayak dikiliyorduk. O ev, benim ve ailem için yılların anılarını temsil ediyordu. Çocuklar orada büyümüşlerdi. Joan ve ben arkadaşlarımızı misafir etmiş, harika zamanlar geçirmiştik. Kısa süre önce ölen babam Ted in büyük odadaki rahat bambu koltuklardan birinde arkasına yaslanıp şarap yudumlayışı ve bir şakaya gülüşü gözlerimin önündeydi. Her şey hepimizin zihinlerinde hâlâ çok tazeydi ama hiçbir yangın anıları veya orada tasarlanmış harika projeleri alıp götüremezdi. Hadi diyerek herkesi bir araya topladım ertesi sabah. Kahvaltımızı yapalım ve inşa edeceğimiz yeni ev hakkında konuşalım. Hepimiz, tıpkı küllerinden doğan anka kuşu gibi

ÖNSÖZ 11 yeni evle ilgili fikirlere katkıda bulunduk. Evimiz daha yaratıcı, daha güzel, hatta daha ilham verici olacaktı. Orada çok daha unutulmaz zamanlar geçirecek, büyük partiler verecektik. Joan ile Necker da evlenmiştik, Holly ve şanslı (!) nişanlısı Fred Andrews da eski evin külleri üzerinde olsa bile bu büyülü adanın tam olarak aynı yerinde evleneceklerdi. Umarım, ailemizin yeni nesilleri yeni evle birlikte büyürler ve onu bizim kadar severler. Gelecek, sahip çıkmak ve paylaşmak için bizi bekliyor. Richard Branson Eylül 2011

Önsöz Birkaç on yıldır birbiri ardına heyecan verici işlere imzamı atarken sık sık hayatın ve işlerin bundan daha iyi olamayacağını düşündüm. Ancak bu kitabı yazarken aslında kendimizi hayatımızın en büyük işine ve fırsatına hazırlayan bir deneme sürecinde olduğumuzun farkına vardım. Dünyada karşılaştığımız zorluklara yaklaşım tarzımızı altüst etmek ve onlara yepyeni, girişimci bir şekilde yaklaşmak için birlikte çalışma şansına sahibiz. Hepimiz için, çalışma hayatıyla daha yüksek amaçlar arasındaki sınırların iç içe geçtiği, faydalı olmanın iş için de faydalı olduğu bu sonraki büyük sahneyi keşfetmekten daha heyecan verici bir an yok. Bu kitapta sizlerle söz edilen yolun önünü açmış kişilerle ilgili büyük hikâyeleri paylaşacağım. Virgin Grup kendini insanlara ve gezegene faydalı bir güce dönüştürme yolculuğunu sürdürürken bu öncülerin bazılarından çok şey öğrendik. Sizlerle Virgin Grubun kendi hikâyelerinden bazılarını da paylaşacağım. Umarım, yol boyunca yaşadığımız birçok başarıdan ve kimi başarısızlıklardan (evet onları da Virgin de yaşadık) ders almanıza yardım edebilirim. Her şeyden önce bu kitabı yeni ortaya çıkan girişimcilik dalgasının yanısıra, hem insanlara ve gezegene yardım etmek için daha fazla şey yapmaya hem de bir işi geliştirip hayatını kazan- 13

14 KAPİ TALİ ZM 24902 maya çalışarak şirketlerini dönüştüren iş insanları için yazdım. Kitap, finansal kârın tek itici güç olduğu alışılagelmiş iş yapma tarzında ortaya çıkan büyük değişimi yansıtıyor. Bugün insanlar, Rutinin canı cehenneme! demekten korkmuyor ve bununla ne demek istediklerini gösteriyorlar. Geçen gün İngiltere de Virgin Medya nın eski pazarlama müdürü James Kydd la konuşuyordum. Kydd, bu yeni tutumun bir sonraki kuşağa nasıl uygun olduğundan bahsediyordu. Bugün politikacıların ve birçok endüstri liderininkinden farklı bir perspektife sahip genç bir neslin ortaya çıktığını görüyoruz dedi James. Onlar daha dengeli bir bakış açısına sahipler. Para bağışlamak için para kazanmanın modası geçti. Nesiller arasında, faydalı olmayla iş yapma arasındaki ayrımı bulanıklaştıracak büyük bir değişim su yüzüne çıkıyor. Ona kesinlikle katılıyorum. Tüm dünyada giderek büyüyen bir girişimci ordusuyla karşılaşıyorum ve kendilerine yardım edecek tek bir mesajım olup olmadığını sorduklarında onlara şöyle diyorum: Faydalı olmak ufkunuzu, kârınızı ve işinizi geliştirmenizi yardım edebilir ve dünyayı değiştirebilir. Santander Brasil in yönetim kurulu başkanı ve eski CEO su Fabio Barbosa bunu kısa süre önce Upsides dergisine verdiği bir mülakatta gayet güzel özetledi: Etik ve şeffaf bir şekilde iş yapmakla, iyi finansal sonuçlar elde etmenin arasında hiçbir uyuşmazlık olmadığı giderek belirginleşiyor. Bu yanlış ikilemin iş konuşmalarından çıkarılması gerekiyor. Santander deki sosyal ve çevresel risk analizlerimiz şirketlerin yeterli çevre politikaları, iyi tanımlanmış işçi-işveren ilişkileri ve toplumla dengeli bir ilişkiyle uzun vadede daha istikrarlı sonuçlar elde edeceklerini ve daha çekici bir marka adı oluşturacaklarını gösterdi. Ülkenin gelişimiyle aynı doğrultuda kurumsal yönetim politikaları benimsemek şirketin kendi yararınadır. Aynı mesajın hareketli küresel şehirlerden tutun kırsal İngiltere nin küçük şehirlerinde, Güney Afrika nın kasabalarından tutun Hindistan ın ufak köylerinde, G8 iklim konferansından