Değerlendirme testleri: yatırımınızın karşılığını almak Çalışanlara ve adaylara yönelik değerlendirme testleri, yeteneklerin belirlenmesinde başvurulacak etkin bir yoludur. Sistematik bir yaklaşımdan uzak kaldığınızda yatırımınızdan alacağınız getiriyi de azamiye çıkartamazsınız. >> Gerçek: bazıları diğerlerinden daha yeteneklidir. Kişiye, belirli bir görevde veya işte başarıya ulaşmayı öğretmek için zamanınızı ve paranızı harcayabilirsiniz ancak işin en başında doğru kişiyi doğru göreve getirdiğinizde bunların daha iyi performans gösterme ihtimalleri daha fazladır. Dedikleri gibi: bir sincap bulmak varmak neden hindiye ağaca çıkmayı öğretesiniz? Araştırmalar durumu ortaya koyuyor: ortalama karmaşıklık seviyesine sahip işlerde, ilk yüzde birlik dilimdeki çalışanlar son yüzde birlikteki çalışanlardan 12 kat daha üretken (Hunter, Schmidt and Judiesch,1990). Böyle bir getirinin riske atılması söz konusu olduğunda, işe aldığınız kişiler hakkında doğru karar vermek kritik önem taşıyor. Ancak bu performansın tahmin edilmesi anlamına geliyor. Peki, performansı hızlı ve uygun maliyetli bir şekilde tahmin etmek mümkün mü? Özgeçmiş üzerinden elemeler, referans kontrolleri ve yapılandırılmamış mülakatlar, kişinin başarıya ulaşıp ulaşmayacağı hakkında çok az şey söyler. Değerlendirme merkezi uygulamaları ise etkili olmakla birlikte fazla zaman alıcı ve maliyetli uygulamalardır. İşe alım bütçenizin tam karşılığını almanın en iyi yolu ise psikometrik değerlendirme tekniklerinden yararlanmaktır. Kişinin işteki yetenek ve davranışlarının, objektif ve standartlaşkırılmış bir şekilde ölçülmesini sağlayan bu teknikler adayın belirli bir rolde nasıl davranabileceğine ilişkin bilgiler sunar. Kişilik envanterleri ve genel yetenek testleri Şekil performansı tahmin etmede başvurulabilecek son derece uygun maliyetli bir yöntemdir. (Şekil 1)
Şekil 1: Schmidt ve Hunter ın araştırmalarına dayanarak oluşturulan şema, kişilik envanterleri ve genel yetenek testlerinin, maliyeti kontrol altında tutarken, performansı tahmin etmede kullanılabilecek en etkin yol olduğunu göstermektedir. Maliyet/işe alım 300 150 Yapılandırılmamış mülakat Referanslar Yetkinlik bazlı mülakatlar Değerlendirme merkezleri Kişilik envanterleri Genel yetenek testleri 0 0 15 30 Performansın tahmini (%) Performansı tahmin etmek bir bilimdir. Performansın doğru tahmin edilebilmesi için, bir bilim olarak ele alınması gerekmektedir. İşe alım sürecinizi optimize edecek bir değerlendirme süreci için size beş önerimiz: Öneri 1 Geçerli ve doğru değerlendirme testleri seçin Bütçeniz kısıtlı olduğunda piyasadaki en ucuz değerlendirme testlerine yönelmek cazip bir fikir gibi gelebilir. Ancak sonuçları tahmin etmede yetersiz kalan değerlendirme testleri sizin için kötü bir yatırım olacaktır. Uygun maliyetli gözükmekle birlikte bu testler hiçbir zaman istenilen ticari faydayı sağlamaz. Tedarikçinizden, sunduğu değerlendirme testlerinin güvenilirlilik sonuçlarını ve bunu, geçmişte nerelerde işe yaradığına ilişkin örneklerle desteklemesini isteyin. Sonrasında kendinize ait sonuçları değerlendirin. Öneri 2 Ne istediğiniz (ve istemediğiniz) hakkında net bir fikriniz olsun İşe alım yapacağınız rolde veya seviyede ne gibi yetkinliklere ihtiyacınız olduğunu belirlediğinizde değerlendirme tekniklerinden hangilerinin size en uygun olacağını da tespit edebilirsiniz. Bu yetkinlikleri, uyguladığınız psikometrik değerlendirmede ölçülen özel kişilik özellikleriyle eşleştirebilirsiniz. Psikometrik testiniz, aranan yaygın yetkinlikler göz önünde bulundurularak tasarlanmış ise işiniz kolaylaşacaktır.
Öneri 3 Doğru değerlendirme envanterlerini doğru zamanda kullanın Böylece özellikle toplu işe alım süreçlerinde büyük tasarruf sağlarsınız. İşin püf noktası, sürecin başlarında, aday sayısı yüksekken kullandığınız değerlendirme testlerinin geçerli ve kolay uygulanabilir olmasıdır. Böylelikle uygun olmayan çok sayıda adayı güvenilir bir şekilde eleyebilir ve bireysel değerlendirme süreçlerinizde ise sizin kriterlerinize en uygun yetenekleri davet edebilirsiniz. Şekil 2 de, bir bankacılık kurumunun, işe alım sürecini yeniden şekillendirerek nasıl 17 milyon $ ın üzerinde tasarruf sağladığına ilişkin bir örnek yer almaktadır. Talent Q genel yetenek testleri ve kişilik envanteri uygulanmasıyla işe alım süreci optimize edilmiş ve daha yüksek maliyetli mülakat aşamasında daha az sayıda aday değerlendirilmiştir. Şekil 2: Yetenek ve kişilik testlerinin uygulanmasıyla işe alım sürecinde sağlanan maliyet tasarrufu ÖNCE SONRA 28.000 aday 28.000 aday 224.000 $ özgeçmiş üzerinden eleme 224.000 $ özgeçmiş üzerinden eleme 16.240 16.240 325.000 $ online sayısal test 650.000 $ online sayısal ve mantık testi 6.334 < 4.872 < 203.000 $ telefon mülakatı 740.000 $ kişilik envanteri ve telefon mülakatı 4.887 < 1.705 < 2.341.000 $ ilk görüşme 818.000 $ ilk görüşme 1.756 1.074 1.686.000 $ değerlendirme merkezi 1.031.000 $ değerlendirme merkez 755 752 60.000 $ önerilen 60.000 $ önerilen 717 717 574 kabul edilen 574 kabul edilen Toplam maliyet/öneri 6.750.000 $ Toplam maliyet/işe alım 4.914.000 $ Toplam maliyet 4.839.000 $ Toplam maliyet 3.523.000 $
Öneri 4 Elde edilen verileri başka amaçlarla da kullanın İşe alım sürecinde yapılan değerlendirmeler, bir kenarda toz tutmaya bırakılmamalıdır. Doğru değerlendirme testlerini seçtiğinizde bu veriler gelişim, yedekleme ve takım oluşturma gibi yetenek döngüsünün farklı noktalarında tekrar kullanılabilir. Öneri 5 Etkisini ölçün İşe aldığınız çalışanlara yaptığınız yatırımın uzun vadedeki getirisini hesaplamak zor olabilir. Ancak değerlendirme sürecinizden aldığınız karşılığı ölçmek önemlidir. Sadece başarılı adayların performans beklentilerini karşılayıp karşılamadıklarını değil aynı zamanda şirkette ne kadar kaldıklarını da ölçmenizi öneririz. Yatırımın getirisini hesaplarken, çalışanlarınızın katkılarını ve hizmet süresi boyunca sağladığı değeri de göz önünde bulundurmalısınız. Şekil 3: Yetenek yaşam döngüsü Bunun için değerlendirme araçları konusunda destek aldığınız danışmanlık firmasının, performans kriterlerinin yetenek ve kişilik özellikleriyle eşleştirildiği geçerlilik çalışmaları yürütmesi gerekmektedir. Bunları ister sürecin başında, şirketinizde yüksek performans gösteren bir çalışanın ne anlama geldiğini anlamak için, isterse sürecin sonunda seçim prosedürlerinizin yüksek performans gösterenleri belirlemede etkin olup olmadığını kontrol etmek için kullanın, bu geçerlilik çalışmaları, hangi adayları işe aldığınız konusunda kendinizi güvende hissetmenizi sağlayacaktır. İşe alım Kişilik özellikleri, Rol profili Potansiyel Potansiyel profili, Engeller raporu Talent Q Bireysel gelişim İş yerindeki davranış profili, Gelişim profili Takım oluşturma ve geliştirme Takım raporu, Birleşik takım
Ortalama karmaşıklık seviyesine sahip işlerde, ilk yüzde birlik dilimdeki çalışanlar son yüzde birlikteki çalışanlardan 12 kat daha üretken Seçme sürecinde kullanılacak değerlendirme araçları: kontrol listesi Mevcut seçme süreçlerinizin etkinliğini görmek için bu kontrol listesini kullanabilirsiniz: Etkili bir değerlendirme sistemi: Hangi yetkinlikler ışığında işe alım yaptığınıza ilişkin bir analiz ile başlanmalıdır Bu yetkinliklere göre oluşturulan, özelleştirilmiş online anketlerden yararlanılmalıdır İşe alım mülakatlarını destekleyecek dinamik mülakat soruları sağlamalıdır Sözel, sayısal ve mantıksal çıkarım yeteneklerini ölçmelidir Bir çalışanın veya adayın kişilik özellikleri ve işteki davranışlarının olası sonuçlarını ortaya koymalıdır Performans konusunda en güçlü potansiyele sahip adayları belirlemeli ve karşılaştırmalıdır (geçerlilik çalışmalarından yararlanılır) Doğru rol için doğru ölçüm kriterleri belirlemenizi sağlayacak rol profilleri oluşturmalıdır Kişi ile rol arasındaki olası uygunluk durumunu göstermelidir Kişinin, liderlik potansiyeli bakımından, güçlü ve gelişim alanlarını değerlendirebilmelidir Hay Group un sunduğu Talent Q hakkında Talent Q, benzersiz, online psikometrik değerlendirme testleri Dimensions ve Elements testlerinden oluşan bir pakettir ve daha güvenli ve daha uygun maliyetli işe alım kararları vermenizi sağlar. Yenilikçi uyarlama test teknolojisinin kullanıldığı, gerek yetenek gerekse kişilik özelliklerinin ölçülmesine imkan tanıyan bu envanterler, alanının öncüsü Roger Holdsworth tarafından geliştirilmiştir. Talent Q, Hay Group un sunduğu araç ve ürünlerden biridir ve çalışanlarınıza yaptığınız yatırımın karşılığını almanızı sağlar. Daha fazla bilgi için www.atrium.haygroup.com.tr adresini ziyaret edebilirsiniz. Hay Group un, değerlendirme sürecine yaptığınız yatırımdan en iyi getiriyi almanıza nasıl yardımcı olacağı hakkında daha fazla bilgi için www.atrium.haygroup.com/tr adresini ziyaret edebilirsiniz.