Sheet Metal (Sac Metal) Bu, adım adım uygulama sonucunda siz, sac parça tasarımında kullanılan komutları ve temel kriterleri öğrenmiş olacaksınız. Örneğimizde bir oto-teyp kasası tasarlayacağız. O halde SolidWorks yazılımımızı çalıştırıp, yeni bir parça dosyası oluşturalım: 1. Parçamızın ölçü birimi inç tir. Eğer biriminiz inç değilse: Bunu SolidWroks genel araç çubuğundan, yani aşağıya doğru çekilen menülerden Tools menüsünü seçin. Buradan Options a tıklayın. Karşınıza çıkacak diyalog kutusundan Document Properties sayfasına geçin. Buradan Units seçeneğine tıkladığınız zaman, sağ taraftan Linear Units etiketli listeden Inches birimini seçip OK e basın. Artık Biriminiz inçtir. Yeni yaratmış olduğumuz parça dosyasını Kasa ismiyle kaydedelim. 2. Ön düzlemde bir sketch oluşturalım ve bir dikdörtgen çizelim. Dikdörtgenin aşağıdaki kenarını Construction Geometry komutu ile referans çizgisi haline dönüştürüp, bu çizgi ile orijin noktası arasında Midpoint ilişkisi verelim. 3. Base Flange/tab komutuna tıklayalım. (Sac Tasarım komutların,ı herhangi bir araç çubuğu üzerinde sağ tıklama ile Sheet Metal seçimini yaparak, ekrana alabilirsiniz.) 1
Grafik ekranı otomatik olarak izometrik görünümü alacaktır. Parametreleri aşağıdaki gibi değiştirelim: (Derinlik): 9.5 (Kalınlık): 0.0359 (Büküm Yarı Çapı): 0.1 Kalınlık yönünün dışarıya doğru olmasına dikkat edin. Gerek duyuyorsanız, Reverse Direction kutucuğunu seçerek yönü değiştirebilirsiniz. OK i tıklayarak flanşı meydana getirelim. 4. Base-Flange unsuru, yanında iki tane daha ( Sheet Metal1, Flat Pattern1 ) sac tasarım unsuruyla, unsur kontrol ağacına eklenmiştir. Bent Parametreleri: Unsur Kontrol Ağacında (UKA) Sheet Metal unsurunun üzerinde sağ tıklama yapalım ve karşımıza çıkan listeden Edit Definition ı seçelim. Ekrana gelecek olan Sheet-Metal diyalog kutusunda Bend Allowance etiketi altında 3 tip büküm metodu bulunmaktadır. 2
Use Bend Table: Bu seçenekle, SolidWorks ün kendi Excel tablolarından, veya sizin de hazırlayıp kaydettiğiniz tablolardaki büküm yarı çap değerlerine göre sac modellemenizi yapar. K-Factor: Bent hesaplamalarında kullanılan bir sabittir. İsterseniz, bu sabite doğrultusunda bükümlerinizi yapar. Bend Allowance: Bu seçenekte ise siz, deneyim ve tecrübeleriniz sonucunda elde etmiş olduğunuz değeri girebilirsiniz. 5. Shift tuşuna basılı tutarak yukarı ok tuşuna iki kez basalım. Modelimiz ekranda 180 dönecektir. Bize yakın kenar zumlayalım. 6. Normalde, bir eğri üzerinde, ona normal bir düzlem oluşturup öyle Sketch açıyorduk. Fakat bir kısa yol var: Kenara tıklayarak seçimimizi bu nokta normalinde bir taslak yapıp Sketch ikonuna basalım. oluşturulacaktır. Otomatik olarak, en yakın uç noktada, 3
Sketch komutundan çıktığınız zaman sistem otomatik olarak bir düzlem yaratıp UKA ya ekleyecektir. 7. Orijinden başlayan yatayda 0.625 uzunluğunda bir Line çizelim. 8. Miter-Flange ikonuna tıklayalım. Oluşacak olan flanşın ön izlemesi ekrana gelecektir. Model üzerinde Propagate işaretçisine tıklarsak (ki seçimimiz bu olacaktır), otomatik olarak seçili kenarla ilgili tüm teğet kenarlara flanş atılır (İşaretçinin rengi sarıya döner). Tekrar tıklama ile ilk seçime dönebiliriz. 4
9. Özellik kontrolöründe ayarları aşağıdaki gibi değiştirelim: Üç tip flanş pozisyonu vardır: Materyal içeride Materyal dışarıda Dışardan büküm 10. Bu komutla flanşlar ve bükümler, UKA da ayrı ayrı üç unsur şeklinde oluşmuştur. 11. İzometrik görünüşe dönelim ve şekildeki gösterilen alana zumlayalım. 12. Dış düşey kenarı seçip, Edge-Flange ikonuna tıklayalım. Kursörü sola doğru çekip, ön izlemeyi oluşturmak için faremizin sol tuşuna tıklayalım. 13. Flanş parametreleri aşağıdaki gibi olmalıdır: Angle: 90 ; Materyal dışarıda. 14. Yine özellik kontrolöründe Edit Flange Profile butonuna tıklayarak, profilimizi değiştirme işlemine başlayalım. 5
Bu işlem sonrasında karşımıza, Profile Sketch diyalog kutusu çıkacaktır. 15. Geometriyi sürükleme, radius atma ve ölçümlendirme sonrasında yan taraftaki şekle getirelim. 16. Profile Sketch diyalog kutusundan Back e tıklarsak, Sketch ten çıkıp, bir önceki görünüşe döneriz. Burada düzeltmek istediğimiz veya değiştirmek istediğimiz bir opsiyon varsa tekrar düzeltme yapabiliriz. Eğer Back e değilde Finish e tıklamış olsaydık, sistem otomatik olarak Sketch ten çıkacak, flanşı oluşturacaktı. Biz de dolayısıyla yapmamız gereken değişiklikleri tekrar Edit Definition ı kullanarak yapacaktık. 17. SolidWorks teki her unsur gibi, bu kenar flanşına da Edit Definition kullanılarak ekleme yapılabilir. 18. Aynı yöntemle diğer kenara da böyle bir flanş ekleyelim. (Yalnız profilin biraz daha değişik olduğuna dikkat ediniz.) 6
19. Miter-Flange ile oluşturduğumuz flanşlardan üsttekinin yüzeyini seçip Sketch açalım. 20. Merkezi kenarla çakışık olan ve ölçümlendirilmesi şekildeki gibi bir çember çizelim. 21. Tab ikonunu tıklayalım. Bu komutla çizdiğimiz profil, derinlik ve yön otomatik olarak modelden referans alınarak, sac modele unsur olarak eklenir. 22. Açılımı birkaç yolla alabiliriz. Birincisi; UKA dan Flat-Pattern1 unsuruna sağ tıklama yapıp, listeden Unsuppress i seçerek. Flattened komutuyla da bu prosedürü gerçekleştirebiliriz. 23. Üst görünüşe dönüp yukarıdaki yöntemlerden birini kullanarak açılımı yapalım. Büküm eksenleri, gerçek ölçüleri ve şekliyle açılım aşağıdaki gibidir. 7
24. Model görünüşüne Flat-Pattern1 i supress yaparak veya yine aynı ikona basarak geri dönelim. 25. Bir önceki Sketch yüzeyindeki yeni bir Sketch açalım. 26. Dairesel kenarla eşmerkezli, 0.25 çapında bir çember çizelim. 27. Cut-Extrude ikonuna tıklayalım ve seçeneğimiz Blind da iken Linked to thickness seçeneğini işaretleyelim. Bu seçenek, Cut-Extrude derinliğini sacın kendi kalınlığına göre ayarlar. 28. Unfold ikonuna tıklayalım ve ilk önce sabit kalacak yüzeyi, sonra da açılmasını istediğimiz bükümü (birden fazla büküm seçilebilir) seçelim. Şekildeki gibi seçimlerimizi yaptıktan sonra onay verelim. 8
29. Seçilen büküm, seçilen yüzey aynı pozisyonda kalmak şartıyla, açılmıştır. 30. Sabit seçtiğimiz yüzeyde bir Sketch açalım ve şekildeki gibi bir çember çizelim. 31. Linked to thickness opsiyonu seçili olarak, Cut-Extrude komutuyla delik açalım. 32. Fold ikonuna tıklayarak Unfold operasyonunda kullandığımız sabit yüzü seçelim. Kapanması gereken bükümleri tekrar seçmektense, Collect All Bends butonuna tıklayalım. Sistem bükümleri tanımlayacaktır. 9
33. Sonuç şekildeki gibidir. 34. Aşağıya çekilen menüden Tools, Feature Palette e tıklayalım. Feature Palette penceresi ekrana gelecektir. Palette Forming Tools klasörünün içindeki Embosses klasörünü, çift tıklayarak açalım. Modelin görünüşünü izometrik e dönüştürüp, sol yüzeyine zumlayalım. 35. Counter sink emboss u modelin yüzüne sürükleyelim. Unsuru modelin üzerine doğru yönlendirdiğimizde ön izlemesi oluşur. Unsuru bırakmadan klavyeden Tab tuşuyla bu unsurun yönünü değiştirebiliriz. Unsuru yüzeye bırakarak sürükleme işlemini bitirelim. 10
36. Şu an sürükleyip bırakmış olduğumuz unsurun taslağına eklenti yapma durumundayız. Karşımızda, bize unsurun yerini belirlememizi isteyen bir diyalog kutusu var. Henüz Finish i tıklamayacağız. 37. Sketch i şekildeki gibi ölçülerle model üzerinde yerleştirelim ve sonra Finish i tıklayalım. 38. Unsur, belirtilen yönde, belirtilen yerde modele form vermiştir. 39. Feature Palette parçalarına eklentiler yapabilir ayrıca kendimiz de bu kütüphaneye parça ekleyebiliriz. Parçanın üstünde sağ tıklama yapıp, Edit Palette Item ı seçip değişiklik yapabiliriz. Bu uygulamamızda biz Louver klasörü içinde bulunan louver parçası üzerinde değişiklik yapacağız. 40. Louver in üstünde sağ tıklayıp Edit Palette Item ı seçelim. Açılan parçayı Save as ile LongLouver adı altında kopyasını alalım. Dikkat ettiyseniz, yeni parçanın kaydedileceği yer otomatik olarak bu parçaların bulunduğu yer olarak verilmiştir. 41. Birimi inç olarak değiştirelim. 11
42. Lay Out Sketch in genişliğini ve uzunluğunu şekildeki ölçülere göre değiştirelim. Ayrıca ana unsurun (Base Feature) boyunu profili kaplayacak kadar büyültelim. 43. UKA daki Fillet unsuruna sağ tıklayıp Edit Definition ı seçelim ve radiusu 0.1 olarak değiştirelim ve onaylayalım. Bu işlemi tamamladıktan sonra dosyayı, yaptığımız değişiklikleri kaydederek, kapatalım. 44. Feature Palette teki Refresh ikonuna basalım. LongLouver eklenecektir. 45. Yeni oluşturduğumuz unsuru sürükle-bırak yöntemiyle kasanın üst yüzeyine ekleyelim. Eklenecek olan unsurun açık ağzı yukarı doğru olmasına dikkat etmemiz gerekmektedir. Unsurun yönünü, bildiğiniz gibi klavyeden Tab tuşunu kullanarak yapabiliriz. 46. Modify Sketch komutunu kullanarak, eklenmiş olan unsurun yönünü şekildeki gibi -90 veya 270 çevirelim. 12
Modify Sketch komutunu, aşağıya çekilen menülerden Tools; Sketch Tools; Modify.. ı seçerek aktif hale getirebilirsiniz. 47. Profili, şekildeki gibi ölçümlendirme yaparak yerleştirelim. Üst Görünüş 48. Profilin konumu için yapmış olduğumuz ölçü değerlerini daha sonra da değiştirebilmemiz mümkündür. Form unsurumuzu Finish e basarak, modelimize ekleyelim. 49. Bu eklemiş olduğumuz unsuru 1 aralıklı, toplam 4 adet olacak şekilde, Linear Pattern komutu ile doğrusal olarak çoğaltalım. Bu işlemle oto-teyp kasası örneğimizi tamamlamış oluyoruz. UMTAŞ Tel: 0212 275 87 81 Fax: 0212 275 87 84 Teknik destek için yturkili@umtas.com.tr 13