TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

Benzer belgeler
TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

ALBATROS YULAF ÇEŞİT ADAYININ TESCİLİ HAKKINDA RAPOR

ADİ FİĞ TESCİL RAPORU

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

İTALYAN ÇİMİ TESCİL RAPORU

ÇEREZLİK AYÇİÇEĞİ TESCİL RAPORU

II. ÜRÜN MISIR TESCİL RAPORU

MV SUBA EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİT ADAYININ TESCİLİ HAKKINDA RAPOR

TRAKYA BÖLGESİ MAKARNALIK BUĞDAY TESCİL RAPORU

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

IMI GRUBU AYÇİÇEĞİ TESCİL RAPORU

SOĞAN YETİŞTİRİCİLİĞİ GİRİŞ:

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER

PAMUK TARIMI TOHUM YATAĞI HAZIRLAMA

TR 5913, TR 5958, SERTORI, KT HASAB, MURGAVETS, TSAREVETS, TE , SOLVEIG VE HAMZA EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİT ADAYLARININ TESCİLİ HAKKINDA RAPOR

OLGUN-13 EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİT ADAYININ TESCİLİ HAKKINDA RAPOR

SİLAJLIK MISIR TESCİL RAPORU

Şeker Kamışı Sugarcane (Saccharum officinarum L.)

TRAKYA BÖLGESİ ALTI SIRALI ARPA TESCİL RAPORU

Yabancı Ot Standart İlaç Deneme Metotları

Pamukta Muhafaza Islahı

TARLA BİTKİLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ TESCİL YILI:

Yabancı Ot Standart İlaç Deneme Metotları

BAHRİ DAĞDAŞ ULUSLARARASI TARIMSAL ARAŞTIRMA ENST. ALDANE TRAKYA TARIMSAL ARAŞTIRMA ENST./EDİRNE

DUFED 4(2) (2015) 77-82

BUĞDAY YETİŞTİRİCİLİĞİ

ORTA ANADOLU BÖLGESİ KURUDA EKMEKLİK BUĞDAY TESCİL RAPORU

MISIR TARIMI. Giriş. İklim ve Toprak İstekleri

ÇUKUROVA KOŞULLARINDA BAZI SORGUM X SUDANOTU MELEZİ ÇEŞİTLERİNİN VERİM VE KALİTE ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ ÖZET

Bir Uluslararası Firma; Fito 04 İspanyol Çokuluslu Firma; Semillas Fito. Akdeniz Kuşağında Lider 06

MALVACEAE (EBEGÜMECİGİLLER)

Korunga Tarımı. Kaba yem açığının giderilmesinde, maliyetlerin düşürülmesinde etkili, kıraç topraklara ekilebilmesi ile üstün bir yem bitkisi.

TANIMI VE ÖNEMİ Susam dik büyüyen tek yılık bir bitkidir. Boyu ( cm) ye kadar uzayabilir. Gövdeler uzunlamasına oluklu (karıklıdır) ve sık tüylü

FARKLI SORGUM x SUDANOTU MELEZİ (Sorghum bicolor x Sorghum sudanense Stapf.) ÇEŞİTLERİNİN VERİM ve VERİM ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Macar Fiği Neden Önemlidir? Hangi Topraklarda Yetişir?

Ege Sahil Kuşağına Uygun Kavuzsuz Yulaf Çeşidinin Geliştirilmesi Beslenme Yaklaşımı

AHUDUDUNUN TOPRAK İSTEKLERİ VE GÜBRELENMESİ

ÇİFTLİK GÜBRESİNİN FARKLI FORM VE DOZLARININ, ÇUKUROVA BÖLGESİ KOŞULLARINDA, TEK YILLIK ÇİM

T.C AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Gemlik Zeytini. Gemlik

YAZILIM PAKETLERİ İLETİŞİM BİLGİLERİ. Dr. Gürbüz MIZRAK Telefon: E-posta:

BUĞDAY (Triticum spp.) Buğdayda Toprak Hazırlığı:

ŞEKER PANCARI (Beta vulgaris L. spp.vulgaris var.altissima Doell) TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ

Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday Verim Denemesi Sonuç Raporu

BROKKOLİ (Brassica oleracea var. italica)

FİĞ TARIMI Prof. Dr. Mustafa TAN Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü ERZURUM

Sait GEZGİN, Nesim DURSUN, Fatma GÖKMEN YILMAZ

Magnezyum Sülfat. Magnezyum Sülfat nedir?

Ürün Kataloğu

Tohum yatağının hazırlanması:

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

Taksonomi. Familya: Compositea Tür : Cichorium endive Çeşit : Cichorium intybus (witloof)

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

kalkerli-kumlu, besin maddelerince zengin, PH sı 6-8

Uzm. Sedat EREN AĞUSTOS-2015 Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü/DİYARBAKIR

RULO ÇİM ÜRETİMİ DR TOHUMCULUK 2013

BÖRÜLCE (Vigna sinensis) 2n=22

Buğday ve Arpa Gübrelemesi

U.Ü.ZĠRAAT FAKÜLTESĠ DEKANLIĞI KAMU HĠZMET STANDARDI BAHÇE BĠTKĠLERĠ BÖLÜMÜ

Ziraat Mühendisi Ayşegül DEMİRÖRS

İncelenen özelliklere ait varyans ve regresyon analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.

ᴥ TK 6060 ᴥ TK 6063 ᴥ OSSK 625 ᴥ OSSK 644 ᴥ OSSK 602 ᴥ OSSK 596 ᴥ FLAMURA 85 ᴥ DROPIA ᴥ GLOSA ᴥ ALKA. Yemlik Arpa Çeşitleri ᴥ LORD ᴥ OLİVER ᴥ GAZDA

zeytinist

SÜT SIĞIRCILIĞI ve YONCA

BÖRÜLCE YETĠġTĠRĠCĠLĠĞĠ Black Strong Ürünlerinin Börülce YetiĢtiriciliğinde Kullanımı Besin maddelerince zengin toprakları sever. Organik madde oranı

AÇIK TARLADA PATLICAN YETİŞTİRİCİLİĞİ

BAZI KÜLTÜR BİTKİLERİNDE KLASİK GÜBRELERE İLAVETEN ÖZEL GÜBRELERİN KULLANILMASI

Acurun anavatanı hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak Anadolu, İran, Afganistan ve Güney Batı Asya anavatanı olarak kabul edilmektedir.

İÇİNDEKİLER VII. SULAMA GİRİŞ SULAMANIN GENEL PRENSİPLERİ Sulamanın Amacı ve Önemi... 32

YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ

T.C. AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

BAZI SİLAJLIK MISIR ÇEŞİT ADAYLARININ SİLAJLIK VERİM VE KALİTE ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

AYÇİÇEĞİ TESCİL RAPORU

DOĞU ANADOLU TAR.ARŞ.ENS./ERZURUM 1988

Farklı Azot ve Fosfor Dozlarının Ak Üçgül (Trifolium repens L.) de Ot ve Tohum Verimi ile Bazı Verim ve Kalite Komponentleri Üzerine Etkileri

DİYARBAKIR EKOLOJİK KOŞULLARINDA BAZI ADİ FİĞ (VİCİA SATİVA L.) ÇEŞİTLERİNİN VERİM VE VERİM ÖĞELERİNİN BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA *

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:1 ANKARA NIN ASPİR BİTKİSİ PROFİLİ

TRAKYA TARIMSAL ARŞ.ENS./EDİRNE ANADOLU TARIMSAL ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ESKİŞEHİR 2000

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta

I. KISIM: Temel Bilgiler ve Muhafaza

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ

BİYOLOJİK AZOT GÜBRESİ DİMARGON VE BİYOLOJİK FOSFOR GÜBRESİ FOSFORİNA NIN PATATES BİTKİSİNDE VERİM VE BAZI VERİM UNSURLARI ÜZERİNE ETKİLERİ

BATI AKDENİZ SAHİL KUŞAĞINDA SORGUM

Prof. Dr. Mustafa TAN Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü ERZURUM

ŞEKER PANCARI BİTKİSİNDE GÜBRELEME

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ SULUDA EKMEKLİK BUĞDAY TESCİL RAPORU

YEM BİTKİLERİNDE KALİTE TAYİNİ ve KULLANIM ALANLARI. Hazırlayan: Arş. Gör. Seda AKBAY TOHUMCU

MISIR YETİŞTİRİCİLİĞİ

Bağ Tesisinde Dikkat Edilmesi Gereken Ekolojik Faktörler

BROKOLĠ YETĠġTĠRĠCĠLĠĞĠ Gübreleme Organik madde oranı toprak analizi sonucunda 0-2 arasında ise ekim öncesinde dekara 1,5 lt gelecek şekilde Hum Elit

Van Gevaş Ekolojik Koşulların Da Bazı Nohut (Cicer arietinum L.) Çeşitlerinin İkinci Ürün Olarak Yetiştirilmesi

No: 217 Menşe Adı BİRECİK BELEDİYE BAŞKANLIĞI

KAVUN Orijin ve Tarihçe: Kokulu kavunlar: Afrika Anadolu-İran-Hindistan Dünya Yazlık kavunlar: Güney Anadolu (Adana kavunları) Kışlık kavunlar: Batı

ZBB306 KODLU SÜS BİTKİLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ DERSİ NOTLARI. Doç.Dr. Soner KAZAZ

Azotun Silaj Verimine ve Silaj Kalitesine Etkisi

Transkript:

T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TARIMSAL ÜRETİM VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOHUMLUK TESCİL VE SERTİFİKASYON MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI SORGUM (Sorghum spp.) ANKARA 2010

İÇİNDEKİLER Sayfa 1. GİRİŞ... 1 2. DENEME KOŞULLARI... 1 2.1. Deneme Yeri ve İklim Özellikleri... 1 2.1.1. Deneme Yeri... 1 2.1.2. İklim Özellikleri... 1 2.1.2. Materyal... 1 2.1.4. Metot... 1 3. DENEMENİN KURULMASI... 2 3.1. Tohumluk Miktarı... 2 3.2. Ekim... 2 3.2.1. Ekim Zamanı... 2 3.2.2. Ekim Derinliği... 2 4. KÜLTÜREL İŞLEMLER... 2 4.1. Gübreleme... 2 4.2. Sulama... 2 4.2. Yabancı Ot Kontrolü... 3 5. YAPILACAK GÖZLEMLER... 3 5.1. Tane Sorgum... 3 5.1.1. Çiçeklenme süresi... 3 5.1.2. Salkım sıklığı... 3 5.1.3. Sap sayısı... 3 5.1.4. Parselde bitki sayısı... 3 5.1.5.Bitki boyu... 3 5.1.6. Yatma... 3 5.1.7. Fizyolojik olgunlaşma süresi... 4 5.1.8. Salkımda tane ağırlığı... 4 5.1.9. Parsel tane verimi... 4 5.2. Silaj Sorgum... 4 ii

5.2.1. Salkım oluşturma süresi... 4 5.2.2. Yaprak ve sap oranı... 4 5.2.3. den sonraki gelişme... 4 5.2.4. Birim alan yeşil ot verimi 4 5.2.5. Birim alan kuru madde verimi... 4 6. TEKNOLOJİK ANALİZLER... 5 6.1. Tane Sorgum... 5 6.2. Silaj Sorgum... 5 6.3. Şeker Sorgum... 5 7. ZARARLI ORGANİZMALAR... 6 7.1. Kuş Zararı...... 6 7.2. Zararlılar... 6 7.3. Hastalıklar... 6 8. HASAT VE HARMAN... 6 9. DEĞERLENDİRME... 6 9.1. Varyans Analizi... 6 9.2. Stabilite Analizi... 7 SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİNDE KULLANILAN FORMLAR Sorgum Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Verim Sonuçları (Form-1) 8 Tane Sorgum Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Tarla Gözlem Formu (Form-2) Silaj Sorgum Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Tarla Gözlem Formu (Form-3) Tane Sorgum Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri (Form-4 Silaj Sorgum Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri (Form-5 Şeker Sorgum Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri (Form-6) 9 10 11 12 13 iii

SORGUM (Sorghum L.) TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ 1. GİRİŞ Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri (TDÖ) 31.10.2006 tarih ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu uyarınca çıkarılan; 13 Ocak 2008 tarihinde yayımlanan Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması Yönetmeği esaslarına göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı na tescil istemiyle başvurulan aday çeşitlere uygulanır. 2. DENEME KOŞULLARI 2.1. Deneme Yeri ve İklim Özellikleri 2.1.1. Deneme yeri Denemeler, başvuru sahibinin öneriside dikkate alınarak ekolojik farklılık gösteren en az 3 lokasyonda ana ürün ya da ikinci ürün olarak kurulur. Bu lokasyonlar; Çukurova, Akdeniz, Ege, Güney Doğu, Batı geçit, Güney ve Doğu Marmara, Batı ve Orta Karadeniz Bölgeleridir. Bu bölgeler dışında çeşit adayının adaptasyonun uygun olduğu takdirde, diğer mikro çevrelerde de deneme kurulabilir. 2.1.2. İklim özellikleri Deneme yerinin yetiştirme dönemindeki aylık en yüksek, en düşük ve ortalama sıcaklıkları ile aylık toplam yağış miktarları, nispi nem ve uzun yıllar ortalamaları bir çizelge ile karşılaştırmalı olarak verilir. 2.2. Materyal Aday çeşitler ile üretimi yapılan standart çeşitler (tane, silaj ve özel endüstriyel ürün olma durumu, çeşit melez tipine göre) deneme materyalini oluşturur. Lokasyonlarda en az 2 olmak üzere ortak standartlar kullanılır. 2.3. Metot Denemeler, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulur. Tane sorgumda orta iki sıra, silaj sorgumda ise ortadaki dört sıra hasat edilir. TTSMM tarafından uygun görüldüğü takdirde, başvuru sahibinin aday çeşitle ilgili özel istekleri de dikkate alınır. Denemede; Tane sorgum Sıra uzunluğu : 5 m Sıra arası : 70 cm Sıra üzeri : 5 cm Sıra sayısı : 4 Ekimde parsel alanı : 14 m 2 Hasatta parsel alanı : 7 m 2 (2 sıra) 1

Silaj sorgum Sıra uzunluğu : 5 m Sıra arası : 45 cm Sıra üzeri : 5 cm Sıra sayısı : 6 Ekimde parsel alanı : 13.5 m 2 Hasatta parsel alanı : 9 m 2 (4 sıra) Denemenin blok başlarına kenar tesir sıraları ekilir. 3. DENEMENİN KURULMASI 3.1. Tohumluk Miktarı Dekara 2-2.5 kg tohum olacak şekilde her parsele yaklaşık 35-40 g tohum kullanılır. 3.2. Ekim 3.2.1. Ekim zamanı Ana ürün olarak ilkbahar son donlarının geçmesinden sonra toprak sıcaklığının 15-18 0 C yi bulduğu devrede ve toprak tavında iken 1 nisan 15 mayıs; ikinci ürün olarak bölgelere göre değişmekle birlikte 15 Haziran 15 Temmuz arasında ekim yapılır. 3.2.2. Ekim derinliği Tohum büyüklüğüne göre değişmekle birlikte; ekim derinliği yaklaşık 2-3 cm dir. Ekimden sonra mutlaka merdane çekilmelidir. 4. KÜLTÜREL İŞLEMLER 4.1 Gübreleme Toprak analizleri dikkate alınarak 20-25 kg/da azot, 8-10 kg/da P 2 O 5 ve K 2 O yu tamamlayacak şekilde gübreleme yapılır. Azotun bir kısmı (½-⅓- lük), fosfor ve potayumun tamamı ekimle birlikte, azotun kalan kısmı ise parçalar halinde üst gübre olarak verilmelidir. 4.2. Sulama İklim ve toprak şartlarına göre bitkinin kritik gelişme dönemlerinde (Tane sorgumda özellikle çiçeklenme öncesi ve salkım çıkışı; silaj sorgumda biçimlerden sonra) sulama yapılmalıdır. 2

4.3. Yabancı ot kontrolü Yabancı ot kontrolü, bitkilerin 15-20 cm yüksekliğe ulaştığı 4 yapraklı dönemde yapılır. Daha sonraki dönemlerde yabancı ot durumu göz önünde bulundurularak çapa yapılır veya herbisitler kullanılır. 5. YAPILACAK GÖZLEMLER Bitkiye ait gözlemler ortadaki 2 sıradan, fenolojik gözlemler tüm sıralardan alınmalıdır. Gözlemler, en az 5 bitki üzerinde yapılır. 5.1. Tane Sorgum 5.1.1. Çiçeklenme süresi (gün) Ekim tarihi ile parseldeki bitkilerin % 50 sinde salkımların görüldüğü tarihe kadar geçen süre gün olarak kaydedilir. 5.1.2. Salkım sıklığı Salkımda başakcık sıklığı 1-9 skalasına göre değerlendirilir. Skala Sınıf 1 Çok sık 3 Sık 5 Orta 7 Seyrek 9 Çok seyrek 5.1.3. Sap sayısı (adet/m) Her parselde, 1 metredeki bitki sapları sayılarak belirlenir. edilir. 5.1.4. Parselde bitki sayısı Hasattan önce parselin ortasındaki 2 sırada salkım oluşturan bitki sayısı tespit 5.1.5. Bitki boyu (cm) Çiçeklenmenin tamamlanmasından sonra toprak seviyesi ile salkımın en uç noktası arasında kalan dikey mesafe ölçülür. 5.1.6. Yatma Fizyolojik olumdan sonra parseldeki bitkilerin dik duruşuna göre 45 0 lik açıdan fazla yatan bitkiler tespit edilir ve 1-9 skalasına göre değerlendirilir. Skala Yatma 1 Yatma yok 3 1-25 5 26-50 7 51-75 9 76-100 3

5.1.7. Fizyolojik olgunlaşma süresi (gün) Ekim tarihi ile fizyolojik olgunlaşma tarihi arasında geçen süre kaydedilir. Fizyolojik olgunlaşmanın tespiti için, tanelerin salkıma bağlandığı yerde siyah noktaların oluşmasına bakılır. 5.1.8. Salkımda tane ağırlığı (g) Fizyolojik olgunlaşma tarihinde, her parselden rastgele seçilen en az 5 bitkiye ait salkımlardan elde edilen tanelerin tartılması ile belirlenir. 5.1.9. Parselde tane verimi (g/parsel) Her parselde ortadaki iki sıradan hasat edilen salkımlardan elde edilen taneler ve 5 bitkiden alınan tane veriminin ilave edilmesi ile belirlenir. 5.2. Silaj Sorgum 5.2.1. Salkım oluşturma süresi (gün) Kenar sıralarda ekim tarihi ile bitkilerin % 50 sinde salkımların bayrak yaprak kınından çıktığı tarih kadar geçen süre kaydedilir. 5.2.2. Yaprak ve sap oranı Her parselden rastgele seçilen en az 5 bitkinin yaprak ve sap ağırlığı belirlenir ve toplam bitki ağırlığına oranlanır. 5.2.3. den sonraki gelişme Her biçimden sonra bitkilerin gelişme hızı belirlenir. Skala Sınıfı 1 Çok iyi 2 İyi 3 Orta 4 Zayıf 5 Çok zayıf 5.2.4. Birim alan yeşil ot verimi (kg/parsel) Silaj amaçlı denemelerde, yeşil ot verimi; her biçimde dört sıradan hasat edilen bitkilerin tartılması ile belirlenir. S. Sudanense türünden gelen silajlık çeşitlerde bitkiler 1.5 metre boyuna gelince yapılır. S. Bicolor X S. Sudanense melezi silajlık çeşitlerde biçim bir seferde ve bitkilerde kuru madde oranı % 30-35 düzeyine geldiğinde (hamur olum dönemi) yapılmalıdır. ler, son biçim hariç toprak seviyesinden 8-10 cm yükseklikten yapılmalıdır. 5.2.5. Birim alan kuru madde verimi (kg/da) den sonra her parselden elde edilen bitkilerden 2-3 adedi bıçakla 1-2 cm boyunda parçalanır, yeşil ot içerisinden rastgele 0.5 kg lık örnek alınır ve kurutma dolabında 48 saat 105 0 C de kurutulur. Örnek daha sonra 24 saat desikatörde bekletilip tartılır ve kuru madde oranı belirlenir. Elde edilen kuru madde oranı birim alan yeşil ot verimi ile çarpılarak birim alan kuru madde verimine çevrilir. 4

6. TEKNOLOJİK ANALİZLER 6.1. Tane Sorgum Her çeşide ait salkımlardan 500 g numune (4 tekerrür ortalaması) hazırlanır ve TTSMM ye gönderilir. Numunelerde aşağıdaki analizler yapılır. Hasatta tane nemi 1000 tane ağırlığı (g) Ham kül Ham selüloz Kuru madde Hektolitre ağırlığı (hl/kg) Nişasta Ham protein Ham yağ 6.2. Silaj Sorgum Birinci biçimden sonra her çeşitten alınan 500 g (4 tekerrür ortalaması) parçalanmış yeşil numune, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezine gönderilir. Numunelerde aşağıdaki analizler yapılır. Kuru madde Ham protein Hazmolabilir ham protein Ham selüloz NDF (Nötral deterjan lif) ADF (Asit deterjanda lif) ADL (Asit deterjan lignin) Hemi selüloz Ham kül 6.3. Şeker Sorgum Şeker oranı (briks) Yapraksız sap verimi Kuru madde Birim alanda şeker verimi (kg/da) Kalori değeri (Kcal/kg) Özsu verimi (lt/da) Teorik etanol verimi * Özsu verimi (litre/da): Bitkiler topluca hasat edildikten sonra, bitkilerin yaprakları soyulmuş, çiçek salkımı kesilerek elde edilen bitkilerden yaklaşık 5 kg örnek alınır, örnekler sap parçalayıcı doğrayıcı ile parçalanarak; preslenip şırası (özsuyu) çıkarılır, dereceli ölçü silindiri ile ölçülerek birim alan özsu verimi hesaplanır. * Briks (suda çözünmüş kuru madde oranı): Her parselden alınan 5 kg bitki paçal örneği, preslenip şırası alındıktan sonra şurupta refraktometre cihazı ile briks derecesi yüzde olarak belirlenir. 5

* Birim alanda şeker verimi (kg/da) : Birim alan özsu verimi ve briks derecesinden (şeker oranından) hesaplamayla (briks derecesi x özsu verimi) birim alan şeker verimi, kg/da olarak hesaplanır. * Teorik etanol verimi : Teorik etanol verimi aşağıdaki formüle göre hesaplanır. 3.78 L (=1 galon) etanol elde edebilmek için 5.68 kg toplam şeker (glikoz, früktoz ve sakaroz) gerekmektedir. Dolayısı ile toplam şeker 5.68 e bölünür. Elde edilen değer 3.78 ile çarpılarak litreye dönüştürülür. Şekerden etanol elde etme esnasında çeşitli kayıplar (maya vs.) ve çeşitli yan ürünler (glycerols, asetik asit, laktik asit vs.) ortaya çıktığından, elde edilen değerin % 80 i net etanol olarak kabul edilir. Buna göre; EtOH = [(toplam şeker/5.68) x 3.78]x 0.8 formülü ile teorik etanol verimi hesaplanır. 7. ZARARLI ORGANİZMALAR 7.1. Kuş Zararı Tane sorgum denemelerinde her parsel için 1-5 skalasına göre değerlendirme yapılır. Skala Sınıf 1 Kuş zararı yok 2 % 10 kuş zararı 3 % 11-25 kuş zararı 4 % 26-50 kuş zararı 5 % 50 den fazla kuş zararı 7.2. Zararlılar Yaprak biti (Aphis spp.), darı sineği, cüce ağustos böceği ve diğer önemli zararlılar görüldüğünde belirtilmelidir. 7.3. Hastalıklar Rastık (Ustilago maydis), mısır mozaik virüsü, külleme (Erysiphe), solgunluk (Fusarium spp.), antraknoz (Colletotrichum gramicola), külleme ve diğer hastalıklar görüldüğünde belirtilir. 8. HASAT ve HARMAN Hasat yetiştirme amacına uygun olarak biçerdöver ve biçim makinesi ile ya da elle yapılır. Tane amaçlı denemelerde parsellerde ortadaki 2 sıra; şeker sorgum ve silaj sorgumda ortadaki 4 sıra hasat edilir. 9. DEĞERLENDİRME 9.1. Varyans Analizi Her yıl elde edilen tane verimi ve diğer veriler varyans analizi ile değerlendirilir. Grupların farklılıkları LSD ya da Duncan testi ile belirlenir. Üretim izni başvuru taleplerinde denemelere ait birleşik varyans analizleri yapılır. 6

9.2. Stabilite Analizi Çeşitlerin farklı ekoloji ve yıllarda göstereceği başarı, TTSMM tarafından iki yıllık verilerle stabilite analizi yapılarak değerlendirilir. NOT : Bu teknik talimat, çeşit tescili başvuruları ve üretim izni amacıyla hazırlanacak dosyalar için de geçerlidir. Lokasyon sayıları ve deneme süreleri Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması Yönetmelik in 16. maddesinde belirtildiği gibidir. 7

FORM: 1 SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ VERİM SONUÇLARI (kg/da) 1-2- 3-4- Çeşitler Tekerrür Lokasyon 1 Lokasyon 2 Lokasyon 3 Lokasyon 4 A B C D Ortalama A B C D Ortalama A B C D Ortalama A B C D Ortalama Ortalama Verim V.S. F CV LSD 8

FORM: 2 TANE SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TARLA GÖZLEM FORMU Deneme Adı ve yeri : Sıra Arası : Ekimde Parsel Alanı (m 2 ): Ekim Tarihi : Deneme Yılı : Sıra Üzeri : Hasatta Parsel Alanı (m 2 ): Hasat Tarihi : Sıra No Çeşitler Tekerrürler Çiçeklenme süresi (gün) Salkım sıklığı (1-9) Sap sayısı (adet/m) Parselde bitki sayısı (adet) Bitki boyu (cm) Yatma (1-9) Fizyolojik olgunlaşma süresi (gün) Salkımda tane ağırlığı (g) Parselde tane verimi (g/parsel) Kuş zararı (1-5) Zararlı organizmalar Rastık Diğer Hastalıklar Diğer zararlılar Verim (kg/da) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 9

FORM: 3 SİLAJ SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TARLA GÖZLEM FORMU Deneme Adı : Sıra Arası : Ekimde Parsel Alanı (m 2 ): Ekim Tarihi : Deneme Yılı : Sıra Üzeri : Hasatta Parsel Alanı (m 2 ): Sıra No Çeşitler Teker rürler Salkım oluşturma süresi (gün) Yaprak ve sap oranı den sonraki gelişme (1-9) 1. 2. 3. Genel ortalama Birim alan yeşil ot verimi (kg/da) 1. 2. 3. Genel ortalama 1. Birim alan kuru madde verimi 2. (kg/da) 3. Genel ortalama Zararlı organizmalar Hastalıklar Zararlılar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 10

TANE SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNOLOJİK ANALİZ DEĞERLERİ FORM: 4 Sıra No Çeşitler Hasatta tane nemi Kuru madde 1000 tane ağırlığı (g) Hektolitre ağırlığı Nişasta Ham protein Ham selüloz Ham yağ Ham kül 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

FORM: 5 SİLAJ SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNOLOJİK ANALİZ DEĞERLERİ Sıra No Çeşitler Kuru madde Ham protein Hazmolabilir ham protein Ham selüloz Selülozun azotta çözünebilir kısmı NDF ADF ADL Hemi selüloz Ham kül 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12

FORM: 6 ŞEKER SORGUM TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNOLOJİK ANALİZ DEĞERLERİ Sıra No Çeşitler Şeker oranı (briks) Yapraksız sap verimi Kuru madde Birim alanda şeker verimi (kg/da) Kalori değeri (kcal/kg) Özsu verimi (litre/da) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 13