Giresun Prof. Dr. A. İlhan Özdemir Devlet Hastanesi



Benzer belgeler
Giresun Prof. Dr. A. İlhan Özdemir Devlet Hastanesi

Ssssssssssssssssssssssssssssssss uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu şşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşş eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee hhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh

PREANALİTİK DEĞİŞKENLER. MediOS 2017

ÖRNEK KABUL VE SONUÇ VERME GÜNÜ LİSTESİ. ÖRNEK KABUL GÜN ve SAATİ

GAZİANTEP İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI TEST REHBERİ

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Mlz Aciklamasi. Tutar 6638 TROPONİN-T VEYA TROPONİN-I. Mlz Aciklamasi. Tutar 6638 HBV DNA HCV-RNA HCV GENOTİP. Mlz Aciklamasi. Tutar 6638 ÜRE GLUKOZ

LABORATUVAR HATALARININ BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU (%70) PREANALİTİK (NUMUNELERİN LABORATUVARA ULAŞMADAN ÖNCEKİ SÜREÇ) KAYNAKLIDIR.

LABORATUVARDA HATA KAYNAKLARI

3. Açlık Durumu: Genellikle laboratuar testleri için saat açlık süresi istenir. Bu sürenin 16 saatten uzun olması tercih edilmez.

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

AKILICI LABORATUVAR KULLANIMI TEST İSTEM PROSEDÜRÜ

NUMUNELERİN SAKLANMA KRİTERLERİ TALİMATI

KLİNİK BİYOKİMYA UZMANLARI DERNEĞİ EKSTERNAL KALİTE KONTROL PROGRAMI KBUDEK 2019 PROGRAMLARI

2. Kapsam 2.1. Sağlık hizmet sunucularındaki acil ve yoğun bakım üniteleri dışındaki birimlerden istenen test istemlerini kapsar.

KLİNİK BİYOKİMYA UZMANLARI DERNEĞİ EKSTERNAL KALİTE KONTROL PROGRAMI KBUDEK 2018 PROGRAMLARI

ÇALIŞMA GÜNLERİ saat. Mesai saatleri içinde saat saat saat. Mesai saatleri içinde

DETAYLI KADIN CHECK- UP

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Sayı : /./2014 Konu : Gözetimli Hizmet Laboratuvarları Hakkında

KLİNİK BİYOKİMYA UZMANLARI DERNEĞİ EKSTERNAL KALİTE KONTROL PROGRAMI KBUDEK 2018 PROGRAMLARI

LABORATUVAR TEST SONUÇLARI PANİK DEĞERLER TALİMATI

Kırmızı/sarı kapaklı jelli serum tüpü

ÖRNEK KABUL VE SONUÇ VERME GÜNÜ LİSTESİ. ÖRNEK KABUL GÜN ve SAATİ

BİYOKİMYA LABORATUVARI TEST REHBERİ

KBUDEK 2015 PROGRAMLARI

YENİ DİYABET CHECK UP

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

BİYOKİMYA LABORATUVARI ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ

KBUDEK 2016 PROGRAMLARI

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

LABORATUVAR NUMUNE KABUL RED KRİTERLERİ LİSTESİ

YAŞLIDA DOĞRU LABORATUVAR KULLANIMI. Dr. Kadir Kayataş SBÜ Haydarpaşa Numune SUAM

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ BİYOKİMYA LABORATUVARI TEST REHBERİ

MUĞLA HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI

BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI

NUMUNE ALINIRKEN YAPILABİLEN HATALAR. Yrd. Doç. Dr. Funda BULMUŞ Fırat Üniversitesi SHMYO

Check-up. dedigin. Kişiye ve yaşa özel check-up ile kontrol ü sağlamaktır.

LABORATUVAR SONUÇLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

EK-2 A- HASTANE BİLGİ YÖNETİM SİSTEMLERİ ÜZERİNDE YAPILACAK DÜZENLEMELER

KBUDEK 2015 PROGRAMLARI

Kronik böbrek yetmezliğine sahip olan her hasta böbrek nakli için aday olabilmektedir.

DETAYLI KADIN CHECK- UP

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HASTANESİ LABORATUVAR TEST REHBERİ Doküman No: BİY.RH.02 Yay. Tarihi NİSAN 2013 Rev.

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

BİYOKİMYA LABORATUVARI TEST REHBERİ KODU:BİY.RH.01 YAYIN TARİHİ: REVİZYON TARİHİ:

Viral Hepatitler. Hepatit A Virus. Viral Hepatitler- Tarihsel Bakış. Hepatit Tipleri. Hepatit A Klinik Özellikler

KAN ALMA Kan Alma. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği

OKUL ÖNCESİ CHECK-UP PROGRAMI

LABPT KALİTE KONTROL GENEL BİLGİLER VE 2015 YILI TAKVİMİ

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler

LABPT KALİTE KONTROL GENEL BİLGİLER VE 2014 YILI TAKVİMİ

TALİMAT ÇALIŞILAN TESTLER VE ÇALIŞMA SÜRELERİ TALİMATI

LABPT KALİTE KONTROL PROGRAMI

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

LABORATUVAR TEST SONUÇLARINA ÖLÇÜM (ANALİZ) ÖNCESİ ETKİ EDEN FAKTÖRLER

LABORATUVAR TESTLERİNİN AKILCI KULLANIMI. Dr. Serkan Dursun Danışman Öğretim Görevlisi:Yrd.Doç.Dr. A.Gülsen Ceyhun Peker

KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK

Tarım ve hayvancılıkta doğru analiz ve doğru yönlendirme verimi birebir etkiler!

Düzen Laboratuvarlar Grubu

KAN NUMUNELERİNİN ALINIŞI. Dr. Duran Karabel

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

MERSĠN MERKEZ LABORATUVARI

VetPark Laboratuvar Tanı, Ar-Ge, Danışmanlık Hizmetleri

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Kalite Yönetim Direktörü

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

OKUL ÖNCESİ CHECK-UP PROGRAMI

ÇOCUK CHECK UP PROGRAMI

BİYOKİMYA LABORATUVARI TEST REHBERİ

NUMUNE RED VE PANİK DEĞER. HAZIRLAYAN: MediOS

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

Creatinine clearance; Kreatin Klirensi; Cc Cl;

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

KODU:BL.PR.01 YAYINLANMA TARİHİ: REVİZYON TARİHİ: REVİZYON NO:00 SAYFA SAYISI:05

MİKOBAKTERİYOLOJİ LABORATUVARI ÇALIŞILAN TESTLER

Laboratuvarda Analiz Öncesi Hata Faktörlerinin Azaltılması, Materyallerin Alınması, Transportu ve İşlenmesi

Sağlıklı hayat.

LABPT KALİTE KONTROL PROGRAMI GENEL BİLGİLER VE 2013 YILI TAKVİMİ

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Muayeneler Laboratuvar Tetkikleri Radyoloji Tetkikleri. (Hesaplamalı) Elektrokardiyogram (BAYAN) Glukoz (Açlık) Total Kolesterol

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

Emekli Kodu İşlem Adı Açıklamalar Bağ-Kur Yeşil Kart SSK Sadığı GSS Diğer

Referans:e-TUS İpucu Serisi Biyokimya Ders Notları Sayfa:368

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

BAYAN CHECK UP PAKETİ

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

Romatoid Artrit (RA)ve Ankilozan Spondilit (AS) Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Araştırması FTR

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde İzlenen Olgularda Akut Böbrek Hasarı ve prifle Kriterlerinin Tanı ve Prognozdaki Önemi. Dr.

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

Transkript:

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 1 /9 A. AMAÇ:rof. Dr. İlhan Özdemir Biyokimya Laboratuvarında; örneklerin çalışılma zamanı, örnek türü, ön hazırlık işlemleri, örnek alım kuralları, örnek kabul ve ret kriterlerini, örneklerin transferini, örnek kaplarının etiketlenmesini ve sonuç verme sürelerini ve işlemleri açıklar B. KAAM: rof. Dr. A. İlhan Özdemir. C. UYGULAYAN: rof. Dr. A. İlhan Özdemir Biyokimya Laboratuvarı, servis ve ünite çalışanları. D. UYGULAMA: TET ve ÇALIŞMA ZAMANI Biyokimya laboratuarında; biyokimya, hormon, Hb A1C, 15.15 e kadar, idrar ve gaitada gizli kan tetkikleri saat 16.30 e kadar kabul edilir ve çalışılır. ÖN HAZIRLIK İŞLEMLERİ Biyokimya Numuneleri 3500 RM de 10 dakikalik santrifüj edilir. Hemogram numunelerimanuel modda rotadorda en az 5 dk.karıştırılır. antrufüjlenmiş numune oda ısısında 8 saatten bekletilmez ÖRNEK ALIMI İLE İLGİLİ KURALLAR 1. HEMOGRAM TAM KAN AYIMI: Kapiller kan veya venöz kan kullanılır.antikoagolan olarak EDTA kullanılır. 2. BiYOKiMYA TETLERİ 8.5 cc lik vakumlu jelli biyokimya tüpüne alınır. 3. GAİTADA GİZLİ KAN Kapaklı gaita kablara alınır. GENEL Kan numuneleri arter, ven ve kapiller damardan alınır. Kan numunesinin tipi amaca yönelik değişir fakat genellikle venöz kan tercih edilir. Numuneler uygun tüplere alnmalıdır. Günümüzde kan alma işleminin kolaylaştırması ve kanın dış yüzeyle temasının engellemesi nedeni ile vacutainer tüpler (vakumlu tüpler) tercih edilmektedir. Vacutainerli tüpler, tüpün hacmi kadar veya tap içindeki antikoagulantın etkisini gösterebileceği kadar kan alabilmesini sağlayacak şekilde vakumlanmıştır. Ayrıca serum ayrılması daha kısa zamanda ve daha net şekilde sağlayan, hemoliz riskini azaltan inert jeller tüplere ilave edilerek kullanılmaktadır. Tüp kapakları tüplerin fonksiyonları ve muhtevaları belirtmede ayrıcı olması nedeni ile farklı yapılmaktadır. Vakumlu tüplerdeki silikonize yapılar pıhtının tüp duvarına lezyonunu ve hemolizi azaltır.vakumsuz tüplere kan almada injektörler kullanılır. Bunlardada genellikle 19-22 numaralar arası iğneler tercih edilir. Vakumlu tüplere kan almada ise atılabilir iğnesi bulunan holder kullanılır. Holderlerin ucuna iğne takılarak damara girilir, vacutainer tüp holderin içine iğnenin ters tarafına doğru bastırılır, damar dışına çıkan kan vakum boşalırken tüpe dolar. Bu sayede istenilen miktarda ve birden fazla tüpe kan numunesi alınabilir.

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 2 /9,Kanın etrafa kontaminasyonu ve kanla bulaşabilen hastalıklardan korunma sağlanır. Ayrıca kan alımı ve tüpe aktarım sırasında oluşabilecek hemoliz riski azalır. Kan numunesi alınmada önce şahıs dinlendirilmelidir. Şahıs oturur veya yatar pozisyonda 20 dakika tutulmalıdır. Vucut pozisyonu ve strese bağlı değişiklik bu sayede en aza indirilir. Venöz kanda hem büyük hemde yüzeye yakın olmasından dolayı kol median kübital ven tercih edilir. İ.V. uygulama yapılan kol, kan alma bölgesinde skar, enfeksiyon veya hematom mevcutiyeti, kanül veya arteriyo-venöz fistül bulunan bölge seçilmemelidir. Mastektomi yapılan kadında aym taraftaki koldan kan alınmamaladar. İV uygulama yapılan damardan veya koldan kan alınmaz, mecburiyet durumunda almadan en az 3 dakika önce uygulama kesilmelidir. Kan alınacak bölgedeki dezenfeksiyon için genellikle %70.lik etil alkol veya izopropanol tercih edilir. Kan almada kullanılacak turnike 1 dakikadan fazla kolda tutulmamalıdır. 3 dakikadan fazla turnike kolda kalırsa(t.protein %5, demir %7, kolesterol %5, AT%9, bilirubin %8,5 ) artar, potasyum ise %6 azalır. Lütfen kanlanmzı holder ile alınız ve uygun iğne ucunu kullanız ve turnikeyi kan alnıcak yerin 7.5-10 cm fisttine uygulayınız.. İğne koldan çekilmeden turnike çözülür, iğne koldan çekilirken deliğin üstü hafifçe steril bir pamukla kapatılır. İğne çıkar çıkmaz pamuğun üstüne darbe yapmaksızın sıkıca bastırılır, hematom oluşumunun önlenmesi ve damar duvatrının kapanmasına yardımcı olunması için deliğin üzerine birkaç dakika basılmalıdır. Çoğu hasta bunu kendisi yapabilir. Yeterli miktarda basınç olmazsa morarma olur. onrasında injeksiyon bandı ile aynı bölge kapatılır. Lütfen her hastaya injeksiyon band' veriniz veya yapıştirınız!!. Holderle kan almada izlenecek sıra ve yapılacak nazikçe tüpleri alt üst etme tekrarı:arı veya kırmızı kapaklı biyokimya tüpü (5-6 kez), Mor kapaklı Hb A1c için EDTA' hemogram tüpü (8-10 kez). ÖRNEK KABUL VE RED KRITERLERİ Hemolizli kan örneği.(h) ıhtılı antiküoagülanlı örnek (p) Düz jelli tüp ve antikoagülanli tüplere, tüplerde belirlenen seviyenin altında ve üstünde örnek alınması aat 15:15 den sonra laboratuvara gönderilen Biyokimya, hormon, HbA1c parametre içermeyen örnek istekleri. Laboratuvarımız tarafından verilmemiş örnek kabı ve tüplerine alınmış örnekler. Uygun tüplere veya kaplara alınmamış örnekler. Örnek alımından sonra laboratuvarımıza 30 dakika içinde ulaştırılmamış veya uygun kap veya tüplere alınmamış örnekler. Ağzı açık transfer edilmiş örnekler. Aç karnına verilmesi gereken örneklerin tok karnına verilmiş olması.( örn.akş ) Başkasının kamesiyle veya başkasının yerine verilmeye çalışılan örnek. Barkodsuz ve yanliş bardod yapıştırma. ÖRNEKLERİN ETİKETLENMEİ VE TRANFERİ ervis ve ünitelerden gelen kanlar ve diğer numuneler üzerine materyalin alındığı yerde barkod numarası, hasta adı soyadı ve doğum tarihi (gün, ay, yıl) kimlik tanımlayıcı bilgilerinin olduğu barkot yapıştırılmış olarak, ervislerden Numune Toplama ve Transfer Talimatına göre dökülmeyi, kırılmayı ve karışmayı önleyecek güvenlik önlemleri alınarak toplanır ve 30 dakika içinde laboratuvara ulaştırılarak laboratuvar görevlisine teslim edilir. ONUÇ VERME ÜRELERİ(örneklerin laboratuvara kabulünden sonra) Biyokimya:1,5 saat Hormon: 2 aat (tek) Gaitada Gizli Kan: 30 dakika (tek) Hb A1c: 1,5 aat (tek) Idrar Tetkiki: 30 dakika (tek) AO- CR- RF :1,5 saat (tek)

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 3 /9 Rutin Tetkikler: 3 saat (Biyokimya.hormon.AO, CR, R.TİT, HbA1c, GGK) Kurum Dışı Tetkikler: kurum Dışı Formunda belirtilen sürede verilir. Teknik arızalardan dolayı sonuç verme sürelerinde değişiklik olabilir. Örnek alımından sonra: Numuneleri ışığa maruz bırakmayımz, tüpleri dik bir şekilde taşıyınız, en geç 60 dakika içinde ve uygun santrüfüjleme ile santrüfiij ediniz, sanrtüfüjlenmiş numuneyi oda ısısında 8 saatten fazla tutmaymız (önerilen daha kısa süre). Hemolizli, lipemik, ikterik, fazla bekletilen numuneler, yeterli seviyede alınmayan örnek ve antikuoagulanlı tüpe alınan pıhtılı örnekler laboratuvarda yalış sonuçlara yol açar. FİZYOLOJİK FAKTÖRLER OTİR: Yatar pozisyondan ayağa kalkmak veya dikilmekle ile kan hacmi %10 azahr. Bu azalış proteinsiz plazmanın damar dışına kaçması sonucu meydana gelir. Bu durumda özellikle enzimleri ve protein yapıdaki hormonları içeren tam protein konsantrasyonları, ilaçlar, kalsiyum ve bilirubin gibi kısmen proteinlere bağlanarak taşınan möleküllerin konsantrasyonu geçici olarak artar. Ayakta durma pozisyonunda veya yatar halden ayağa kalkmada katekolaminler, aldesteron, renin ve antidiüretik hormon salgısı uyarılır. Bu hormonlann kan konsantrasyonu birkaç kat artabilir. Glomerüler filtrasyon hızı ve idrar oluşumu azalir. İdrara çıkan sodyum,potasyum, HCO3 miktan azalır, idrar H' sl azalır. Uzayan yatak istirahatlerinde protein miktan 0,5 gldl, albumin miktan 0,3 g/dl azalabilir. erum AT, ALT CK miktan düşer. otasyum miktan 0,5 mmol/l kadar düşebilir. EGZERIZ: Aktivitenin süresi ve şiddetine bağlıdır. irüvat, Laktat, AT, CK, Ürik asit transferinin serum miktan artar. On dakikalık ağır ekzersiz ile renin aktivite %400 artabilir. Kortizol, aldesteron, prolaktin ve katekolamin artar. Hematüri ve proteinüri oluşur. Atletler ve antremanlı sporcularda istirahat halinde bile üre, ürat, kreatin ve troksin seviyesi normal kişilerden yüksektir. Fiziksel ekzersiz ile HDL-K artar, Total ve LDL kolesterol azalır. Trigliserit seviyesi 20 mgldl azalabilir, fakat serbest yağ asitleri seviyesi artar. İRKADİYEN RİTİMLER: Bir çok maddenin vucut sıvılarındaki miktarı gün boyunca değişiklik gösterir. ostür, fiziksel aktivite, diyet, stres, gün ışığı, karanlık, uyku, uykusuzluk gibi faktörlere bağlı. TH seviyesi sabah 02-04 arası en yüksek, 18-22 arası en düşük seviyededir (fark yaklaşık %50), tiroksin seviyeside benzer durum gösterir. Glukoz tolerans testinde öğleden sonra kan glukoz düzeyi sabahtan yüksektir. erum demir düzeyi sabah ile öğleden sonrası arası %50 değişir. otasyum seviyesi öğleden sonra sabaha göre 1 mmol/l düşebilir. Uykunun ilk anlarmda GH en yüksek seviyededir. Insulin seviyesi sabahleyin günün geç saatlerine göre yüksektir. Kortizol düzeyi sabah 6-8 arası en yüksek seviyededir. Gece serum fosfat düzeyi gün içine oranları %30 yüksektir. Gece kreatinin klirensi %10 cıvarında azalır. Kalsiyum ve magnezyumun itrahı gece en yüksekken sodyum ve potasyumun itrahı öğle saatlerinde en yüksek görülür. Not: abah 8 ve 14'de alınan kan örnekleri arasında total değişim(at %25, ALT %56, AL %20, LDH %16, kreatinin %14,5, kolesterol %14.8, Demir % 37, BUN %22,5, Ürik asid %11.5, fosfor %11, potasyum % 7, protein %5, albumin %5.5, total lipid % 25). EYAHAT: Uçak seyahatlerinde glukokortikoidlere bağlı serum glukoz ve trigliserid seviyesi artar. Uun süreli seyahatlerde sıvı ve sodyum retansiyonu artar, üriner atılım 2 günde normale gelir.

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 4 /9 KÖRLÜK: rotein azalır. Kolesterol, bilirubin, kreatinin, artar. YİYECEK ETKİİ: Yiyecekle en büyük artışlar glukoz, demir, total lipid ve alkalen fosfataz seviyelerinde meydana gelir. Yüksek yağ içeriği AL aktivetisinde artışlar daha şiddetlidir. roteinden zengin diyet alımıyla, fosfor ve üre seviyesi artar bu artış l2 saat kadar sürebilir. Karbohidrattan zengin diyetle genellikle glukoz artışı fazladır, fosfor düzeyi azalır. EİFİK YİYECEK VE İÇECEK ALIMI: KAFEİN: Kahve, çay ve kola gibi içeceklerde bulunur. Glukoz seviyesini artırır ve glukoz toleransı hafif bozulur. İki bardak kahve ile serbest yağ asidi %30 artar, total lipide artış daha azdır. Devamlı kafein alımında (haftalarca) serum kolesterolu hafif azalır, trigliserid artar. İGARA: Nikotinin etkisi ile etki gösterir, içilen sigara ve inhale dumana göre değişir. Bir sigara içimi ile kan glukozu 10 dakika içinde 10 mg/dl artabilir ve 1 saat kadar sürebilir. GH seviyesi sigara içiminden sonra 30 dakika içinde 5 katına çıkabilir. igara içenlerde: Kolesterol, trigliserid, IgE seviyeleri yüksek, HDL-K, Ig A,G,M seviyeleri düşüktür. ALKOL: Alkolun laboratuar testleri üzerine etkisi alınan alkol miktarına ve alınma süresine bağlı değişir.akut alkol alımı erkekte testesteron seviyesinde keskin azalma yapar. Alkol GGT, kortizol, katekolaminleri, kolesterol ve trigliseridi artırır. İLAÇ KULLANIMI: IM uygulamalar CK ve LDH'ı artırır. Morfın ve meperidin, hepatik ve pankreatik enzimlerin serum seviyesini artırır, hatta AT seviyesi yüksek seviyeye ulaşır. Fenotin serum FH, kalsiyum, bilirubin ve fosfor konsantrasyonunu azaltır, AL, GGT ve ALT' yi artırır bir çok ilacın bir çok test üzerine etkisi vardır. BAZI TIBBI DURUMLAR:GH'da uyarılır) görülür. Ateş serum fosfat ve demir düzeyini düşürür. ŞOK VE TRAVMA: Cerrahi stres plazma T3 seviyesini %50'ye yakın azaltabilir. Şokta glukoz seviyesi artar ve glukoz toleransı bozulur. Ameliyat sonrası (CK %76, AT %50, LDH%20) artar. Travmaya bağlı fibrinojen seviyeleri ilk birkaç gün 2-3 kat artabilir. Üre konsantrasyonuda artar. KONTROL EDİLEMEYEN BİYOLOJİK FAKTÖRLER: GENETİK: Kan gruplar ile kolesterol ve AL arasında sıkı bir ilişki vardır. Laboratuar testlerinin referans değerleri populasyonlarda değişiktir. Gerçek referans değerler analizin yapıldığı bölge ve populasyona göre değişkendir. Bölgemize ve ülkemize ait çok fazla referans değer bulunmamaktadır. Kullandığımız referans değerlerin çoğu farklı ülkelere veya populasyonlara aittir. CİNİYET: ubertaya kadar laboratuvar test değerlerinde erkek ve dişi cinsler arasında belirgin bir fark yoktur. ubertadan sonra kas kitlesi ile ilişkili erkekte AT, ALT, AL, CK değerleri daha yüksektir. Menopozdan sonra kadınlarda AL değerleri kadınlarda daha yüksektir ve maksimuma ulaşır. Erkekte üre, albumin,kolesterol, kalsiyum,bilirubin, Doğurganlık dönemi boyunca kadınlarda demir değeri daha düşüktür. YAŞ: Yaşın etkisi genellikle 4 gruba ayrılır. Yeni doğanda CK, GGT, AT, ALT, Ca, Cl, K, Na ve bilirubin seviyeleri yüksek, üre seviyesi düşüktür. ağlıklı yeni doğanlarda tiroid hormonları hamile kadınlara benzer yüksektir.

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 5 /9 Doğumdan sonra TH sekresyonu uyarılmasıyla daha da artar. Bu fizyolojik hipertiroidizm bir yaşına doğru normale döner. lazma protein seviyesi doğumdan sonra artmaya başlar 10 yaş civarmda erişkin değere ulaşir. Doğumdan sonra AL aktivitesi yükselir çocukluk döneminde azalır, puberta öncesi artmaya başlar. Erişkin döneminde protein, albümin, Ca hafıfçe azalır. 20 yaştan sonra fosfor seviyesi anlamlı azalır, fakat menopozdan sonra kadınlarda artar. Ürat miktarı erkeklerde 20 yaş cıvarı, kadınlarda orta yaş cıvarı zirve yapar. Erişkinlerde bir çok enzim seviyesi puberta döneminden daha düşüktür. Glikoz tolerans testi her 10 yıl için yaklaşık 8 mg/dl yükselir. 40 yaş sonrası' kreatinin klirensi % 50 kadar düşebilir. 40 yaş üstünde T3, T4, TH seviyeleri düşer. Erkekete 50 yaş sonrası testeron düşer, kadınlarda FH artar. IRK: Birçok serum bileşeni ırklar arasında fark gösterir(ör: siyahlarda CK, LDH aktivitesi beyazlardan fazladır) ÇEVREEL FAKTÖRLERİN ETKİİ: MEVİMEL ETKİLER: Mevsimsel etkiler genellikle sıcaklık değişrneleri, değişen diyet alışkanlığı, fıziksel aktivite gibi unsurlara bağlıdır. OBEİTENİN ETKİİ: Glukoz toleransı bozulur, ürat, glukoz, Ca, kreatinin, total protein, fosfat, AT, LDH, seviyesi artar ve demir azalır. VEJETERYANLIK: LDL-K, total protein, albumin, tire, Vit. B12 ve enzim aktiviteleri düşer, bilirubin seviyesi artar. ORUÇ: Fizyolojik açlık değil doğal perhizden ibaret olduğu, kan proteininde ve glukoz hafif bir azalış olduğu biyokimyasal parametrelerle gösterilmiştir. Keton cisimleri görülmemiştir. HAMİLELİĞİN ETKİİ: Döllenmeyi izleyen BHCG 6 günden sonra kanda, 14 gün cıvarında idrarda tesbit edilir. BHCG sekresyonu gebeliğin 10-12.ci haftasından sonra azalmaya başlamasına rağmen tüm gebelik boyunca kanda ve idrarda tesbit edilir. Gebelik sırasında kolesterol ve trigliserid yaklaşık %40 artar. Albumin 3.4 g/dl'ye kadar düşebilir, globulin biraz artar. Gebelikte kreatinin, TH, Ca yükselir. LH ve FH miktarı ölçülemeyecek kadar düşebilir. Total T3 ve T4 % 50 artarken, FT3 ve FT4 değişmez. VÜCUT IVILARI: Bu örneklerin başlıcaları, beyin-omurilik sıvısı (BO) ve plevra sıvısıdır. Omek, iğne aspirasyonu ile alınir. Örnek alinacak bölgede önce deri temizliği yapılır ve aspirasyon iğnesi ile vücut boşluğuna girilir. İğne içerisine sıvı çekilir. Örnek en kisa sürede laboratuara ulaştırılır. BO soğukta değil, oda ısısında bekletilir. Örnek geri çevirme nedeni: teril koşullarda alınmayan örnekler çalışmaya alınmazlar. ÖRNEK ALMA YÖNTEMLERİ VE TAŞINMALARI Bulaşicı hastalıkların tanısı ve tedavisi, etken olan mikroorganizmanın tanımlanmasını gerektirir. Orneklerin alınması ve laboratuvara ulaştırılmasındaki yetersizlikler yanlış sonuçlara neden olduğu gibi hastanın uygun olmayan tedavi alması ya da hastanın tedavisinin yetersizliği ile sonuçlanır. Bu nedenle uygun örnek alınmasındaki kurallarin bilinmesi gerekir. Kaynak ne olursa olsun, bütün örneklerin alınmasında bazı genel kurallar uygulanır.

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 6 /9 Bunlar: teril koşullarda çalışılmalı, normal flora ile kirlenmemesine dikkat edilmelidir. Mikroorganizmanın en yoğun ve canlı olduğu bölgeden örnek alınmalıdır. Hastalığın uygun zamanında alinmalıdır. Yeterli miktarda alinmalıdır. Uygun yöntemlerle alınmalıdır. Alınan örnek uygun taşıma uygun kaplarda derhal laboratuara gönderilmelidir. Eğer laboratuara hemen ulaştirılamıyorsa örnek özelliğine uyarak saklanmalıdir DIŞKIDA GİZLİ KAN BAKILMAI: Çalışma zamanı: Her gün. Örnek kabul süresi: 08.00 16.30 Örnek türü: Dışkı Örnek kabı: kapaklı gaita kabı Hastanın hazırlanması: Hastaya iki gün et içermeyen diyet uygulanmalıdır. Ayrıca demir içeren ilaç kullanmamalıdır. Örnek alındıktan sonra 30 dk içerisinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Örnek geri çevirme nedeni: Dernir ilacı kullammı, 30 dakikayı geçen dışkı örneği. Olağan aralığı: Negatif LABORATUAR KRİTİK DEĞERLERİ odyumun 128'in ALTINDA, 160'in ÜZERİNDE olması. (Dializ hastaları dışında). otasyumun 2,8'in ALTINDA, 6,2'nin ÜZERİNDE olmasl.(dializ hastaları dışında). Glukozun 40'm ALTINDA, 450'nin ÜZERİNDE olması. Kreatininin 2'in ÜZERİNDE olması (Dializ hastaları dışında) ÜRE'nin 4'in ALTINDA, 170'in ÜZERİNDE olması. (Dializ hastaları dışında) Kalsiyumun 6'nin ALTINDA, 13'ün UZERINDE olması T.Bilirubinin 20'nin ÜZERİNDE olması. Çocuk idrarında Glukoz görülmesi onuçları değiştirebilecek ve dolayısı ile Laboratuarca örnek reddine neden olacak genel şartlar Örneğin gerekli şartlara riayet edilmeden alınması. Örnek alımında zamanlama konusuna dikkat edilmemesi. BİYOKİMYA LABORATUVARDA ÇALIŞILAN TETKİKLER ve KRİTERLERİ TET ÖRNEK ÖZEL ŞART ÖRNEĞİN RED NEDENİ ALIM ONUÇ 1,5 GLUKOZ, 08.00-15.15 s. ÜRE, 08.00-15.15 1,5 s. KREATİNIN 08.00-15.15 1,5 s. ÜRIK AİT, 08.00-15.15 1,5 s. TRİGLİERİT 08.00-15.15 1,5 s. KOLETEROL 08.00-15.15 1,5 s. HDL-KOLET 08.00-15.15 1,5 s. LDL-KOLET 08.00-15.15 1,5 s. KALİYUM 08.00-15.15 1,5 s. FOFOR 08.00-15.15 1,5 s.

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 7 /9 T.BİLİRUBİN 08.00-15.15 1,5 s. D.BİLIRUBIN 08.00-15.15 1,5 s. AT, 08.00-15.15 1,5 s. ALT, 08.00-15.15 1,5 s. AL, 08.00-15.15 1,5 s. LDH 08.00-15.15 1,5 s. GGT 08.00-15.15 1,5 s. AMILAZ 08.00-15.15 1,5 s. CK 08.00-15.15 1,5 s. CK-MB 08.00-15.15 1,5 s. T.ROTEIN 08.00-15.15 1,5 s. ALBUMIN 08.00-15.15 1,5 s. ODYUM 08.00-15.15 1,5 s. OTAYUM 08.00-15.15 1,5 s. KLORÜR 08.00-15.15 1,5 s. MAGNEZYUM 08.00-15.15 1,5 s. DEMIR 08.00-15.15 1,5 s. DEMİR BAĞ.K 08.00-15.15 1,5 s. DRIBO ROT. BO,IDR Yetersiz 08.00-15.15 1,5 s. AO 08.00-15.15 1,5 s. CR 08.00-15.15 1,5 s. RF 08.00-15.15 1,5 s. IgE 08.00-15.15 2 s. T3 08.00-15.15 2 s. T4 08.00-15.15 2 s. FT3 08.00-15.15 2 s. FT4 08.00-15.15 2 s. TH 08.00-15.15 2 s. FH 08.00-15.15 2 s. LH 08.00-15.15 2 s. RL 08.00-15.15 2 s. RG 08.00-15.15 2 s. E2 08.00-15.15 2 s. TETOTERON 08.00-15.15 2 s. I-TH 08.00-15.15 2 s. FERRİTİN 08.00-15.15 2 s. Vit.B12 08.00-15.15 2 s. FOLİK AİT 08.00-15.15 2 s. AF 08.00-15.15 2 s. CEA 08.00-15.15 2 s. CA125 08.00-15.15 2 s. CA19-9 08.00-15.15 2 s. CA15-3 08.00-15.15 2 s. A 08.00-15.15 2 s. f-aic-a 08.00-15.15 2 s. Anti TG Hemolizli-yetersiz 08.00-15.15 Çrş saat 1,5 Anti TO 08.00-15.15 Çrş saat 1,5 TG 08.00-15.15 Çrş saat 1,5 HbAl c ıhtılı-yetersiz. 1,5s. İDRAR I Yetersiz 08.00-16.30 30 dk Gaitada Gizli Kan Gaita yetersiz 08.00-16.30 30 dk AKŞ Hemoliz-Yetersiz 08.00-15.15 1,5s OGGT Hemoliz-Yetersiz 08.00-15.15 1,5 s

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 8 /9 KURUM DIŞINDA ÇALIŞILAN TETKİKLER ve KRİTERLERİ TET ÖRNEK ÖZEL ŞART ÖRNEĞİN RED NEDEI ALIM ONUÇ 1,25 Dihiroksi Vitmin D 08.00-15.15 20 GÜN 25-Hidroksi Vitamin D 8 GÜN Adenozin deaminaz aktivitersi (ada) 7 GÜN Alfa-1 antitripsin 4 GÜN Alkalen Fosfataz 20 GÜN Bakır 5 GÜn Böbrek Taşı Analizi 5 GÜN İnsülin 2 GÜN 2 GÜN Kalsitonin 4 GÜN Kortizol 10GÜN Lipid elektrofrezi 10 GÜN Lipopretein 2GÜN Lityum 5 GÜN rocalcitonin rotein elektrofozi 5 GUN eks hormone baglayici 10 GUN elenyum 10 GUN erbest testosteron 7 GUN eruloplazmin 5 GUN ERUM AC duzeyi 5 GUN Takrolimus (FK 506 4 GUN 5 GUN Tranferin 5GUN Alfa=2 makroglobulin 10 GUN Aktive protein C rezinstansi 10 GUN Eritro protein 6 GUN F8 antikoru 5 GUN F9 antiokoru 7 GUN Hemoglobin elektroforezi 6 GUN rotein C rotein Anti ds DNA Anti duz kas antikoru AMA Anti endomisyon antikor Anti Gliadin IgA Anti HAV IgG 7 GUN GUN GUN GUN GUN GUN

Giresun rof. Dr. A. İlhan Özdemir TET REHBERİ Revizyon Tarihi -- ayfa No 9 /9 Anti HAV IgM Anti HBc IgM Anti HBe Anti Kardiyolipin IgM Anti mikondriyal antikor Anti nötrofil sitoplazmik antikor Anti nükleer antikor ANCA Anti Rubella IgG Anti cl 70 Delta antikoru HBeAg Kabakulak IgG Kist Hidadik Varicella zoster virus VZV IgG HBV_DNA HCV-genotiplendirme HCV-RNA GUN 6 GUN 6 GUN 6 GUN 6 GUN 10 GUN 5 GUN 3 GUN 7 GUN 4 GUN 3 GUN 3 GUN 6 GUN 3 GUN 6 GUN 7 GUN 6 GUN