CBS VE UZAKTAN ALGILAMA CBS CBS NEDİR? CBS NİN TARİHÇESİ CBS NİN TEMEL İLKELERİ CBS NİN FAYDALARI CBS NE YAPAR CBS NİN BİLEŞENLERİ CBS NİN ADIMLARI CBS VERİ KAYNAKLARI CBS UYGULAMALARI UZAKTAN ALGILAMA UZAKTAN ALGILAMA NEDİR UZAKTAN ALGILAMANIN TARİHÇESİ ALGILAMA ALGILIYICILAR UA NIN KULLANIM ALANLARI 1
CBS,belirli bir amaçla yeryüzüne ait verilerin toplanması,depolanması,sorgulanması,transferi ve görüntülenmesi işlevlerini yerine getiren araçların tümüdür CBS genel harita bilgilerini görüntülemeye yarayan bilgi yönetimi sisteminin bir şeklidir CBS coğrafik bilgileri bir bilgisayar ortamında depolayan ve analiz eden bir araçtır. CBS,yeryüzü referanslı verileri toplayan,depolayan,kontrol eden,işleyen,analiz eden ve görüntüleyen bir sistemdir. 1963 Roger Tomlinson liderliğinde Canada Geographic Information Systems (Kanada CBS)'nin gelişimi. Sistem, ülke genelinde ulusal arazilerin büyüklüklerini ve kullanım türlerini tespit amaçlı arazi envanterinin yapılmasına yönelik geliştirilmiş ilk CBS projesidir. 2
o CBS veri tabanlı bilgi sistemidir. o CBS verileri ve haritaları güncel bilgileri içermelidir. o CBS değişik kaynaklardan veriye izin vermelidir. o CBS farklı birçok kullanıcı tarafından kullanılabilmelidir. o CBS teknolojisi içerisindeki yazılım ve donanımlar, bilgisayar teknolojisindeki değişimleri takip edebilecek ve işlevselliğini geliştirecek şekilde seçilmelidir. o CBS içerisinde kullanılan konumsal verilere ait koordinatlar uyumlu ve sürekli bir koordinat sistemi düzenlenmelidir. o Bilgi akışını hızlandırır. o İş verimliliğini arttırır. o Etkili ve doğru analiz sağlar. o Veri güncelleme kolaydır. oişgücü ve zaman kaybını önler. CBS NE YAPAR? o Organizasyonel birleşmeyi geliştirir. o Coğrafi sorgulama ve analizleri gerçekleştirir. o Daha iyi karar vermeyi sağlar. o Hariya üretir. 3
YAZILIM CBS yazılımları,coğrafi verinin depolanması,analizi ve görüntülenmesi için gerekli fonksiyon ve araçları sağlar. DONANIM Bilgisayarlar Network Çevre Birimleri İNSAN Sistemin varoluş nedenidir. YÖNTEMLER Veri yönetimi İnsan kaynakları yönetimi Mali kaynaklar yönetimi Kalite yönetimi Risk yönetimi Zaman yönetimi VERİ Mekansal veri Nokta Çizgi Poligon Öznitel veri Topolojik veri 4
5
6
Yersel Ölçme Yöntemleri GPS Fotogrametri Uzaktan Algılama GPS: Dünyanın herhangi bir yerinde bulunan bir kullanıcının konumunu belirleyen ve en az 4 uydudan sinyal varış zamanının ölçülmesi esasına dayanan bir uydu ölçme sistemidir. Fotogrametri: Hava araçlarına monte edilmiş algılayıcı sistemlerden alınan görüntülerin kayıt,ölçme,değerlendirme ve yorumlama işlemleri sonunda,cisimler hakkında 3 boyutlu geometrik bilgileri elde etmeye yarayan bir teknoloji ve bilim dalıdır. Uzaktan Algılama: Uydulara yerleştirilen tarayıcı ve algılayıcılar aracılığıyla, görüntüsü alınacak obje ile arada hiçbir fiziksel bağlantı ve temas olmaksızın,yeryüzüne ilişkin her türlü verinin toplanması teknolojisi ve bilimidir. 7
Bayındırlık hizmetlerinde Sağlık Ulaşım Eğitim ve Ekonomi Savunma- Güvenlik Sosyal-Kültürel amaçlı Çevresel koruma Sanayi ve Ticaret Tarım ve Ormancılık Turizm İstatiksel amaçlı uyg. Diğer sektörler Uzaktan algılama,yeryüzünden belli uzaklıkta,atmosferde veya uzaydaki platformlara yerleştirilmiş ölçüm aletleri aracılığıyla,yeryüzü ve nesneleri hakkında bilgi alma ve bunları analiz etme tekniği,yada nesnelerle fiziksel temasta bulunmadan herhangi bir uzaklıktan yapılan ölçümlerle nesneler hakkında bilgi edinme bilim ve sanatı olarak ifade edilir. 8
Kuşlar doğru bir hat boyunca uçup geri dönmek için eğitilip kameralar 30sn.lik aralıklarla görüntüler almıştır. Uzay fotoğrafçılığı insanların uzaya açılmasından 10 yıl kadar bir süre önce,1946 yılında başlamıştır. 2. dünya savaşında Almanlar'dan alınan V-2 roketlerinin bazıları 1946 yılında ABD'de uzayın bilinmeyenlerini incelemeye yarayacak bir takım gereçlerle donatılarak fırlatılmış ve yerin 105 km yükseklikten ilk kez resmi çekilmiştir. Uzaktan algılamanın gerçekleşebilmesi için 7 şartın yerine gelmesi gerekmektedir: Enerji kaynağı ya da ışıma Işınım veya radyasyon ve atmosfer Hedef ve interraksiyon Sensör tarafından kaydedilen enerji Transmisyon, alma ve işleme Yorumlama ve analiz Uygulama 9
Algılama Uzaktan algılamanın temelini oluşturan esas olay algılamadır. Algılayıcıların tipine göre sınıflandırılır. Uydular algılama tekniğinde kullandıkları enerji kaynaklarına göre Aktif algılama ve Pasif algılama olmak üzere ikiye ayrılırlar. Pasif algılama Güneş gibi başka bir kaynaktan gelen ışınların cisimlere çarptıktan sonra uyduya ulaşarak elde edilen algılama yöntemidir. Bu tip algılayıcıların önemli 2 özeliği vardır. İlk olarak yalnızca güneş varlığında algılama yaparlar, hava bulutlu ise algılama yapamazlar. İkinci önemli özelliği de bedava enerji kullanmaları. Aktif algılama Uydunun kendi kaynakları ile yaptığı algılamadır. Kendi ışınlarını kendileri gönderir ve tekrar geri almak suretiyle görüntü elde ederler. Algılayıcılar Yerden ışın yansıtan cisimlerin yaydığı ışını algılamak için geliştiren cihazlara "algılayıcı" diyoruz. Yer esaslı algılayıcılar: Bu algılayıcılar yere yakın olarak konumlandırılır ve bu şekilde çalıştırılarak kullanılırlar. Bu algılayıcılardan faydalanılarak tarımda çeşitli işlemler yapılabilinir. Genel olarak vinçlere takılırlar. Uçak esaslı algılayıcılar: Bu tiplerde radyometrelerin uçaklara takılmasıyla elde edilirler. Bu tür algılayıcılar daha çok 2. dünya savaşı sırasında geliştirilip kullanıldı. Bu cihazlar yardımıyla düşmanının terini tespit eden diğer güç nokta atışı yaparak düşmanının mevzilerini yok edebiliyordu. Ancak günümüzde bu cihazların yerini daha modern ve gelişmiş cihazlar almıştır. Uzay aracı esaslı algılayıcılar: Bu tip algılayıcılar ise radyometrelerin uzay araçlarına yerleştirilmesiyle oluşturulurlar. Biz bunlara yaygın olarak uydu adını veririz 10
Kullanım alanları Haritacılık Sayısal arazi modellemeli üretimi Yeryüzü deformasyonunun izlenmesi Topoğrafik harita üretiminde Hidrolojik Uygulamalar: Su Kaynakları Yönetimi Deniz, Göl ve Akarsu Kirliliği inceleme Sel Haritalaması ve izleme Kıyı Bilimleri Araştırmaları Deniz Yüzeyi Rüzgar ve Dalga Araştırmaları Buz Erimesi ve Buz Hareketi Gözetleme Okyanus Bilimleri Araştırmaları Sulak alanların haritalanması Buz kirliliği Nehir yatakları ve nehirler Yağış düşen alanların belirlenmesi ve düşen yağışın tespiti 11
Jeolojik Uygulamalar Jeolojik Yapı Araştırmaları ve Haritalama Fay, Çizgisellik ve Kırıkların Tanımlanması Yüzey Sekli Analizi Delta veya Kıyı Yüzey Şekillerinin Analizi Topografya Çalışmaları Jeotermal Araştırmalar Deprem Araştırmaları Volkanik Araştırma Çalışmaları ve İzleme Maden ve Yeryüzü Kaynaklarının Aranması Petrol aramaları Jeobotanik Kayaç tiplerinin tespiti Çevresel jeoloji Jeolojik riskler Ormancılık Uygulamaları Orman Bitki Örtüsünün Haritalanması ve Sınıflandırılması Ağaçlandırma Araştırma ve Çalışmaları Orman Kaynakları Envanterinin Belirlenmesi Ağaç Hastalık ve Böceklenmelerini Gözetleme ve Önleme Ormansızlaşma ve Çölleşme İzleme ve Araştırmaları Kereste Üretimi Tahmini ve Planlaması Orman Yangını İzleme Orman Yönetimi Nem miktarı Tür çeşitliliğinin tespiti ve haritalanması 12
Denizcilik ve Kıyı Yönetimi Akıntılar ve sirkülasyonların tespiti Stok tahmini yapmada Su kalitesi ve sıcaklığı tespiti (SST) Zirai Uygulamalar Ürün Tipini Ayırma Ürün Gelişimi İzleme Ürün Rekolte Tayini Ürün Hasar Tespiti (Hastalık, Böceklenme vb.) Toprak Nemi ve Türünü Belirleme ve Sınıflandırma Tarım Faaliyetleri Organizasyonu Alan yönetimi Tarımsal sigortalama 13
http://www.acikders.org.tr/course/view.php?id=28 (06.11.2016) http://www.acikders.org.tr/course/view.php?id=30 (20.11.2016) https://tr.wikipedia.org/wiki/uzaktan_alg%c4%b1lama#.c 3.96zellikleri(20.11.2016) Işık YILMAZ Mühendislik Jeolojisi (23.11.2016) 14