SELANİK ESKİ CUMA CAMİSİ BAKİ SARISAKAL
SELANİK ESKİ CUMA CAMİSİ (AHEİROPİİTOS KİLİSESİ) Ahiropiitos Kilisesi, Egnatia Caddesinin kuzeyinde Ayasofya Sokağında bulunuyor. M.S. 451 yılında Halkidona da Selanik i temsil eden Piskopos Andreas la bağdaştırılmış olan Rahip Andreas ın onuruna yapılmış olan ve günümüze de hala tapınak dış dehliz kemerinin iç kısmında duran yazıtlarda belirtildiği üzere, tapınağın içindeki mozaik süslemeler gibi kendisinin de, 5. Yüzyılın sonunda inşa edilmiştir. Bu tarihlendirmenin doğru olduğuna dair bir diğer ispat ise, tapınağın duvarlarında kullanılmış olan tuğlalardır. Bu tuğlalar Selanik surlarını yaparken kullanılanlarla aynıdır (M.S. 457/8). 14. Yüzyıla dek Panaya Theotokou adıyla bilinen bu kilisenin, ilk defa bir Bizans belgesinde Ahiropiitos veya Odigitria olarak adı geçiyor. Selanik in Türkler tarafından ele geçirildikten sonra Kilise, Camiye dönüştürülüyor ve Eski Cuma Camii adını alıyor. 1912 yılında ise kilise tekrar Hıristiyanların eline geçiyor. Selanik Eski Cuma Camisi Akheiropoieto Kilisesi, II. Murat ın Selanik i fethinden sonra ilk Cuma Namazı nın kılındığı yerdir ve Camiye çevrilen ilk yapıdır. Eski Cuma Camii ismini almıştır. Vaktiyle Texier ve Puhan tarafından, minare kürsüsüne tesbit edilmiş olarak görülen kitabe, minare ile birlikte yok olmuş ise de, yapının içindeki sütunlardan birinin gövdesinde, yerden 4 m. yükseklikte iki satır halinde duvara oyulmuş, Selanik in fethini gösteren kısa bir yazı bulunmaktadır. Türk kuzey sütun dizisinin doğudan sekizinci sütunda bir yazıt vardır: Sultan Murat Selanik aldı 883. (diğer bir deyişle 1430). Feth-i Sultan Murad Han Şehr-i Selânik 832 Selanik in Fethini Gösteren Yazı Bu yazının yazıldığı mürekkep çeşitli kimyasal işlemlerden geçirilmesine rağmen çıkarılamamıştır. Selanik in 1430 tarihli fethini gösteren önemli belgedir.
Selanik Eski Cuma Camisi Selanik in Fethini Gösteren Yazının Bulunduğu Sütun Önünde 16 Eylül 2012
Selanik in Fethini Gösteren Sütun ve Yazı Selanik Eski Cuma Camisi 16 Eylül 2012
Selanik Eski Cuma Camisi
Selanik Eski Cuma Camisi Selanik Eski Cuma Camisi (Ahiropiitos Kilisesi)
Rum Mübadiller Eski Cuma Camisinde Rum Mübadiller Eski Cuma Camisinde
Bu kilise dış dehlizli ve tabanlı üç nefli yunan bazilikasıdır. Günümüzde hala var olmaya devam eden parçaları ise yapının batı kısmındaki dış dehlizin bazı bölümleri ve doğu kısmındaki geçittir. Dıştan baktığımızda doğu kısmında büyük yarım yuvarlak kemeri olan dikdörtgen bir yapıdır. Güney tarafının ortasında, tapınağı şehrin en önemli yolu (Egnatia) ile bağlayan ön geçit bulunur. Tapınağın aynı kısmında vaftiz alanı vardır. Kuzey nefin doğu kenarında ise küçük bir Aya İrini Kilisesi vardır. Kilisenin tavanı, özellikle ortası epey zarar görmüş. Bunu, tavanın ilk yapıldığı zamandan çok daha alçak olmasından ve bazı pencerelerin kırılmış olmasından rahatça anlayabiliriz. Tapınağın içi iki sütunla üç nefe ayrılır. Selanik Eski Cuma Camisi (Ahiropiitos Kilisesi) Tapınağın içinde doğu kısmında doğu kemer ve liturjinin gerçekleştirildiği bölüm ve bugün olduğu gibi üç parçadan değil, aslında beş parçadan oluşan bir pencere vardı. Kilisenin batı kısmında dış dehliz ortadaki kubbeyle birleşir. Dış dehliz kuzeyinde zemine giden merdivenler vardır. Mermer Süslemeleri: Kilisenin ihtişamı mermer süslemeler ile daha da artıyor. Prokonisio mermerden olan sütunlar ve orta kubbenin altındaki yerin süslemeleri ile diğer kubbelerin altındaki yeşil Thesalia mermerinden süslemeler günümüze kadar çok iyi halde korunmuşlar. Kilisenin karakteristik özelliği haline gelmiş olan ise, beyaz mermerden sütunlarıdır. Duvar süslemeleri: Güney zemin, üç kubbenin iç kemerleri ve dış dehlizde kilisenin mozaik süslemelerini görebiliriz. Bu mozaiklerde resim edilen konu Hıristiyan cennetinin bir anlatımıdır. Altın derinlikle çiçekler, yapraklar, üzüm bağları, taçlar, haçlar, kuşlar, kitaplar, balıklar v.b çizilmiştir. Güney kubbede sütunların üstünde bulunan mozaikler 13. Yüzyılın ortasında yapılmıştır ve Sevastia nın Kırk Şehitlerini anlatırlar.
Selanik Eski Cuma Camisi (Ahiropiitos Kilisesi) Selanik Eski Cuma Camisi (Ahiropiitos Kilisesi)
Selanik Eski Cuma Camisi 16 Eylül 2012 Selanik Eski Cuma Camisi (Ahiropiitos Kilisesi)