ADIM ADIM KUR A DĐLĐ DE ÖR EK SAYFALAR ARAPÇA CÜMLE KURULUŞU U OLUŞTURA U SURLAR Arapça da bir kelime ya isim, ya fiil ya da harftir. Đsim, fiil ve harflerin bir mana oluşturacak şekilde bir araya gelmesiyle cümle oluşur. Bir cümlenin kurulması için gereken bu üç unsuru sırasıyla işleyelim: ĐSĐM Canlı cansız şeylere, varlıklara ad olan ve zamanla ilgisi olmayan kelimelere isim denir. Đsimler ya ma`rife (belirli) ya da nekre (belirsiz) olur. MA RĐFE: Bir ismin başında ا ل takısı bulunursa o isim belirlidir. ا ل takısı alarak belirlenmiş kelimeye ma`rife denir. ا ل ق لم dediğimizde herhangi değil, belli bir kalemi anlatmış oluruz: Bu ل ا ا ل ق لم ا ل ق لم ا ل ق ل م takısına da Harf-i tarif denir. Başına ا ل tenvin gelmez. takısı alan bir kelimenin sonuna EKRE: Eğer ismin başında harf-i tarif denen ا ل takısı yoksa bu isim belirsiz herhangi bir varlığı anlatır. Bu belirsiz isme nekre denir. ق لم denilince belirsiz genel herhangi bir kalem anlaşılır ve son harfi de aşağıdaki örneklerde görüldüğü gibi tenvinli olur: ق لم ق لم ا ق ل م Belirsizliği, herhangiliği anlatan tenvinle bu kelime Bir kalem diye tercüme edilebilir. Cümle kuruluşunda genellikle marife isim kullanılır. Bir isim ya marifedir ya da nekredir. Diğer bir ifadeyle bir ismin başında hem harf-i tarif olan ( ا ل ) takısı hem de sonunda tenvin gelmez. Ancak bazı özel isimler ve zamirlere bitişik isimler bazen tenvin almadığı gibi harf-i tarif de ( ا ل ) almazlar 1. Çünkü özel isim ve zamirler zaten belirli varlıklara aittir. Örnek: ع م ر ي وس ف خ ال د ع اد ل ب كر ت ر ك ي ا م ك ة ا ز م ير ا س ت ان ب و ل ر م ض ا ن 1 Özel isimlerle ilgili geniş bilgi ileride gelecektir. Ancak şu kadarını şimdilik söyleyebiliriz: Dışarıdan Arapçaya giren isimler tenvin almazlar: (ي وس ف ) Yusuf, (ا د م ) Adem, ( ا ب ر اه يم ) Đbrahim gibi. Sonunda kapalı (ة) olan özel isimler de tenvin almazlar: (ع اي ش ة) Aişe, (ف اط م ة) Fatıma gibi. Özel isim olmayanlar alırlar: ذ ة) (ن اف pencere gibi.
Đsimlerin başında gelen ا ل takısının hemzesi, başında bulunduğu kelimeye, ya lâm harfi okunmadan şeddeli ya da lâm a cezim verilmek suretiyle birleşir: ( س ا لش م ) ve ( ا ل قم ر ) gibi. Bilindiği gibi tecvit ilminde buna idgâm-ı şemsiye ve izhâr-ı kameriye adı verilir. Bu konuyu bilmemiz harfi tariften sonraki harfin şeddeli mi şeddesiz mi okunacağını tesbit etmemiz için zorunludur. KAMERĐ HARFLER Bir kelimenin başında aşağıdaki cümlenin bütününde yer alan 14 harften biri bulunursa kendisiyle birleşen ا ل takısının lâmı cezimli ل) ) okunur: ا ب غ ح ج ك و خ ف ع ق يم ه Örnekleri: ekre Ma rife ekre Ma rife ekmek ا لخ ب ز خ ب ز خ ezan ا ل ا ذ ا ن ا ذ ا ن ا kısrak ا ل فر س فر س ف ev ا لب ي ت بي ت ب Arapça ا لع ر بي ة ع ر بي ة ع zengin ا لغ ني غ ني غ ay ا ل قم ر قم ر ق hac ا لح ج ح ج ح gün ا لي و م ي و م ي komşu ا لج ار ج ار ج ölüm ا لم و ت م و ت م katip ا ل كات ب كات ب ك hicret ا ل هج ر ة ه ج ر ة ه vatan ا لو طن و طن و ŞEMSĐ HARFLER Arapça nın geriye kalan diğer harfleri de şemsî harflerdir. ا ل takısından sonra gelen kelime bu geriye kalan harflerden biriyle başlarsa ا ل takısının lâmı ( (ل okunmaz, yanındaki harf şeddelenir. Fakat okunmasa bile ال takısı gene de yazılır. Örnekleri: ت ekre Ma rife ekre Ma rife ث و ب ث öğrenci 2 الت لم ي ذ ت لم ي ذ ذ ي ب ذ din الد ين د ي ن د ال ثو ب elbise ال ذ ي ب kurt adam الر ج ل ر ج ل ر zaman الز م ا ن ز م ا ن ش ج ر ة ش sûre الس ور ة س ور ة ط اي ر ة ط kız arkadaş الص د ي ق ة ص د ي ق ة ز س ص ağaç الش ج ر ة uçak ال طاي ر ة ظ اه ر ظ dalâlet, sapıklık الض لا ل ة ض لا ل ة ض ال ظاه ر zahir, açık 2 Şeddenin altında verilen harekenin esreyi, üstünde verilen harekenin fethayı işaret ettiğini hatırlayınız.
gece ال لي ل ل ي ل ل ateş الن ار ن ا ر ن güneş الش م س ش م س ش ALIŞTIRMALAR 1. Aşağıdaki kelimeleri marife (belirli) yapınız ve ileride kurulacak cümleler için manalarını üçer kere yazmak suretiyle ezberleyiniz. كر ف fikir كر ش şükür ل ج م deve لح م et ظ لم ة karanlık, zulmet ب ي ت ev ع م amca ه ر ة kedi ل ج ب dağ ي م ين sağ ي س ار sol ض ر ر zarar ا ب ن erkek çocuk و لد kağıt و ر ق baba ا ب oğlan kız بن ت at ح ص ا ن tecvit ت ج و يد mektup م كتو ب gölge ظ ل ب لد ülke, memleket ت اي ب tövbe eden فق ير fakir 2. Aşağıdaki isimleri nekre (belirsiz) yapınız. kış الش ت اء (küçük) kız çocuk ال ط ف ل ة (küçük) erkek çocuk ال ط ف ل kadın ا لم ر ا ة= ا م ر ا ة kız öğrenci الت لم ي ذ ة erkek öğrenci الت لم ي ذ ekmek ا لخ ب ز adam الر ج ل ders الد ر س ال لح م et جيج الض gürültü ا ل فر س kısrak(dişi at) الص ي ف yaz ال ثع لب tilki ا لم اء su الس م ك balık الس م اء gök الد ج اج ة tavuk الت ا جر tüccar الر م ح kargı-mızrak ا لب اب kapı at) at (erkek ا لح ص ا ن 3. Aşağıdaki kelimelerin nekre ve marife olanlarını iki ayrı grupta toplayarak defterinize yazınız. الد ف ات ر defterler ال د فت ر defter الز ه ر ة çiçek pencere ن اف ذ ة kapı ب اب okul ا لم د ر س ة د ر س ders خ ب ز ekmek ا لغ ر ف ة oda
ا ل قم ر ay müslüman erkek ا لم س ل م anne ا ل ا م müslüman kadın ا لم س ل م ة yıldız الن ج م Ev ب ي ت bilgin ع ال م mülk ا لم لك adam الر ج ل tavuk د ج اج ة sabah ص ب اح oğul ا لا ب ن güneş الش م س kadın ا لم ر ا ة su ا لم اء FĐĐL Zamana bağlı olarak bir işin, bir halin veya bir hareketin oluşunu belirten kelimelere fiil denir. Arapça da iki temel fiil çekimi vardır. Diğer kalıplar bu ikisinden türetilir. Bunlar fiil-i mâzî (geçmiş zaman) ve fiil-i muzâri (geniş zaman, şimdiki zamanın karşılığı)dır. FĐĐL-Đ MÂZĐ Türkçe mizdeki di li geçmiş zamana denir. Geçmişte daha önce yapılmış bir işi bildirir. (Türkçe deki di-dı, dü-du, ti-tı, tü-tu eklerini sağlar). كت ب yazdı ع ل م bildi ن ص ر yardım etti açtı فت ح içti ش رب yedi ا ك ل vurdu ض ر ب buldu و ج د geldi ح ض ر كس ر kırdı ر ك ب bindi كر ش teşekkür etti, şükretti ders yaptı, eğitim gördü د ر س girdi د خ ل duydu, işitti س م ع kesti ق طع yaydı ن ش ر gitti ذه ب Yukarıda fiile örnek olarak gösterilen kelimeler geçmişte yapılmış bir işi bildirmekte ve erkek için kullanılmaktadır. Kadın için kullanıldıklarında yukarıdaki fiillerin sonuna cezimli ت harfi eklenir. Erkekte kullanılanlara Arapça da müzekker (eril), kadında kullanılanlara müennes (dişi) denir. Örnekler: كت ب den den ا ك ل den و ج د كت ب ت (o kadın) yazdı ا ك لت (o kadın) yedi و ج د ت (o kadın) buldu Arapça da kendinden bahsedilene yani üçüncü şahsa; erkek için gâib, kadın için gâibe denir.
Cemi (Çoğul) FĐĐL-Đ MAZĐ ÇEKĐM TABLOSU Müsennâ Müfred (Đkil)Tesniye (Tekil) Müzekker كت بو ا كت ب ا كت ب Gâib (3. şahıs) (Onlar) yazdılar (O ikisi) yazdı (O) yazdı Müennes كت ب ن كت ب ت ا كت ب ت Gâibe Müzekker كت ب ت م كت ب ت م ا كت ب ت Muhâtab (2. şahıs) (Sizler) yazdınız (Siz ikiniz) yazdınız (Sen) yazdın Müennes كت ب ت ن كت ب ت م ا كت ب ت Muhâtaba Müzek.+Müe. ك ت ب ن ا كت ب ن ا كت ب ت Mütekellim (1.şahıs) (Bizler) yazdık (Đkimiz) yazdık (Ben) yazdım FÂĐL (Özne) Fâil (özne), bir işi yapana denir. Harekesi ötre ya da ötre tenvin olur. Fiile kim ya da ne sorusunu sorduğumuzda aldığımız cevap fâildir. Fiil ile fâil arasında müzekkerlik (erkeklik), müenneslik (dişilik), tekillik çoğulluk bakımından uyum olması şarttır. Çocuk gitti (Kim gitti?) Kız okudu (Kim okudu?) Öğrenci oturdu (Kim oturdu?) Bir adam çıktı (Kim çıktı?) Fâil Fiil ذه ب ا لو لد. قر ا ت ا ل ب ن ت. ج ل س الت لم ي ذ. خ ر ج ر ج ل. ot: Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi harf-i tarifli kelime cümle ortasında geldiği takdirde geçiş önceki kelimenin harekesiyle olur. Ancak ( قر ا ت ) fiilinde olduğu gibi müennes (ت ) si almış kelimeden sonra elif-lamlı yani harfi tarifli kelime gelirse, geçiş esre ile olur. Harfi tarifsiz yani tenvinli kelime varsa müennes te si (ت ) cezimli halini muhafaza eder: ( قر ا ت ت ب ن ) (Bir kız okudu) gibi. MEF ÛLU BĐH (Tümleç) Mef ûlun bih; kendisine iş yapılanı bildiren isimdir. Harekesi üstün (-) ya da üstün tenvin olur ا) ). Fiile neyi, kimi sorusunu sorduğumuzda aldığımız cevap mef ûldür. Fiil ile fâil arasında olması gereken müzekker-müennes uyumu şartı mef ûlün bihle diğerleri arasında yoktur. Yâni mef ûlün bih in fiil ya da fâil ile müzekkerlik müenneslik, tekillik çoğulluk vs. açısından uyumlu olma şartı aranmaz. Örnekler:
Öğrenci dersi yazdı (Neyi yazdı?) Baba suyu içti (Neyi içti?) Öğrenci bir kitap okudu (Ne okudu?) Halit öğrenciye vurdu (Kime vurdu?) Meful Fâil Fiil كت ب الت لم ي ذ الد ر س. ش رب ا ل ا ب ا لم اء. قر ا الت لم ي ذ ك ت اب ا. ض ر ب خ ال د الت لم ي ذ. Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi müstakil olarak fâilin açıkça yazılışı (öğrenci, baba, Halit gibi) gâib fiil kullanıldığında gerçekleşir. Muhâtab ve mütekellim fiillerde fiil ve fâil birarada olur. Yine de fiile aynı sorular (neyi, kimi, kime) sorulduğunda alınan cevap mef ûldür ve harekesi üstündür: Dersi yazdım (Neyi yazdım?) Suyu içtiniz (Neyi içtiniz?) Halid e sordun (Kime sordun?) Bir kitap okudunuz (Neyi okudunuz)(belirtisiz nesne) Öğrenciye vurdun (Kime vurdun?) Vasıl Hemzesi كت ب ت الد ر س. ش رب ت ن ا لم اء. س ا لت خ ال د ا. قر ا ت م ك ت اب ا. ض ر ب ت الت لم ي ذ. Belirtme takısı olan harf-i tarif yani ا ل takısının hemzesi söz başlarında okunur: gitti. (el-veledü zehebe) Çocuk ذه ب. ا لو لد Bu cümlede fâil başta geldiğinden ا ل takısı olduğu gibi okunmuştur. Aynı ا ل takısı söz arasında gelirse elifi, yazıldığı halde okunmaz. Geçişte yazıldığı halde okunmayan bu hemzeye hemze-i vasıl (vasıl hemzesi) denir:. ا لو لد ذه ب (zehebel veledu) Çocuk gitti. Kelime başındaki vasıl hemzesinin elifinin üzerine ء) (ا işareti konmaz. Yani ا ا ) ( ا şeklinde değil gibi. ( ا لو لد - ا لت لم ي ذ ( yazılır: şeklinde ( ا ا ا) Vasıl hemzesiyle ilgili kaideleri şöyle özetleyebiliriz: 1) a- Vasıl hemzesiyle başlayan kelimeden önce, yani ا ل takısından önce (üstün, esre, ötre şeklinde) hareke varsa geçişte ا ل takısının hemzesi ( ا ) harekelenmez. Harekeden sonra gelen elif lâm lı (harf-i tarifli) kelime, kamerî harflerden biriyle başlıyorsa doğrudan evvelki kelimenin harekesiyle lâm a Örnek: ) cezim verilir. ل). ا لو لد ذه ب (zehebel veledu) Çocuk gitti. dövdüm. (darabtü'lvelede) Çocuğu. ض ر ب ت ا لو ل د
. ا ل ق لم ذت ا خ (ehaztü l-kaleme) Kalemi aldım. içtin. Suyu ش رب ت ا لم اء.. ا لب ي ت ل د خ Eve girdi.. ا لع م ح ض ر Amca geldi. b- Harekeden sonra gelen elif lâm lı (harf-i tarifli) kelime, şemsî harflerden biriyle başlıyorsa doğrudan önceki kelimenin harekesiyle şemsi harf şeddelenir. Harf-i tarif yazılı olduğu halde okunmaz. Örnek:. الد فت ر ذت ا خ (Ehaztü d-deftera) Defteri aldım. ش رب ت الز م ز م د خ ل الد ك ا ن. طع ام ال ح ض ر (Hadara t-taâmü) Yemek geldi.. (Şeribte z-zemzeme) Zemzemi içtin.. (Dehale d-dükkâne) Dükkana girdi. 2) Vasıl hemzesiyle başlayan kelimelere kendilerinden önce sonu sâkin (cezimli) bir kelime birleştirilirken esre ile geçiş yapılır. Đlk harf-i kamerî olan bir kelimede geçiş: yazdı. (Ketebeti l-bintu d-derse) Kız dersi كت ب ت ا ل بن ت الد ر س. Đlk harfi şemsî olan bir kelimede geçiş:. الد ر س كت ب ت (Ketebeti d-derse) (Kız) dersi yazdı. Ancak ت م zamirinde geçiş ötre ile yapılır ve bu kaideden hariçtir:. الد ر س كت ب ت م (Ketebtümü d-derse) Dersi yazdınız (müz.). ا لخ ب ر س م ع ت م. (Semi tümü l-habera) Haberi işittiniz (müz.). 3) Harf-i tariften önce tenvinli (nekre) bir kelime yer alırsa geçiş, tenvinin nûnuna esre vermek suretiyle gerçekleşir:. الد ر س خ ال د كت ب (Ketebe Hâlidünidderse) Halit dersi yazdı.. ا لك ت اب ل ع اد قر ا (Karae Âdilünilkitabe) Âdil kitabı okudu. CÜMLE Tam bir fikir anlatan kelime topluluğuna cümle denir. Arapça da cümle ikiye ayrılır: a) Đsim cümlesi b) Fiil cümlesi Đsimle başlayan cümlelere isim cümlesi, fiille başlayan cümlelere ise fiil cümlesi denir.
bindi). (Çocuk ata ا لو لد ر ك ب ا لح ص ا ن. bindi). (Kız ata ا ل بن ت ر ك ب ت ا لح ص ا ن. Đsimle başladığı için isim cümlesidir. bindi). (Çocuk ata ر ك ب ا لو لد ا لح ص ا ن. bindi). (Kız ata ر ك ب ت ا ل بن ت ا لح ص ا ن. Fiille başladığı için fiil cümlesidir. Arapça da genellikle cümleler fiil cümlesi olarak kurulur. Bir cümle önce fiille başlar, sonra fâil (özne) sonra da varsa mef ûl (tümleç) dediğimiz geriye kalanla devam eder. ر ك ب ا لو لد ا لح ص ا ن. Meful Fâil Fiil Cümlede vurgulamak istediğimiz şey fâilin bizzat kendisi olduğu takdirde fâil başa getirilebilir ancak cümle artık fiil cümlesi değil isim cümlesi olur. Đsim cümlesinin elemanlarına ise mübtedâ (özne) ve haber (geriye kalan) denir. Mübtedâ esâsen isim cümlesinin fâili yerindedir. Sadece isim cümlesi olduğu için elemanlarının ismi değişmiştir 3 : ا لو لد ر ك ب ا لح ص ا ن. Meful Haber Fiil Mübtedâ Fâil Görüldüğü gibi gibi yukarıda verilen fiil cümlesi örnekleri, fiil-i mâzînin müfred gâib ve müfred gâibesinden seçilmiştir. ALIŞTIRMALAR (Müfred gâib ve müfred gâibelerle ilgili cümle alıştırmaları) 1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere defterinize yazınız. bahçe ر س م cam ج لس الز ج اج ا ل بن ت ا لح د ي ق ة çiçek الز ه ر ة ağaç kız ق طف yıkadı و قف غس ل د ر س ش ج ر ة ال ا لو ا جب ödev, görev ders yaptı 2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize yazınız. د ر س الا ب ن yıkadı. Kadın bahçeyi غس لت ا لم ر ا ة ا لح د ي ق ة. resim yaptı oturdu kopardı ayağa kalktı, durdu. Oğlan ders yaptı. çizdi. Bir ağaç ر س م ش ج ر ة. kopardı. Çocuk çiçeği ق طف ا لو لد الز ه ر ة. 3 Mübtedâ haberle ilgili geniş açıklama daha sonra verilecektir.
oturdu. Kız ج لس ت ا ل بن ت Fatıma ödevi yazdı.. كت ب ت ف اط م ة ا لو ا ج ب.. الز ج اج ا لو لد كس ر Çocuk camı kırdı.. ل الر ج و قف Adam durdu. 3. Aşağıdaki cümleleri Türkçe ye çeviriniz. 2- كت ب خ ال د الد ر س. كت ب ت فاط م ة الد ر س. 4 -ن ص ر ج م ا ل ا لح ص ا ن. -1 3 -ن ص ر ت ع اي ش ة ا لح ص ا ن. 5 - فت ح ت ا لم ر ا ة ا لب ا ب. 7 -ر ك ب ت ا لم ر ا ة ا ل فر س. 6 - فت ح م ح م د ا لب اب. 8 -ر ك ب الر ج ل ا ل فر س. 4. Aşağıdaki cümleleri Arapça ya çeviriniz. 1. Halid dersi bildi. 2. At suyu içti. 3. Halid kalemi buldu. 4. Fatıma dersi bildi. 5. Kısrak suyu içti. 6. Aişe eti yedi. 7. Fatıma bir kalem buldu. 5. Aşağıdaki cümlelerdeki boşluklara öğrendiğiniz fiilleri kullanınız. 2-... ا لمر ا ة ا لب اب....-4 الر ج ل الد ر س. ا لم ر ا ة الد ر س. خ ال د ا لب اب. 6-... ف ا ط م ة ا ل حص ا ن....-8 ا لح ص ا ن ا لم اء. ع اي ش ة ال لح م....-10 ج م ا ل ا ل فر س. ا لح ص ا ن ا ل فر س. م ح م د ا لب اب. 6. Aşağıdaki fiillerin manasını söyleyip kendi siygalarına ait cümleler kurunuz. - كت ب - ن ص ر ت - ع ل م و ج د - ن ص ر - ا ك لت - فت ح - ذه ب - ر ك ب ت ا ك ل - فت ح ت كت ب ت MAZĐ FĐĐLĐ MÜFRED MUHÂTAB VE MÜTEKELLĐM ÖR EKLERĐ Müfred Müzekker Muhatap Örnekleri:...-1...-3...-5...-7...-9 ض ر ب den ض ر ب ت (Sen) dövdün كت ب den كت ب ت yazdın ع ل م den ع ل م ت (Sen) bildin و ج د den و ج د ت buldun ش رب den ش رب ت (Sen) içtin فت ح dan فت ح ت açtın Görüldüğü gibi, mesela üçüncü şahıs كت ب fiilinin sonunu cezim yapıp üstün okunuşlu ت harfi eklediğimizde karşımızdakine yani muhâtaba seslenmiş oluruz. Bu sona eklenen ت bir harfine muhatap zamiri denir.
Müfred Müennes Muhâtaba Örnekleri: Kadına seslendiğimizde muhâtab zamiri olan ت harfini esre Türkçe de muhâtaba ikinci şahıs deriz. و ج د ت (Sen kadın) buldun ا ك لت (Sen kadın) yedin ت olarak okuruz. ع ل م ت (Sen kadın) bildin ش رب ت (Sen kadın) içtin ن ص ر ت (Sen kadın) yardım ettin فت ح ت (Sen kadın) açtın Müfred Mütekellim Örnekleri: Esre ya da üstün ت leri ötre olarak okursak o zaman kendimizden yani birinci şahıs olan mütekellimden (konuşandan) bahsetmiş oluruz: كت ب ت yazdım ح ض ر ت geldim ش رب ت içtim فت ح ت açtım ذه ب ت gittim و ج د ت buldum Arapça da bu tekil (müfred) fiile mütekellim vahde denir. Türkçe de ise birinci şahıs denir. Böylece müfred bölümleri şu şekilde özetleyebiliriz: كت ب كت ب ت كت ب ت كت ب ت كت ب ت Ben yazdım Sen yazdın O yazdı ALIŞTIRMALAR (Müfred muhâtab-müfred muhâtaba ve müfred mütekellimle ilgili cümle alıştırmaları) 1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere defterinize yazınız الس ي ار ة araba ا لخ ب ر haber ل بس giydi yarattı, halketti خ لق elma ت ف اح ة mektup الر س ا ل ة resim çizdi ر س م elbiseler ا لم لا بس resim ص ور ة ا ل قه و ة kahve ال طع ام yemek س م ع işitti, duydu الش ا ي çay طب خ ا لم mutfak ل ح م taşıdı ا لب ر ت ق ا ل portakal yaptı, işledi ع م ل çanta ا لح ق يب ة bugün ا لي و م oynadı لع ب top ا ل كر ة ا لح ذ اء ayakkabı oturdu ج لس nasihat الن ص يح ة hayır لا yeryüzü ا ل ا ر ض الس و ا ل soru ا لم د ر س ة öğretmen (bayan) ن ع م evet
ا لم د ر س öğretmen (bay) edatları).mi, mı (Soru ه ل - ا 2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize yazınız. işittin. Nasihatı س م ع ت الن ص يح ة. giydim. Ayakkabıyı ل بس ت ا لح ذ اء. (müz.) Resmi çizdin mi? ه ل ر س م ت الص ور ة. (müe.). Soruyu bildin ع ل م ت الس و ا ل. çizdim. Evet, resmi ن ع م ر س م ت الص ور ة. yedin. Portakalı ا ك لت ا لب ر ت ق ا ل. (müe.). Kitabı buldun و ج د ت ا لك ت اب Çantayı açtım.. فت ح ت ا لح ق يب ة. mi? Haberi işittin ه ل س م ع ت ا لخ ب ر açtı. Çantayı فت ح ا لح ق يب ة. işittim. Evet haberi ن ع م س م ع ت ا لخ ب ر Bir kıssa okudum.. قر ا ت ق ص ة.. ا لي و م طع ام ال ع م لت Bugün yemeği yaptın.. د فت ر ا ح م لت Bir defter taşıdın. mı? Ödevi yaptın ه ل ع م لت ا لو ا جب işittim. Nasihatı س م ع ت الن ص يح ة. okudum. Hayır, kitabı لا قر ا ت ا لك ت اب Top oynadım.. لع ب ت ا ل كر ة. yaptım. Mutfağa girdim ve kahveyi د خ لت ا لم طب خ و ع م لت ا ل قه و ة. 3. Aşağıdaki cümleleri Arapça ya çeviriniz. 1. Arabayı yıkadım. 2. Aişe elbiseleri yıkadı. 3. Bahçeye girdin ve oturdun. 4. Muhammed bir mektup okudu. 5. Zeynep bir elma yedi. 4. Aşağıdaki muhatap ve mütekellim fiillerden oluşan cümleleri manalandırınız. 1- ر ك ب ت ا لح ص ا ن. 2- ر ك ب ت ا لح ص ا ن. 3- ض ر ب ت ا لو ل د. 4- ض ر ب ت ا لو لد. 5- فت ح ت ا لب ا ب. 6- ش رب ت ا لم اء. 7- و ج د ت ا ل ق لم.. 8- و ج د ت ا ل ق لم. 5. Aşağıdaki fiillerin Türkçe karşılıklarını söyleyiniz. - - ض ر ب - ع ل م ت - ش رب ت - ض ر ب ت - كت ب ت - فت ح ت ع ل م - ا ك لت - ا ك لت - ا ك ل فت ح ت ت - ن ص ر ت - و ج د ت - فت ح - ش رب ت ن ص ر ت - كت ب - ش رب - ن ش ر - كت ب ت فت ح ت - ر ك ب ت
MAZĐ FĐĐLERDE TES ĐYE (MÜSENNÂ YA DA ĐKĐL) Bir işin iki kişi tarafından yapıldığını anlatmak için üçüncü şahıs tekil fiilin sonuna harekesiz bir elif ( ا ) ekleriz. Tesniye Müzekker (erkek) Gâib Örnekleri: ض ر ب den ض ر ب ا ikisi dövdü فت ح dan فت ح ا ikisi açtı ع ل م den ع ل م ا ikisi bildi و ج د den و ج د ا ikisi buldu ش رب den ش رب ا ikisi içti ا ك ل den ا ك لا ikisi yedi ه ل ا ح م د و ع م ر فت ح ا ا لب اب ه ل ا ح م د و ع م ر س م ع ا ا لخ ب ر Ahmed ve Ömer kapıyı açtılar mı? Ahmed ve Ömer haberi işittiler mi? Tesniye Müennes (kadın) Gâibe Örnekleri: ض ر ب ت den ض ر ب ت ا ikisi dövdü فت ح ت فت ح ت ا ikisi açtı ع ل م ت den ع ل م ت ا ikisi bildi و ج د ت و ج د ت ا ikisi buldu ش رب ت den ش رب ت ا ikisi içti ا ك لت ا ا ك لت ikisi yedi ه ه ل ز ي ن ب و ف اط م ة فت ح ت ا ا لب اب ل ز ي ن ب و ف اط م ة س م ع ت ا ا لخ ب ر Zeynep ve Fâtıma kapıyı açtılar mı? Zeynep ve Fâtıma haberi işittiler mi? Tesniye Muhâtab - Muhâtaba Örnekleri: Fiilin sonuna müzekker için de müennes için de aynı olmak üzere ت م ا dediğimiz tesniye muhatap zamiri eklenir. ikiniz vurdunuz ض ر ب ت م ا ikiniz bildiniz ع ل م ت م ا ikiniz içtiniz ش رب ت م ا ه ل فت ح ت م ا ا لب اب ه ل س م ع ت م ا ا لخ ب ر ikiniz açtınız فت ح ت م ا ikiniz buldunuz و ج د ت م ا ikiniz yediniz ا ك لت م ا Đkiniz kapıyı açtınız mı? Đkiniz haberi işittiniz mi? Tesniye Mütekellim Örnekleri: Mütekellimlerin yani birinci şahısların tesniyesi ile cemisi aynıdır. Đki veya daha fazla kişi için hep çoğul olarak ن ا gelir: ikimiz bulduk veya biz bulduk gibi و ج د ن ا ikimiz açtık veya biz açtık فت ح ن ا açtık. Đkimiz kapıyı فت ح ن ا ا لب ا ب.
. ا لخ ب ر س م ع ن ا Haberi işittik. ALIŞTIRMALAR 1. Aşağıdaki soru kelimelerini yanlarındaki kısaltılmış halleriyle birlikte üçer kere defterinize yazınız ve ezberleyiniz. م ن kim ( لام م اذ ا (ع ع ى ل ne üzerine ع ن م اذ ا (ع م ne م اذ ا - م ا م ن م ا (م م ا niçin ل م اذ ا (ل م ( م ن م ن (م م ن ne ile بم اذ ا ( بم ( ا ي ن nerede ( ne hakkında, neden ( hangi şeyden, neden ( kimden mi, mı ه ل - ا nereden م ن ا ي ن nereye ا لى ا ي ن كي ف nasıl ne zaman ى م ت kaça ب ك م كم kaç ot: Soru kelimeleri cümlenin başına gelir ve kendinden sonra gelen kelimenin harekesine etki etmezler. 2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize yazınız. (müz-müe.) (Đkiniz) nasihatı işittiniz س م ع ت م ا الن ص يح ة. (müe.) (Đkisi) resmi çizdiler mi? ه ل ر س م ت ا الص ور ة çizdiler. Evet, (o ikisi) resmi ن ع م ر س م ت ا الص ور ة. ا لك ت اب و ج د ا (Đkisi) kitabı buldular (müz.) (müz.) (Đkisi) haberi işittiler mi? ه ل س م ع ا ا لخ ب ر. ا لخ ب ر س م ع ا ن ع م Evet, (o ikisi) haberi işittiler. ه ل ع م لت م ا ا لو ا جب لا قر ا ن ا ا لك ت اب. (Đkiniz) ödevi yaptınız mı? (müz-müe.) Hayır, kitap okuduk. (müz-müe.) (müe.) (Đkisi) defterleri nasıl taşıdılar? كي ف ح م لت ا الد ف ات ر (müz-müe.) (Đkimiz) nasihatı işittik. س م ع ن ا الن ص يح ة. (müz-müe.). (Đkiniz) ayakkabıyı giydiniz ل بس ت م ا ا لح ذ اء. (müz-müe.). (Đkiniz) soruyu bildiniz ع ل م ت م ا الس و ا ل.
(müz-müe.) (Đkiniz) portakalı ne zaman yediniz? م ت ى ا ك لت م ا ا لب ر ت ق ا ل (müz-müe.) (Đkimiz) çantayı nerde açtık? ا ي ن فت ح ن ا ا لح ق يب ة (müz.) (Đkisi) çantayı niçin açtılar? ل م اذ ا فت ح ا ا لح ق يب ة (müz-müe.) (Đkiniz) bir kıssa okudunuz. قر ا ت م ا ق ص ة. yaptınız. (Đkiniz) mutfağa girdiniz ve kahve د خ لت م ا ا لم طب خ و ع م لت م ا ا ل قه و ة. (müz.). (Đkisi) top oynadılar لع ب ا ا ل كر ة.. ا لي و م ال طع ام ع م لت ا (Đkisi) bugün yemeği yaptılar (müe.). 3. Aşağıdaki cümlelere uygun fiilleri koyunuz. -2... ا لو لد ا ل بن ت. -1... ال لح م. -3... ج م ا ل الد ر س. -4... ا لخ ب ز. MAZĐ FĐĐLLERDE CEMĐ (ÇOĞUL) HALĐ ( وا) Bir işi ikiden fazla kişi yaptığı zaman müzekker gâib için fiilin sonuna eklenip cemi müzekker gâib yapılmış olur. Örnekler: ض ر ب den ض ر ب وا Onlar dövdüler ش رب den ع ل م den den ا ك ل Onlar içtiler ش رب وا Onlar bildiler ع ل م وا Onlar yediler ا كلو ا eklenir: - ن ا ك ل O) bayanlar) yediler ا ك لن ع ل م bildiler ع ل م ن Cemi müennes gâibe'de (yani o kadınlarda) fiilin son harfi cezimlenip ش رب ش رب ن (O bayanlar) içtiler كت ب كت ب ن yazdılar و ج د ن و ج د (O bayanlar) buldular ض ر ب ض ر ب ن vurdular ت ن müenneslerde ت م Muhâtab çoğulda; fiilin sonundaki cezimden sonra müzekkerlerde eklenir. Örnekler: Müennes Müzekker ض ر ب ت م dövdünüz ض ر ب ت ن ع ل م ت م bildiniz ع ل م ت ن ا ك لت م yediniz ا ك لت ن
ن ص ر ت م yardım ettiniz ن ص ر ت ن و ج د ت م buldunuz و ج د ت ن د خ لت م girdiniz د خ لت ن Mütekellimin çoğulu: Birinci şahsın (ben in) çoğulunda kaide, fiilin sonuna cezimden sonra tesniye için de cemi için de ن ا zamirinin eklenmesidir. Erkek ve dişi için aynıdır: و ج د den و ج د ن ا (Biz-Đkimiz) bulduk yedik ا ك لن ا den ا ك ل فت ح ع ل م ش رب den den den ه ل فت ح ت م ا لب اب açtık فت ح ن ا bildik ع ل م ن ا içtik ش رب ن ا Kapıyı açtınız mı? mi? Haberi işittiniz ه ل س م ع ت ن ا لخ ب ر işittik. Evet haberi ن ع م س م ع ن ا ا لخ ب ر. Son iki konuyu özetlersek fiillerin tesniye ve cemi halinin tablosu şöyledir: Cemi Tesniye كت ب وا كت ب ا Gâib كت ب ن كت ب ت ا Gâibe كت ب ت م كت ب ت م ا Muhatap كت ب ت ن كت ب ت م ا Muhâtaba كت ب ن ا كت ب ن ا Mütekellim Arapça cümle kuruluşunda fiile birleşik zamirle yani fiil+fail zamirle değil de çocuklar, kızlar, adamlar vb. gibi müstakil olarak gelen fâil, fiilden sonraya kalırsa fiil daima tekil olur. Yani cümle fiil cümlesi olur da fail müstakil olarak çoğul gelse bile başa gelen fiil tekil olur. Sadece fiilin müzekker mi yoksa müennes mi olduğu belirtilir. Bir diğer ifadeyle; fâilin ortada geldiği gâib fiil cümlesinde; fâil bizzat cümlede yer aldığında söz konusu fâil, ister tesniye ister cemi olsun baştaki fiil daima tekil yani müfrettir:. 4 bindi) (Đki kız ata ر ك ب ت ا ل بن ت ان ا لح ص ا ن. ( ا لم ر ا ة ( ev), (iki ( ا لب ي ت ان ( ev )( ا لب ي ت ) ( takısı eklenir: (-ا ن ) 4 Bir ismi ikil yapmak için müfred (tekil) ismin sonuna (kadın) ( ا لم ر ا ت ان ) (iki kadın), ( ل ا لر ج ) (adam) ( ن لا ا لر ج ) (iki adam), ( (و لد (çocuk) ( و لد ان ) (iki çocuk), (
Đsim cümlesinde ise durum farklıdır: bindi). (Kızlar ata ر ك ب ت ا لب ن ات ا لح ص ا ن. Đsim cümlesinde fâil başa geldiğinde ortaya konulan fiil, fâilin durumuna göre ya tesniye ya da cemi olarak çekimli halde gelir: bindi). (Đki kız ata ا ل بن ت ان ر ك ب ت ا ا لح ص ا ن. bindi). (Kızlar ata ا لب ن ات ر ك ب ن ا لح ص ا ن. Fâil, tesniye ya da cemi olarak bizzat gâib cümlede yer almadığında ise başa gelen fiil tabii ki tesniye ya da çoğul olur: (müennes). Đkisi ata bindi ر ك ب ت ا ا لح ص ا ن. (müennes). Ata bindiler ر ك ب ن ا لح ص ا ن.. الد ر س كت بو ا Dersi yazdılar (müzekker). Mâzî fiillerle ilgili genel cümle örnekleri: giydik. Elbiseleri ل بس ن ا ا لم لا ب س. işittik. Nasihatı س م ع ن ا الن ص يح ة. (müz.). Soruyu bildiniz ع ل م ت م الس و ا ل. (müe.). Portakalı yediniz ا ك لت ن ا لب ر ت ق ا ل. (müz.). Çantayı açtılar فت ح وا ا لح ق يب ة. açtı. Çantayı فت ح ا لح ق يب ة. oynadınız. Bir kıssa okudunuz ve top قر ا ت م ق ص ة و لع ب ت م ا ل كر ة. yaptık. Mutfağa girdik ve kahve د خ لن ا ا لم طب خ و ع م لن ا ا ل قه و ة.. ا لي و م طع ام ال ع م لت ن Bugün yemeği yaptınız. (müz.) Resmi çizdin mi? ه ل ر س م ت الص ور ة. çizdim. Evet, resmi ن ع م ر س م ت الص ور ة.. ا لك ت اب و ج د ت م Kitabı buldunuz (müz.). mi? Haberi işittiler ه ل س م ع ن ا لخ ب ر (iki kız). Burada tesniye ismin de aynı kurala tabi olduğunu belirtmek ve konu bütünlüğünü ) ا ل بن ت ان (kız) ( ( ا ل بن ت bozmamak için verilmiştir. Đsimlerin tesniyesi bahsinde tekrar ayrıntısıyla işleneceğinden sadece örnek gözüyle bakılmalı, ayrıntısı konusuna bırakılmalıdır.
. ا لخ ب ر س م ع ن ن ع م Evet, haberi işittiler. mı? Ödevi yaptılar ه ل ع م لوا ا لو ا جب. ا لك ت اب لا قر ا وا Hayır, kitap okudular.. الد ف ات ر ح م لن Defterleri taşıdılar. işittiniz. Nasihatı س م ع ت م الن ص يح ة.. طب خ ا لم د خ لن ز ي ن ب و ف اط م ة و ع اي ش ة Aişe, Fatıma ve Zeynep mutfağa girdiler.. طب خ ا لم ز ي ن ب و ف اط م ة و ع اي ش ة د خ لت Aişe, Fatıma ve Zeynep mutfağa girdi.. طب خ ا لم د خ لوا ع م ر و ل ع اد و خ ال د Halit, Adil ve Ömer mutfağa girdiler.. طب خ ا لم ع م ر و ل ع اد و خ ال د ل د خ Halit, Adil ve Ömer mutfağa girdi. yediler. Kadınlar yemeği الن س اء ا ك لن ال طع ا م.. ال طع ام الن س اء ا ك لت Kadınlar yemeği yedi. işittiler. Erkekler haberi الر ج ا ل س م ع وا ا لخ ب ر.. ل ا لخ ب ر الر ج ا س م ع Erkekler haberi işitti. OLUMSUZ MAZĐ FĐĐL Öğrendiğimiz mâzî fiilin başına م ا olumsuz takısı (harfu nefy) eklenirse mâzî fiilini olumsuzlaştırır. Örnek: كت ب ت yazdım كت ب ت م ا yazmadım bilmediler م ا ع ل م وا bildiler ع ل م وا م ا ش رب ت م içtiniz ش رب ت م ما yardım etmedin ن ص ر ت içmediniz ن ص ر ت م م ا yardım etmediniz ikiniz yardım etmediniz م ا ن ص ر ت م ا. ا لب اب م ا فت ح ت م Kapıyı açmadınız. vurmadın. Ata م ا ض ر ب ت ا لح ص ا ن. vurdun. Ata ض ر ب ت ا لح ص ا ن.. ا ل ق لم و ج د ن ا Kalemi bulduk.. ا ل ق لم و ج د ن ا م ا Kalemi bulmadık.
yazmadı. Halit mektubu خ ال د م ا كت ب الر س ا ل ة. okumadı. Adil gazeteyi ع اد ل م ا قر ا الص ح ي ف ة. almadı. Đbrahim kalemi ا ب ر اه يم م ا ا خ ذ ا ل ق ل م. açmadı. Hatice kitabı خ د يج ة م ا فت ح ت ا لك ت ا ب. bulmadılar. Çantayı م ا و ج د ن ا لح ق يب ة. anlamadınız. Kur ân ı م ا ف هم ت م ا ل قر ا ن. mı? Dün ödevi yaptın ه ل ع م ل ت ا لو ا ج ب ا م س 5 yapmadım. Hayır, dün ödevi لا م ا ع م ل ت ا لو ا ج ب ا م س. ALIŞTIRMALAR 1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız. الط ال ب erkek öğrenci (büyük) الط ال ب ة kız öğrenci (büyük) ال ط لاب erkek öğrenciler الط ال ب ات kız öğrenciler (küçük) kız öğrenciler الت لم يذ ات erkek öğrenciler (küçük) الت لام ي ذ çocuklar ا ل ا و لا د zil ا لج ر س kütüphane ا لم كت ب ة bildi, tanıdı ع ر ف yemek ال ط ع ا م kahve ا ل قه و ة Hâlit ler خ ال د و ن mutfak ا لم طب خ çay الش ا ي pencere الن اف ذ ة kadınlar الن س اء sınıf الص ف 6 ثم kızlar ا لب ن ات fincan ا ل ف ن ج ا ن 7 م ب كر ا Fatıma lar فاط م ات adamlar الر ج ا ل sonra erken ا لم د ير müdür ل و ص vardı, geldi ulaştı ل فع yaptı kullanılır). evet, bilakis (Olumsuz sorunun cevabı olumlu olduğunda ب ى ل 2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize yazınız. الص ف د خ لن و ا لج ر س س م ع ن الت لم يذ ات (Kız) Öğrenciler zili duydular ve sınıfa girdiler. الش اي ش رب ن م ا ثم طع ام ال ا ك لن الن س اء Kadınlar yemek yediler sonra çay içmediler. 5 6 7 zarfıdır. (dün) kelimesi her zaman esre olan mebni (harekesi her zaman aynı olan) zaman ( ا م س) Son harfinin harekesi duruma göre değişmeyen (mebnî) bir kelimedir. Yakında işlenecektir. Nekre kelimelerin sonundaki üstün tenvin, tâ-i merbuta (kapalı ة ) hariç elifin üzerine yazılır.
içtiler. Erkekler yemek yediler sonra kahve ال ر ج ا ل ا ك لوا ال طع ام ثم ش ربو ا ا ل قه و ة? mı Kütüphaneye girdiler ve bir kitap okudular ه ل د خ لو ا ا لم كت ب ة و قر ا وا ك ت اب ا (müe). Zili duymadılar ve sınıfa girmediler م ا س م ع ن ا لج ر س و م ا د خ لن الص ف girmediler? Niçin sınıfa ل م اذ ا م ا د خ لن الص ف (müz.) Zili duymadınız mı? ا م ا س م ع ت م ا لج ر س ا لج ر س س م ع ن ا ب لى Evet (bilakis), duyduk.? mi Sınıfa girmediler ه ل م ا د خ لن الص ف الص ف د خ لن ب لى Evet (bilakis) girdiler. girdi. Sınıfa kim girdi? Müdür م ن د خ ل الص ف د خ ل ا لم د ي ر. yaptı? Öğrenci ne م اذ ا فع ل الط ال ب kalktı. Müdürü tanıdı ve ayağa ع ر ف ا لم د ير و و ق ف 3. Aşağıdaki cümle kuruluşlarını tercüme ediniz. 2 الر ج ا ل كت ب وا الد ر س.. -1 الن س اء كت ب ن الد ر س - 4- ال ط لاب ض رب وا ا لح ص ا ن. 3- ا لب ن ات ض ر ب ن ا لح ص ا ن. 6- خ ال د و ن ا ك لوا ا لخ ب ز. 5- فاط م ات ا ك لن ا لخ ب ز. 8- و ج د ت م ق لم ا. 7- و ج د ت ن ق لم ا. - 10 لا م ا ش رب ن ا ا لم اء. 9- ه ل ش رب ت ن ا لم اء - 12 ن ع م ن ص ر ن ا الت لم ي ذ. 11- ا ن ص ر ت ن الت لم ي ذ - 14 ب ى ل ا ك لن ا ا لخ ب ز. 13- ه ل م ا ا ك لت ن ا لخ ب ز 16- ع ل م ن ا الد ر س. 15- كت ب ن ا الد ر س. 18- و ج د ن ا ا ل ق لم. 17-. ر ك ب ن ا ا ل فر س 20- فت ح ت م ا لب اب. 19- فت ح ت ن ا لب اب. 22- د خ لت م ا ا لم طب خ. 21- كس ر ت م ا ا لف ن ج ا ن. 24- ا ك لت م ال طع ام. ر ك ب ت ن الس ي ار ة 4. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça ya çeviriniz. 1. Dersi bildik. 7. Kadınlar ekmeği yediler. 2. Kısrak suyu içti. 8. Adam kısrağa yardım etti. 3. Kapıyı açmadım. 9. Talebeler kapıyı açtılar.. -23
Sona eklenen zamir 4. Çocuk ders yazdı. 5. Kız bir kalem buldu. 6. Kız kalemi buldu. 10. Suyu içmedik. 11. Kızlar ekmek yemediler. 12. Talebe kapıyı açmadı. MÂZÎ FĐĐL ÇEKĐM TABLOSU (AYNEN EZBERLENECEKTĐR) Fiil-i Mâzî Manası Gramer kaidesine göre deyimi ن ص ر Yardım etti Müfred müzekker gâib Đkisi yardım etti Tesniye müzekker gâib ن ص ر ا ا Yardım ettiler Cemi müzekker gâib ن ص ر وا و ا Yardım etti Müfred müennes gâibe ن ص ر ت ت Đkisi yardım etti Tesniye müennes gâibe ن ص ر ت ا ت ا Yardım ettiler Cemi müennes gâibe ن ص ر ن ن Yardım ettin Müfred müzekker muhatap ن ص ر ت ت Đkiniz yardım ettiniz Tesniye müzekker muhatap ن ص ر ت م ا ت م ا ت م ن ص ر ت م Yardım ettiniz Cemi müzekker muhatap ت ن ص ر ت Yardım ettin Müfred müennes muhâtaba Đkiniz yardım ettiniz Tesniye müennes muhâtaba ن ص ر ت م ا ت م ا ت ن ن ص ر ت ن Yardım ettiniz Cemi müennes muhâtaba ت ن ص ر ت Yardım ettim Müfred mütekellim vahde Đkimiz yardım ettik Tesniye mütekellim ن ص ر ن ا ن ا Yardım ettik Cemi mütekellim ن ص ر ن ا ن ا Ezberlenecek tablo hali: ن ص ر وا ن ص ر ا ن ص ر ن ص ر ن ن ص ر ت ا ن ص ر ت ن ص ر ت م ن ص ر ت م ا ن ص ر ت ن ص ر ت ن ن ص ر ت م ا ن ص ر ت ن ص ر ن ا ن ص ر ت