24 Haziran 216 Ankara
Sunum Planı I. İktisadi Görünüm II. Yapısal Konular III. Genel Değerlendirme 2
İKTİSADİ GÖRÜNÜM 3
3.15 6.15 9.15 12.15 3.16 İktisadi Faaliyet Büyümeye Katkılar (Harcama Yönünden, Yüzde) Büyüme Tahminleri (Yüzde) 8 Stok Değişimi Net İhracat Nihai Yurt İçi Talep GSYİH Baz Kötümser İyimser 6 4 Çeyreklik Yıllık Çeyreklik Yıllık Çeyrekli k Yıllık 2-2 -4 216-1.8 4.8.8 4.8.8 4.8 216-2.8 3.8.8 3.8.8 3.8 216-3 1.1 3.4.8 3.2 1.3 3.7 216-4 1.3 4..9 3.4 1.3 4.4 216 4, 3,7 4,2 216 yılı birinci çeyrek GSYİH büyümesinde nihai yurt içi talep temel belirleyici olurken, net ihracat ise negatif katkı yapmıştır. Önümüzdeki dönemde aşağı yönlü riskler bulunmaktadır. 4
2.14 4.14 6.14 8.14 1.14 12.14 2.15 4.15 6.15 8.15 1.15 12.15 2.16 4.16 6.16 8.16 1.16 12.16 TÜFE Tahmini (Yargısal Tahminler, Yıllık Yüzde Değişim) 11 1 Fiyat Grubu Tahmini (Haziran) Nisan ER 9 8 7,33 7 6 5 Yargısal TÜFE tahminlerine göre yıl sonu enflasyonunun % 7,5 gerçekleşmesi beklenmektedir. Haziran ayında, işlenmemiş gıda kaynaklı bir artış riski bulunmaktadır. Önümüzdeki dönemde gıda kaynaklı riskler mevcuttur. Haziran ayında yıllık enflasyonun % 7,33 olması beklenmektedir. Çekirdek enflasyonun ise ılımlı bir seyir izlemesi öngörülmektedir.
12.13 2.14 4.14 6.14 8.14 1.14 12.14 2.15 4.15 6.15 8.15 1.15 12.15 2.16 4.16 6.16 8.16 1.16 12.16 Toplam Kredi Büyüme Hızı (Kur Etkisinden Arındırılmış, Yıllık Büyüme, Yüzde) 3 Toplam Krediler Firma Bireysel 3 25 25 2 2 15 1 1,15 12,13 9,89 9,1 15 1 5 5,89 6,84 5 Kur etkisinden arındırılmış (KEA) toplam kredilerin yıllık büyüme hızı, 215 yılı Ağustos ayından itibaren firma kredilerinde belirgin olmak üzere tüm kredi gruplarında yavaşlamaktadır. Yıl sonu projeksiyonlar, firma kredilerinde yavaşlama eğiliminin devam edeceğini gösterirken, bireysel kredi büyüme oranlarında ise bir miktar toparlanmaya işaret etmektedir. 6
6.15 7.15 8.15 9.15 1.15 11.15 12.15 1.16 2.16 3.16 4.16 5.16 6.16 7.16 Politika Faiz Oranları (Yüzde) 13 Gecelik Borç Alma -Verme Faiz Koridoru BİST Bankalararası Gecelik Repo Faizleri TCMB Ortalama Fonlama Faizi 1 Haftalık Repo Faizi 13 12 12 11 11 1 1 9 9 8 8 7 7 6 6 5 5 Para politikasında sadeleşme devam etmektedir. 25 Mart 216 tarihinden itibaren gecelik borç verme faiz oranında 175 baz puanlık indirim gerçekleşmiştir. 7
TCMB Faiz İndirimlerinin Toplam Kredi Faizlerine Yansımaları Son 3 Aydaki Faiz Değişimleri* (Baz Puan) -25-5 -55-75 -7-65 -71-1 -125-15 -125 (-5) Üst Bant Toplam Kredi Toplam Mevduat Ticari Kredi (Kamu Bankaları) Ticari Mevduat (Kamu Bankaları) 18 Mart 216 1 Haziran 216 döneminde, TCMB gecelik borç verme faiz oranındaki indirimlere rağmen, TL kredi faizlerindeki indirim sınırlı kalmıştır. Kamu bankalarındaki faiz indirimi sektörün geri kalanına göre daha azdır. * Kredilere dair en son veri tarihi 1 Haziran olması sebebiyle, 21 Haziran 216 daki 5 baz puanlık indirim hesaplamalara katılmamıştır. 8
Bankacılık Sektörü Yükümlülüklerinde TCMB Fonlamasının Düşük Payı TCMB Fonlamasının Bankacılık Yükümlülüklerindeki Payı TCMB Fonlaması Mevduat Özkaynak Bankalara Borçlar İhraç Edilen Menkul Kıymetler Diğer 4,4 TCMB Fonlamasının Kredilere Oranı TCMB Fonlaması Bankalara Borçlar Mevduat İhraç Edilen Menkul Kıymetler Özkaynak Diğer 6,39 TCMB fonlamasının bankacılık sektörü yükümlülükleri içerisindeki payı yaklaşık olarak % 4 seviyesindedir. 9
1.12 5.12 9.12 1.13 5.13 9.13 1.14 5.14 9.14 1.15 5.15 9.15 1.16 1.12 5.12 9.12 1.13 5.13 9.13 1.14 5.14 9.14 1.15 5.15 9.15 1.16 Tahsili Gecikmiş Alacak Oranları (Yüzde) % 5 Toplam Firma Bireysel % 7 KOBİ Mikro Büyük Firma 4,38 6 5,91 4 5 4,3 3,36 4 3 3,1 3 2,29 2 2 1 Bankacılık sektörü aktif kalitesinin göstergelerinden TGA oranları son dönemde artış göstermektedir. Büyüklük bazında bakıldığında özellikle mikro ve KOBİ ölçekli ticari kredilerde TGA oranları yüksek seyretmektedir. 1
YAPISAL KONULAR 11
1.6 5.6 9.6 1.7 5.7 9.7 1.8 5.8 9.8 1.9 5.9 9.9 1.1 5.1 9.1 1.11 5.11 9.11 1.12 5.12 9.12 1.13 5.13 9.13 1.14 5.14 9.14 1.15 5.15 9.15 1.16 5.16 Enflasyon Üzerinde Gıda Fiyatları ve Kur Etkileri 7 6 5 4 3 2 1-1 Yıllık Gıda Etkisi Yıllık Döviz Kuru Etkisi -2 Son 1 yıllık dönemde, enflasyon dinamiklerinde gıda fiyatları ve döviz kuru hareketleri gibi yapısal bileşenlerin oldukça önemli rol oynadığı görülmektedir. 12
26 27 28 29 21 211 212 213 214 215 Gıdanın % 5 Enflasyon Düzeyinden Sapmaya Katkısı (Yüzde Puan) 2,5 2, 1,5 1,,5, -,5 Gıda fiyatlarının % 5 hedefinden sapmaya katkısı 2 puana kadar çıkabilmektedir. 13
1.4 6.4 11.4 4.5 9.5 2.6 7.6 12.6 5.7 1.7 3.8 8.8 1.9 6.9 11.9 4.1 9.1 2.11 7.11 12.11 5.12 1.12 3.13 8.13 1.14 6.14 11.14 4.15 9.15 2.16 Gıda Enflasyonu (Yıllık Yüzde Değişim) 2 2 16 16 12 12 8 8 4 4 Gıda enflasyonu son dönemde en düşük seviyelerindedir. 14
Türkiye ve Diğer Ülkelerde Gıda Fiyatları Oynaklığı Gıda Fiyatlarında Olağan Dışı Oynaklık (21-216) Doğu Avrupa Seçilmiş Avrupa Ülkeleri Akdeniz Ülkeleri Komşu Ülkeler Türkiye.73 Türkiye.73 Türkiye.73 Türkiye.73 G. Kıbrıs.67 İsviçre.23 G. Kıbrıs.67 G. Kıbrıs.67 Bulgaristan.31 İngiltere.22 Malta.27 Bulgaristan.31 Macaristan.28 Danimarka.21 Slovenya.24 Yunanistan.12 Slovenya.24 Hollanda.17 Fransa.13 Polonya.19 Avusturya.16 Hırvatistan.13 Çek C..17 Norveç.16 Yunanistan.12 Romanya.14 Finlandiya.14 İspanya.8 Slovakya.13 Fransa.13 İtalya.7 Hırvatistan.13 Belçika.11 Yunanistan.12 Almanya.9 İsveç.8 Portekiz.8 İspanya.8 İrlanda.7 İtalya.7 Ortalama.24 Ortalama.13 Ortalama.21 Ortalama.36 15
GOÜ lerde Döviz Kurundan Enflasyona Geçişkenlik (12 Ay Sonunda, Yüzde) 16 14 12 1 8 6 4 2 Peru Türkiye Şili Güney Afrika Endonezya Tayland Kore Meksika Malezya Benzer ülkelerle kıyaslandığında, Türkiye de döviz kurundan fiyatlara geçişin oldukça yüksek olduğu gözlenmektedir. 16
Dolarizasyon Göstergeleri Toplam Ticari Krediler Toplam Mevduat YP % 48 TL % 52 YP % 42 TL % 58 Ticari kredilerde YP cinsi kredilerin ağırlığı dikkat çekmektedir. Benzer şekilde, mevduatta da YP nin payı yüksek seyretmedir. Ticari kredi ve mevduatta YP nin payı 28 yılından beri en yüksek seviyelerinde bulunmaktadır. 17
Mevduatta Dolarizasyon Hanehalkı Mevduatı Ticari Mevduat YP % 41 TL %59 YP % 54 TL %46 Mevduatın alt kırılımları incelendiğinde, özellikle ticari mevduatta YP nin payı dikkat çekmektedir. 18
Finansman Yükü (Yüzde) 8 TP Ticari Kredi Faiz Yükü/GSYİH 8 YP Ticari Kredi Stokunda Oluşan Kur Yükü/GSYİH YP Ticari Kredi Faiz Yükü/GSYİH 6 6 4 4 2 2-2 -4 215 214 213 212 211 21 29 28 27 26 25 24 23 215 214 213 212 211 21 29 28 27 26 25 24 23 YP ticari kredi faiz yükünün payı düşük olmasına rağmen, kredi stokunda oluşan kur yükü önemli bir maliyet oluşturmaktadır. YP ticari kredi stokunda oluşan kur yükü yaklaşık 11 milyar TL dir. 19
Kur Riski ve Finansal Giderler Döviz Kuru Duyarlılık Analizi (%1 Kur Artışı Sonrasında Oluşacak Kur Farkı Gideri / Faaliyet Kârı) Finansal Giderlerin Kompozisyonu Milyar TL Faiz Giderleri ve Diğer Giderler 3 Kur Farkı Giderleri -5 25-1 2 Artış: %4 (%29) -15 15 (%33) -2 1 Artış: %74 (%71) -25 5 (%67) -3 28 29 21 211 212 213 214 215 214 215 2
GENEL DEĞERLENDİRME 21
Özetle İktisadi faaliyet özel tüketimdeki güçlü seyrin katkısıyla ılımlı bir seyir izlemekle beraber önümüzdeki dönemde dış denge kaynaklı aşağı yönlü riskler mevcuttur. Fiyat gelişmeleri incelendiğinde, işlenmemiş gıda kaynaklı yukarı yönlü risklerin etkisiyle enflasyonda Haziran ayında bir artış gözlenebilir. Yıl sonu enflasyon beklentisi % 7,5 seviyesindedir. TCMB tarafından gerçekleştirilen faiz indirimlerine rağmen, sektörün (özellikle kamu bankalarının) faiz indirimleri sınırlı kalmıştır. Fiyat istikrarını sağlamada gıda ve dolarizasyon gibi yapısal faktörler önemini korumaktadır. 22
24 Haziran 216 Ankara