ERZİNCAN VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

ERZİNCAN VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ ERZİNCAN İL ÇEVRE DURUM RAPORU HAZIRLAYANLAR : Zakir KARARTI İl Müdürü Fehmi ÜNALAN Çevre Yönetimi ve ÇEDP Şube Müdürü Hale KAYGUSUZOĞLU Çevre Mühendisi 2010

İÇİNDEKİLER İçindekiler i Tablolar Dizini xii Şekiller Dizini xvi Haritalar Dizini xvii A. COĞRAFİ KAPSAM 1 A.1. Giriş 1 A.2. İl ve İlçe Sınırları 2 A.4.İlin Topografyası ve Jeomorfolojik Durumu 3 A.5. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi 5 A.5.1. Metamorfizma ve Magmatizma 7 A.5.2. Tektonik ve Paleocoğrafya 7 B. DOĞAL KAYNAKLAR 11 B.1. Enerji Kaynakları 11 B.1.1. Güneş 11 B.1.2. Su Gücü 11 B.1.3. Kömür 11 B.1.4. Doğal Gaz 12 B.1.5. Rüzgar 12 B.1.6. Biyokütle 12 B.1.7. Petrol 12 B.1.8. Jeotermal Sahalar 12 B.2. Biyolojik Çeşitlilik 13 B.2.1. Ormanlar 13 B.2.1.1. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları 13 B.2.2. Çayır ve Mera 14 B.2.3. Sulak Alanlar 14 B.2.4. Flora 14 B.2.5. Fauna 14 B.2.6. Milli Parkları Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas 14 Yöreler B.3. Toprak 15 B.4. Su Kaynakları 24 B.4.1. İçme suyu Kaynakları 24 B.4.2. Yer altı Su Kaynakları 24 B.4.3. Akarsular 25 B.4.4. Göller ve Göletler 26 B.5. Mineral Kaynaklar 31 B.5.1. Sanayi Madenleri 31 B.5.2. Metalik Madenler 31 B.5.3. Enerji Madenleri 32 B.5.4. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabii Olan Doğal Malzemeler 32 C. HAVA ( ATMOSFER VE İKLİM ) 33 C.1. İklim ve Hava 33 C.1.1. Doğal Değişkenler 33 C.1.1.1. Rüzgar 33 C.1.1.2. Basınç 34 C.1.1.3. Nem 35 i

C.1.1.4. Sıcaklık 35 C.1.1.5. Buharlaşma 36 C.1.1.6. Yağışlar 36 C.1.1.6.1. Yağmur 36 C.1.1.6.2. Kar, Dolu, Sis ve Kırağı 36 C.1.1.7. Seller 37 C.1.1.8. Kuraklık 37 C.1.1.9. Mikroklima 37 C.1.2. Yapay Etmenler 37 C.1.2.1. Plansız Kentleşme 37 C.1.2.2. Yeşil Alanların Azalması 37 C.1.2.3. Isınmada Kullanılan Yakıtlar 37 C.1.2.4. Endüstriyel Emisyonlar 38 C.1.2.5. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar 39 C.2. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları 39 C.2.1. Kükürtdioksit Konsantrasyonu Ve Duman 40 C.2.2. Partikül Madde (PM) Emisyonları 43 C.2.3. Karbonmonoksit Emisyonları 44 C.2.4. Azot Oksit (NOx) Emisyonları 45 C.2.5. Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları 45 C.3. Atmosferik Kirlilik 45 C.3.1. Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri 45 C.3.2. Asit Yağmurlarının Etkileri 47 C.4. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri 48 C.4.1. Doğal Çevreye Etkisi 48 C.4.1.1. Su Üzerindeki Etkileri 49 C.4.1.2. Toprak Üzerine Etkileri 50 C.4.1.3. Flora ve Fauna Üzerinde Etkileri 50 C.4.1.4. İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 50 C.4.2. Yapay Çevreye (Görüntü kirliliği üzerine) Etkileri 51 D. SU 53 D.1. Su Kaynakları ve Kullanımı 53 D.1.1. Yer altı Suları 53 D.1.2. Jeotermal Kaynaklar 53 D.1.3. Akarsular 53 D.1.4. Göller, Göletler ve Rezervuarlar 54 D.1.5. Barajlar 55 D.1.6. Denizler 56 D.2. Doğal Drenaj Sistemleri 56 D.3. Su Kaynağının Kirliliği ve Çevreye Etkileri 56 D.3.1. Yer altı Suları ve Kirlilik 57 D.3.2. Akarsularda Kirlilik 57 D.3.3. Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik 58 D.3.4. Denizlerde Kirlilik 58 D.4. Su ve Kıyı Yönetimi, Strateji ve Politikaları 58 D.5. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri 59 D.5.1. Tuzluluk 59 D.5.2. Zehirli Gazlar 59 ii

D.5.3. Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik 59 D.5.4. Ağır Metaller ve İz Elementler 60 D.5.5. Zehirli Organik Bileşikler 61 D.5.5.1. Siyanürler 61 D.5.5.2. Petrol ve Türevleri 62 D.5.5.3. Polikloro Naftalinler ve Bifeniller 62 D.5.5.4. Pestisitler ve Su Kirliliği 62 D.5.5.5. Gübreler ve Su Kirliliği 62 D.5.5.6. Deterjanlar ve Su Kirliliği 62 D.5.6. Çözünmüş Organik Maddeler 63 D.5.7. Patojenler 63 D.5.8. Askıda Katı Maddeler 64 D.5.9. Radyoaktif Maddeler ve Su Kirliliği 64 E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI 65 E.1. Genel Toprak Yapısı 65 E.2. Toprak Kirliliği 65 E.2.1. Kimyasal Kirlenme 65 E.2.1.1. Atmosferik Kirlenme 65 E.2.1.2. Atıklardan Kirlenme 65 E.2.2. Mikrobiyal Kirlenme 65 E.3. Arazi 65 E.3.1. Arazi Varlığı 65 E.3.1.1. Arazi Sınıfları 65 E.3.1.2. Kullanma Durumu 72 E.3.1.3. Erozyon 74 E.3.2. Arazi Problemleri 76 F. FLORA FAUNA VE HASSAS YÖRELER 78 F.1. Ekosistem tipleri 78 F.1.1. Ormanlar 78 F.1.1.1. Ormanların Ekolojik Yapısı 78 F.1.1.2. İlin Orman Envanteri 78 F.1.1.3. Orman Varlığının Yararları 81 F.1.1.4. Orman Kadastro ve mülkiyet durumları 82 F.1.2. Çayır ve Meralar 82 F.1.3. Sulak Alanlar 82 F.1.4. Diğer Alanlar 82 F.2 Flora 82 F.2.1. Habitat ve Topluluklar 82 F.2.2. Türler ve Popülasyonları 82 F.3. Fauna 89 F.3.1. Habitat ve Topluluklar 89 F.3.2. Türler ve Popülasyon 89 F.3.3. Hayvan Yaşama Hakları 98 F.3.3.1. Evcil Hayvanlar 98 F.3.3.1.1. Sahipli Hayvanlar 98 F.3.3.1.2. Sahipsiz Hayvanlar 98 F.3.3.2. Nesli Tehlikede Olan ve Olması Muhtemel Olan Evcil Hayvanlar 98 F.3.3.3. Hayvan Hakları İhlalleri 98 iii

F.3.3.4. Valilikler Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla işbirliği 98 F.4. Hassas Yöreler Kapsamında olup (*) Bölümündeki Bilgilerin İsteneceği Alanlar 98 F.4.1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar 98 F.4.1.1. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu 98 Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları F.4.1.2. 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca 99 Belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları F.4.1.3. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 2. Maddesinin a - 99 Tanımlar Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun ile 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar F.4.1.4. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları 111 F.4.1.5. 31/12/2004 Tarihli ve 25687 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17., 18.,19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar 111 F.4.1.6. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49. Maddesinde Tanımlanan Hassas Kirlenme Bölgeleri F.4.1.7. 2872 Sayılı Çevre Kanunu nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar 111 112 F.4.1.8. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar 112 F.4.1.9. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler 112 F.4.1.10. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar 112 F.4.1.11. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar 112 F.4.1.12. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar 112 F.4.1.13. 17.05.2005 Tarih ve 25818 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde Belirtilen Alanlar 112 F.4.2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F.4.2.1. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları nda Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları 113 113 iv

F.4.2.2. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelona Sözleşmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar F.4.2.2.1. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol Gereği Ülkemizde Özel Koruma Alanı Olarak Belirlenmiş Alanlar F.4.2.2.2. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı Tarafından Yayımlanmış Olan Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit Listesinde Yer Alan Alanlar 113 113 113 F.4.2.2.3. Cenova Deklerasyonu nun 17. Maddesinde Yer Alan Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar 113 F.4.2.3. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. Maddeleri Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Kültürel Miras ve Doğal Miras Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar F.4.2.4. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar 113 115 F.4.3. Korunması Gereken Alanlar 115 F.4.3.1. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tesbit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan, Biogenetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.) F.4.3.2. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I. ve II. Sınıf ile, Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı 115 115 F.4.3.3. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun veya 116 Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde 6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, Başta Su Kuşları Olmak Üzere Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve Turbiyeler ile Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler F.4.3.4. Göller, Akarsular, Yeraltısuyu İşletme Sahaları 116 F.4.3.5. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya 116 Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar F.4.3.6. Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan 116 Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar v

G. TURİZM 118 G.1. Yörenin Turistik Değerleri 118 G.1.1. Yörenin Doğal Değerleri 118 G.1.1.1. Konum 118 G.1.1.2. Fiziki Özellikler 120 G.1.1.2.1.Jeotermal Kaynaklar 120 G.1.2. Kültürel Değerler 120 G.2. Turizm Çeşitleri 131 G.3.Turistik Altyapı 134 G.4. Turist Sayısı 136 G.5. Turizm Ekonomisi 136 G.6. Turizm Çevre İlişkisi 137 H. TARIM VE HAYVANCILIK 139 H.1. Genel Tarımsal Yapı 139 H.2. Tarımsal Üretim 140 H.2.1. Bitkisel Üretim 142 H.2.1.1. Tarla Bitkileri 143 H.2.1.1.1. Buğdaygiller 143 H.2.1.1.2. Baklagiller 143 H.2.1.1.2. Yem Bitkileri 144 H.2.1.1.3. Endüstriyel Bitkiler 144 H.2.1.2. Bahçe Bitkileri 145 H.2.1.2.1. Meyve Üretimi 145 H.2.1.2.2. Sebze Üretimi 146 H.2.1.2.3. Süs Bitkileri 147 H.2.2. Hayvansal Üretim 147 H.2.2.1. Büyükbaş Hayvancılık 148 H.2.2.2. Küçükbaş Hayvancılık 149 H.2.2.3. Kümes Hayvancılığı (Kanatlı Üretimi) 149 H.2.2.4. Su Ürünleri 150 H.2.2.5. Kürk Hayvancılığı 151 H.2.2.6. Arıcılık ve İpek Böcekçiliği 151 H.3. Organik Tarım 151 H.4. Tarımsal İşletmeler 151 H.4.1. Kamu İşletmeleri 151 H.4.2. Özel İşletmeler 152 H.5. Tarımsal Faaliyet 152 H.5.1. Pestisit Kullanımı 152 H.5.2. Gübre Kullanımı 152 H.5.3. Toprak Kullanımı 152 I. MADENCİLİK 153 I.1. Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve Doğal Malzemeler 153 I.1.1. Sanayi Madenleri 153 I.1.2. Metalik Madenler 155 I.1.3. Enerji Madenleri 159 I.1.4. Maden Kanununa Tabii Olan Doğal Malzemeler. 159 I.2. Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri 159 I.3. Cevher Zenginleştirme 159 vi

I.4. Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri 159 I.5. Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan Rehabilitasyon Çalışmaları 159 J. ENERJİ 161 J.1. Birincil Enerji Kaynakları 161 J.1.1. Taş Kömürü 161 J.1.2. Linyit 162 J.1.3. Asfaltit 162 J.1.4. Bitümlü şist 162 J.1.5. Ham petrol 162 J.1.6. Doğalgaz 162 J.1.7. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) 162 J.1.8. Orman 162 J.1.9. Hidrolik 162 J.1.10. Jeotermal 164 J.1.11. Güneş 164 J.1.12. Rüzgar 164 J.1.13. Biyokütle 165 J.2. İkincil Enerji Kaynakları 165 J.2.1. Termik Enerji 165 J.2.2. Hidrolik Enerji 165 J.2.3. Nükleer Enerji 165 J.2.3. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi üretimi 165 J.3. Enerji Tüketiminin Sektörlere Dağılımı 165 J.4. Enerji Tasarrufu İle İlgili Yapılan Çalışmalar 165 K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ 167 K.1. İl Sanayisinin Gelişimi, Yer seçimi süreçleri ve Bunu Etkileyen Etmenler 167 K.2. Genel Anlamda Sanayi Gruplandırması 168 K.3. Sanayinin İlçelere Göre Dağılımı 169 K.4. Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları Ve İstihdam Durumu 179 K.5. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı 193 K.6. Sanayiden Kaynaklı Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler 194 K.6.1. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği 194 K.6.2. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği 194 K.6.3. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği 194 K.6.4. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği 194 K.6.5. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar 194 K.7. Sanayi Tesislerinin Acil Durum Planı 194 L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME 196 L.1. Altyapı 196 L.1.1. Temiz Su Sistemi 196 L.1.2. Atık Su Sistemi, Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi 196 L.1.3. Yeşil Alanlar 197 L.1.4. Elektrik İletim Hatları 197 L.1.5. Doğalgaz Boru Hatları 197 L.2. Ulaşım 197 L.2.1. Karayolları 197 L.2.1.1. Karayolları Genel 197 vii

L.2.1.2. Ulaşım Planlaması 200 L.2.1.3. Toplu Taşım Sistemleri 200 L.2.1.4. Kent İçi Yollar 200 L.2.1.5. Araç Sayıları 200 L.2.2. Demiryolları 202 L.2.2.1. Kullanılan Raylı Sistemler 202 L.2.2.2. Taşımacılıkta Demiryolları 203 L.2.3. Deniz, Göl ve Nehir Taşımacılığı 203 L.2.3.1. Limanlar 203 L.2.3.2. Taşımacılık 203 L.2.4. Havayolları 203 L.3. Haberleşme 204 L.4. İlin Plan Durumu 205 L.5. İldeki Baz İstasyonları 205 M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS 207 M.1 Kentsel ve Kırsal Planlama 207 M.1.1. Kentsel Alanlar 207 M.1.1.1. Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri 207 M.1.1.2. Kentsel Büyüme Deseni 207 M.1.1.3. Planlı Kentsel Gelişim Alanları 208 M.1.1.4. Kentsel Alanlarda Yoğunluk 208 M.1.1.5. Kentsel Yenileme Alanları 208 M.1.1.6. Endüstri Alanlarının Yer Seçimi 209 M.1.1.7. Tarihi, Kültürel, Arkeolojik ve Turistik Özellikler 210 M.1.2. Kırsal Alanlar 210 M.1.2.1. Kırsal Yerleşme Deseni 210 M.1.2.2. Arazi Mülkiyeti 210 M.2. Altyapı 211 M.3. Binalar ve Yapı Çeşitleri 211 M.3.1. Kamu Binaları 211 M.3.2. Okullar 211 M.3.3. Hastaneler ve Sağlık Tesisleri 212 M.3.4. Sosyal ve Kültürel Tesisler 212 M.3.5. Endüstriyel Yapılar 213 M.3.6. Göçer ve Hareketli Barınaklar 213 M.3.7. Otel, Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar 213 M.3.8. Bürolar ve Dükkanlar 213 M.3.9. Kırsal Alanda Yapılaşma 213 M.3.10. Yerel Mimari Özellikler 213 M.3.11. Bina Yapımında kullanılan Yerel Materyaller 213 M.4. Sosyo-Ekonomik Yapı 213 M.4.1. İş alanları ve işsizlik 214 M.4.2. Göçler 215 M.4.3. Göçebe İşçiler (mevsimlik) 216 M.4.4. Kent Toprağın Mülkiyet Dağılımı 216 M.4.5. Konut Yapım Süreçleri 216 M.4.6. Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri 217 M.5. Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri 217 viii

M.5.1. Görüntü Kirliliği 217 M.5.2. Binalarda Ses İzolasyonu 217 M.5.3. Havaalanı ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları 217 M.5.4. Ticari ve Endüstriyel Gürültü 217 M.5.5. Kentsel Atıklar 217 M.5.6. Binalarda Isı Yalıtımı 217 M.6. Nüfus 218 M.6.1. Nüfusun Yıllara Göre Değişimi 218 M.6.2. Nüfusun Yaş, Cinsiyet ve Eğitim Gruplarına Göre Dağılımı 218 M.6.3. İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları 219 M.6.4. Nüfus Değişim Oranları 219 N. ATIKLAR 221 N.1. Evsel Katı Atıklar 221 N.2. Tehlikeli Atıklar 222 N.3. Özel Atıklar 222 N.3.1. Tıbbi Atıklar 222 N.3.2. Atık Yağlar 231 N.3.3. Bitkisel ve Hayvansal Yağlar 231 N.3.4. Pil ve Aküler 231 N.3.5. Jips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller 231 N.3.6. Tarama Çamurları 232 N.3.7. Elektrik ve Elektronik Atıklar 232 N.3.8. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar 232 N.4. Diğer Atıklar 232 N.4.1. Ambalaj Atıkları 232 N.4.2. Hayvan Kadavraları 232 N.4.3. Mezbaha Atıkları 232 N.5. Atık Yönetimi 232 N.6. Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu 232 N.7. Katı Atıkların Biriktirilmesi, Toplanması, Taşınması ve Aktarma Merkezleri 232 N.8. Atıkların Bertaraf Yöntemleri 233 N.8.1. Katı Atıkların Depolanması 233 N.8.2. Atıkların Yakılması 233 N.8.3. Kompost 233 N.9. Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirilmesi 233 N.10. Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri 233 O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM 234 O.1. Gürültü 234 O.1.1. Gürültü Kaynakları 234 O.1.1.1. Trafik Gürültüsü 234 O.1.1.2. Endüstri Gürültüsü 235 O.1.1.3. İnşaat Gürültüsü 235 O.1.1.4. Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültüler 235 O.1.1.5 Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültüler 236 O.1.2. Gürültü ile mücadele 236 O.1.3. Gürültünün Çevreye Olan Etkileri 236 O.1.3.1. Gürültünün Fiziksel Çevreye Etkileri 236 O.1.3.2. Gürültünün Sosyal Çevreye Etkileri 236 ix

O.1.4. Gürültünün İnsanlar Üzerine Etkisi 236 O.1.4.1. Fiziksel Etkisi 236 O.1.4.2. Fizyolojik Etkisi 237 O.1.4.3. Psikolojik Etkisi 237 O.1.4.4. Performans Etkisi 237 O.2. Titreşim 237 P. AFETLER 238 P.1. Doğal Afetler 238 P.1.1. Depremler 238 P.1.2. Heyelan ve Çığlar 240 P.1.3. Seller 241 P.1.4. Orman, Otlak ve Sazlık Yangınları 241 P.1.5. Ormanlar Üzerinde Biyotik ve Abiyotik faktörlerin etkileri 242 P.1.6. Fırtınalar 242 P.2. Diğer Afetler 242 P.2.1. Radyoaktif Maddeler 242 P.2.2. Denize Dökülen Petrol ve Diğer Atıklar 243 P.2.3. Tehlikeli Maddeler 243 P.3. Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri 243 P.3.1. Sivil Savunma Birimleri 243 P.3.2. Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri 244 P.3.3. İlk Yardım Servisleri 244 P.3.4. Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı 244 P.3.5. Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlararası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler 244 P.3.6. Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar 245 R. SAĞLIK VE ÇEVRE 246 R.1. Temel Sağlık Hizmetleri 246 R.1.1. Sağlık Kurumlarının Dağılımı 246 R.1.2. Bulaşıcı Hastalıklar 248 R.1.2.1. İçme Kullanma ve Sulama Suları 249 R.1.2.2. Denizler 250 R.1.2.3. Zoonoz Hastalıklar 250 R.1.3. Gıda Hijyeni 250 R.1.4. Aşılama Çalışmaları 251 R.1.5. Bebek Ölümleri 254 R.1.6. Ölümlerin Hastalık, Yaş, ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı 254 R.1.7. Aile Planlaması Çalışmaları 255 R.2. Çevre Kirliliği ve Zararlarından Oluşan Sağlık Riskleri 256 R.2.1. Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 256 R.2.2. Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 257 R.2.3. Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 257 R.2.4. Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 257 R.2.5. Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 258 R.2.6. İyonize Radyasyondan Korunma 258 R.2.7. Baz İstasyonlarından Yayılan Radyasyonun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri 259 S. ÇEVRE EĞİTİMİ 260 S.1. Kamu Kuruluşlarının Çevre Eğitimi İle İlgili Faaliyetleri 260 S.2.Çevreyle İlgili Gönüllü Kuruluşlar ve Faaliyetleri 262 x

S.2.1. Çevre Vakıfları 262 S.2.2. Çevre Dernekleri 262 S.2.3. Çevre İle İlgili Federasyonlar 263 T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA 265 T.1. Çevre Kirliliğinin ve Çevre Tahribatının Önlenmesi 265 T.2. Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı, Korunması 265 ve Geliştirilmesi T.3. Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Sonuçlarının Çevrenin Taşıma Kapasitesini 265 Aşmayacak Şekilde Planlanması T.4. Çevrenin İnsan-Psikososyal İhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması 265 T.5. Çevreye Duyarlı Arazi Kullanımı Planlaması 265 T.6. Çevresel Etki Değerlendirmesi 265 xi

TABLOLAR DİZİNİ Sayfa Tablo A.1. Erzincan İli ilçelerinin il merkezine olan karayolu uzaklıkları 1 Tablo A.2. Erzincan İli nin bazı illere karayoluyla olan uzaklıkları 2 Tablo A.3. Erzincan İli nin ilçeleri, nüfusları ve yüzölçümleri 3 Tablo A.4. Erzincan İlinin yüksekliğine göre dağları 4 Tablo B.1 Erzincan İli ndeki baraj ve HES ler 11 Tablo B.2. Erzincan İli kömür rezervleri 12 Tablo B.3 Çayır ve meraların ilçelere göre dağılımı 14 Tablo B 4.Erzincan İli nde endemik tür içeren başlıca familyalar ve tür sayıları 14 Tablo. B.5. Erzincan İli ndeki kolüviyal toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 17 Tablo. B.6. Erzincan İli ndeki Alüvyal toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 18 Tablo. B.7. Erzincan İli ndeki Hidromorfik toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 18 Tablo. B.8. Erzincan İli ndeki Kireçsiz Kahverengi Orman toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 18 Tablo. B.9. Erzincan İli ndeki Kırmızı Kahverengi toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 18 Tablo. B.10. Erzincan İli ndeki Kahverengi Orman toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 19 Tablo. B.11. Erzincan İli ndeki Kestanerenkli toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 20 Tablo. B.12. Erzincan İli ndeki Rendzina toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 20 Tablo. B.13. Erzincan İli ndeki Bazaltik toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 20 Tablo. B.14. Erzincan İli ndeki Kahverengi toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 21 Tablo.B.15. Erzincan İli ndeki Kireçsiz Kahverengi toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları 22 Tablo.B.16. Büyük toprak gruplarının ilçelere göre dağılımı (hektar) 23 Tablo.B.17. Erzincan İli Göletlerine ait teknik veriler. 26 Tablo B.18. Erzincan İlinde bulunan Doğal Göl/Baraj Gölü/Gölet/Akarsu/Yer altı Suyu Envanteri 28 Tablo C.1. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) 33 Tablo C.2. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En Hızlı Rüzgar ve Yönü (m/sn) 33 Tablo C.3. Erzincan ili 1998-2007 Dönemi esme sayıları toplamına göre hakim rüzgar yönü 34 Tablo C.4. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Yerel Basınç (hpa) 34 Tablo C.5. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En Yüksek Yerel Basınç ve Ayı* (hpa) 34 Tablo C.6. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En Düşük Yerel Basınç ve Ayı* (hpa) 34 Tablo C.7. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Bağıl Nem ( %) 35 Tablo C.8. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En düşük Bağıl Nem ( % ) 35 Tablo C.9. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Sıcaklık ( 0 C ) 35 Tablo C.10. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi OrtalamaYüksek Sıcaklık ( 0 C ) 35 xii

Tablo C.11. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Düşük Sıcaklık ( 0 C ) 35 Tablo C.12. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En Yüksek Sıcaklık ve Ayı* ( 0 C ) 35 Tablo C.13. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En Düşük Sıcaklık ve Ayı* ( 0 C ) 35 Tablo C.14. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Buhar Basıncı ( hpa ) 36 Tablo C.15. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Yağış Miktarı ( mm ) 36 Tablo C.16. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Günlük En fazla Yağış Miktarı ve Ayı ( mm ) 36 Tablo C.17. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Yağışın 10 mm olduğu Ortalama Yağışlı Gün Sayısı 36 Tablo C.18. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Kar Yağışlı Gün Sayısı 36 Tablo C.19. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi Ortalama Karla Örtülü Gün Sayısı 36 Tablo C.20. Erzincan İli 1998-2007 Dönemi En Yüksek Kar Örtüsü Kalınlığı ( cm ) 36 Tablo.C.21. Belediyeler imar planı yeşil alan miktarı. 37 Tablo.C.22. Türkiyede bazı kirleticiler için hava kalitesi sınır değerleri 41 Tablo.C.23. Erzincan İli PM ve SO2 değerlerinin yıllara göre dağılımı 43 Tablo.C.24. Hava Kalitesi İndeksi (HKİ): Partiküler Madde (PM 10 ) 44 Tablo.C.25. Hava Kalitesi İndeksi (HKİ): Karbon Monoksit (CO) 44 Tablo.C.26. Hava kirleticilerin bitkiler üzerinde yaptığı tahribatlar 50 Tablo.C.27. Bazı hava kirleticilerinin insan sağlığı üzerindeki etkileri. 51 Tablo. D.1. Erzincan ilindeki akarsular ve debileri 54 Tablo. D.2. Erzincan İli Sulama amaçlı inşaa edilen barajlar. 55 Tablo. D.3. Erzincan İlindeki göletler. 56 Tablo.D.4. Fırat Nehri yan kolları su kalitesi 58 Tablo.D.5. İçme suları için max. inorganik toksik madde konsantrasyonları 60 Tablo.D.6. Deterjan yapımında kullanılan bazı yüzey aktif maddeler ve özellikleri 63 Tablo.E.1. Erzincan ili toprakları kimyasal analiz sonuçları 65 Tablo.E.2. Erzincan ili arazi kullanımı 71 Tablo.E.3. Erzincan İli arazi kullanma kabiliyetleri ve arazilerin tarıma uygunluğu. 72 Tablo.E.4. Erzincan da halen varolan arazi kullanma şekillerinin kabiliyet sınıflarına göre dağılımı 73 Tablo.E.5. Erzincan İli arazi kullanım durumu (hektar) 73 Tablo.E.6. İlçelere Göre Arazi Sınıflarının Dağılımı (hektar) 74 Tablo.E.7. Yıllar itibarıyla ağaçlandırma, erozyon, bakım program ve uygulama sonuçları 75 Tablo.E.8. Potansiyel ağaçlandırma alanları 75 Tablo E.9. Erzincan İlinde tarım topraklarının erozyon durumu (ha) 76 Tablo E.10. Erzincan İli Tarım Topraklarının Tuzluluk ve Sodiklik Oranları 76 Tablo E.11. Erzincan İli Topraklarının Taşlık Alanları ( ha ) 77 Tablo E.12. Erzincan İli Tarım Topraklarının Drenaj Durumu 77 Tablo F. 1 Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü toplam alanının şeflikler bazında dağılımı. 80 Tablo F.2. Erzincan İli orman ağaçlarının vasıflarına göre dağılımı ( ha ) 80 Tablo F.3. Erzincan İli Orman Ağaçlarından 1997-2008 Yıllarında Üretilen Ürün Çeşitleri ve Miktarı 81 Tablo.F.4. Kentsel sit alanları 100 Tablo.F.5. Tarihi sit alanları 110 Tablo.F.6. Arkeolojik sit alanları 110 xiii

Tablo.F.7. Doğal sit alanları 111 Tablo F.8. Erzincan İli Genelinde Yapılan Mera Tespit Çalışmaları 112 Tablo.F.9. Anıtlar 114 Tablo.F.10. Yapı Toplulukları 114 Tablo.G.1. Erzincan Merkezde bulunan kültür ve tabiat varlıkları 124 Tablo.G.2. Erzincan Kemah İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları 126 Tablo.G.3. Erzincan Kemaliye İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları 127 Tablo.G.4. Erzincan Tercan İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları 128 Tablo.G.5. Erzincan Refahiye İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları 129 Tablo.G.6. Erzincan Çayırlı İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları 130 Tablo.G.7. Erzincan İlinde yapılan yöresel kültürel etkinlikler 132 Tablo G.8.Erzincan kütüphanelerindeki kitap ve okuyucu sayısı 135 Tablo G.9. Belediye Belgeli Konaklama Tesisleri 135 Tablo G.10. İşletme belgeli eğlence yerleri 136 Tablo G.11. İlde konaklayan turist sayısı 136 Tablo G.12. 2006 yılında ilde konaklayan ve geceleyen turist sayısı 136 Tablo.H.1. Erzincan İl arazisinin ilçeler itibariyle genel dağılımı. 139 Tablo.H.2. Tarım arazisinin kullanım şekli. 139 Tablo.H.3. Erzincan İli çiftçi örgütleri durumu 141 Tablo.H.4. Arazi büyüklüğü ve mülkiyetine göre işletme sayısı 141 Tablo.H.5. Türkiye ve Erzincanda et üretimi 142 Tablo.H.6. Erzincan süt üretimi 142 Tablo H.7. Tarım Arazilerinin Kullanım Durumu 142 Tablo.H.8. Bitkisel Üretimde Verimlilik 142 Tablo.H.9. Erzincan İli Buğdaygiller Üretimi 143 Tablo.H.10. Erzincan İli Yem Bitkileri Üretimi 144 Tablo.H.11. İlimizde üretilen diğer tarımsal ürünler 144 Tablo.H.12. Erzincan ilin ait meyve ağaçları çeşitleri ve üretimleri 146 Tablo H.13. Erzincan İli sebze üretimi 147 Tablo.H.14. İl bazında tarımsal işletme büyüklükleri ve sayısı 147 Tablo.H.15. İldeki mezbaha ve kombinalar 148 Tablo. H.16. Büyükbaş hayvan mevcutlarının ilçelere göre dağılımı 148 Tablo. H.17. Küçükbaş hayvan mevcutlarının ilçelere göre dağılımı 149 Tablo. H.18. İlimizde tavukçuluk tesislerine ait bilgiler 149 Tablo. H.19. Kümes hayvanları mevcutlarının ilçelere göre dağılımı 149 Tablo. H.20. Alabalık işletmelerine ait istatistikler 150 Tablo. H.21. İlimizde arılı kovan sayıları ve üretimler 151 Tablo. H.22. Erzincan İli pestisit kullanımı 152 Tablo. H.23. Erzincan ili gübre kullanımı 152 Tablo. I.1. Mermer (bloktaş) bulunan sahalar 153 Tablo. I.2 Perlit bulunan sahalar 153 Tablo. I.3 Manyezit bulunan sahalar 154 Tablo. I.4 Zımpara bulunan sahalar 154 Tablo. I.5 Alçıtaşı (jips) bulunan sahalar 154 Tablo. I.6 Asbest bulunan sahalar 154 Tablo. I.7 Tuğla kiremit hammaddesi bulunan sahalar 154 Tablo. I.8 Kayatuzu bulunan sahalar 155 Tablo. I.9 Barit bulunan sahalar 155 xiv

Tablo. I.10 Altın madeni bulunan sahalar 155 Tablo. I.11 Bakır madeni bulunan sahalar 156 Tablo. I.12 Demir madeni bulunan sahalar 157 Tablo. I.13 Manganez madeni bulunan sahalar 157 Tablo. I.14 Krom madeni bulunan sahalar 158 Tablo. I.15 Linyit bulunan sahalar 159 Tablo.J.1. Kömür ithalatı ihalelerinde kömürde aranan özellikler 161 Tablo J.2. İşletmede olan enerji santralleri 163 Tablo.J.3. Proje aşamasında olup yapımı düşünülen santraller 163 Tablo J.4. Ortalama Güneşlenme Süresi (2000-2009) (saat,dakika) 164 Tablo.J.5. Ortalama açık günler sayısı (2000-2009) 164 Tablo J.6. Günlük ortalama güneşlenme şiddet. (cal/cm 2.dak) (2000-2009) 164 Tablo J.7. Erzincan İli 2000-2009 Dönemi Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) 164 Tablo J.8. En Hızlı Esen rüzgar yönü ve hızı (2000-2009) 165 Tablo:J.9. Erzincan İli enerji tüketiminin sektörlere göre dağılımı 165 Tablo K.1. Erzincan daki tasdikli sanayi alanlarının kent içindeki dağılımları ve büyüklükleri 168 Tablo K.2. Erzincan da sanayi gruplarına göre işyeri sayıları 168 Tablo K.3. Erzincan İlindeki sanayi tesislerinin ilçelere göre dağılımı 170 Tablo K.4. Ücretli çalışanların ortalaması 180 Tablo K.5. Erzincan organize sanayi bölgesi parsel durumu 181 Tablo K.6. Organize sanayi bölgesinde üretime geçen firmalar 182 Tablo K.7. Organize sanayi bölgesinde inşaa halinde olan yatırımlar 183 Tablo K.8. Organize sanayi bölgesinde proje safhasında olan yatırımlar 183 Tablo K.9. Erzincan ilinde faaliyette bulunan sanayi işletmeleri 184 Tablo K.10. Erzincan da sanayi sektöründe tüketilen enerji miktarı ( kw ). 194 Tablo.K.11. Erzincan Şeker fabrikası üretim sezonunda Fırat nehri su analizi sonuçları 195 Tablo.L.1. İmar planında öngörülen yeşil alanlar 197 Tablo.L.2. İmar planı haricinde gerçekleştirilen çalışmalar 197 Tablo.L.3. Şehir İçi Ağaçlandırma Sahaları 197 Tablo.L.4. Kent içi yollar 201 Tablo L.5.Erzincandaki Haziran 2008 dönemi kayıtlı motorlu taşıt dağılımı. 202 Tablo L.6. Erzincan İli 2008 yılı havaalanı uçak ve yolcu trafiği 204 Tablo. L.7. Erzincan İli haberleşme istatistikleri 204 Tablo L.8. Erzincan İli jetonlu ve kartlı ankesörler dağılımı 205 Tablo.M.1. Erzincan kadastro durumu. 211 Tablo.M.2. Erzincan İli okul durumu 212 Tablo.M.3. İlimiz genelindeki sağlık kurumları ve çalışan doktor sayıları 212 Tablo M.4. Erzincan ilindeki işgücünün konumu 214 Tablo M.5. Cinsiyetlerine göre işgücü durumu 215 Tablo M.6. Erzincan nüfus artışında doğal artış ve net göçle artışın payları 216 Tablo M.7. Erzincan da nüfusun yıllara göre değişimi 218 Tablo M.8. Erzincan İli yıl ortası nüfusunun yaş ve cins gruplarına göre dağılımı 219 Tablo M.9. Erzincan ilçelerinin nüfusları, yüzölçümü ve nüfus yoğunluğu 219 Tablo M.10. Erzincan İlinin nüfusu ve yıllık nüfus artışı 220 Tablo M.11. Erzincan da yıllar itibariyle evli kadın nüfusunun (12-49 yaş arası) doğurganlık durumu 220 Tablo N.1. Erzincan da 2008 yılında toplanan günlük çöp miktarlarının ilçelere 221 xv

göre mevsimsel dağılımı (kg/gün) Tablo.N.2. Erzincan da bir kişinin ürettiği ve çalışan bir kişinin ürettiği günlük çöp miktarı 222 Tablo N.3. Erzincan 1990-2015 dönemi ilçelere göre günlük tahmini çöp miktarları (ton/gün) 222 Tablo N.4. Erzincan İli 1990-2015 dönemi yıllık tahmini çöp miktarları 222 Tablo N.5. Erzincan İli 2008 yılı sağlık kuruluşları yönetmelik uygulamaları 223 Tablo N.6. Erzincan İli 2008 yılı belediye yönetmelik uygulamaları 224 Tablo N.7. Erzincan İlinde tıbbi atık taşıma lisansına sahip belediye, firma ve araçlar 231 Tablo O.1.2008 yılı Mayıs Ayı gürültü ölçüm sonuçları 234 Tablo.P.1. Erzincan daki afetler 238 Tablo.P.2. Erzincan İli tarihsel depremleri 239 Tablo.P.3. 1993 2004 yılları arası orman yangını kayıtları 241 Tablo.P.4. Erzincan İlinde meydana gelen afetler 242 Tablo.P.5. İl Sivil savunma teşkilatı birimleri 244 Tablo R.1. Erzincan Devlet Hastanesi ile ilgili envanter dökümü. 247 Tablo R.2. Erzincan İli ve ilçelerine göre sağlık kurumlarının dağılımı 247 Tablo.R.3. Sağlık Personelinin İlçelere göre dağılımı 248 Tablo.R.4. Erzincan İli 2004-2008 dönemi bulaşıcı hastalıklar tablosu 248 Tablo.R.5. Erzincan İlinde 2008 yılında görülen bulaşıcı hastalıkların aylara göre dağılımı 249 Tablo.R.6. Erzincan İlinde içme suları analiz sonuçları. 249 Tablo R.7. Su kontrolü çalışmaları 250 Tablo R.8. Bakiye klor ölçümleri 250 Tablo R.9. Erzincan İline ait gıda maddelerinin kimyasal analiz sonuçları 250 Tablo R.10. Erzincan İline ait gıda maddelerinin bakteriyolojik analiz sonuçları 250 Tablo R.11. Erzincan İlinde denetimi yapılan gıda işlekleri 251 Tablo R.12. Erzincan ilinde 2008 yılında yapılan aşı çalışmaları. 251 Tablo:R.13. Erzincan İlinde 2004-2008 yılları arasında yapılan bağışıklama çalışmaları 253 Tablo.R.14. İlimizde yıllara göre bebek (0-11 ay) ölüm hızları (binde) 254 Tablo.R.15. 2007 Yılında bildirilen ölüm sebepleri ve dağılımı 254 Tablo.R.16. Yıllara Göre Bütün Ölenlerin Yaş ve Cins Gruplarına Dağılımı 255 Tablo.R.17 Erzincan İli 2004-2008 yılları arası AÇSAP şubesinde uygulanan aile planlaması yöntemleri 255 Tablo R.18. 2008 Yılı AÇS-AP çalışmaları 256 Tablo S.1 Erzincan İli 2008-2009 Eğitim-Öğretim Yılında Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu tarafından Açılan Meslek, Sosyal ve Kültürel Kurslar 261 Tablo.T.1. İlimizde Çed Yönetmeliği kapsamında değerlendirilen işletmeler. 267 xvi

ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa Şekil A.1. Erzincan da toprak örtüsünün dağılımı 3 Şekil H.1. Erzincan İli tarım arazilerinin kullanımı 140 Şekil H.2. Erzincan İli tarım arazilerinin kullanımı 140 Şekil K.1. Erzincan da firmaların devlet ve özel sektör itibarıyla dağılımı. 167 HARİTALAR DİZİNİ Sayfa Harita A.1. Erzincan İlinin İlçeleri ve komşuları 2 Harita A.2. Erzincan ili jeomorfoloji haritası 8 Harita A.3. Erzincan ili jeoloji haritası 9 xvii

A. COĞRAFİ KAPSAM A.1. Giriş Erzincan, Doğu Anadolu Bölgesi nin Yukarı Fırat Bölümü nde 39 02'- 40 05' kuzey enlemleri ile 38 16'- 40 45' doğu boylamları arasında yer yer alan etrafı dağlık, ortası bağlık diye anılan bir ilimizdir. Erzincan ili genellikle dağlar ve platolarla kaplıdır. Dağlar, çeşitli yönlerde belirli bir sınır içinde uzanır. Erzincan İl toprakları jeolojik yapı itibariyle ikinci, üçüncü ve dördüncü zamanlarda oluşmuştur. Doğudaki Tercan Ovası, özel bir jeolojik yapı gösterir. Yöre, başkalaşım kayaçları arasına yerleşmiş geniş düzlükler ve dördüncü zamanda oluşmuş alüvyonlarla kaplıdır. Karasal iklim özelliklerine sahip olan Erzincan Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan Elazığ ve Malatya dışındaki diğer tüm illerden daha ılıman bir iklime sahiptir. Çok eskilere dayanan Erzincan tarihi, yapılan arkeolojik kazılar ve araştırmalar sonucunda aydınlatılmıştır. Tarih öncesi çağlarda Urartu egemenliğinde olan bölge doğubatı, güney-güneybatı yol güzergahlarında olması ve tarihi İpek Yolu nun Erzincan dan geçmesi sebebiyle tarih boyunca önemini korumuştur. Bu ticari kaygılar bölgeye Urartular haricinde Hititleri, Medleri, Persleri, Makedonyalıları ve Romalıları da çekmiştir. 1071 Malazgirt zaferiyle Türkler Anadolu ya girmiş ve Kemah civarında İlk Türk Beyliği olan Mengücek Beyliği kurulmuştur. Bağımsızlık mücadelesinin başladığı 1920 li yıllara kadar birçok savaş atlatıp hükümdar değiştiren Erzincan, 1916 yılında Rus işgaline ve Ermeni ayrılıkçıların katliam ve yağmalarına şahit olmuştur. Erzincan ili keşfedilmeyi bekleyen birçok doğal güzelliğe sahiptir. Dört tarafı dağlarla çevrili bölge özellikle doğa sporları açısından çok cazip olanaklar sunmaktadır. Kemah, Kemaliye ve Refahiye İlçeleri bu tür faaliyetler için çok zengin seçenekler içermektedir. İl merkezinde Ilıca, Beytahtı, Girlevik Şelalesi, Çayırlı İlçesinde Aygır Gölü, Kemah ta Soğuk Sular, Kemaliye nin kendine has mimarisi, Otlukbeli ilçesinde doğal sit alanı olarak da kabul edilen Otlukbeli Gölü, Refahiye İlçesinde Dumanlı Dağları ve ormanlar ile Sakaltutan mevkiindeki Yıldırım Akbulut Kayak Tesisleri, Üzümlü de, Bayırbağ Mesire Yeri ve Hıdırellez Gölü, Tercan da ise Ağ Baba İlimizin akla ilk gelen önemli yerleridir. Urartu medeniyetinin günümüze ulaşmış en sağlam kentlerinden biri olan Altıntepe de ilimiz sınırları içerisinde bulunmaktadır. Erzincan İline bağlı 8 ilçe bulunmaktadır. İlçelerin il merkezine uzaklıkları Tablo A.1 de verilmiştir. Tablo A.1. Erzincan İli İlçelerinin il merkezine olan karayolu uzaklıkları İlçe Adı Km Üzümlü 22 Kemah 51 Refahiye 71 Çayırlı 115 Tercan 99 İliç 116 Otlukbeli 142 Kemaliye 157 KAYNAK: http://www.kgm.gov.tr/, 2011 1

A.2. İl ve İlçe Sınırları Erzincan, Doğu Anadolu Bölgesi nin batı bölümünde, Yukarı Fırat Havzasında bulunmaktadır. Şehrin kuzeyinde, Giresun, Bayburt, Gümüşhane; batısında Sivas; doğusunda Erzurum ve Bingöl; güneyinde ise Tunceli, Malatya ve Elazığ illeri bulunmaktadır. Tablo A.2 de Erzincan İli nin bazı illere karayoluyla olan uzaklıkları verilmiştir. Erzincan İlinin İlçeleri ve komşu illeri harita A.1 de sunulmuştur. Harita A.1: Erzincan İlinin İlçeleri ve komşu iller (Ölçeği bilinmemektedir, lejandına ulaşılamamıştır, yeni harita bulunamamıştır) Tablo A.2. Erzincan İli nin bazı illere karayoluyla olan uzaklıkları Merkez Varılacak Nokta Mesafe Erzincan Ankara 684 Erzincan Adana 674 Erzincan Erzurum 189 Erzincan Edirne 1266 Erzincan İstanbul 1036 Erzincan İzmir 1263 Erzincan Kars 389 Erzincan Mersin 743 Erzincan Trabzon 231 KAYNAK: http://www.kgm.gov.tr/, 2011 2

Tablo A.3. Erzincan İli nin ilçeleri, nüfusları ve yüzölçümleri(2010) İlçe Adı Nüfus İlçe Merkezi Köyler Yüzölçümü (km 2 ) Merkez 102.173 47.249 1.921 Çayırlı 5.447 4.814 1.230 İliç 2.503 3.846 1.230 Kemah 2.141 4.698 2.354 Kemaliye 2.198 2.993 1.168 Otlukbeli 2.078 532 254 Refahiye 3.730 6.839 1.744 Tercan 6.646 13.426 1.592 Üzümlü 7.112 6.524 410 KAYNAK : Nüfus Verileri TÜİK, 2011 Ova % 8,60 Yayla % 5,40 Plato % 26,40 Dağ % 59,60 Şekil A.1. Erzincan da toprak örtüsünün dağılımı (İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü, 1991) (yeni veriye ulaşılamamıştır) İlin en büyük ve en verimli akarsuyu, Karasu Irmağıdır. Karasu Irmağı Fırat ın en önemli iki kolundan biridir. Tercan ovalarında ırmağa, kuzeybatıdan Keşiş Dağlarından çıkan Çayırlık Dere, ayrıca güneydoğudan Tuzla Suyu katılır. Erzincan Ovasında Karasu Iırmağı, iki yandan Mercan, Kom, Cimin, Pahnik ve Sürperen Suları ile Çardaklı Deresini alır. Irmak, Erzincan Ovasından sonra, Bağıştaş a kadar derin bir yatak içerisinde akar. Karasu, Kemaliye ilçesinde Kadıgölü Suyu ile Miran Suyunu aldıktan sonra, ilçenin güneydoğusunda Başpınar yakınlarında Elazığ il sınırına girer. A.4. İlin Topografyası ve Jeomorfolojik Durumu Erzincan İli, genellikle dağlar ve platolarla kaplıdır. İl topraklarının % 60 ını dağlar kaplar. Dağlar çeşitli yönlerde, belli bir sıra içinde uzanır. Güneybatıdan Munzur, kuzeybatıdan Refahiye Dağları il alanına girer. Doğudan Erzurum dan gelerek batıya doğru uzanan Karasu, il alanını derinlemesine, aralarında geniş düzlükler bırakacak şekilde böler. Erzurum un Aşkale İlçesinden batıya doğru uzanan Tercan Düzlükleri, kuzeyden ve batıdan Kop Dağları nın uzantılarıyla çevrilidir. Tercan Düzlüklerinin bulunduğu çukurluğun batısında, Mülpet ve Keşiş Dağları bulunmaktadır. Kop Dağları, Çayırlı yöresinin batısında iki kola ayrılmaktadır. Birinci kol, Erzincan il merkezinin kuzeyine doğru uzanır. İkinci kol güneydoğuya dönerek, önce Keşiş, sonra Mülpet Dağları nı oluşturur. 3

Coşan Dağı, ilin en yüksek (3976 m.) noktasıdır. Çukurluğu, doğudan Dumanlı ile Maryam Dağı sınırlar. Güneyinde ise Koşan, Murdelor, Eşilbaba Dağları bulunur. Erzincan Ovası nın kuzeybatısında, Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerini birbirinden ayıran Refahiye Dağları uzanır. Dumanlı Dağları, sarıçam ormanlarıyla kaplıdır. Refahiye ilçesinin doğusunda Çimen Dağları, güneyinde Kutlutepe Dağı, güneybatısında ise Gülen Dağı bulunur. Güneydeki Munzur Sıradağlarının kuzeye bakan yamaçları ile Karasu Vadisinin sağ yakasında Karadağ, Çölen, Vank Dağları Kemah ilçesinin belli başlı yükseltileridir. İlin en kayalık ve sarp yeri Kemaliye, Kemah ve İliç ilçeleridir. Erzincan ın dağları genellikle çıplaktır. Tablo A.4. Erzincan İlinin yüksekliğine göre dağları Dağın Adı Yüksekliği (m) Yer Aldığı ilçe Munzur Silsilesi Kutlular Tepe 2980 Kemah-İliç Göltepeleri 3331 Kemah Haraminin Tepe 3239 Kemah Akbaba 3462 Kuştepe 3059 Munzur Mercan Dağları Heltepe 3345 Merkez Esence Keşiş Esencetepe 3349 Buzgölü Tepe 3162 Otlukbeli Dağları Kazdağı Tepe 2762 Otlukbeli Karadağ Köhnem Dağları Karadağ 3045 Keklikkıran Tepe 2845 Dumanlı Dağları Kurtlu Tepe 2711 Kızıldağ-Peynirli Tepe 3025 Sivas İl Sınırı KAYNAK: Bütün Yönleriyle Erzincan (Özdemir, Kaymaz ve Buyruk, 1987) (Yeni veriye ulaşılamamıştır) Erzincan İli merkezi Erzincan Ovası üzerine kurulmuştur. Şehrin kuzey kısmında Keşiş Dağları, Güneyinde ise Munzur Dağları uzanmaktadır. Bu iki dağın arasında kalan Erzincan Ovası üzerine kurulan Erzincan il merkezi içerisinde Erzincan Şeker Fabrikası dışında sanayisi bulunmamaktadır. Nerede ise tamamı yerleşim alanı olan il merkezinin üzerinde kurulu bulunduğu topraklar verimli tarım arazileridir. Bu bölgeye gelinmesindeki en büyük etkenin 1939 Erzincan Depremi dir. 1180 rakımda bulunan Erzincan Ovası üzerinde Erzincan Belediyesi, 14 Merkez Belde Belediyesi, 20 km doğuda bulunan Üzümlü Belediyesi ve Üzümlü İlçesine bağlı 3 Belde Belediyesi bulunmaktadır. Buna göre, Erzincan Ovası üzerinde yaşayan nüfus sayısı 134.028 kişidir. İlimiz Merkez ve Üzümlü İlçelerinin dışında kalan 7 ilçesinde yaşayan nüfus sayısı 90.921 kişidir. Bu ilçelerimizin yerleşim noktalarına bakıldığında rakımın bir hayli yüksek olduğunu görebiliriz. Yerleşim olarak ta uygun alanlardır. Yine bu ilçelerimizde de 4

yalnızca ikamet etmek maksadıyla yerleşim söz konusudur. Sanayi nerede ise yok denecek kadar azdır. İlimizde 1 adet Organize Sanayi Bölgesi (OSB) mevcuttur. Ancak, OSB nin doluluk oranı % 34 dir. İl merkezinde ağır sanayi olmamakla birlikte küçük ölçekli sanayi şehir merkezinde bulunmaktadır. Özellikle ağır sanayi bölgelerine nazaran ilimizdeki bu küçük çaplı sanayinin şehrin kirlilik yükünü artırdığını söyleyemeyiz. Şehir merkezinin verimli topraklar üzerinde kurulduğunu saymazsak şehir yerleşimi çok iyi dizayn edilmiştir. Erzincan, düzenli ve denetimli konut yerleşimi, geniş ve düzenli tanzim edilmiş yolları, nerede ise hiç gecekondusu olmaması gibi özellikleriyle Türkiye de bu alanda örnek gösterilebilecek tek il olma özelliği taşımaktadır. İlimizde jeomorfolojik yönden çevre kirliliğine hassas yöreler nerede ise hiç yoktur. Ancak, il merkezinin etrafının dağlarla çevrili olması nedeniyle özellikle kış aylarında rüzgar hızının yetersiz olduğu, inversiyon olduğu veya yağışın olmadığı dönemlerde zaman zaman hava kirliliği yaşanabilmektedir. A.5. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi Erzincan Ovasında yaşlıdan gence doğru; Paleozoik yaşlı ayrılmamış metamorfik seri, Mesozoyik kireçtaşları, Kretase filişi, Eosen filişi, Neojen kireçtaşları, Neojen karasal ve volkanik kayaçlarla; Kuvartenere ait traverten, taraça, alüvyon ve alüvyon konileri bulunmaktadır. 1. Mesozoyik a. Mesozoyik Kireçtaşları (m): Geniş alanlar kaplayan serpantin diabaz kütleleri içinde gelişigüzel serpilmiş vaziyettedirler. Bu kalkerlerin bir kısmı yarı kristalize haldedir. Erzincan şehrinin güneydoğusunda Mercan Dağları nda, Bakır Dağları nda, Gelinsi, Günbağı, Tatlısu köylerinin güneyinde geniş alanlarda mostra verirler. Bu kalkerlerin renkleri çok açık kahverengimsi, gri ve yer yer kahverengidir. Gayet sert bir yapıları vardır. Tabakalaşma göstermezler. Kırık ve çatlak sistemleri bol olup, içlerindeki yer altı suyu kaynaklarla boşalmaktadır. Bu kaynaklar Erzincan Ovası ndaki yan derelerin bir kısmını oluştururlar. Ovaya içe akışla akiferi besleme olanakları yoktur. Tüm taşıdıkları yeraltı suyunu ova çevresinde kaynak veya yan dereler şeklinde boşaltmaktadır. b. Kretase Filişi (kr): Erzincan Ovasında yer alan ve genellikle kumtaşı, marn ve konglomeralardan oluşan bu formasyon incelenen ovanın batısında Bahçeli, Ulucak, Yeşliçay köyleri civarında mostra vermektedir. Filişler kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda ve 30-65 arasında kuzeyde eğimli bulunmaktadır. Filiş içindeki serpantin çakıllarının bulunması kretasenin üst devirlerinde bu formasyonunu oluştuğunu belirlemektedir. Bazı araştırmacılar greli, konglomeralı seviyeler arasında Siderolites ve Miscellanea lar, ince taneli marnlı kireçtaşlarında da Globigerina ve Rosalina ların bulunduğunu iddia etmektedirler. Bu filiş formasyonunun Erzincan Ovası nda yer altı suyu depolaması yönünden bir önemi yoktur. Zira geçirimliliği oldukça az olan litolojik birimler bu formasyonunu meydana getirmektedir. 5

2. Tersiyer a. Eosen (e): Etüt sahasında Eosen formasyonu boz renkli kum taşı ve konglomeralardan oluşmuş bir filiş fasiyesindedir. Kil taşı ve kireç taşları yer yer bu formasyon içinde görülmektedir. Ovanın güneybatısında Kemah Boğazında (Fırat nehrinin ovayı terk ettiği yer); Güneydoğuda Karatuş, (Çağlayan), Erdene civarında görülür. Yeraltı suyu depolaması yönünden önemli olmayan bu formasyonun mesozoyik kireçtaşlarıyla olan kontağı faylı bulunmaktadır. b. Neojen (n): Oldukça geniş fasiyeslidir. En altta Miyosen yaşlı olduğu tahmin edilen kireçtaşları daha üstte lagün fasiyesinde killi, marnlı bir seri en üstte de kırmızı renkli konglomera ve kumtaşlarından oluşur. Miyosen in tabanındaki kireçtaşları oldukça bol fosillidir. Bu kireçtaşları genellikle daha yüksek kotlarda bulunmaktadır. Oldukça küçük mostralar halinde bulunan bu formasyonun Erzincan Ovası nda yeraltı suyu depolanması yönünden fazla önemi bulunmamaktadır. 3. Kuvartener Etüt sahasında Kuvartener e ait traverten, alüvyon, alüvyon konileri ve taraçalar bulunmaktadır. a. Traverten: Erzincan Ovası güneydoğusunda Kalecik köyü-girlevik Şelalesi arasında oldukça önemli bir yer kaplamaktadır. Ayrıca Kemah boğazında da küçük mostralar halinde görülür. b. Taraçalar: Mercan deresi, Günbağı ve Karatuş köylerinde; Geyikli, Işıkpınar Yalnızbağ köyleri çevresinde görülmektedir. Ayrıca Çardaklı deresinin her iki yanında çok iyi bir şekilde taraçalar görülmektedir. Aslında Geçitköy, Işıkpınar Yalnızbağ ve Dereyurt köylerindeki taraçaları Paleokuvartener olarak kabul etmek mümkündür. Taraçalar genellikle kum, çakıllardan oluşmuş, yer yer hafif çimentolanma gösterirler. Taraça malzemeleri daha çok koyu renkte serpantin, diyorit, gri renkli kalker çakıllarından ibarettir. c. Alüvyon Konileri: Erzincan Ovası nda yeraltısuyu taşıyan esas akifer olan alüvyon konileri oldukça yaygın bulunmaktadır. Ovada kuzey ve güneyde oldukça fazla alüvyon konileri teşekkül etmiştir. Yan derelerin dik meyilli olarak ovaya girdikleri yerde alüvyon konileri günümüzde de oluşmaya devam etmiştir. Kuzeyde Karakaya Köyü nden Yalnızbağ Köyü ne kadar; güneyde Tatlısu Köyü nden Pınarönü Köyü ne kadar alüvyon konileri yayılımı görülmektedir. Bu arada ova batısında Söğütözü - Bahçeli köyleri arasında da yan derelerin ovaya girişlerinde alüvyon konileri yer almaktadır. Ova kuzeyinde de yer alan alüvyon konileri doğudan batıya doğru, Karakaya-Bayırbağ- Üzümlü-Geyikli-Çakırman-Başpınar-Yalnızbağ mevkilerinde uzanmaktadır. Ova güneyinde yer alan belli başlı alüvyon konileri de doğudan batıya doğru Tatlısu, Mercan, Yaylabaşı, Gölpınar alüvyon konileridir. Bu arada güneyde Konakbaşı, Oğulcuk, Türkmenoğlu, Binkoç, Kilimli, Pınarözü yerleşme merkezleri de alüvyon konileri üzerinde bulunmaktadır. Ova batısında en önemli alüvyon konisi Bahçeli Köyü alüvyon konisi üzerinde olmakla birlikte Söğütözü, Ulucak ve Cevizli yerleşme merkezlerinde de alüvyon konileri bulunmaktadır. 6

Sonuç olarak Erzincan Ovasında Kuvartener in oldukça büyük kısmı alüvyon konileriyle kaplıdır denilebilir. Alüvyon konileri oldukça iri malzemelerden (Kum, Çakıl) teşekkül ettiğinden geçirimli olup, yer altı suyu beslenim ve depolanmasının büyük kısmını sağlamaktadırlar. Kalınlıkları 50-150 m. arasında olan bu alüvyon konilerinin tabanında genellikle serpantinler yer almaktadırlar. A.5.1.Metamorfizma ve Magmatizma 1. Plutonizma: İnceleme sahasında en eski kayaç olan metamorfik seri genellikle Erzincan Ovası nın kuzeyinde geniş alan kaplar. Bu seriye dahil kayaçlar genellikle Mesozon ve Epizona ait olup yeşil renkli amfibolitşistler ile serizitli ve kloritli şistler hakim durumdadır. Bunlar daha ziyade magmatik orijinli ana taşların metamorfizma ürünleridir. Bu oluşuklar yer yer serpantin entrüzyonlarıyla kaplanmış ve Mesozoyik, Tersiyer formasyonlarıyla da transgresif olarak örtülmüştür. Seri içinde yer yer kuvarsit ve mermerler de görülmektedir. 2. Volkanizma: Çok yakın zamanlara kadar devam eden volkanik faaliyetler sonucu ova oluşumunun, kuzey ve güneyde oldukça yaygın alüvyon konilerinin oluşmasıyla da yakın ilgisi bulunmaktadır. Serpantinlerin ana minerali olan peridotit ve piroksenitlerle diyabaz ve melafir entrüzyonları Kretase devrinde meydana gelmiştir. Zira bu kütleler içinde alt Kretase yaşında tahmin edilen kalker blokları mevcut olduğu gibi Senoniyen filiş tabakaları da bu kitleleri örtmektedir. Böylece metamorfizma faaliyetinin had safhası Vorgosau orojenik safhasına tekabül etmektedir. Asit ve yarı bazik bileşimli derinlik kayaçlarının bulunmaması da etüt sahasında ayrı bir özellik arz etmektedir. A.5.2. Tektonik ve Paleocoğrafya Etüt sahasında genç volkanik faaliyetler sonucu hornblendli andezit lav ve tüflerin daha çok Erzincan ovasının kuzey kenarında yer aldığı görülmektedir. Ova kenarındaki sıra sıra volkanlar ve volkancıklar enteresan bir görünüm arz ederler. Burada hornblendli ve ojitli andezit ve andezito-bazalt bileşiminde lav, cüruf, aglomera ve tüfler görülmektedir. Ovanın kuzey kenarında yer alan Cimin in (Üzümlü) 4 km güneydoğusundaki Boztepe, etrafında obsidiyen ve sünger taşlarından müteşekkil bir tüf çemberi bulunan genç bir volkan konisi halindedir. Tepesinde krater yeri halen belli olmaktadır. Diğer bir durumda, sıra sıra dizilmiş volkan tepeciklerinin aralarında CO 2 li sıcak su kaynaklarının da bulunması, bu volkanların ova kenarını takip eden bir fay boyunca yükselmiş olduklarının delilleridir. Aynı şekilde ova kuzeyindeki kadar geniş olmasa da ova güneyinde de volkan koni ve konicikleri görülmektedir. Mollaköy güneyinde; Tepecik ve Konakbaşı arasında volkanik tüf, cüruf ve lav akıntıları yer almaktadır. Ova güneyindeki bu volkanik kayaçlarda yine faylarla ilgisi bulunmaktadır. Nitekim foto-jeoloji çalışması sırasında Tepecik-Konakbaşı arasındaki küçük sahalarda yer alan volkanik cürufların bir fay hattı üzerinde olduğu belirlenmiştir. Aynı fay hattı üzerinde daha fazla volkan konilerinin olabileceği ancak bunların alüvyon konileri altında kalmış olduğu tahmin edilmektedir. 7

Harita A-2 Erzincan İli Jeomorfoloji Haritası KAYNAK: AKTAN, E., Erzincan Ovası ve Çevresinin Jeomorfolojisi, Doktora Tezi, 1991. (Ölçeği bilinmemektedir, lejandına ulaşılamamıştır, yeni harita bulunamamıştır) 8

Harita A-3 Jeomorfoloji Haritası KAYNAK: MTA, 1:500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji haritası, Erzurum paftası (Ölçeği bilinmemektedir, lejandına ulaşılamamıştır, yeni harita bulunamamıştır) 9

ANA YERŞEKİLLERİ YASSI YERŞEKİLLERİ Dağlar 8- Yassı Doruklu D I, D II 832 aşınım yüzeyli Tepeler 6- Yassı Doruklu D I, D II 673 aşınım yüzeyli Yayla ve Yazılar 4- Yazılar, Neojen 524 (Pliosen) üzerinde D III yüzeyleri Vadiler, Oluklar 2- Yapıya uyumlu, dar, 424 uzun oluklar Ovalar 110 0- Düz ova ve vadi 000 tabanları SARP YERŞEKİLLERİ Sivri doruklu, sarp 7- Sivri doruklu, sarp 5- Yaylalar, Neojenden yaşlı formasyonlar üzerinde D II yüzeyleri 3- Büyük Vadiler 1- Sekili Ovalar AŞINIM DÖNEMİ YAYLA-YAZI SİSTEMLERİ D I Orta Miosen yontukdüzü D II Üst Miosen etek düzleri pedimentler D III Pliosen yazıları (alçak platolar) D IV En alt Pleistosen yazıları (alçak platolar) Yer Şeklini Etkileyen Yapısal Oluşum Evresi 1- Kristalin Paleozoik Mesozoik Temel 2- Kıvrımlı Mesozoik Alpin Orojenik Kuşak 3- Kıvrımlı Alt Tersiyer 4- Kıvrımlı ve Yatay Üst Tersiyer (Neojen) Örtü Formasyonları 0- Kuvaterner Genç Dolgular Paleotektonik Neotektonik KAYNAKLAR 1. Önalöz, R.; Erzincan Milli Eğitim Müdürlüğü; Can Kültür ve Sanat Dergisi, Erzincan Kasım 1992. 2. Özdemir, R., Kaymaz, R., Buyruk M.; Bütün Yönleriyle Erzincan, Merkez ve ilçeler Çevre incelemesi, Erzincan 1987. 3. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, DSİ Genel Müdürlüğü, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltı suları Dairesi Başkanlığı; Erzincan Ovası Hidrolojik Etüt Raporu, Ankara 1981. 4. http://www.kgm.gov.tr/, 2011 5. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Coğrafya Bilim ve Uygulama Kolu, Coğrafya Araştırmaları, Cilt 1, Sayı 2 1990 Ankara. 6. AKTAN, E., Erzincan Ovası ve Çevresinin Jeomorfolojisi, Doktora Tezi, 1991 7. MTA, 1:500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji haritası, Erzurum paftası 8. Erzincan İlinde Tarımsal Yapı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Erzincan.1999. 9. İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü, 1991 10. TÜİK Nüfus Verileri, 31.12.2011 10

B. DOĞAL KAYNAKLAR B.1. Enerji Kaynakları B.1.1. Güneş Meteoroloji İstasyon Müdürlüğü nün 2000-2010 yıllarını kapsayan verilerine göre ilimizin en fazla güneş ışığına maruz kaldığı ay 10,03 saat ile Haziran ayı; en az güneş ışığına maruz kaldığı ay 03,21 saat ile Aralık ayıdır. Yıllık ortalama güneşlenme süresi 06,32 saat olup ortalama güneşlenme şiddeti 372,45 cal/cm 2 xdak. dır. B.1.2. Su Gücü İlimiz sınırları içerisinde akmakta olan derelerde ve yan kollarında inşa edilen baraj ve regülatörlerle su enerjisinden faydalanılmaktadır. Erzincan İli ndeki baraj ve HES ler Tablo B.1 de verilmiştir. Tablo B.1 Erzincan İli ndeki baraj ve HES ler (2010) Amacı Yağış alanı (km 2 ) Yıllık ort. su (hm 3 /yıl) Tip Yükseklik (m) Top. depolama hacmi (hm 3 ) Kurulu güç (MW) Yıllık ort. enerji (Gwh/yıl) Bağıştaş1 Barj. ve HES Enerji 15562 4579 Kaya Dolgu 60 535 145,02 490,83 Minker Barajı ve HES Enerji 513 110 Kaya Dolgu 80 22 11,89 52,16 Kemah Barajı ve HES Enerji 11994 2678 Kaya Dolgu 80 525 183,39 582,69 Fındıklı Barajı ve HES Enerji 1844 706,4 Kaya Dolgu 110 831 30 84 Bağıştaş2 Barj. ve HES Enerji 15587 4669,7 Beton 27 14 49,80 182,25 Eriç Barajı ve HES Enerji 12301 3313,6 Beton Ağırlık 47 94,1 170 702,72 Tercan Barajı ve HES Su+Ener 2120 707 Z. T. Dolgu 57 178 15 51 Sarıkonak Barajı Enerji 875 261,8 Kaya Dolgu 53 37,4 11,6 51,44 Girlevik HES 1 Enerji --- --- --- --- --- 3 17 Girlevik HES II Enerji --- --- --- --- --- 11,6 42 Kaynak: Erzincan DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2011 B.1.3. Kömür İlimiz dahilinde birçok noktada kömür rezervleri mevcuttur. Bu rezervlerden en önemlileri Tablo B.2 de listelenmiştir. İl Merkezinde yıllık olarak yaklaşık 65.000 ton kömür tüketilmektedir. 11

Tablo B.2. Erzincan İli kömür rezervleri Bulunduğu Mevkii Isıl Değeri Rezerv (kcal/kg) (ton) Refahiye Alakilise Biçer 1199-2499 2.450.000 Refahiye Alakilise Karasu 1800 1.054.000 Refahiye Çatalçam 3997 Kemaliye Başpınar 3000 1.050.000 Çayırlı Deliktaş 2648-5065 1.980.000 Kemah Karadağ 5591 6.007.065 Refahiye Yukarıköst 2200 9.000.000 Tercan Kızılmağara 2280 6.000.000 Merkez Mecidiye Köyü 3870 150.000 Refahiye Biçer Ekonomik değil Refahiye Karnos Ekonomik değil Refahiye Mahmer Ekonomik değil Tercan Vartinik Ekonomik değil Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü (2003) (Yeni veriye ulaşılamamıştır) B.1.4. Doğal Gaz Erzincan İlinde doğal gaz rezervi üzerine araştırma bulunmamaktadır. B.1.5. Rüzgar 2000-2010 dönemi Erzincan iline ait rüzgar hızları yıllık ortalama 1.4 m/sn dir. B.1.6 Biyokütle İlimiz sınırları dahilinde biyogaz enerjisinden faydalanıldığına dair bir bulguya rastlanmamıştır. B.1.7 Petrol Erzincan İlinde petrol rezervi üzerine araştırma bulunmamaktadır. B.1.8 Jeotermal Sahalar Erzincan İl sınırları içinde 5 tane jeotermal saha bulunmaktadır; I. Kaynarca Kaynağı: Karakaya Beldesi nde Kırkgözeler in 250 300 m. güneydoğusunda fay hattından çıkmaktadır. 30.09.1971-04.10.1971 tarihleri arasındaki debisi 42 lt/sn olan bu kaynağın etrafı sazlık ve bataklık halindedir. Kükürtlü ve CO 2 li olarak yeraltından çıkmaktadır. Sıcaklığı 24 0 C olarak ölçülen bu kaynak suyuna volkanik tüf ve aglomeralardan gelen ve kuzeyden beslenen yeraltısuyu da katıldığından sıcaklığı düşmektedir. II. Erzincan Ilıca Kaynağı: Ekşisu madensuyunun 2 km güneybatısında geniş bir düzlükte kaynayan suyun sıcaklığı 31 0 C dir. Kaynaktan saniyede 1 lt su çıkmaktadır. 1939 daki depremde kaybolan bu kaynak, yapılan kazılarda şimdiki yerinden patlak vermiştir. Kaynaktan kaplıcaya getirilen su, buraya gelene kadar soğuduğu için, kaplıca hamamındaki iki havuza verilmeden ısıtılmaktadır. Kaplıca suyu, az miktarda ve yemeklerden önce 12

alındığı zaman mide, bağırsak, karaciğer ve safra kesesi yolları üzerinde olumlu etki yapmaktadır. Su ayrıca, karaciğerin işlev bozukluklarına bağlı olarak ortaya çıkan hazımsızlıklara ve şeker hastalığına da olumlu etki yapmaktadır. III. Çermik ( Kırkgözeler ) Kaynağı: Karakaya Beldesi nin güneyinde yer almaktadır. Boztepe tüf ve aglomeralarından çıkan bu kaynaklar grubunun 30.09.1971-04.10.1971 tarihleri arasındaki toplam debisi 446 lt/sn dir. Bu kaynaklardan alınan suyla aynı zamanda bir değirmen çalışmaktadır (Çermik Değirmen i). Kaynakların besleniminde alüvyon konilerini besleyen yan dereler olan Peteriş (Pağnik) ve Büyükçukur Derelerinin büyük etkisi bulunmaktadır. IV. Ekşisu (Saztepe): Bögert maden suyunun 2 km güneyinde ve Saztepe volkanik kayaçlarının eteğinden çıkan bu kaynak yaklaşık olarak Bögert kükürtlü suyunun özelliğindedir. Çıktığı yerde göllenme sonucu küçük bir göl oluşan bu kaynağın 30.09.1971-04.10.1971 tarihleri arasındaki ölçülebilen debisi 29 lt/sn dir. Tedavi amacıyla kullanıldığı çevredeki köylülerce belirtilen bu kaynaktan, uyuz ve deri hastalıkları rahatsızlığı olanların yararlandığı ifade edilmektedir. Bu kaynağın bulunduğu Saztepe, Ilıca kaynağı ili Çermik, Çermik Değirmen i çevresindeki kaynarca arasında bulunan fay hattı üzerine gelmektedir. V. Ekşisu (Bögert): Erzincan ilinin 14 km doğusunda (Erzincan - Erzurum karayolundan 3 km içeride) yer almaktadır. Alanda belediyeye ait (1987) ılıca maden suyu şişeleme tesisleri ile gazino, piknik alanları bulunmaktadır. Suyun fiziki ve kimyasal analiz sonuçlarından, bu suyun CO 2 gazınca zengin alkali toprak, alkali hidrojen karbonatlı radyoaktif oligometalik bir su olup, bir miktar iyot ve bol miktarda demir ihtiva ettiği anlaşılmıştır. Su içildiğinde anemi ye, karaciğer, safra yolları hastalıklarına iyi geldiği saptanmıştır. İller Bankası tarafından yapılan inceleme sonucunda ana gözede 2.2 lt/sn maden suyu bulunmuştur. Bu duruma göre, günlük miktar 190.080 lt/gün olarak saptanmıştır. B.2. Biyolojik Çeşitlilik B.2.1 Ormanlar Akarsu boylarında görülen kavak ve söğütlüklerin dışında, kısa ömürlü, cılız, otsu bitkiler yaygındır. Refahiye ve Kemah çevresinde, meşe, gürgen, dişbudak, sarıçam, bulunur. Köylerde ise; kiraz, şeftali, kayısı, elma, armut, erik, ceviz...gibi meyve ağaçları vardır. Erzincan ilinde orman kaynakları 300.384,0 hektardır. Orman alanlarının % 36 sını koru, % 64 ünü baltalıklar oluşturmaktadır. Koru ormanlarının ağaç varlığının çoğunluğunu sarıçam, baltalık ormanların ağaç varlığının çoğunluğunu ise meşe oluşturmaktadır. Bundan başka, çok az miktarda ardıç, kavak gibi ağaç türleri ile böğürtlen, yemiş, geven, üvez, yabani gül, yabani erik, yabani ahlat, yabani alıç gibi ağaççıklara da rastlanmaktadır. İl ormanları 1200 ile 2300 metre arasındaki rakımlarda bulunmakta olup, il yüzölçümünün % 25 ini kaplamaktadır. (Geniş bilgi için Bkz.:Bölüm:F.1) B.2.1.1. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları: İlimizde odun üretimine ayrılan tarım alanı bulunmamaktadır. 13

B.2.2. Çayır ve Mera 2009 yılı içerisinde proğrama alınan İlimiz Merkez ilçesi Kilimli, Heybeli, Dereyurt, Davarlı, Koçyatağı, Ahmetli ve Ağılözü, Tercan İlçesi Gedikdere ve Çayırlı İlçesi Coşan, Karataş, Tuncaçayırı, Sarıgüney, Doğanyuva, Çilligöl, Göller ve Paşayurdu köylerinde tespit tahdit, ve tahsis çalışmaları devam etmektedir. 2010 yılında ise İlimiz genelinde 20 adet köyde tespit, tahdit ve tahsis çalışmasına başlanmıştır. Tablo B.3. Çayır ve meraların ilçelere göre dağılımı İlçeler Merkez Üzümlü Refahiye Tercan Kemah Kemaliye Otlukbeli İliç Çayırlı 106.285 12.777 63.793 71.679 78.841 28.561 3.378 31.015 56.233 KAYNAK: Erzincan Tarım İl Müdürlüğü, 2011 B.2.3 Sulak Alanlar İlimizde sulak alan kapsamında Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından sınırları belirlenerek 2007 yılında koruma alanları da belirlenen 1 adet sulak alan tescil edilmiştir. İl merkezinin 15 km doğusunda bulunan Ekşisu Sazlığı nın tescilli alanı 2371 hektardır. B.2.4. Flora Erzincan da 276 endemik tür bulunmaktadır. Bu Bitkilerin Listesi Tablo.B.4 te ve F.3.1. Bölümünde verilmiştir. B.2.5 Fauna Erzincan İli faunası hakkında detaylı bilgi F (Flora, Fauna ve Hassas Yöreler) bölümünde verilmiştir. Endemik hayvanlar konusunda ise yeterli bilgiye ulaşılamamıştır. B.2.6 Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler. Bu konuda ayrıntılı bilgi F.4 de verilmiştir. Erzincan İli nde endemik tür içeren başlıca familyalar ve tür sayıları Tablo B.4 de sunulmuştur. Tablo.B.4.Erzincan İli nde endemik tür içeren başlıca familyalar ve tür sayıları Familya Adı Tür Sayısı Familya Adı Tür Sayısı Compositae (=Asteraceae ) 50 Cyperaceae 1 Cruciferae (= Brassicaceae ) 35 Dipsacaceae 1 Lamiaceae (= Labiatae ) 28 Euphorbiaceae 1 Liliaceae 17 Malvaceae 1 Leguminosae 16 Primulaceae 1 Boraginaceae 16 Potomogetonaceae 1 Scrophulariaceae 16 Polygonaleae 1 Caryophyllaceae 14 Rhamnaceae 1 Umbelliferae (= Aipeaceae ) 9 Rutaceae 1 Rosaceae 9 Santalaceae 1 Renunculareceae 8 İllecebraceae 2 Rubiaceae 7 Limaceae 2 Campunalaceae 4 Orchioaceae 2 Geraniaceae 4 Papaveraceae 2 Guttiferae (= Hypericaceae ) 4 Resdaceae 2 14

İdidaceae 4 Resdaceae 2 Plumbaginaceae 3 Solanaceae 2 Poaceae (= Grapminae ) 3 Violaceae 2 Couvolulaceae 2 Asclepiaoaceae 1 KAYNAK: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Türkiye Endemikleri Çalışması B.3. Toprak İklim, topografya ve ana madde farklılıkları nedeniyle Erzincan İlinde çeşitli büyük toprak grupları oluşmuştur. Büyük toprak gruplarının yanı sıra toprak örtüsünden yoksun bazı arazi tipleri de görülmektedir. Alüviyal topraklar: Bu topraklar A ve C horizonlarına sahip akarsu ve göl orijinli depozitlerin meydana getirdiği ve muhtelif zamanlarda gelen sedimantasyonun durumuna göre profilinde çeşitli katlar bulunan genç ve derin topraklardır. Genellikle taze tortu depozitler üzerindeki genç topraklardır. Mineral bileşimleri akarsu havzasını litolojik bileşimi ile jeolojik periyotlarda yer alan toprak gelişimi sırasındaki erozyon ve birikme devrelerine bağlı olup hetorejendir. Profillerde horizonlaşma bulunmaz veya bulunsa bile çok az belirgindir. Buna karşılık değişik özelliklerde mineraller bulunur. Daha çok Merkez İlçe sınırları içerisinde yer almaktadır. Toplam alanları 33.458 hektardır. Bunun 21.288 hektarı 1. sınıf, 6923 hektarı II. Sınıf, 6923 hektarı III. Sınıf 1685 hektarı IV. Sınıf, 705 hektarı VII. Sınıf arazilerden oluşmaktadır. Hidromorfik Alüviyal Topraklar: Bu topraklar sık sık taşkınlara uğrayan yüksek taban suyuna ve gleyleşmiş profile sahip topraklardır. Topografyaları yetersiz, taban suyu yüksek ve alt katmanları yaştır. Taban suyundaki yükselip alçalmalar, toprak katlarında ardı ardına gelen yükseltme ve indirgenmelere yol açar. Dolayısıyla mavimsi gri indirgenme ve kırmızımsı yükseltgenme lekeleri oluşur. Pas lekeleri özellikle çatlaklar ve kök kanalcıkları boyunca görülür. Bazen de konkresyonlar oluşabilir. Taban suyunun altındaki katlar ise tümüyle gleyleşmiş olup ayrıca içlerinde bitki köklerinin çürümesinden hasıl olan siyah lekeler görülmektedir. Bu topraklarda derinlik fazla ise de gleyleşmiş katlar kök bölgesini sınırlandırmaktadır. Bu toprakların tamamı çayır kullanımındadır. Koliviyal topraklar: Genellikle dik eğimlerin eteklerinde ve vadi ağızlarında yer alır. Yer çekimi, toprak kayması ve yan derelerle taşınarak biriken materyaller üzerinde oluşmuş (A) C profili genç topraklardır. Ayrıca özellikleri bakımından daha çok çevredeki yukarı arazi topraklarına benzerlerse de ana materyalde derecelenme ya hiç yok yada yetersizdir. Profilde, yağışın veya yüzey akışının yoğunluğuna ve eğim derecesine göre değişik parça büyüklüğünü içerir katlar görülür. Bu katlar alüvyal topraklarda olduğu gibi birbirine paralel durumda olmayıp düzensizdir. Tuzluluk ve sodiklik gibi sorunları yoktur. Kolüviyal topraklar özellikle Merkez ilçe, Çayırlı, Tercan, ve Üzümlü ilçelerinde bulunmaktadır. Yağışın yeterli olması ve sulanmaları halinde verimleri yüksektir. Toplam alanları 47.200 hektardır. Kahverengi Orman Toprağı: Bu topraklar yüksek kireç içeriğine sahip ana madde içerirler. Reaksiyonları kalevi bazen de nötrdür. Granüler veya yuvarlak köşeli blok yapıdadır. Çok az miktarda kil birikmesi olabilir. İlimizde özellikle İliç, Refahiye ve Kemaliye ilçelerinde görülmektedir. Eğimleri genellikle dik ve çok diktir. Buna bağlı olarak derinlikleri sığ ve çok sığdır. İldeki toplam alanları 135.746 hektardır. 15

Kireçsiz Kahverengi Orman Toprağı: Bu topraklar hemen hemen uniform olarak kahverengidir. Renk ve baz durumu ana materyal ve organik madde miktarına bağlı olarak değişir. Reaksiyonları asit veya kalevidir. Çoğunlukla yaprağını döken ormanlarda oluşurlar. İlimizde özellikle Refahiye ve İliç ilçelerinde görülmektedir. Eğimleri özellikle dik ve çok dik derinlikleri sığ ve çok sığdır. İldeki toplam alanları 17.301 hektardır. Kestane Rengi Topraklar: Bu topraklar yıllık ortalam sıcaklığı 11.20 o C, ortalama yağışı 500 mm dolaylarında olan yerlerde görülürler. Doğal bitki örtüsü yıllık muhtelif otlar, ot çalı karışığı ile seyrek funda ve orman kalıntılarıdır. Ana madde neojen yaşlı çok kalkaerli kayaçlardır. Topografya dalgalı olup eğim genellikle %8-15 arasındadır. İlimizde Kemah, Merkez, Tercan, Çayırlı, Kemaliyea, İliç ilçeleri olmak üzere Erzincan ın bütün ilçelerinde görülür. Toplam 713.641 hektardır. Bu toprakların 4.134 hektarı kuru tarım, 32.826 hektarı mera, 544 hektarı fundalık kullanımındadır. En fazla Tercan ilçesinde bulunurlar. Kahverengi Topraklar: Çeşitli ana maddelerden oluşan ABC profilli zonal topraklardır. Oluşumlarında kalsifikasyon rol oynar. Bu işlem sonucu profillerinde bol miktarda kalsiyum bulunur. Organik madde içeriği ortadır. Doğa bitki örtüsü kısa ve orta boylu ot ve çalılardır. Doğal drenajları iyidir. Topraklar yılın büyük bölümü kurudur. Özellikle Kemah, Merkez, Çayırlı, Tercan, Kemaliye, İliç ilçelerinde olmak üzere Erzincan genelinde görülür. İl arazi varlığının %60 ı olan 713.641 hektarını oluşturmaktadırlar. Kireçsiz Kahverengi Topraklar: A(B)C profilli topraklardır. Genellikle yıkanma mevcut olup üst toprak alt toıprağa nazaran daha asidik bir karakterdedir. Bazen alt toprakta çok az da olsa serbest karbonatlar görülebilir. Doğal bitki örtüsü ot ve ot çalı karışımıdır. Genellikle Refahiye, Çayırlı ve İliç ilçelerinde görülmektedir. Kırmızı Kahverengi Topraklar: Solunum rengi hariç hemen hemen diğer bütün özellikleri kahverenkli toprakların aynı veya benzeridir. B horizonunun altında CaCO 3 birikme horizonu bulunur.doğal drenajları iyidir. İlimizde sadece İliç ilçesinde görülmektedir. Toplam alanları 2313 hektardır. Bunun 1969 hektarı işlemeli tarıma uygundur. Redzinalar: İntrazonal toprakların kalsimorfik grubuna dahildir. Özelliklerini ana maddeden alırlar Zonal topraklara göre horizonlar çok zayıf olup AC profilindedir.doğal bitki örtüsü ot-çayır ve çayır-fundadır. Serin, humid ve semiarid iklimlerde görülür. Ana madde kalker, dolomit, marn ve tebeşirdir. Erzincanda 76 hektar mera kullanımlı redzina haritalanmıştır. Bazaltik Topraklar: Ağır killi orta derin ve sığ topraklardır. Profilleri iyi gelişmemiştir. Fiziksel özellikleri kötü olduğu için verimlilikleri çoğunlukla düşüktür. Genellikle Trcan ilçemizin arazilerinde gözlenmektedir. Eğimleri dik ve çok diktir. Topalm 8624 hektarlık nalan kaplarlar. Çıplak Kaya ve Molozlar: Üzerinde toprak örtüsü bulunmayan, parçalanmış veya kısmen parçalanmış sert kaya ve taşlarla kaplı sahalardır. Genellikle bitki örtüsünden yoksundur. Bazen arasında toprak bulunan kaya çatlaklarında veya topraklı küçük ceplerde yetişen çok seyrek orman ağaçları, çalı ve otlar bulunur. Erzincanda bu tür arazilerin toplam alanı 87.105 hektar olup il yüzölçümünün %7.3 ünü oluştururlar. 16

Irmak Taşkın Yatakları: Akarsuların normal yatakları dışında, feyezan halinde iken yayıldıkları alanlardır. Genellikle kumlu, çakıllı ve molozlu malzeme ile kaplıdırlar. Taşkın suları ile sık sık yıkanmaya maruz kaldıklarından toprak materyali ihtiva etmezler ve bu nedenle arazi tipi olarak nitelendirilirler. Erzincan da toplam 7494 hektar alan kaplarlar. Tablo. B.5. Erzincan İli ndeki kolüviyal toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Birimi Genel Toplam K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A K1-1 3451 3451 K1t-1 158 111 269 K2-1 4178 120 57 4355 K2t-1 885 1715 2600 K3-1 205 205 K3t-1 896 869 K4-1 35 35 K4t-1 4552 169 4721 K5-1 132 260 165 609 K5t-1 1267 52 1684 K6-1 682 417 682 K7-1 144 154 298 K7t-1 137 137 K8-1 1282 2491 K9-1 492 126 263 1209 881 K9t-1 193 193 K10-2 527 765 249 1541 K11-2 525 1293 446 160 2474 K11t-2 88 1372 284 201 50 1945 K11t-3 106 106 K12t-2 846 K13-2 1093 791 55 1093 K13t-2 475 475 K14-2 1322 2970 4292 K14t-2 99 1610 56 1976 K15t-2 211 670 K17-2 268 839 670 1107 K17t-2 394 K18-2 149 245 844 K19-2 141 844 141 K20-2 119 143 K22-2 476 24 476 K22t-2 78 K23-2 157 255 78 412 K23t-2 362 503 382 1476 K24-2 685 229 685 K28-2 523 57 580 K29-2 557 557 K32 65 930 995 K33 387 387 TOPLAM 5569 31736 1633 773 263 1798 3343 57 2028 47.200 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 17

Tablo. B.6. Erzincan İli ndeki Alüvyal toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Birimi Genel Toplam K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A A1 9334 740 157 76 692 10999 A2 10180 109 10289 A3 469 722 209 282 1682 A4 2901 1078 3979 A4h 372 88 460 A4k 831 831 A5 447 487 328 1262 A5h 745 745 A5v 1409 1409 A7 101 282 438 821 A7h 276 276 A10 303 402 705 TOPLAM 101 24448 849 1951 4697 282 1130 33458 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Tablo. B.7. Erzincan İli ndeki Hidromorfik toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Genel Birimi K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A Toplam Hv 110 TOPLAM 110 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Tablo. B.8. Erzincan İli ndeki Kireçsiz Kahverengi Orman toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Birimi Arazi Kullanma ( Hektar) Genel Toplam K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A N12r-2 N15-2 N15-3 310 358 620 1268 N19-2 N19-3 2778 2608 5386 N20-4 2515 903 3418 N23-3 6883 6883 N23-4 329 329 N24-4 17 17 TOPLAM 310 5977 11014 17301 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Tablo. B.9. Erzincan İli ndeki Kırmızı Kahverengi toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Birimi Genel Toplam K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A F5-2 86 86 F9-2 52 52 F14-2 287 287 F18-2 165 165 F15-2 285 285 F15r3 207 207 F19r-2 1052 1052 F19-3 179 179 TOPLAM 1883 86 179 165 2313 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 18

Tablo. B.10. Erzincan İli ndeki Kahverengi Orman toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Birimi Genel Toplam K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A M1.1 413 413 M1t.1 136 136 M5-1 36 36 M6-2 384 384 M9-2 1252 114 1366 M10-2 4289 223 4512 M10t-2 33 33 M11-2 781 369 119 1269 M11-3 1604 71 2087 3762 M11t-3 634 634 M12t-3 294 790 115 1199 M12-3 72 72 M13-2 244 407 651 M14t-3 379 379 M14-2 1194 117 826 213 2350 M14t-2 1848 179 959 2986 M15-2 2558 566 3124 M15t-2 1101 1101 M15-3 6394 3195 871 10460 M15t-3 679 2353 868 3900 M18-2 549 1430 1033 3012 M18t-2 895 4044 90 5029 M19-3 1220 1220 M19t-3 2563 401 1696 4660 M20-3 882 195 476 1553 M20t-3 2823 517 3340 M20-4 741 741 M22t-3 1803 1803 M23-3 2084 5176 7260 M23t-3 4697 13141 5159 22997 M23-4 69 69 M23t-4 1932 914 2846 M24-3 296 296 M24-4 597 10149 1886 3627 16259 M24t-3 7343 3130 10473 M24t-4 10426 10426 M30 5239 305 5544 TOPLAM 28161 402 117 62026 28568 16472 135746 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 19

Tablo. B.11. Erzincan İli ndeki Kestane renkli toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Birimi K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A C11-2 122 C14-2 2657 597 C15-2 601 C18-2 1190 C14t-2 84 C15-2 918 96 C15-3 981 C18-3 1176 C19-3 18 C15t-3 221 C19t-3 132 4052 490 C20t-3 8795 54 C23t-3 1545 C20r-3 2021 C30 4243 C19t-4 1286 C20t-4 1202 C23-4 376 C24t-4 2472 TOPLAM 4134 30651 544 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Genel Toplam Tablo. B.12. Erzincan İli ndeki Rendzina toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Genel Birimi K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A Toplam R24-4 76 76 TOPLAM 76 76 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Tablo. B.13. Erzincan İli ndeki Bazaltik toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Genel Birimi K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A Toplam X11-2 91 88 179 X15-2 1238 778 2016 X18-2 106 106 X19t-3 452 452 X20-t3 5871 5871 TOPLAM 1238 91 7189 106 8624 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 20

Tablo. B.14. Erzincan İli ndeki kahverengi toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Birimi Genel Toplam K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A B1-1 1803 532 2014 4349 B2-1 2571 2571 B4-2 173 173 B5-1 551 1777 439 2767 B5-2 350 350 B5t-2 179 179 B6-1 484 484 B6-2 2012 206 2218 B6t-2 506 506 B7-2 120 120 B7t-2 570 207 777 B9-2 3923 3471 188 1275 8857 B9t-2 379 379 B10-2 17418 3068 216 945 495 46 22188 B10t-2 7096 575 3779 11450 B11-2 2219 657 108 1984 B11t-3 534 889 1423 B12-2 601 489 1090 B13-2 1275 216 355 1846 B13r-3 193 193 B14-2 29132 1388 3351 33871 B14t-2 4276 410 307 132 3612 8737 B14t-3 394 394 B15t-2 569 914 1483 B15-2 43 43 B15-3 10873 693 339 23304 35209 B15t-3 17407 145 35602 1718 406 55278 B15t-4 158 158 B16-3 4102 7 4109 B16t-3 198 5304 5502 B18-2 3046 1017 563 4626 B18t-2 1632 833 338 2803 B19-2 126 126 B19t-3 2662 883 873 68410 2035 3625 78488 B19-3 4171 322 25300 457 3075 33325 B19t-4 414 414 B20-3 2802 2802 B20-4 950 950 B20T-2 313 313 B20T-3 926 52961 53887 B20T-4 12095 12095 B23-3 279 5457 356 1865 7957 B23T-3 934 48450 3164 13576 66124 B23-4 441 441 B23T-4 25655 25655 B24-3 103 126 495 724 B24T-3 1879 1879 B24R-3 4090 4090 B24-4 154 12861 13015 B24T-4 112973 2045 115018 B29 226 226 B30 61 71979 7139 79179 TOPLAM 114267 15862 3341 2446 733 1429 534590 8333 32610 7 207 713825 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 21

Tablo.B.15. Erzincan İli ndeki kireçsiz kahverengi toprakların kullanma kabiliyeti sınıfları ve kullanım durumları Haritalama Arazi Kullanma ( Hektar) Genel Birimi K S SY B BS Ç M O F Y S, Ya, A Toplam U5-2 407 196 603 U6T-2 432 432 U9-2 913 U-T-2 1240 1240 U10-2 1800 1131 57 2988 U11-2 1097 1097 U12T-2 134 134 U13-2 294 294 U14-2 2775 401 4352 4761 329 12618 U14T-2 680 231 911 U14T-3 1182 1182 U15-2 210 210 U15-3 828 383 2614 510 4335 U15T-3 383 872 1255 U16-3 253 1209 1462 U16T-3 1795 1795 U18-2 111 784 7666 8561 U18T-2 1514 863 894 2517 5788 U19-3 594 1411 402 2407 U19T-3 671 12294 12965 U20-3 396 396 U20T-3 641 641 U22T-3 544 544 U23-3 809 809 U23T-3 4926 3399 8325 U23-4 257 257 U23T-4 11964 11964 U24T-4 363 363 U30 388 9830 10218 TOPLAM 12614 828 2486 982 57402 16123 4272 94707 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 22

Tablo.B.16. Büyük toprak gruplarının ilçelere göre dağılımı (hektar) Toprak İLÇELER grubu Merkez Çayırlı İliç Kemah Kemaliye Refahiye Tercan Üzümlü TOPLAM Alüvyal Toprak 14698 4882 679 1009 223 2896 4533 4538 33458 Hidromorfik Toprak 110 110 Kolüvyal Top. 24733 8221 886 1730 149 2419 5486 3576 47200 Kahverengi Orman 2082 68366 5661 15917 43239 481 135746 Toprak Kireçsiz Kahve. Orman 5779 11522 17301 Toprak Kestane Rengi 427 8766 2312 23824 35329 Toprak Kahverengi Toprak 102202 116800 71575 172552 80902 35511 90638 43645 713825 Kireçsiz kahve toprak 9651 2412 767 81877 94707 Kır. Kahve top 2313 2313 Redzinalar 76 76 Bazaltik Top. 8624 8624 Taşkın yatağı 943 1042 1528 957 194 1547 1283 7494 Kaya moloz 10722 3653 11976 41005 14021 906 376 4446 87105 Yoğun Yerleş 1816 769 812 630 615 925 911 402 6880 Su Yüzeyi 180 180 TOPLAM 157623 153894 166402 224311 111827 181801 135939 58551 1190348 Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 23

B.4. Su Kaynakları Erzincan İli nde su kaynakları; akarsular, yeraltı suları, baraj ve suni göller olmak üzere üç grupta toplanır. B.4.1. İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar Erzincan İli nin mevcut su kaynakları ve Erzincan a su temin eden sistemler şunlardır; 1. Erzincan (Göyne) Barajı 2. Tercan Barajı ve Hidroelektrik Santrali 3. Karakaya Mertekli Regülatörü 4. Yeraltı Suları ve Kaynak Sular (Ekşisu, Bögert Maden Suları gibi). Erzincan içme suyunu genellikle Fırat Nehri civarındaki kuyulardan belediyenin açmış olduğu sondajlar vasıtasıyla sağlamaktadır. B.4.2. Yeraltı Su Kaynakları 1-Bögert Maden Suyu : Çakırman köyü güneyinden çıkmaktadır. Debisi 4 lt/s dir. Erzincan belediyesince şişelemesi yapılmaktadır. Bir çeşmeye alınmış bu maden suyunun 22.08.1950 tarihinde yapılan analiz sonucuna göre oligometalik maden suları sınıfına girdiği belirlenmiştir. Asit reaksiyonunda olan su da 1.5 grama yakın CO2 mevcuttur. 2-Bögert Tatlı Su Kaynağı: Bögert Ekşisu bölgesinde kükürtlü suya karışmadan önce alüvyon konilerinin boşalımı olan grup kaynak bulunmaktadır. Bu tatlı suyun 30.09.1971 04.10.1971 tarihleri arasında ölçülen debisi 48 lt/s dir. Alüvyon konisi ile volkanik tüf kontağından çıkan bu kaynaklar diğer kükürtlü suyun birleşmesiyle sazlık ve bataklık sahaya dökülmektedir. 3-Beytahtı Kırkgözeler: Fırat nehrinin ovayı terk ettiği alanda Fırat nehrinin sağ sahilinde çıkmaktadır. 300 m. Uzunluktaki bir alandan çıkan bu kaynaklar grubunun 30.09.1971 4.10.1971 tarihleri arasındaki debisi 938 lt/s dir. Tamamen alüvyondan boşalan bu kaynaklar ovadaki yer altı suyunun boşalımını sağlamaktadır. Boşaldığı yerden Fırat nehrine karışan bu kaynaklardan herhangi bir yararlanma söz konusu olmayıp sadece çevresinde piknik yapılmaktadır. 4-Küçük Göl Kaynağı: Ova çıkışında Kemah karayolu ile demiryolu arasında küçük bir göl içinden çımaktadır. Kaynağın çıktığı yerde topoğrafik bir çukurluk meydana gelmiş çevresinde travertenler oluşmuştur. Kaynak basmalı bir şekilde tabandan boşaldığı için ince kum ve sitleri de beraberinde sürükleyerek bir çukurluk meydana getirmiştir. 30.09.1971 4.10.1971 tarihleri arasındaki debisi 47 lt/s dir. 24

5-Sol Sahil Kaynak Zonu: Yalınca Çatalören arasında 20 km uzunluğunda bu kaynak zonu oluşmuştur. Kaynak zonunun bulunduğu alan sazlık ve kamışlarla kaplanmış olup, drenajı sol sahil drenaj kanalıyla olmaktadır. Bu kaynak zonunun beslenimi ova güneyindeki alüvyon konilerinden olmaktadır. Sol sahil drenaj kanalının Fırat Nehri ile birleşmeden önceki debisi 30.09.1971 4.10.1971 tarihleri arasındaki debisi 6467 lt/s olup, bu miktarın içinde soıl sahil kaynak zonuna ilaveten büyük bir miktarda Çağlayn deresininde payı vardır. 6- Sağ Sahil Kaynak Zonu: Ova kuzeyinde Çermik değirmeninin bulunduğu alandan Yoğurtlu köyüne kadar uzanan ve yaklaşık 20 km uzunluğunda olan bu kaynak zonunu sağ sahildeki Norgah drenaj kanalı ile karasu drenaj kanalı drene etmektedir. Genellikle Akyazı (Norgah) kanalı olarak sağ sahil ana drenaj kanalı kaynak zonunu mansap şartlarının yeterince uygun olmaması sebebiyle drene edememektedir. Akyazı (norgah) kanalının Fırat Nehri ile birleştiği Beşsaray güneindeki noktadan önce yapılan 30.09.1971 4.10.1971 tarihleri arasındaki debisi 2412 lt/s dir. En büyük yeraltısuyu kaynağı, Çağlayan Beldesi nin (Cencige) 4 km güneydoğusundaki mesozoyik kireçtaşlarından çıkan Kalecik kaynaklarıdır. Bu kaynak mesozoyik kireçtaşı ile eosen filiş kontağında bulunan fay hattından çıkmaktadır. Kalecik kaynağından başka mesozoyik kireçtaşlarından çıkan diğer bir kaynak ova batısındaki Çerme köyü civarındaki Çerme kaynağıdır. 24 lt/sn lik debisiyle Çerme Köyünün içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamaktadır. İraduh Köyünün 2 km. güneybatısındaki Söğütlü göze kaynağı içme suyu olarak kullanılan bir başka kaynaktır. Debisi 13 lt/sn dir. Bögert madensuyunun 60 m. Güneyinde bir kuyudan çıkmakta olan Bögert kükürtlü suyu (Horhor maden suyu) hidrokarbonatlarca ve kükürtçe zengin olmasından dolayı deri hastalıklarına iyi gelmektedir. Debisi 280 lt/sn civarındadır. Ovanın güneyindeki Mollaköy Köyünden volkanik tüflerin yeraldığı tepenin kuzeyinden çıkmakta olan Mollaköy kaynağı 24 lt/sn lik debisiyle içme ve kullanma suyu olarak kullanılmaktadır. Erzincan Ovasında oldukça fazla sondaj kuyusu bulunmaktadır. DSİ tarafından, 1960-1971 yılları arasında; araştırma, içme, bedelli işletme ve rasat gayesiyle 58 yerde 62 adet sondaj kuyusu, 20-60 m. arasında 34 adet de drenaj sondaj kuyusu açılmıştır. Ayrıca Türkiye Şeker Fabrikası 70 in üzerinde sondaj kuyusu açmıştır. (1964-1971 yılları arasında). Bu kuyulardan 60 adetinin derinliği 32 m. ile 181 m. arasında; 38 adetinin derinliği 100-200 m. arasında değişmektedir. B.4.3. Akarsular Erzincan İli nin en önemli akarsuyu Karasu Nehri dir. Karasu nehri Fırat ın en önemli iki kolundan biridir.tercan ovalarında ırmağa kuzeybatıdan Keşiş dağlarından çıkan Çayırlık dere, ayrıca güneydoğudan Tuzla suyu katılır. Erzincan Ovasının genişlemiş olduğu kısımda iki ayrı kola ayrılarak kolları arasında yaklaşık 1600 hektarlık bir ada meydana getirdikten sonra birleşmektedir. Bu kısımda Karasu nehrine iki yandan Mercan, 25

Kom, Cimin, Pahnik, ve Sürperen dereleri ile Çardaklı deresi karışır. Kemaliye ilçesinde Kadıgölü suyu ile Miran suyu ile birleşen Karasu ilçenin güneydoğusunda Başpınar yakınlarında Elazığ il sınırlarına girer. Oldukça geniş bir yatak içinde akan Fırat nehri setlerle kontrol altına alınmıştır. Alüvyon konilerinin yeraltısuyu boşalımları Fırat ın sağ ve sol sahildeki drenaj kanallarıyla Fırat a bağlanmış bulunmaktadır. Fırat Nehrine her mevsim doğrudan katılan yan dereler, Cencige Deresi, Sürperen Çayı, Karasu ve Sarısu Dereleridir. Erzincan ovası girişinde 14.762 lt/sn olan debi ovanın çıkışında 30.321 lt/sn ye ulaşmaktadır. B.4.4. Göller ve Göletler Erzincan İl merkezinin 20 km. güneybatısında 25 hektar büyüklükte alanı kaplayan Erzincan (Göyne) Barajı sulama amaçlı kullanılmaktadır. Refahiye İlçesi nin 3 km. doğusundaki Kalkancı Köyü nde 2,2 hektar alanı kaplayan Kalkancı Göleti bulunmaktadır. Aynı ilçenin 30 km. Batısında Akarsu Köyü nde bulunan Akarsu Göletinin yüzölçümü 0,60 hektardır. Tercan İlçesinin 5 km. güneydoğusunda bulunan Tercan Baraj Göleti 100 hektar alana, aynı ilçenin 19 km. güneyindeki Göktaş Köyü nde bulunan Göktaş Göleti 1 hektar alana sahiptir. Çayırlı İlçesi nin 20 km. güneydoğusundaki Balıklı Köyü nde bulunan Çayırlı Göleti nin alanı ise 1 hektardır. Erzincan İlindeki göletlere ait teknik bilgiler Tablo.B.17 de verilmiştir. Tablo.B.17. Erzincan İli Göletlerine ait teknik veriler. Gölet Adı Kalkancı Dedek Göktaş Çayırlı Cennetpınar Yurtbaşı Ekmekli D.Su Ver. (m 3 ) - 260.000 5.500.000 4.000.000 4.950.000 - - Hane 90 60 115 800 200-80 Kret Uzunluğu (m) 397.50 176 320 440 300,5 120 106 Faydalı Hacim (m 3 ) 1.410.000 152.960 5.031.756 3.844.801 1.518.162 130.000 13.863 Havza Alanı (m 2 ) 1.413-5.887 5.518 4.950-0,850 Havza su verimi 1.956.703-420.000 613.602 656.568 - - (m 3 ) Der. Alanı (km 2 ) - - 27 15 39 - - Brüt Dep. Kap. (m 3 ) 1.510.730 185.960 5.685.624 4.380.000 1.739.520 130.000 17.450 Talvek kotu (m) 1662 1799,60 1558,30 1574,00 1680,50 1905 1396 D.Savak Kotu (m) 1666,70 1801,70 1563,00 1581,10 1685,90 - - Kret Kotu 1681,90 1808,00 1579,80 1600,40 1704,50 1910 1405 Drj. Sahası 2913 410 8666 6700 2390 - - Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2005 (yeni veriye ulaşılamamıştır) I. Otlukbeli Gölü: Otlukbeli İlçesi Komlar yöresinde Sazlar Deresine batıdan karışan isimsiz bir akarsu kolu üzerinde bulunmaktadır. Uzunluğu 150-160 m., genişliği 30-50 m. arasında değişen, yüzölçümü 0,65 hektar dolaylarında küçük bir göldür. Göl deniz yüzeyinden 1855 m. yüksekliktedir. Gölün azami derinliğinin 15-18 m. dolayında olduğu sanılmaktadır. Göl suları içine maden suları karışmakla birlikte dere tarafından beslendiği ve derenin bir ayağı olduğu için suyu tatlıdır. II. Aygır Gölü: Erzincan a bağlı Çayırlı İlçesi sınırları içerisindedir. Yüzey alanı 0,2 hektar, ortalama derinliği 10 m., deniz seviyesinden yüksekliği 1700 m. dir. Aygır Gölü bir krater gölü olup, gölde alabalık yetişmektedir. 26

III. Yedi Göller: Erzincan a bağlı Çayırlı İlçesi sınırları içerisindedir. Yüzey alanı 0,03 hektar, ortalama derinliği 5 m., deniz seviyesinden yüksekliği 1650 m. dir. Yedi göller gölü bir krater gölü olup, aynı zamanda turistik amaçla da kullanılmaktadır. IV. Acı Göl: Erzincan a bağlı İliç İlçesi Boyalı Köyü sınırları içerisindedir. Yüzey alanı 0,03 hektar, ortalama derinliği 15 m., deniz seviyesinden yüksekliği 1300 m. dir. Acıgöl bir krater gölü olup, suyu içilmez aynı zamanda turistik amaçla da kullanılmaktadır. V. Kadı Göl: : Erzincan a bağlı Kemaliye İlçesi sınırları içerisindedir. Yüzey alanı 0,06 hektar, ortalama derinliği 2 m., deniz seviyesinden yüksekliği 1000 m. dir. Kadı Gölü, aynı zamanda turistik amaçla da kullanılmaktadır. VI. Munzur Gölü: Erzincan la Tunceli sınırları boyunca uzanan Munzur Gölü nün; yüzey alanı 5 hektar, ortalama derinliği 20 m, deniz seviyesinden yüksekliği de 2700 m dir. Munzur Gölü bir krater gölü olup, içerisinde bilhassa alabalık barındırmakta ve aynı zamanda turistik amaçla da kullanılmaktadır. NOT : Erzincan İlinde bulunan Doğal Göl / Baraj Gölü / Gölet / Akarsu / Yer altı Suyu Tablo.B.18 de detaylı olarak incelenmiştir. 27

Tablo.B.18. Erzincan İlinde bulunan Doğal Göl/Baraj Gölü/Gölet/Akarsu/Yer altı Suyu Envanteri. SU KAYNAĞININ ADI İLÇESİ TÜRÜ ACI GÖL İliç Doğal Göl AKBAHAR KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-YALNIZBAĞ BELDESİ) Merkez-Yalnızbağ Beldesi Yeraltı Suyu AKSU KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-BAHÇELİKÖY BELDESİ) Merkez Yeraltı Suyu AKSU KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ÜZÜMLÜ) Üzümlü Yeraltı Suyu ALTUNKENT SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-ALTUNKENT BELDESİ) Tercan-Altunkent Yeraltı Suyu AYGIR GÖLÜ Çayırlı Doğal Göl BALLIGÖZE 1-2 KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-DEMİRKENT BELEDİYESİ) Merkez-Demirkent Yeraltı Suyu BALLIGÖZE KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ÇUKURKUYU BELDESİ) Merkez-Çukurkuyu Yeraltı Suyu BALLIGÖZE KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-KAVAKYOLU BELEDİYESİ) Merkez-Kavakyolu Belediyesi-Sakaltutan Mevkii Yeraltı Suyu BALLIGÖZE KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ULALAR BELDESİ) Merkez-Ulalar Belediyesi-Koçyatağı Köyü Yeraltı Suyu BARIŞ SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-YOĞURTLU BELDESİ) Merkez-Yoğurtlu Belediyesi Yeraltı Suyu BAŞGÖZELER KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-YAYLABAŞI BELDESİ) Merkez-Yaylabaşı Belediyesi Yeraltı Suyu BEYTAHTI SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-ERZİNCAN) Merkez Yeraltı Suyu BOZYAZI KUYU SUYU (İÇMESUYU-ÇUKURKUYU BELDESİ) Merkez-Çukurkuyu Yeraltı Suyu CENCİGE DERESİ Merkez Akarsu ÇAKMAKLI KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ÇADIRKAYA BELDESİ) Tercan-Çadırkaya Yeraltı Suyu ÇARDAKLI DERESİ Merkez Akarsu ÇAVUŞKOMU KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ÇADIRKAYA BELDESİ) Tercan-Çadırkaya Yeraltı Suyu ÇERMİK KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ALTINBAŞAK BELDESİ) Merkez-Altınbaşak Yeraltı Suyu ÇOKMAR SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-KEMALİYE) Kemaliye Yeraltı Suyu DEREYURT MH KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-YALNIZBAĞ BELDESİ) Merkez-Yalnızbağ Belediyesi Yeraltı Suyu ERİĞİN GÖZESİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-KARAKAYA BELEDİYESİ) Merkez-Karakaya Belediyesi-Çermik Mh. Yeraltı Suyu ERZİNCAN BARAJI Merkez Baraj ESKİ SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-YOĞURTLU BELDESİ) Merkez-Yoğurtlu Belediyesi Yeraltı Suyu ET-BALIK POMPASI (SONDAJ İÇMESUYU-ERZİNCAN) Merkez Yeraltı Suyu FIRAT NEHRİ (KARASU) (OVA ÇIKIŞI - KEMAH BOĞAZI EİEİ RASAT İST.) Kemah Akarsu FIRAT NEHRİ (KARASU) (OVA GİRİŞ - TANYERİ) Üzümlü Akarsu FIRAT POMPASI (SONDAJ İÇMESUYU-ERZİNCAN) Merkez Yeraltı Suyu FURKANLAR KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-DÖRTLER BELEDİYESİ) Merkez-Dörtler Beldesi-Sakaltutan Yeraltı Suyu GİRLEVİK HES 1 Merkez Akarsu GİRLEVİK II. HES VE MERCAN HES Merkez Akarsu 28

Tablo.B.18. Erzincan İlinde bulunan Doğal Göl/Baraj Gölü/Gölet/Akarsu/Yer altı Suyu Envanteri. (Devamı) GÖKDERE MEVKİİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-TERCAN) Tercan Yeraltı Suyu GÖYNE (ESESİ) DERESİ Merkez Akarsu HACERİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-İLİÇ) İliç Yeraltı Suyu ILGAR DERESİ Refahiye Akarsu KADI GÖL Kemaliye Doğal Göl KADIGÖLÜ SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-KEMALİYE) Kemaliye Yeraltı Suyu KARAÇAY KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ÇADIRKAYA BELDESİ) Tercan-Çadırkaya Yeraltı Suyu KARAGÜNEY KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-OTLUKBELİ) Otlukbeli Yeraltı Suyu KARAPINAR KÜLEKÇİ YURDU KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-GEÇİT BELEDİYESİ) Merkez-Geçit Belediyesi-Handeresi Mevkii Yeraltı Suyu KASEFE KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-DÖRTLER BELEDİYESİ) Merkez-Dörtler Beldesi-Kılıçkaya Köyü Yeraltı Suyu KAYADİBİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-OTLUKBELİ) Otlukbeli Yeraltı Suyu KILIÇKAYA KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-DÖRTLER BELEDİYESİ) Merkez-Dörtler Beldesi-Kılıçkaya Köyü Yeraltı Suyu KONSEY POMPASI (SONDAJ İÇMESUYU-ERZİNCAN) Merkez Yeraltı Suyu KORU DERESİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-REFAHİYE) Refahiye Yeraltı Suyu KÖROĞLU DERESİ Refahiye Akarsu KURTDERESİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-DÖRTLER BELEDİYESİ) Merkez-Dörtler Ortayurt Mh. Yeraltı Suyu KURUTİLEK KAPTAJ SUYU (İÇMESUYU-ERZİNCAN) Merkez Yeraltı Suyu KURUTİLEK SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-ERZİNCAN) Merkez Yeraltı Suyu KUYUSUYU SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-REFAHİYE) Refahiye Yeraltı Suyu MERCAN DERESİ Tercan Akarsu MERCAN DERESİ (GÜNBAĞI) Merkez Akarsu MERCAN KESON SUYU (İÇMESUYU-MERCAN BELEDİYESİ) Tercan-Mercan Beldesi Yeraltı Suyu MOLLAKÖY SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-MOLLAKÖY BELEDİYESİ) Merkez-Mollaköy-Cumhuriyet Mh. Yeraltı Suyu MUNZUR GÖLÜ Doğal Göl MURUTLAR KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-KARAKAYA BELEDİYESİ) Merkez-Karakaya Belediyesi-Çınarlı Mh. Yeraltı Suyu NÖRGAH (BEYTAHTI) DERESİ Merkez Akarsu OTLUKBELİ ÇAYI (SÖĞÜTLÜ) Otlukbeli Akarsu OTLUKBELİ GÖLÜ Otlukbeli Doğal Göl PALANBAĞI KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-İLİÇ) İliç Yeraltı Suyu PAŞAGÖZELERİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-AKYAZI BELDESİ) Merkez-Akyazı Beldesi Yeraltı Suyu REDENEK KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-KEMAH) Kemah Yeraltı Suyu SIRIKLI KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-REFAHİYE) Refahiye Yeraltı Suyu 29

Tablo.B.18. Erzincan İlinde bulunan Doğal Göl/Baraj Gölü/Gölet/Akarsu/Yer altı Suyu Envanteri. (Devamı) SOĞUKGÖZE SONDAJ SUYU (İÇMESUYU-ÇADIRKAYA BELDESİ) Tercan-Çadırkaya Yeraltı Suyu SOL SAHİL TAHLİYE KANALI Merkez Akarsu ŞEKERLİ KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ÇAYIRLI) Merkez Yeraltı Suyu ŞIHKÖY DERESİ Tercan Akarsu TEKEPINARI KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-BAYIRBAĞ BELDESİ) Merkez-Bayırbağ Beldesi Yeraltı Suyu TEPECİK KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-MOLLAKÖY BELDESİ) Merkez-Mollaköy Belediyesi-Tepecik Mh. Yeraltı Suyu TERCAN BARAJI Tercan Baraj YARBAŞI HANDI KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-ALTINBAŞAK BELDESİ) Merkez-Altınbaşak Yeraltı Suyu YAYLA DERE (ÇAMLIYAYLA) Kemah Akarsu YEDİ GÖLLER Çayırlı Doğal Göl YEDİGÖZLER KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-REFAHİYE) Refahiye Yeraltı Suyu YILANLI KAYNAK SUYU (İÇMESUYU-REFAHİYE) Refahiye Yeraltı Suyu Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 30

B.5. Mineral Kaynaklar Erzincan İli özellikle krom yatakları bakımından oldukça zengindir. İlin batısındaki Tercan, kuzeybatısındaki Refahiye, güneybatısındaki İliç ve güneyindeki Kemah İlçelerinde krom kaynakları bulunmaktadır. İliç ve Kemaliye İlçelerinde demir, İliç, Kemaliye ve Çayırlı İlçelerinde ise manganez kaynakları bulunmaktadır. B.5.1. Sanayi Madenleri Asbest: İliç İlçesi merkez Sarıkonak Köyü, Nergislik mevkii, Yakuplu Köyü Çadırdeliği ve Yeniçeşme mevkileri, Dostal mevkii, Sorgun Çeşmesi mevkii, Bağlıca mevkii, Sarıkonak Köyü ve Küçük Güney mevkii, Sarıkonak Köyü Hinara mevkilerinde 53.300 ton görünür, 5.300 ton muhtemel, 213.830 ton mümkün rezerv (Tenör=%1-40 Asbest lif uzunluğu 1-20 cm.). bulunmaktadır. Asbest rezervi bulunmaktadır (Tenör = %3-4) Kireçtaşı: İlimiz Kemah İleçsi, Kocaaraplar mevkinde şeker fabrikası tarafından işletilmekte olan 1500 m 2 yüzölçümlü bir alanda kireçtaşı ocağı işletilmektedir. Jips: Tercan İlçesi Ciknes mevkii, Başköy-Pulluk köy mevkii, Kurucay-Boyalık, Bozoğlak, Armutlu mevkilerinde 350.000 ton muhtemel jips rezervi mevcuttur (Tenör =%98 Ca CO 3.2H 2 O Perlit: Erzincan Merkez Mollaköy mevkiinde 71.500.000 ton perlit bulunmaktadır (Tenör= İyi). Tuz: Kemah İlçesi Kömür Tuzlası, Timisi Tuzlası; Refahiye İlçesi Akarsu mevkiindeki Tuzlukonağı Tuzlası; Tercan İlçesi Pekeriç Tuzlası 70 kg/dak. rezervinde tuz bulundurmaktadır (Tenör= %96.31-96.72 NaCl). Merkez Başköy; Tercan Ciknes, Kuruçay, Boyalık, Bozoğlak ve Armutlu yataklarında %98 CaCO 3.2H 2 O tenörlü 350.000 ton muhtemel rezerv bulunmaktadır. B.5.2. Metalik Madenler Demir Yatakları: İliç İlçesi Fındıklı, Hiğdar, ve Yakuplu mevkilerinde toplam 875.000 ton demir rezervi bulunmaktadır (Tenör= %51-64 Fe). Kemaliye İlçesi Kızılaya, Dönentaş, Taştepe mevkilerinde 24.000.000 ton (Tenör= %50-60 Fe), Çaltı-Kurudere, Çaltı-Sultanmurat, Akuşağı mevkii ve Gözaydın Köyünde 3.942.000 ton demir rezervi bulunmaktadır (Tenör= %55-61.82) Sultanmurat yatağının tamamı alınmıştır. Krom Yatakları: Tercan İlçesi Batı Ezan Mevki, Kılıç C-B Kafası, Sulu mevkii, Gökyokuş, Hazarluk, Kırmızıtaş, Coşan ve Sıçankale mevkilerinde 3.500.000 ton krom rezervi bulunmaktadır (Tenör= %10-54 Cr 2 O 3 ). Manganez Yatakları: Çayırlı İlçesi Otlukbeli yatağında 5.000 ton (Tenör= %15-55 Mn), İliç İlçesi Çöpler mevkii yatağındaki rezervin tamamına yakın kısmı alınmıştır. Bunun haricinde Kemaliye Dilli, Keklikpınarı ve Elekören sahasında 53.000 ton görünür + muhtemel rezerv (Tenör= %38-44) mevcuttur. 31

Bakır Yatakları: Tercan İlçesi Karacakışla ve Karakulak köyleri ile İliç ilçesi Çöpler ve Yakuplu köylerinde zuhur halinde malakit, kalkopirit, azurit ile birlikte bulunmaktadır. Barit: Ilıç ilçesi Kuruçay Bucağı Gümüştepe mevkiinde galenle birlikte bulunmaktadır. Manyezit: Çayırlı İlçesi Çatıksu, Gölcük mevkileri, 6.342.013 ton (Tenör= %45 MgO). Refahiye ilçesi Dere Yayla, Yukarı Yeni Köy, Melikşerif mevkilerinde 77.227 ton manyezit rezervi bulunmaktadır (Tenör= %45 MgO). Altın: İliç ilçesi çöpler, Sabırlı, Yakuplu, köyleri20-9000 ppb tenörlü, Kemaliye Kabataş köyünde 10-600 ppb tenörlü, maden yatakları araştırma safhasındadır. B.5.3. Enerji Madenleri Ayrıntılı bilgi B.1.3 bölümlerinde verilmiştir. B.5.4. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi olan Doğal Malzemeler Erzincan İli dahilinde 81 adet ruhsatlı taş ve kum-çakıl ocağı mevcuttur. Bunlara Tablo.T.1. İlimizde ÇED kapsamında değerlendirilen faaliyetler de yer verilmiştir. KAYNAKLAR 1. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, İllere Göre Türkiye Maden Envanteri, No:179, Ankara-1980. 2. DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2011 3. DAVİS, P.H., Flora Of Turkey And The East Aegan Islands, Edinburgh University, 1965-1988, England. 4. Erzincan Valiliği, Orman İşletme Müdürlüğü-Merkez İşletme Şefliği, 1998 Yılı Envanter Verileri, Erzincan. 5. Tarım Bakanlığı, Bahçe Kültürler Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Erzincan ın Mevcut Flora ve Faunası, 1998. 6. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Erzincan İli 2000-2010 Yılı Hava Tahmin Raporları, 2011. 7. Köyişleri Bakanlağı, TOPRAKSU Genel Müdürlüğü, Erzincan İli Toprak Kaynağı Envanter Raporu, 1975, Ankara. 8. Erzincan İl Yıllığı, Erzincan Valiliği 1990 9. Erzincan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 32

C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM ) C.1. İklim ve Hava Erzincan ili genel olarak karasal iklim özelliğine sahiptir. Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan, Elazığ ve Malatya dışındaki diğer tüm illerden daha ılıman bir iklimi vardır. Doğu Anadolu ve İç Anadolu iklimleri arasında bir geçiş niteliği taşıyan Erzincan iklimi Doğu Anadolu Bölgesi basınç kuşaklarına, ilin yüzey şekilleri ve yükseltilerine göre yer yer farklılıklar göstermektedir. Sıcaklık şartları itibariyle yıllık sıcaklık ortalaması 11,6 0 C, en soğuk ay olan Ocak ayı ortalaması -5,9 0 C, en sıcak ay olan Temmuz ayı ortalaması da 24,51 0 C, olduğu görülmektedir. Rasat kayıtlarında bugüne kadar karşılaşılan en yüksek sıcaklık değeri 30 Temmuz 2000-2010 da 40.6 0 C ve en düşük sıcaklık değeri 28 Aralık 2002 de -25,0 0 C olmuştur. 25 0 C ye eşit ve büyük sıcaklığa sahip olunan gün sayısı 128,8 olarak (Mart ile Ekim arası) yaşanmakta olup, ilimiz çevre illere göre daha uzun ve sıcak yaz mevsimi yaşamaktadır. Kış mevsiminde ise, doğudan gelen Sibirya kaynaklı hava kütlesinin tesirinde kaldığı zamanlarda, oldukça sert kış günleri yaşanmaktadır. -5 0 C ye eşit veya daha düşük sıcaklığa sahip olunan gün sayısı 49,6 olarak (Kasım ile Nisan) yaşanmaktadır. Don olayı genel olarak Kasım ayında başlayıp, Nisan ortalarına kadar sürmektedir. Erzincan ilinin ortalama kar yağışlı gün sayısı 27,5 toplam karla örtülü gün sayısı 34,9 dır. Kar yağışları da Ekim ayı sonlarında başlayıp, Nisan ayına kadar sürmektedir. Yağış itibariyle, yıllık 30,9 mm. lik yağış ortalamasına sahiptir. En yağışlı mevsim ilkbahar olup, alınan yağışın %40 ı bu mevsimde, %28 ü sonbahar ve %11 i de Yaz mevsiminde kaydedilmektedir. Kış yağışı oranı ise %21 dir. Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarının büyük bir kısmı oldukça kurak geçmektedir. Genel olarak en fazla yağış Kasım ayında, en az yağış da Haziran ayında kaydedilmektedir. Erzincan ili yıllık nem ortalaması (bağıl nem) %63,34 dür. C.1.1. Doğal Değişkenler C.1.1.1. Rüzgar Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama rüzgar hızı Tablo C.1 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi en hızlı rüzgar ve yönü Tablo C.2 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi esme sayıları toplamına göre hakim rüzgar yönü Tablo C.3 de verilmiştir. Tablo C.1. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 1.2 1.4 1.7 1.8 1.6 1.7 1.7 1.5 1.3 1.0 1.1 1.2 1.4 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.2. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En Hızlı Rüzgar ve Yönü (m/sn) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Yönler E SSW ESE NW NE S N W S E E WNW Ölçüm 16,9 12,6 15,4 17,4 20,0 18,8 17,2 16,8 16,8 12,9 13,5 15,0 16.10 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 33

Tablo C.3. Erzincan ili 2000-2010 dönemi esme sayıları toplamına göre hakim rüzgar yönü Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık ESE 1229 1345 1398 1208 972 611 679 718 670 907 967 1211 910 WSW 818 899 802 756 872 789 647 683 675 724 727 734 690 E 808 717 976 786 672 526 530 536 360 621 465 604 630 WNW 522 441 633 498 699 566 427 463 486 496 611 488 480 NW 431 373 585 645 686 716 590 538 476 395 432 424 494 SW 559 544 569 570 639 610 460 516 632 679 582 532 518 SSW 414 383 321 331 431 413 335 387 547 698 511 713 418 S 506 421 250 244 341 284 240 345 652 612 732 582 336 NNW 185 164 504 737 659 1044 1268 922 685 360 294 216 541 N 136 94 127 139 210 477 724 721 416 200 130 141 278 NNE 54 53 81 138 65 90 120 106 99 82 71 69 79 NE 80 41 62 154 97 136 194 221 125 83 79 66 103 ENE 176 132 235 138 193 199 389 362 255 195 129 123 198 SSE 535 530 366 347 416 379 497 498 619 770 682 694 458 SE 762 617 595 617 549 530 570 621 607 822 816 881 604 W 758 616 677 607 667 545 507 529 601 531 663 651 561 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 C.1.1.2. Basınç Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama yerel basınç Tablo C.4 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi en yüksek yerel basınç ve ayı Tablo C.5 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi en düşük yerel basınç ve ayı Tablo C.6 da verilmiştir. Tablo C.4. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Yerel Basınç (hpa) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Toplam Ölçüm 880,1 878,1 877,2 876,6 877,2 876,3 874,6 875,5 878,0 880,9 881,8 881,3 878,1 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.5. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En Yüksek Yerel Basınç ve Ayı* (hpa) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Toplam Ölçüm 893,1 892,4 889,4 886,6 886,2 883,2 881,0 881,3 885,6 890,2 891,8 893,0 887,8 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.6. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En Düşük Yerel Basınç ve Ayı* ( hpa ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Toplam Ölçüm 859,4 861,5 864,7 865,9 868,0 867,8 868,4 868,4 869,7 870,0 866,8 861,5 859,4 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 34

C.1.1.3. Nem Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama bağıl nem Tablo C.7.de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi en düşük bağıl nem Tablo C.8 da verilmiştir. Tablo C.7. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Bağıl Nem ( %) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 74,0 71,7 65,5 62,2 59,5 55,0 51,7 52,9 55,7 68,3 71,0 73,7 63,4 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.8. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En düşük bağıl Nem ( % ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 38 33 26 18 23 27 23 14 22 25 33 27 25.75 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 C.1.1.4. Sıcaklık Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama sıcaklık Tablo C.9 da, Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama yüksek sıcaklık Tablo C.10 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama düşük sıcaklık Tablo C.11 de Erzincan İli 2000-2010 dönemi en yüksek sıcaklık ve ayı Tablo C.12 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi en düşük sıcaklık ve ayı Tablo C.13 de verilmiştir. Tablo C.9. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Sıcaklık ( 0 C ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm -2,5 0,0 5,6 11,0 15,9 21,0 25,1 25,0 19,8 13,0 5,8 0,0 11,6 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.10. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi OrtalamaYüksek Sıcaklık ( 0 C ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 2,3 4,9 11,1 16,8 22,5 28,0 32,7 33,1 28,2 20,6 12,3 4,9 18,11 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.11. Erzincan İli 2000-20010 Dönemi Ortalama Düşük Sıcaklık ( 0 C ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm -6,5-4,0 0,8 5,6 9,3 13,5 16,9 17,1 12,1 7,3 1,0-3,7 5,78 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.12. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En Yüksek Sıcaklık ve Ayı* ( 0 C ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 13,0 16,0 25,2 30,0 31,2 35,0 40,6 40,2 36,6 30,2 20,4 19,0 24,51 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.13. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En Düşük Sıcaklık ve Ayı* ( 0 C ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm -20,0-22,2-12,6-8,2 0,8 6,2 11,0 10,1 2,9-3,0-11,0-25,0-5,9 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 35

C.1.1.5. Buharlaşma Erzincan İli 1999-2010 dönemi ortalama buhar basıncı Tablo C.14 da verilmiştir. Tablo C.14. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Buhar Basıncı ( hpa ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 4,0 4,6 6,0 8,1 10,6 13,6 16,3 16,5 12,6 10,1 6,6 4,8 9,4 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 C.1.1.6. Yağışlar C.1.1.6.1. Yağmur Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama yağış miktarı Tablo C.15 da, Erzincan İli 2000-2010 dönemi günlük en fazla yağış miktarı ve ayı Tablo C.16 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama yağışlı gün sayısı Tablo C.17 de verilmiştir. Tablo C.15. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Yağış Miktarı ( mm ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 27,6 29,9 49,7 56,6 41,4 25,7 7,7 7,2 16,5 40,5 43,6 24,4 30,9 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.16. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Günlük En fazla Yağış Miktarı ve Ayı ( mm ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 40,1 26,7 35,4 25,0 19,4 16,0 18,0 20,2 26,5 30,6 43,2 21,1 26,8 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.17. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Yağışın 10 mm olduğu Ortalama Yağışlı Gün Sayısı Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 0,5 0,6 1,0 1,2 0,6 0,5 0,1 0,1 0,4 1,2 1,4 0,4 0,66 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 C.1.1.6.2. Kar, Dolu, Sis ve Kırağı Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama kar yağışlı gün sayısı Tablo C.18 da, Erzincan İli 2000-2010 dönemi ortalama karla örtülü gün sayısı Tablo C.19 de, Erzincan İli 2000-2010 dönemi en yüksek kar örtüsü kalınlığı Tablo C.20 de, Tablo C.18. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Kar Yağışlı Gün Sayısı Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 6,9 6,4 4,6 0,8 0,3 1,0 4,3 2,1 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.19. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi Ortalama Karla Örtülü Gün Sayısı Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 14,5 9,7 2,8 0,1 0,3 0,5 4,5 2,7 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo C.20. Erzincan İli 2000-2010 Dönemi En Yüksek Kar Örtüsü Kalınlığı ( cm ) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 41 33 15 2 10 1 18 10 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 36

C.1.1.7. Seller Dört tarafı dağlarla çevrili olan il merkezinde aşırı yağışlı dönemlerde özellikle dağların bitki örtüsü açısından zayıf olmasından dolayı sel basmaları söz konusu olabilmektedir. DSİ nin taşkın koruma amacıyla yaptığı tesisler neticesinde 5500 hektar arazi ve 108 meskun mahal koruma altına alınmış olup bu konuda çalışmalar devam etmektedir. 2001-2006 yılları arasında yalnızca Tercan İlçemizde 1 defa 2005 yılında küçük çapta sel olmuştur. C.1.1.8. Kuraklık Erzincan ili en az yağışı ortalama 1,0 mm ile Ağustos aylarında almaktadır. Genel olarak yaz aylarının yılda toplam 115 gün sürdüğü ilimizde kuraklık fazla etkili olmamaktadır. Yeraltı sularının bolluğu ve Erzincan Ovasını sulayan Fırat nehri ve yan kollarının varlığı ayrıca il genelinde işletilmekte olan sondaj kuyuları kuraklık sorunun ortadan kaldırmaktadır. C.1.1.9. Mikroklima Erzincan il merkezinin dört tarafının yüksek dağlarla çevrili olması sebebi ile İlimizde kısmı olarak mikroklima özelliği hissedilmektedir. Bölgenin genel iklimsel özellikleri ilimizde daha yumuşak geçmekte ve meyve üretimine uygun özellikler oluşmaktadır. İl Merkezi haricinde Kemah, Kemaliye ve Üzümlü ilçelerimizde de mikroklima özelliği bulunmaktadır. Bu ilçelerde bölge genelinden farklı kültür bitkileri yetişmektedir. C.1.2. Yapay Etmenler C.1.2.1. Plansız Kentleşme İlimiz, yaşadığı büyük depremler ve acılar sonrasında, yaşanılan ölüm olaylarının en aza indirilebilmesi amacıyla planlı bir şehirleşmeye gitmiş ve alt yapısını da tamamlamıştır. İç göç olmaması göçten kaynaklı olumsuzlukların oluşmasını engellemiştir. C.1.2.2. Yeşil Alanların Azalması İmar planı bulunan belediyelerimizin imar palanlarında öngörülen yeşil alan miktarları ve kişi başına düşen yeşil alanlar Tablo.C.21 de verilmiştir. Tablo.C.21. Belediyeler imar planı yeşil alan miktarı. Belediye İmar planında öngörülen yeşil alan (m 2 ) Kişi başına oran (m 2 /kişi) Erzincan 2.860.000 31,7 İliç 49.000 7,9 KAYNAK: Belediye Başkanlıkları, 2011 C.1.2.3. Isınmada kullanılan Yakıtlar İlimiz sınırları içerisinde hava kirliliğinin önlenmesi çalışmaları kapsamında kükürt oranı yüksek kaçak ve kalitesiz kömürlerin satışının engellenmesi için Valilikçe kurulan bir denetim ekibiyle çalışmalar sürdürülmektedir. Kömür satışı yapan depolar sürekli denetlenmekte şüpheli görülen kömürlerden örnek alınarak analizleri yaptırılmakta İl 37

Mahalli Çevre Kurulunca belirlenen standartları taşımayan kömürlere el konulmakta ve kömür sahibi 2872 sayılı Çevre Kanunu gereğince para cezasıyla cezalandırılmaktadır. İl sınırları içerisinde bulunan kömür ocakları da bu kapsamda denetlenmiş ve standartlara uymayan kömürlerin şehir merkezine girişleri İl Emniyet Müdürlüğü, İl Jandarma Komutanlığı, Erzincan Belediyesi Zabıta Müdürlüğü koordinasyonuyla engellenmiştir. İl sınırları içerisinde satışı yapılan kömürlerin büyük çoğunluğunu ithal kömürler oluşturmaktadır. İl sınırları içerisinde fuel-oil satışı yapan işyerleri de aynı denetim ekibi tarafından sıkı bir denetimi tabii tutulmuş ve standartlara uymayan sıvı yakıtların kullanılması engellenmiştir. İlimizde 2010-2011 kış dönemine ait yakıt miktarları aşağıya çıkarılmıştır. YERLİ KÖMÜR (Ton) Sosyal BRİK (Kullanım Yeri) II. Yardım. BİYO- İTHAL ET I. GRUP GRUP Vakfı KÜTL KÖMÜR KÖM E İL/İLÇE ADI İl/İlçe İl/İlçe Köy Aracılığı (Ton) ÜR Kullanıla Kullanıl ve ile (Ton) (Ton) n an Beldeler Kullanılan (Ton) (Ton) (Ton) (Ton) Merkez --- 2.000 --- --- 35.000 --- --- Çayırlı --- --- --- --- --- --- İliç --- --- --- --- --- --- Kemah --- --- --- --- --- --- Kemaliye --- --- --- --- --- --- Otlukbeli --- --- --- --- --- --- Refahiye --- --- --- --- --- --- Tercan --- --- --- --- --- --- Üzümlü --- --- --- --- --- --- TOPLAM --- 2.000 --- 12.330 50.000 --- --- KAYNAK : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü (2011) C.1.2.4. Endüstriyel Emisyonlar İlimizde endüstriyel kuruluşlar yok denecek kadar azdır. Bu tesislerden en büyüğü olan Şeker Fabrikasının emisyon izin dosyası Çevre ve Orman Bakanlığınca incelenmektedir. İncelemelerde sorun olmaması halinde 2010 yılı içerisinde Çevre ve Orman Bakanlığınca Erzincan Şeker Fabrikasına henüz A Grubu Emisyon Belgesi verilmemiştir. Şeker Fabrikasının haricinde 2 işletmenin daha A Grubu Emisyon İzin Belgesi verilmiştir. A Grubu alan bu 2 işletme artık faaliyet göstermemektedir. Ayrıca, 31.12.2009 tarihi itibariyle 12 işletmeye de B Grubu Emisyon İzin Belgesi verilmiştir. 15.000 38

C.1.2.5. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar Motorlu taşıtlardan kaynaklanan egzoz gazı emisyonlarının çevreye olan etkilerinin en aza indirmek için il merkezinde 4 firmaya egzoz emisyon ölçüm yetki belgesi verilmiştir. Bu egzoz emisyon ölçüm yerlerinde yapılan ölçüm sonuçları standartlara uygun çıkan araçlar için Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan ruhsat ve Egzoz Emisyon Ölçüm Pulu verilmektedir. 2010 yılı içerisinde 15.632 adet aracın egzoz gazı emisyon ölçümleri yapılmıştır. 2011 yılı içerisinde ölçümler devam etmektedir. Emisyon ölçümü yapılan araçlardan sonuçları standartların üstünde çıkanların bakım için servislere sevkleri sağlanmıştır. Egzoz Gazları ve Egzoz Gazı Analizi Günlük hayatta önemli bir yeri olan taşıt araçları, özellikle benzinle çalışan içten yanmalı motorlar düşük verimle çalışır ve çevreye bol miktarda yanmamış petrol buharı ve, karbonmonoksit, yüksek yanma sıcaklığı nedeniyle azotoksitler ve benzinde vuruntuyu gidermek için konulan kurşunu yayarak hava kirliliğinde önemli bir pay oluştururlar. Egzoz gazı ortalama %0,1 NO, %0,3 H 2, %10 H 2 O, %0-1 O 2, %77,6-78,6 N 2 içermekte olup taşıtın yük durumuna göre bileşiminde önemli değişmeler olur. İçten yanmalı motorlarda egzoz gazını oluşturan zararlı ve zararsız maddeler şunlardır. Temel zararlı maddeler karbonmonoksit (CO), azot oksitleri (NO x ) ve hidrokarbonlardır (HC). Zehirli olmadığı halde ölçüme dahil edilen gazlar ise karbondioksit(co 2 ) ve oksijen (O 2 ) dir. Yüksek miktarda zararlı maddeler karışımın zengin olduğunu gösterir. Bu durumun çeşitli nedenleri vardır; - Püskürtme fonksiyonu zarar görmüş olabilir, - Aşırı yakıt basıncı karışım oranını değiştirebilir, - Hava filtresi kirlenmiş olabilir. C.2. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları Tablo.C.22 de adları sayılan kirletici maddelerin bazıları doğrudan doğruya kirletici kaynaktan atıldıkları şekilde hava içinde bulunurlar. Birincil kirlenmeyi oluşturan bu kirleticiler birincil kirleticiler olarak adlandırılırlar. Bu gazlar, atmosferde bulunan oksitleyici ozon maddesiyle ve fotokimyasal tepkimelerle daha ileri oksitlenme seviyelerine yükseltgenebilirler. Böylece oluşan ara maddeler atmosferdeki su buharı ile birlikte sülfürik asit, karbonik asit, nitrik asit gibi doğaya zarar veren ürünleri ve asit yağmurlarını oluştururlar. Bu oluşuma ikincil kirlenme denir. Hava kalitesi yönetimi bakımından kirleticiler konvansiyonel ve spesifik kirleticiler olmak üzere ikiye ayrılır. Konvansiyonel kirleticiler: -Partikül maddeler (PM) - Kükürt Oksitler (SOx) - Azot Oksitler (NOx) - Hidrokarbonlar (HC) 39

- Karbonmonoksit (CO) - Fotokimyasal oksidasyonlar Spesifik Kirleticiler: - Toz - Organik buhar ve gazlar - İnorganik gazlar - Kanser yapıcı maddeler C.2.1. Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman Kükürt oksitlerin çoğunluğu sabit kaynaklarda fosil yakıtların yanması sonucunda meydana gelirler. Fosil yakıtlar (petrol, kömür vd.) % 0.5 ila % 6 arasında kükürt içerirler. Petrol ve kömür gibi fosil yakıtların yanması sonucunda kükürt çoğunlukla SO 2 şeklinde atmosfere yayılır. Atmosferde kükürdün yoğunlaşma fazındaki şekli ise SO 4 2- dir. Kükürt dioksit yanıcı olmayan renksiz bir gazdır. Yarılanma hızı 24 saat olup atmosferde kalıcılık süresi 40 günü bulmaktadır. Atmosfere atılan kükürt oksit emisyon miktarının büyük çoğunluğunu insan etkinlikleri oluşturmaktadır (Tablo.C.22). SO 2 nin dönüşüm reaksiyonları katalitik ve fotokimyasal olarak iki şekilde meydana gelmektedir. Katalitik oksidasyonlar yüksek nem ve partikül konsantrasyonunda meydana gelen oksidasyonlardır (Bufalini, 1971). Temiz havada, homojen reaksiyonlar yoluyla SO 2 çok yavaş olarak SO 3 e oksitlenir. Eğer su varsa hızlı olarak sülfürik asite dönüşür. Kükürt dioksit atmosfere çıktıktan sonra bir dizi reaksiyona uğramaktadır (Akman, 2000). SO 2 + H 2 O H 2 SO 3 2SO 2 + O 2 2SO 3 SO 3 + H 2 O H 2 SO 4 SO 2 'nin katalitik oksitlenmesinde SO 2 'nin oksitlenme oranı enerji santrallerinin baca gazlarında temiz havaya göre 10 ila 100 kat daha fazla görülmüştür (Gartell et. al., 1963). Demir, magnezyum, kalsiyum ve sülfat iyonlarının varlığında SO 2 su damlaları içinde çözünür ve çabukça oksidize olarak sülfürik asite dönüşür. Bu reaksiyonda demir, magnezyum, kalsiyum ve sülfat iyonları katalizör görevindedir. SO 2 nin sağlık etkilerine karşı en hassas grup, çocuklar ile dışarıda aktif olan astımlı yetişkinlerdir. Birincil etkisi, hırıltılı solunum, göğüs sıkışması ve kesik nefes alma gibi belirtilere sebep olan, solunum yollarının daralmasıdır. SO 2 konsantrasyonu ve soluma hızı artarken rahatsızlık bulguları da artar. Etki altında kalma kesildiğinde, akciğer fonksiyonu bir saat içinde normal haline döner. Çok yüksek konsantrasyonlardaki SO 2 ; hırıltılı solunum, göğüs sıkışması, astımlı olmayan kişilerde kesik nefes alma gibi belirtilere sebep olabilir. SO 2 ve ince partiküllere uzun süreli etkileşim, solunum hastalıklarına, akciğerlerin savunma mekanizmasında değişikliklere ve mevcut kalp hastalıklarının kötüleşmesine sebep olabilir. Bu etkilere karşı en hassas grup, çocuklar, yaşlılar ve kronik akciğer hastalığı veya kalp hastalığı olan kişilerdir. 40

Tablo.C.22. Geçiş Dönemi Uzun Vadeli Ve Kısa Vadeli Sınır Değerleri Ve Uyarı Eşikleri Kirletici Ortalama süre Sınır değer Sınır değerin yıllık azalması Uyarı eşiği -KVS- 24 saatlik % 95 /yıl -insan sağlığının korunması için- Kış Sezonu Ortalaması (1 Ekim 31 Mart) -insan sağlığının korunması için- Hedef Sınır Değer (Yıllık aritmetik ortalama) SO 2 Saatlik 900 µg/m 3 İlk seviye: 500 400 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 250 µg/m 3 (sınır değerin %62,5 u) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır 250 µg/m³ Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 125 µg/m 3 (sınır değerin %50 si) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır 60 µg/m³ µg/m 3 İkinci seviye: 850 µg/m 3 Üçüncü seviye: 1.100 µg/m 3 Dördüncü seviye: 1.500 µg/m 3 (Verilen değerler 24 saatlik ortalamalardır.) Hedef Sınır Değer Kış Sezonu Ortalaması (1 Ekim 31 Mart) 120 µg/m³ -UVS- yıllık -insan sağlığının korunması için- 150 µg/m 3 NO 2 -UVS- yıllık -hassas hayvanların, bitkilerin ve nesnelerin korunması için- -KVS- 60 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 20 µg/m 3 (sınır değerin %33 ü) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır 300 µg/m 3 24 saatlik % 95 /yıl -insan sağlığının korunması için- -UVS- yıllık -insan sağlığının korunması için- 100 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 60 µg/m 3 (sınır değerin %60 ı) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır 41

Kirletici Ortalama süre Sınır Değer Sınır değerin yıllık azalması Uyarı eşiği PM10 1 -KVS- 24 saatlik % 95/yıl 300 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 100 µg/m 3 (sınır değerin %33 ü) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır İlk seviye: 260 µg/m 3 İkinci seviye: 400 µg/m 3 -insan sağlığının korunması için- Kış Sezonu Ortalaması (1 Ekim 31 Mart) -insan sağlığının korunması için- -UVS- yıllık -insan sağlığının korunması için- 200 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 90 µg/m 3 (sınır değerin %45 i) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır 150 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 60 µg/m 3 (sınır değerin %40 ı) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır Üçüncü seviye: 520 µg/m 3 Dördüncü seviye: 650 µg/m 3 (Verilen değerler 24 saatlik ortalamalardır.) Kurşun -UVS- yıllık -insan sağlığının korunması için- 2 µg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 1 µg/m 3 (sınır değerin %50 si) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır CO 24 saatlik % 95/yıl -insan sağlığının korunması için- 30 mg/m 3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 10 mg/m 3 (sınır değerin %33 ü) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır yıllık 10 mg/m 3 -insan sağlığının korunması için- 1[1][1] PM10, asılı partikül madde siyah duman olarak da ölçülebilir. Siyah duman değerlendirmesi ve gravimetrik birimlere çevrimi için, hava kirliliğini ölçme metotları ve anket teknikleri üzerine çalışan OECD grubunun standartlaştırdığı metot (1964), referans metot olarak alınır. Kaynak: Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği, EK-1-A, 06.06.2008 RG (Değişik 05.05.2009 RG) 42

Tablo.C.23. Erzincan İli PM ve SO 2 ölçüm sonuçları (2008-2010) Hedef Sınır YILLAR AYLAR SO 2 PM10 Değer 2008 2009 2010 KVS SO 2 KVS PM Ocak 42 141 150 400 300 Şubat 40 162 150 400 300 Mart 17 149 150 400 300 Nisan 8 99 150 400 300 Mayıs 3 46 150 400 300 Haziran 2 44 150 400 300 Temmuz 2 51 150 400 300 Ağustos 2 81 150 400 300 Eylül 5 84 150 400 300 Ekim 3 84 150 400 300 Kasım 27 99 150 400 300 Aralık 25 114 150 400 300 Ocak 38 97 150 400 300 Şubat 21 82 150 400 300 Mart ---- 85 150 400 300 Nisan ---- 51 150 400 300 Mayıs ---- 57 150 400 300 Haziran ---- 58 150 400 300 Temmuz ---- 54 150 400 300 Ağustos ---- 53 150 400 300 Eylül ---- 51 150 400 300 Ekim 12 113 150 400 300 Kasım 14 ---- 150 400 300 Aralık 44 53 150 400 300 Ocak 43 58 150 400 300 Şubat 49 49 150 400 300 Mart 41 43 150 400 300 Nisan 30 27 150 400 300 Mayıs 15 27 150 400 300 Haziran 9 48 150 400 300 Temmuz 8 30 150 400 300 Ağustos 4 50 150 400 300 Eylül 5 60 150 400 300 Ekim 13 54 150 400 300 Kasım 26 143 150 400 300 Aralık 12 112 150 400 300 Kaynak: Erzincan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 43

Tablo.C.24. Hava Kalitesi İndeksi (HKİ): Partiküler Madde (PM 10 ) İNDEKS SAĞLIK SEVİYESİ 0-50 İyi Yok 51-100* Orta Yok 101-150 Hassas gruplar için sağlıksız UYARILAR Astım gibi solunum hastalığı olan kişiler, dış ortamdaki efor sarfını sınırlandırmalıdır. 151-200 Sağlıksız Astım gibi solunum hastalığı olan kişiler, dışarıda efor sarfetmemeli; Bunun dışında herkes, özellikle yaşlı ve çocuklar dış ortamda uzun süreli efor sarfını sınırlandırmalıdır. 201-300 Çok Sağlıksız Astım gibi solunum hastalığı olan kişiler, dış ortamda herhangi bir aktivitede bulunmamalı ; bunun dışında herkes, özellikle yaşlı ve çocuklar dış ortamdaki efor sarfını sınırlandırmalıdır. 301-500 Tehlikeli Hiç kimse dış ortamda herhangi bir efor sarf sarfetmemeli; astım gibi solunum rahatsızlığı olan kişiler iç ortamda kalmalıdır. *PM 10 için HKİ nin 100 olması, 150 µg/m 3 PM 10 seviyesine karşılık gelir. (Ortalama 24 saat) C.2.3. Karbonmonoksit Emisyonları Karbon monoksit, kokusuz ve renksiz bir gazdır. Yakıtların yapısındaki karbonun tam yanmaması sonucu oluşur. Yangınlar gibi doğal kaynaklar ve endüstriyel proseslerdeki yakıtların yanması gibi diğer kaynakları da bulunmaktadır. CO konsantrasyonları, tipik olarak, soğuk mevsimde en yüksek değere ulaşır. Zira düşük sıcaklıklar eksik yanmaya neden olur ve kirleticilerin yer seviyesinde çökmesine sebep olur. Tablo.C.25. Hava Kalitesi İndeksi (HKİ): Karbon Monoksit (CO) İNDEKS SAĞLIK UYARILAR SEVİYESİ 0-50 İyi Yok 51-100* Orta Yok 101-150 Hassas gruplar için sağlıksız Angina gibi kalp hastalığı olan kişiler, dış ortamda yoğun efor sarfını sınırlandırmalı ve yoğun trafik gibi CO kaynaklarına maruz kalmamalıdır. 151-200 Sağlıksız Angina gibi kalp hastalığı olan kişiler, dış ortamda orta düzeyde efor sarfını sınırlandırmalı ve yoğun trafik gibi CO kaynaklarına maruz kalmamalıdır. 201-300 Çok Sağlıksız Angina gibi kalp hastalığı olan kişiler, dış ortamda efor sarfetmemeli ve yoğun trafik gibi CO kaynaklarına maruz kalmamalıdır. 301-500 Tehlikeli Angina gibi kalp hastalığı olan kişiler, dış ortamda efor sarfetmemeli ve yoğun trafik gibi CO kaynaklarına maruz kalmamalıdır. Bunun dışında herkes dış ortamda ağır efor sarfını sınırlandırmalıdır. *CO için HKİ nin 100 olması, 9400 µg/m 3 (9 ppm) CO seviyesine karşılık gelir. (ortalama 8 saat) İlimizde karbonmonoksit ölçümüne ilişkin verilere ulaşılamamıştır. 44

C.2.4. Azot Oksit (NOx) Emisyonları Azotun gaz halindeki oksitleri iki şekildedir; kararlı oksitler ve kararsız oksitler. Diazot monoksit (N 2 O), azot monoksit (NO), azot dioksit (NO 2 ), diazot trioksit (N 2 O 3 ) ve diazot pentaoksit (N 2 O 5 )azotun gaz halindeki oksitleridir. NO 2, kırmızımsı kahverengi renklidir. Azot monoksit (NO) atmosferde oksijen ile birleştiğinde yüksek oranda reaktif gaz formunda NO 2 oluşur. Bir kere oluştuktan sonra NO 2, VOC gibi diğer kirleticilerle reaksiyona girer. Bu reaksiyonlar sonucunda, yer seviyesinde ozon oluşmasına neden olur. Ana kaynaklar, motorlu taşıt araçları ve termik santrallerdir. İlimizde nitrojen oksitlerin ölçümüne ilişkin verilere ulaşılamamıştır. C.2.5. Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları Gaz halindeki hidrokarbonların doğrudan etkileri yerine atmosferdeki fotokimyasal reaksiyon ürünleri büyük önem taşır. Doğrudan etkisi bilinen tek organik gaz kirletici etilendir. Etilenin bitki büyümesini durdurduğu belirlenmiştir. Daha büyük moleküller halinde bulunan ve katran, zift gibi sıvı katı fazlarda olan (yanmamış) hidrokarbonlar ise kanser yapıcı oldukları kuşkusuyla üzerinde çok sayıda araştırma yapılan kirleticilerdir. Petrol veya kömür kaynaklı kirleticiler olan polinükleeraromatik hidrokarbonlar ise çok az miktarlarda havada bulunsalar bile, şiddetli kanserojen olmaları nedeni ile üzerlerinde dikkatle durmaları gerekir. Kurşun; %20 hava, %80 oranında ise su ve gıda yoluyla vücuda girebilir. Havadan gelen kurşunun başlıc kaynakları motorlu taşıtlarda kullanılan kurşunlu benzin, katı atıkların yakılması ve batarya,akü imalathaneleri gibi üretim tesisleridir. Kurşun solunum sistemine girdikten sonra bir kısmı doğrudan kana karışır bir kısmı da akciğerlerdeki mekanizmaları vasıtasıyla sindirim sistemine girer. Beyin, böbrek gibi çeşitli organlarda birikerek sinir sistemi ve böbrek fonksiyonunu olumsuz yönde etkiler ve hemoglobin sentezini engeller. Özellikle çocuklarda kurşuna karşı hassasiyet daha fazladır. İlimizde hidrokarbon ve kurşun emisyonları ile ilgili ölçümler yapılmamaktadır. C.3. Atmosferik Kirlilik C.3.1. Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri Üç tane oksijen atomundan oluşan ozon molekülü (O 3 ) atmosferin ince bir bölgesidir. Ozonun havadaki oranı on milyonda üçtür. Ozon tabakasının tümü yer yüzeyine taşınabilseydi ancak 3 milimetrelik bir tabaka oluşurdu. Yaklaşık 8 kilometre olan ozon bölgesinin incelmesi ya da buradaki yoğunluğun azalması halk arasında "ozon deliği" olarak anılır. Bilimsel açıdan bu olaya verilen isim ise "ozon tüketim bölgesi"dir. Ozon tüketim bölgesinin artması, "deliğin" büyümesi olarak algılanır. Tabanı 10x5 açı derecesi olan atmosfer sütunu içindeki ozon miktarı Dobson birimi (DU) ile ölçülür. Tipik olarak ekvator yöresinde ozon miktarı 260 DU'dur. Stratosferde ozon barındıran tabaka, ekvator bölgesinde daha yoğun iken kutuplara gidildikçe incelir. Bu yüzden ozon tüketimi arttığında bunun etkisi öncelikle kutup bölgelerinde hissedilir ve buna bağlı olarak ozon değişimlerini gözleyen yeryüzü araştırma istasyonları bu bölgelerde kurulmuştur. 45

Güneşten yayınlanan yüksek enerjili morötesi ışınım iki atomlu oksijen molekülünü (O2) parçalayarak atomların serbest kalmasını sağlar. Böylece zararlı morötesi ışınım yeryüzüne ulaşamadan yok edilir: Serbest kalan oksijen atomları diğer O 2 molekül1eri ile birleşerek ozonu (O 3 ) üretir. Ardından ozon morötesi ışınımın tamamını soğurarak oksijeni molekülüne ve oksijen atomuna ayrışır. Serbest kalan atom başka bir ozon molekülü ile çarpışarak iki adet O 2 molekülü oluşturabilir. Çevrim baştan tekrar devam ederek, yeni ozonların üretilmesine ve onun da zararlı morötesi ışınımın tutulmasına neden olur. Ancak, stratosferde klor (Cl) gazı artarsa, çok miktardaki ozon molekülü parçalanarak, morötesi ışınımı engelleyebilme görevini yerine getiremeyecektir. Bu katmanda bulunan klorun yüzde 15-25'i doğal kaynaklı iken yüzde 75-85'i insan aktivitelerinden üretilmektedir. Doğal kaynaklı ozon tüketici maddelerin çok az miktarı volkanik patlamalarla sağlanır. Üst atmosferde oluşan kuvvetli rüzgarlar ozonun parçalanmasına katkıda bulunmaktadır. Özellikle güney yarı kürede ilkbaharın başlaması ile birlikte oluşan oldukça şiddetli hortumları, ozon bölgesinin biçimini ve niteliğini geniş ölçüde etkileyerek, ozonun kimyasal yıkımına neden olmaktadır.bu nedenle her yıl Eylül- Kasım ayları arasında ozon miktarının azalması ya da tüketim bölgesinin (ozon deliğinin) büyümesi beklenen durumdur. Boyuttaki değişimin zamanla nasıl olacağını tahmin edebilen araştırmacılar 2000 yılından sürpriz ile karşılaştılar. Büyüme beklenenden önce başlamıştı, bu de delik boyutunun bu ana kadar gözlenenlerin en fazlası olacağını işaret ediyordu. Tüketim alanının maksimum boyutu 3 Ekim 2000'de 28.3 milyon kilometrekare (Türkiye yüzölçümünün 36 katı) olarak ölçüldü. İnsan Kaynaklı Yıkım Evlerde ve sanayilerde kullanılan kloroflorokarbon gibi insan yapısı kimyasal bileşiklerle salınan klor, ozon tabakası tüketimini hızlandırmaktadır. CFC'lerin yaygın olarak kullanıldığı endüstri ürünlerinin başında; (i) temizleyici, yapıştırıcı ve boyalar, (ii) soğutucular ve (iii) Aerosoller (sprey) gelmektedir. Atmosferdeki ozon miktarının tehlikeli değerlere ulaşması, 1970'lerin başından itibaren bir grup bilim adamının uğraşısı olmaktan çıkıp, tüm dünyanın ilgisi haline geldi. 1987 yılında incelmenin en büyük değere ulaşmasına neden olduğu etkilerin kaldırılması ya da en aza inmesi için önlemler almayı gerektirdi. Ozon tüketici maddelerin ve kullanımını düşürmek için, birçok ülke (Türkiye de dahil) Bağlayıcı Montreal Protokolü nü imzaladılar. Bununla birlikte, yüzeyde üretilen klorun şiddetli rüzgarlarla üst atmosfere taşınması 2-5 yıl süreceğinden, Montreal Protokolüne tam uyulması halinde bile, atmosferdeki klor seviyesi varlığını koruyacak ve 21. yüzyıl başlarında en yüksek değerine ulaşacaktır. Ayrıca, endüstride HCF kullanımının CFC'lere göre daha pahalı olduğunu da göz önünde tutmak gerekir. Dünya Meteoroloji Teşkilatı'nın (WMO) tahminlerine göre her şey önerildiği gibi giderse, ozon bölgesinde fark edilebilir bir kapanma yıllar sürecek ve normal duruma ancak 2050'de ulaşılacaktır. 46

Morötesi Işınımın Zararları 1990'lı yılların başında bilinçsizce kimyasal madde kullanımı nedeniyle, Kuzey Kutbunda ozon tabakasında aşırı incelme ile karşılaşıldı. Zararın hafife alınması; 2000 yılında Güney Kutbu'nda da aynı problemi karşımıza çıkardı. Ozon bölgesindeki tahribat yeryüzünde ısının artmasına stratosferin de soğumasına ve "sera etkisinin" yaşanmasına yol açmaktadır. Zararlı mor ötesi için filtre görevi gören ozonun azalması, tüm canlıların sağlığını tehdit etmektedir. Cilt kanseri, deride erken yaşlanma, katarakt gibi göz hasarlarının artması yanında bağışıklık sisteminin bozulması yada yok olması beklenen tehlikeler arasında bulunmakta. Biz zarardan korunabilmek için kısa süreli geçici tedbirler alsak bile, besin zincirinin ilk halkalarım oluşturan canlı1arın böyle bir şansı hiçbir zaman olamayacak. C.3.2. Asit Yağmurlarının Etkileri Tüm yağmurlar hafif asidiktir. Fakat ph ı 5,6 nın altındaki yağmurlar asit yağmuru olarak kabul edilir. Asit yağmurları, çevresel ve ekonomik yönden değeri büyük olan ormanlarda sinsi ve yavaş yavaş yoğunlaşan tahrip edici etkiler yaratmakta, yapı malzemelerini de aşındırarak, taş heykel ve anıtlara dahi zarar verebilmektedir. Asit yağmurlarının göl ve akarsulardaki etkisi, su yosunlarından, kabuklu hayvanlara ve balıklara kadar bütün canlılar üzerinde görülmektedir. Sularda ve ormanlarda meydana gelen bu olumsuz etkiler, çeşitli yollarla insanlara ulaşmakta ve insan sağlığını da tehdit etmektedir. Sözü edilen zararlar geniş uluslar arası kaygılar yaratacak düzeylere ulaşmıştır. Zira geçen 10 yıl içinde bir ülkedeki emisyonun, rüzgarın etkisiyle başka bir ülkede ciddi çevresel sorunlar yarattığı çok açık bir şekilde görülmüştür. Ormanların, akarsuların ve göllerin asit yağış etkisinden kurtarılması yolundaki çalışmalardan en önemlisi, asit yağışa neden olan emisyonların azaltılmasıdır. Gerçekten, bugün çok miktarda gaz veren sanayi kuruluşları desülfirizasyon üniteleri ile donatılmaktadır. Yakıtların kükürdünün azaltılması, taşıtların egzozlarına filtre takılması, otomobillere hız sınırlaması getirilmesi de gaz emisyonlarının azaltılması için başvurulan önlemlerdir. Asit yağışı açısından Türkiye nin durumu ilgi çekici bir tablo sergilemektedir. Ülkemizde asit yağışa neden olan emisyonlar çoğalmaktadır. Özellikle kalorifik değeri düşük, buna karşılık kükürt oranı yüksek linyitlerin termik santrallerde, binalarda yakılmasıyla büyük miktarda SO 2 havaya karışmaktadır. Her yıl giderek artan motorlu araç sayısına paralel olarak da NOx oluşumu büyümektedir. İlimizde asit yağmurlarının zararlı etkileri konusunda herhangi bir çalışma yapılmamıştır. 47

C.4. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri C.4.1. Doğal Çevreye Etkisi Hava kirliliğinin çevre üzerindeki etkileri, global, bölgesel ve mahalli ölçekte meydana gelmektedir. Global ölçekte, karbondioksit artışının yol açtığı sera etkisi, ozon tabakasının incelmesi, gibi etkilerin atmosfer ve yeryüzünde önemli ölçüde klimatolojik değişmelere yol açtığı bilinmektedir. Bölgesel ölçekte, asit yağmurları ormanların tahribatına ve göllerin asitleşmesi neticesinde ekolojik dengenin bozulmasına yol açmaktadır. Mahalli ölçekte ise SO2, partikül, CO, Ozon, NOx gibi hava kirleticileri; insan sağlığı, bitkiler, yapı ve malzemeler üzerinde olumsuz etkiler meydana getirmektedir. Hava, su ve toprak ortamlarında hava kirleticilerinin etkisi genelde global ölçekte karbon devri, bölgesel ölçekte kükürt devri ve lokal ölçekte flüorür devri ile açıklanabilir. Karbon Devri Biyomas, kömür, petrol ve doğal gazların ısı ve elektrik üretimi maksadıyla yakılması neticesinde karbon; CO 2, ve karbonat şeklinde atmosfere verilir. CO 2, nin uzaklaştırma reaksiyonları yavaş olduğundan, atmosferdeki konsantrasyonu sanayi devriminden itibaren artmıştır. Doğal devri içinde CO 2, atmosfere bitkisel ayrışma ve metan gazının atmosferik oksidasyonu sonucunda girer, fotosentez ve su kütlelerinde çözünme neticesinde uzaklaştırılır. Bu doğal kaynak ve sinkler atmosferdeki CO2 konsantrasyonunun binlerce yıldan beri 200-250 ppm arasında olmasını sağlamıştır. Buna mukabil son 200 yıl zarfında, fosil yakıtların yakılması neticesinde, atmosferik CO 2 konsantrasyonunda tedrici bir artış meydana gelmiş ve asrımızın son on yılında yaklaşık 335 ppm mertebesine ulaşmıştır. Yapılan çalışmalar önümüzdeki 50 yıl içerisinde bu değerin 400-600 ppm olacağını göstermektedir. Kükürt Devri Fosil yakıtların yakılması ve ergitme işlemleri neticesinde ortaya çıkan kükürt içeren bileşiklerin emisyonu bölgesel ölçekte önemli ölçüde artmış ve olumsuz etkiler göstermiştir. SO 2 uzun menzilli taşınım sırasında, sülfata dönüşerek yağış ve çökelme neticesinde, çıktığı kaynaktan çok uzak mesafelerde yeryüzüne iner. Sülfat birikimi neticesinde göl sularında ph düşüşleri ve bazı topraklarda kimyasal değişimler oluşur. Florür Devri Florürün atmosferden gıda zincirine girişi lokal ölçekte bir hava-su-toprak ilişkisini göstermektedir. Florürün başlıca endüstriyel kaynakları fosfatlı gübreler, alüminyum ve cam fabrikalarıdır.bu kaynaklardan atmosfere atılan flor, bitkiler üzerinde birikerek buradan hayvanlara ve gıda zinciri yoluyla insanlara geçer. Yüksek dozda flor, diş etlerinin çürümesine ve kemiklerde tahribata yol açar. 48

C.4.1.1. Su Üzerindeki Etkileri Hava kirliliğinin yol açtığı en büyük etki asit yağmurlarıdır. Asit yağmurlarının yüzey sularına temel etkisi i) Temel katyon (Ca +2, Mg +2, Na +, K + ) ii) Sülfat iii) Ağır metal (Al+3, Mn+2, Fe+3, Zn+2) konsantrasyonlarında artışlar ve iv) ph değerinde düşme şeklinde ortaya çıkar. Asitleşmenin su ortamında yaşayan canlılar üzerindeki etkileriyse şöyledir. Bakteri ve Mantarlar Toprakların asitleşmesinin heteretrof bakteri miktarını ve toprak solunumunu azalttığı belirtilmektedir. Araştırmalar, organik maddenin mikrobiyal ayrışımının, asidik göllerde ph düzeylerini önemli ölçüde düşürdüğünü göstermiştir. Asitleşmeden etkilenen önemli 3 temel olay vardır. a) Sülfür döngüsü b) Azot döngüsü c) Ayrışma işlemi Fitoplanktonlar Asitleşme, göl ve nehirlerdeki plaktonik ve bentik alg topluluklarını etkiler, göllerde ph düştükçe fitoplakton türlerinin kompozisyonu da değişir; Chyrsophyta (altın rengi su yosunları), Cyanophyta (mavi-yeşil su yosunları) ve Cholorophyta lar (yeşil su yosunları) azalır; ph yaklaşık 4.0 iken Pyrrhophyta lar (ateş rengi su yosunları) dominant hale gelir (Palotsü, 1995). Zooplanktonlar Zooplankton türlerinin varlığı, miktarı ve mevsimsel durumları farklı zooplankton topluluklarındaki değişiklikler, göllerin asidifikasyonu ile ilişki içerisindedir. Bu değişikliklerin ana nedeni, zooplanktonların düşük ph ya karşı toleranslarının farklı olmasıdır. Asidifikasyon, göllerin ışık rejimini ve potansiyel toksikantları içeren kimyevi maddelerin konsantrasyonunu da etkileyerek preditör zooplanktonlarla olan ilişkisinden kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Bentik Organizmalar Crustaceae ların dağılımının ph ile ilişkili olduğu çok uzun zamandan beri bilinmektedir. Crustaceae lardan Gammarus lacustris ve Lepidurus arcticus Norveç göllerinde oldukça yaygın olup, balıkların da besinini oluşturan önemli organizmalardır. Bu organizmaların ph değeri 6 dan düşük olan sularda bulunmadıkları, ph ı 6.0-6.4 olan sularda yaygın olarak bulundukları belirtilmiştir. 5.0 veya daha düşük ph değerlerine maruz bırakılan Gammarus lacustris lerde %80-100 oranında ölüm, Lepidurus arcticu larda kabuk değiştirmesinde duraklama tespit edilmiştir. Mollucs lar da asidifikasyona karşı önemli ölçüde duyarlıdır. Bu durum kabuk gelişimi için yüksek oranda CaCO3 e ihtiyaç duymalarından ileri gelmektedir. 49

Balıklar Asidik karakterdeki yağmurların balıklar üzerindeki etkileri; ölüm, büyüme oranı ve üremede azalma, ağır metallerin artan oranda alımı gibi ana başlıklar halinde özetlenebilir. C.4.1.2. Toprak Üzerine Etkileri Asit yağmurları bitki örtüsünün yok olmasına ve dolayısıyla toprak erozyonuna neden olur. Bunun en güzel örneği Murgul bakır işletmelerinden kaynaklı hava kirliliğinin Murgul vadisine verdiği zarardır. Ormanlık bir alan olan bu vadi birkaç yıl içinde çöl görünümü almış ve bölgede hızlı bir toprak erozyonu başlamıştır. Yatağan termik santrali de hakim rüzgar istikametindeki kızılçam ormanlarını kurutmaktadır (Palatsü, 1995). C.4.1.3. Flora ve Fauna Üzerinde Etkileri Hava kirliliği bitkileri doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki şekilde etkiler. Doğrudan etki, bitki yaprağının yüzeyinde bulunan stomata deliklerinden girmeleri sonucu ortaya çıkar. Dolaylı etkileri ise toprak ve su yoluyla bitki köklerine ulaşan kirleticilerin bitki köklerini etkilemesi sonucu oluşur. Bitkiler üzerindeki gerek doğrudan, gerekse dolaylı olarak fitotoksik etki gösteren en önemli hava kirleticileri ozon, kükürtdiokit, azot dioksit, florürler, PAN ve hidrokarbonlar (özellikle etilen) dır. Bunlar kloroplastların sayısında azalma nedeniyle renk solması veya sararması, dış epidermal tabakanın tahribatı neticesinde yaprak yüzeylerinin parlaklaşması veya yüzeyde benekleşme şeklinde fiziksel etkiler veya mekanizmalarında aksaklıklar, verimde düşmeler gibi fizyolojik ve biyokimyasal etkiler şeklinde belirir. Çeşitli hava kirleticilerinin bitkiler üzerinde yaptıkları tahribatlar ve etkili oldukları konsantrasyon sınırları Tablo.C.26 degösterilmiştir. Tablo.C.26. Hava kirleticilerin bitkiler üzerinde yaptığı tahribatlar Kirletici Süre mg/m 3 Etkiler SO 2 8 saat 785 Ozon 4 saat 59 Klorosis, benekleşme, kozalarda nekrotik etki. PAN 6 saat 50 Yaprak yüzeylerinin parlaklaşması NO 2 4 saat 4700 Yaprakta beyaz veya kahverengi ölü noktalar HF 5 saat 0,08 Yaprakların uç ve kenarlarında yanıklar, küçülme, nekrotik bölgeler. Kaynak: TÜBİTAK, 1993 C.4.1.4. İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkisi Hava kirleticileri insan vücuduna ağız, burun, nefes borusu ve akciğerler yolu ile girerek bu bölgelerden ve akciğerlerden kana karışarak vücudun diğer yerlerine ulaşabilirler. Gaz halindeki kirleticilerin (örneğin CO) hava fazından kana (sıvı faza) geçişleri alveol denilen torbacıklarda meydana gelir. Akciğerlerde bu alveollerden milyonlarca adet bulunmaktadır. 50

Alveollerde, havadaki oksijen kana, kandaki CO 2 havaya geçer. Alveollerde meydana gelen bu gaz transferi, iki fazlı denge halindeki bir termodinamik sistem şeklinde modellenebilir. Tablo.C.27. Bazı hava kirleticilerinin insan sağlığı üzerindeki etkileri. Kirletici Etkileri CO Kan dolaşomonda oksijen taşınımının aksaması, sinir sisteminde meydana gelen olumsuz etkiler (görüş kabiliyetinin azalması), başağrısı, kalp rahatsızlıklarında artış. NO 2 Solunum yollarındaki patojenik değişimler O 3 Pulmoner fonksiyonlarında aksaklık PAN ve Aldehitler Gözlerde tahriş SO 2 ve partiküller Akut ve kronik solunum yolları hastalıklarında artış. C.4.2. Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkisi Kükürtdioksit Yapılan gözlemler, SO2 nin 1-2 ppm konsantrasyon arasında boya filmlerinin kuruma sürelerini %50-100 arasında arttırdığını göstermiştir. 7-10 ppm arasında ise bu süre 3 güne kadar çıkmaktadır. Bu ortamlarda kuruyan yüzeylerin ise daha az dayanıklı oldukları belirlenmiştir. Kükürt oksitler, atmosferde veya metal yüzeylerinde sülfirik asit oluşturmak suretiyle, metallerin korozyon hızlarının da artmasına neden olmaktadır. Bu etki hem metal cinsine, hem de SO 2 nin atmosferdeki konsantrasyon ve etkili olduğu süreye bağlıdır. Çeşitli SO2 konsantrasyonlarında ve sürelerde metal korozyonunun 1,5 5 kat arttığı gözlenmiştir. ABD nin Pittsburg kentinde, SO 2 konsantrasyonunun 1926 1960 periyodu arasında 0,15 ppm den 0,05 ppm e düşerek 3 kat azalması neticesinde, çinkonun korozyon hızında da 4 kat bir azalma olmuştur. Metallerin korozyonunda, SO 2 etkisi yanında, sıcaklık ve nemin de etkisi bulunmaktadır. Örneğin alüminyum SO 2 e karşı oldukça dayanaklı olmasına karşın, yüksek SO 2 konsantrasyonlarında (280 ppm) ve bağıl nem %70 in üzerine çıktığında korozyon hızı önemli ölçüde artmaktadır. SO 2 nin yapılar üzerindeki etkisi, kireçtaşı (CaCO 3 ) ile reaksiyona girerek suda çözünebilen, dolayısıyla yapıların zamanla yıpranmasına yol açan, CaSO 4 ve CaSO 4.2H 2 O meydana gelmektedir. Genelde hava kirleticilerinin tekstil, kumaş, ve dokumalar üzerinde yapısal bağları zayıflatıcı ve germe kuvvetini düşürücü etkisi vardır. SO 2 nin selüloz elyaflar, naylon, pamuk üzerinde Zarar verici etkileri bulunmaktadır. ABD nin St. Louis kentinde yapılan bir çalışmada, hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde, pamuk malzemelerin germe kuvvetlerinde 1 yıl içerisinde %50 den fazla bir azalma görülmüştür. SO 2 nin deri ve kağıt malzemeler üzerinde de yıpratıcı etkileri vardır. SO2 deri tarafından absorbe edilerek sülfürik aside dönüşür ve bu da derinin yapısını bozar. Bu özellikle kütüphanelerdeki kitap ciltlerinin çatlamasına yol açar. Kağıttaki selüloz elyaf kükürtdioksitin etkisiyle zayıflar. Bunda kağıt üretiminde kullanılan kimyasal maddelerin içinde bulunan eser miktardaki metallerin kükürt dioksidin sülfirik aside dönüşmesini kataliz edici etkisinin de önemli bir rolü bulunmaktadır. 51

KAYNAKLAR 1. Erzincan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2008-2010 Aylık SO 2 ve PM10 Ölçüm Raporu, 2011 2. T.C. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Erzincan İli Yıllık Meteorolojik Değişkenler Envanteri, 2011 3. POLATSÜ, Serap; Asit Yağmurları, Standart Dergisi Mayıs 1995, S.95-101 4. Kocaeli İli Çevre Durum Raporu, 2000 52

D. SU D.1. Su Kaynakları ve Kullanımı Erzincan ilinin su kaynaklarını; akarsular, maden suları, yeraltı suları, baraj ve suni göletler oluşturmaktadır. Şu anda su ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılan bu kaynaklar aynı zamanda il genelinde üretilen atık sular için de bir deşarj noktası oluşturmaktadır. Özellikle akarsularımız bu kirlilikten en çok etkilenen ve önlem alınmazsa daha da büyük zararların oluşmasına yol açabilecek bir konumdadır. D.1.1 Yeraltı Suları Yer altı suları açısından Erzincan ili çok zengindir. Özellikle Erzincan Ovasında artezyen durumundadır. Bu bölgede açılacak sondaj kuyularından 30-60 lt/sn debili su alabilmek mümkündür. Kaynak sularına yakın bölgeler haricinde yeraltısuyu sulamaya uygun olup C2S1 C3S1 sınıfındadır. Yeraltısuyunu taşıyan formasyonlar Mesozoik kireçtaşları ile alüvyon ve alüvyon konileridir. Mesozoik kireçtaşları yüksek kotlarda taşıdıkları Yeraltısuyunu boşalttıkları ve ovaya yan dere olarak gönderdikleri için akifer olarak önemli bulunmamaktadır. Esas akifer alüvyon ve alüvyon konileridir. Alüvyon ve alüvyon konilerinin yayılımı 494 km 2 lik bir alan kaplamaktadır. Genellikle iri malzeme olan kum ve çakıllardan oluşan alüvyon ve alüvyon konilerin kalınlıkları 50-150 metre arasında değişmektedir. Ova ortasında 200 km 2 lik bir alanda yer yer killi seviyeler sebebiyle akifer, basınçlı akifer özelliği göstermektedir. Yeraltısuyunun bol olarak alındığı seviyeler ilk 60 m lik seviyelerdir. Fakat kil ve silt içeriği fazla olan ve serpantin veya Eosen fliş seviyelerinin çok yakın olmasından dolayı 200 m lerde bile su alınamamaktadır (Geçit beldesi ve ovanın kuzeybatısı gibi). Fırat nehrinin ova ortalarında meydana getirdiği ada tamamen basınçlı ve akan artezyen özelliği göstermektedir. Genellikle ilk 150 metreden en yüksek debi elde edilebilmektedir. Erzincan ovasında akifer olan alüvyon konilerinin beslenmesi düşük değerde olan fazla sudan çok, daha yüksek yağış değerleri olan yüksek dağlardan gelen yan derelerden olan yüzeysel akışla olmaktadır (DSİ, 1981) D.1.2 Jeotermal Kaynaklar Bölüm B.1.8 de verilmiştir. D.1.3 Akarsular Erzincan ilinin en önemli akarsuyunu Fırat nehri oluşturmaktadır. Fırat nehri doğudan Tanyeri nin bulunduğu boğazdan girmekte ovanın genişlemiş olduğu kısımda iki kola ayrılarak kolları arasında yaklaşık 1600 hektarlık bir ada meydana getirdikten sonra birleşmekte ve Beytahtı nda güneybatıya yönelerek Kemah boğazına girmekte ve ovayı terk etmektedir. Oldukça geniş bir yatak içinde akan Fırat nehri sık sık yatak değiştirmekte iken yapılan seddelerle kontrol altına alınabilmiştir. Alüvyon konilerinin yeraltısuyu boşalımları Fırat ın sağ ve sol sahilindeki drenaj kanallarıyla Fırat a bağlanmış bulunmaktadır. 53

Fırat nehrine her mevsim doğrudan katılan yan dereler oldukça azdır. Bu yan dereler Cencigederesi, Süsperen Çayı, Karasu ve Sarısu nehirleridir. Irmağa Tercan ovasında Çayırlık dere ve Tuzla suyu katılır. Erzincan ovasındaki diğer yan derelerin hiçbiri her zaman Fırat a ulaşamamaktadır. Sellenme zamanları dışında bu dereler alüvyon konileri ve alüvyonlar üzerinde kaybolmakta ve Fırat nehrinin sağ ve sol sahilinde bulunan kaynak zonlarından tekrar açığa çıkmaktadırlar. Tablo D.1. Erzincan ilindeki akarsular ve debileri (2010) Akarsuyun Adı Debisi (lt/sn) Fırat Nehri (Ova giriş Tanyeri) 14763 Fırat Nehri (Ova çıkışı Kemah Boğazı EİEİ Rasat İst.) 30321 Sürperen Çayı 222 Peteriş Çayı (Pahnik Çayı) 234 Cimin Deresi 234 Kelberiz Deresi 66 Çardaklı Deresi 682 Norgah kanalı (Beytahtı) 548 Mercan Deresi 829 Köroğlu Deresi (Refahiye) 644 Ilgara Dere (Refahiye) 670 Otlukbeli Çayı Söğütlü 41 Yayladere (Çamlıyayla) 866 Bahçeli Dere (Bahçeli) 85 Balıklı Çayı (Esendoruk) 885 Kaynak: DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2011 Erzincan ilinde büyük göl olmamakla birlikte, Çayırlı nın kuzeyindeki Keşiş dağları üzerinde yer alan Yedigöller, Soğanlı dağlarında Aygır gölü ve irili ufaklı birçok göl bulunmaktadır. Erzincan D.S.İ. 82 Şube Müdürlüğü nün araştırmalarına göre, ildeki toplam su potansiyeli 3655 hm 3 /yıl yerüstü suyu (il çıkışı toplam ortalama akım) 3535 hm 3 /yıl, yeraltı suyu (ildeki toplam emniyetli rezervuar) 120 hm 3 /yıl doğal göl yüzeyleri 275 hektar, toplam su yüzeyleri 3744 hektar olarak saptanmıştır (Bkz. B.4.3 de daha kapsamlı olarak yer verilmiştir). Yeşilırmak Irmağı; Sivas ın Koyulhisar İlçesinin güneyindeki Köse Dağı (2801 m.), batı yamaçlarından doğmakta olup, Pozantı Çayı, Çekerek Suyu, Kelkit Çayının birleşmesinden oluşmaktadır. Erzincan ili sınırlarında toplam 60 hektarlık bir yüzeyi kaplayarak Refahiye nin kuzey kısımlarından geçmektedir. D.1.4. Göller, Göletler ve Rezervuarlar A. Erzincan İlinin Gölleri: 1. Aygır Gölü: 0,2 hektar yüzölçümü, en derin noktası 10 m. ve denizden yüksekliği 1700 m. olan Aygır Gölü; alabalık yetiştiriciliği için müsait olup, Çayırlı civarlarında bir krater gölüdür. 2. Yedi Göller: 0,03 hektar yüzölçümü, en derin noktası 5 m. ve denizden yüksekliği 1650 m. olan Yedi Göller; Keşiş dağları üzerinde Aksu membasının da bulunduğu Çayırlı nın kuzeybatısında krater gölleridir. Turistik özelliktedir. 54

3. Acı Göl: 0,04 hektar yüzölçümü, en derin noktası 15 m. ve denizden yüksekliği 1300 m. olan Acı Göl; suyu içilmez, nebat ve insanlar için zararlı krater gölüdür. Turistik özelliktedir. İliç Boyalı civarındadır. 4. Kadı Göl: 0,06 hektar yüzölçümü, en derin noktası 2 m. ve denizden yüksekliği 1000 m. olan Kadı Gölü; Kemaliye ilçesinde bir krater gölüdür. Gölün suyu 1 km. sonra Keban Barajı gölüne dökülür. Mansab kısmı düşüler halinde çağlayan yapmaktadır. Turistik özelliktedir. Suyu içilebilir niteliktedir. 5. Munzur Gölü: 5 hektar yüzölçümü, en derin noktası 29 m. ve denizden yüksekliği 2700 m. olan Munzur Gölü; içme suyu özelliğinde turistik bir krater gölüdür. Alabalık üretimine müsait olup, ulaşım imkanları müsait değildir. 6. Otlukbeli Gölü: Otlukbeli Gölü, Otlukbeli (Karakulak) bucak merkezinin Otlukbeli Komları yöresinde, Sazlar Deresine batıdan karışan, isimsiz bir kol akarsu üzerinde bulunmaktadır. Göl çanağının uzunluğu 150-160 m., genişliği 30-50 m. olup, derinliği 15-18 metredir. Deniz seviyesinden yüksekliği 1855 m. dolayında, maden sularının oluşturduğu traverten seddi gölü olup, yüzölçümü 6500 m² dolaylarındadır. D.1.5. Barajlar I. Elektrik Enerjisi Üretimi Amacıyla Kurulmuş Olan Barajlar Elektrik enerjisi için kurulmuş olan barajımız ve mevcut kapasitesi B.1.2.A bölümünde Tablo B.1 de özetlemiştir; Tercan Barajı: İlimize bağlı Tercan İlçesinde Fırat Nehri üzerinde kurulmuştur. Erzincan Ovasının büyük bir kısmı ile Tercan İlçesinin batı ve güneybatısındaki sahalar kapsamaktadır. Tercan Barajı, Tercan Ovası nda 15.21 ha araziyi sulayacak ve yılda ortalama 51 GWh enerji üretecektir. II. Sulama ve İçme Suyu Temini Amacıyla Kurulmuş Olan Barajlar Tablo D.2. Erzincan İli Sulama amaçlı inşaa edilen barajlar. (2010) Depolama Hacmi Aktif Hacim (hm 3 ) Sulama Alanı (ha) (hm 3 ) Tercan Barajı 178 151 12000 (Net) Erzincan Barajı 10,54 9,54 4847 (Net) Turnaçayırı Barajı 51.6 49.4 Kaynak: DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2011 Erzincan ilinde sulama amaçlı kurulmuş baraj, göl, gölet ve regülatörler bulunmaktadır. Bunların içerisinde Göyne Deresi üzerine kurulan Erzincan Barajı en kapsamlı olanıdır. Erzincan-Çardaklı projesi, Fırat havzasında yer almakta olup, Erzincan ovasının batıya uzanan kesiminde 1442-1230 m kotları arasında Çardaklı deresinin sağ ve sol sahilinde yer alan toplam 4.722 ha lık araziyi kapsamaktadır. Erzincan il merkezinin 16 km. güneybatısında bulunan Çatalarmut un 2 km. güneyinde, Çardaklı deresinin yan kolu olan Göyne Deresi üzerinde inşa edilecektir. Sulama amaçlı olan baraj, Çardaklı deresinin sağ ve sol sahilinde mevcut 4.722 ha tarım arazisini sulayacaktır. 55

Tablo D.3. Erzincan İlindeki Göletler. (2009) Proje Adı Kret Uzunluğu (m) Yağış alanı (km 2 ) Depolama kapasitesi (m 3 ) Sulama Sahası (ha) Kalkancı (Refahiye) 397,5 1413 1510730 1913 Dedek 176 185960 410 Göktaş (Tercan) 320 5887 5685624 8666 Çayırlı-Merkez 440 5518 4380000 6700 Cennetpınar 300,5 4950 1739520 2390 Yurtbaşı 120 130000 Ekmekli (Merkez) 106 0,85 17450 Kaynak: DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2010 (Yeni veriye ulaşılamamıştır) D.1.6. Denizler Erzincan İli sınırları içerisinde deniz bulunmamaktadır. D.2. Doğal Drenaj Sistemleri Akarsular ve yeraltı suları başlıkları altında bu konu hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. D.3. Su Kaynağının Kirliliği ve Çevreye Etkileri İlimizde Erzincan Belediyesine ait AAT mevcuttur. Günlük kapasitesi 27.120 m 3 olan Atık Su Arıtma Tesisi, 125.000 kişilik nüfusa hizmet etmektedir. 27.03.2006 tarihinde Deşarj İzin Belgesi almıştır. Demirkent Belediyesi Erzincan Belediyesi ile yapmış olduğu protokolle 2006 yılından itibaren kanalizasyon bağlantısını yapmıştır. Geçit Belediyesi de Erzincan Belediyesi ile protokol yapmıştır. Kanalizasyon ağı tamamlandıktan sonra Erzincan Belediyesi Kanalizasyon sistemine bağlantı yapacaktır. İller Bankasının, Erzincan Belediyesi, Yalnızbağ Belediyesi, Kavakyolu Belediyesi, Çukurkuyu Belediyesi ve Ulalar Belediyesi ile yürüttüğü kanalizasyon projesinin tamamlanmasının ardından yukarıda isimleri anılan 4 Belediyemiz de Erzincan Belediyesi ile noter tastikli protokol imzalayıp atıksularını Erzincan Belediyesi Kanalizasyonuna bağlayacaktır. İki işletmeye ait atık su arıtma tesisleri faal olarak çalışmaktadır. Atık su arıtma tesisleri tamamen yapılıp bitinceye kadar ilimizde özellikle Karasu (Fırat) Nehrinin kirliliği evsel nitelikte atık sularla kirlenmeye devam edecektir. İlimizden kaynaklanan atık suların dışında Erzurum İlinden gelen evsel nitelikli atık sular da yüzeysel sularımızdaki kirliliği arttırmaktadır. Derelerimizden kum-çakıl alınması esnasında sudaki Askıda Katı Madde (AKM) yükselmektedir. Yıkama eleme tesislerinde çöktürme havuzları kullanılmaktadır. Ancak buna rağmen az da olsa dinlendirildikten sonra deşarj edilen suyun AKM si yükselmektedir. İlimizin batısında kurulan ve Erzincan merkeze 10 km uzaklıktaki Organize Sanayi Bölgesine ait ortak bir Atık Su Arıtma Tesisi yoktur. Doluluk oranı % 34 olan Organize Sanayi Bölgesinin doluluk oranı %40 a ulaştığında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ortak atık 56

su arıtma tesisi kurabileceğini yazılı beyan etmiştir. Bundan dolayı, ortak atık su arıtma tesisi kuruluncaya kadar Organize Sanayi Bölgesi içerisinde, yüksek derecede kirlilik yükü oluşturan işletmelere atık su arıtma tesisi yaptırılmıştır. Ancak bu yeterli değildir. Bunların dışında ülke çapında bir plan proje kapsamında köylere İl Özel İdaresi (Mülga Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü) tarafından kurulan kanalizasyon ve fosseptik çukurlarının tüm resmi yazışmalarımızda özellikle belirtmemize rağmen arıtma tesisi ile neticelendirilmeden projelendirilmekte ve yapılmaktadır. Yapılan fosseptik çukurların genellikle derelerin ve akarsuların yanına yapıldığı ve çukurun dolmasıyla arıtılmadan dereye verildiği için sularımız kirlenmektedir. Belki çok büyük bir kirlilik arzetmemekte. Fakat en azından bu tür kirlilik yaşatan köylerimizin altında bulunan köylerimizde yaşayan vatandaşlarımız bu durumdan oldukça şikayetçi olmaktadırlar. -Mülga Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünün projelerinde, çürütme tipi fosseptik çukurlarının, köy yerleşim yerine en yakın dereyatağı veya kanalın yanına yapılması uygun görülmekte ve çukurlar doldukça biriken atığın dereye akıtılması ve hatta bunun için de bir motopomp inşaası öngörülmektedir. Arıtma tesisiyle neticelendirilmeyen bu projeler çevre açısından tehdit oluşturacaktır. Ayrıca mülga Köy Hizmetleri projelerinde yapılması öngörülen bu fosseptik çukurları günlük insan ihtiyaçları göz önüne alındığında (100 litre/gün.kişi) çok küçük kalmaktadır. Bu durum fosseptik çukurlarının ayda 3 dört kez vidanjörlerle boşaltılmasını gerektireceğinden köylünün bu duyarlılığı göstermek yerine atığı en yakın dereye deşarjı kaçınılmaz görünmektedir. Kaldı ki vidanjörlerle çekilen bu atıkların da boşaltılacağı yer yine daha güçlü akıntısı olan bir başka dere, çay, nehir vb. yerler olacaktır. Neticede gelecekte büyük bir çevre kirliliği yaşanması söz konusu olabilecektir. (Bu çerçevede yaşanan sıkıntıların kendilerine anlatılması yeterli gelmediğinden resmi yazı ile sert bir uyarı yapılmış ve bu tür uygulamalara 2 yıldır ara verilmiştir. Ortak çözüm için Valiliğin devreye girmesiyle kurumlar arasında Vali Yardımcımızın başkanlığında bir toplantı tertip ettiler ve ortak çözüm önerilerine kavuşuldu.) Son zamanlarda mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün projelerinde doğal AAT yapılmasının uygun olduğu belirtilmekte ise de henüz sistem oturmadığından ilimizde bu konuda bir çalışma net olarak başlatılamamıştır. Bu çalışmayı il düzeyinde nüfusun uygun olması nedeni ile Belediyelerimize adapte etmeye çalışmaktayız. D.3.1.Yeraltı Suları ve Kirlilik Yeraltı sularındaki kirlenme doğal ve yapay olarak incelenebilir. Yapay kirlenme doğrudan veya dolaylı olarak insan aktiviteleriyle olan kirlenmedir. Bu konuda ilimiz dahilinde herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Doğal Kirlilik konusunda ise Erzincan ovası kuzey yamaçlarında bulunan tektonik aktiviteler sonucu ortaya çıkan tarıma elverişsiz mineralli sular ve kaynar sular örnek verilebilir. Bu sular hiper-karbonatlı sulardır. Su kalitesi sınıflamasında C 4 S 1 (Çok yüksek tuzlu) sınıfındadır. D.3.2. Akarsularda Kirlilik Akarsu kirliliği, özellikle Fırat Nehri kıyısında bulunan köy ve kasabaların katı atıklar ve lağım akıntılarını nehre bırakmaları sonucu oluşmaktadır. Bunun yanı sıra çay ve derelerin taşıdığı atıklar yoluyla Fırat Nehri kirlenmektedir. Nehirlerimizin 1963-71 yıllarında yapılan kimyasal analiz sonuçlarının mevcut olmasına rağmen bu çalışmalar nehirlerin günümüzdeki kirliliğine ışık tutamamaktadır. Nehir kirliliklerinin tekrar incelenmesi ve kirlilik durumunun belirlenmesi gerekmektedir. 57

Bunun haricinde 2000 yılında DSİ tarafından Fırat nehri kolları olan Karasu, Nörgah, Sarısu, Yalınca yapılan kimyasal analizler sonucunda Tablo.D.4 teki sonuçlar elde edilmiştir. Tablo.D.4. Fırat Nehri yan kolları su kalitesi (2009) Su Num. Alınan Yan Kol Adı Suyun Sınıfı Fırat C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Yalınca C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Sarısu Başı C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Sarısu Sonu C 3 S 1 (Tuzlu) Nörgah Başı C 3 S 1 (Tuzlu) Nörgah Sonu C 3 S 1 (Tuzlu) Karasu Başı C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Karasu Sonu C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Çayırlı Saraycık deresi C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Çayırlı Mans deresi C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Çayırlı Cin deresi C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Çayırlı Taşlı dere C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Başköy deresi C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Doğanyuva deresi C 2 S 1 (Orta Tuzlu) Kaynak: DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2010 (Yeni veriye ulaşılamamıştır.) D.3.3. Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik Herhangi bir çalışma mevcut değildir. D.3.4. Denizlerde Kirlilik İlimiz sınırları içerisinde deniz bulunmamaktadır. D.4. Su ve Kıyı Yönetimi, Strateji ve Politikaları İlimizde İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce yapılan denetimlerle özellikle yüzeysel sularımız başta olmak üzere sularımız korunmaya çalışılmaktadır. İlimizde sanayileşme çok az olduğu için sanayiden kaynaklı atık su kirliliğine de çok az rastlanmaktadır. Fakat İlimiz dışından gelen atık sular ciddi kirlenmelere yol açabilmektedir. İlimizdeki kısıtlı sayıdaki sanayi tesisleri Müdürlüğümüz bünyesinde oluşturulan denetleme ekibi tarafından denetlenmekte. Desarj edilen atık sulardan numune alınarak yetkili laboratuarlarda ve İl Müdürlüğümüz bünyesinde kurulu bulunan Çevre Laboratuarımızda analizlerinin yapılması sağlanmakta ve analiz sonuçları değerlendirilerek yürülükteki Kanun ve Yönetmeliklere göre kuruluşlara yaptırım uygulanmaktadır. Ayrıca İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne yapılan bütün ihbarlar değerlendirilerek yerinde incelemeler yapılmakta ve gerekli yasal işlemler uygulanmaktadır 58

D.5. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri D.5.1.Tuzluluk Tüm inorganik tuzlar suda çözünmektedir. Yağışlarla veya çeşitli kaynaklarla yeryüzüne düşen sular; yüzey üstü, yer altı ve akarsulardaki akımları sırasında zeminde bulunan çok çeşitli tuzları bünyelerine alarak, bunları gittikleri ortama taşımaktadır. Sularda doğal olarak en sık rastlanan tuzlar kalsiyum, magnezyum ve sodyum bikarbonat, sülfat ve klorürlerdir. Çeşitli tuzların sudaki çözünürlüğü önemli değişimler gösterir. Bazı tuzların sudaki doygunluk derişimleri oldukça düşüktür. Buna karşılık diğer bazı tuzlar (NaCl gibi) suda olağanüstü yüksek çözünürlük göstermektedir. Evsel ve endüstriyel atık suların yüzeysel sulara deşarjı sonucunda bu sulardaki klorür (CL - ), sülfat (SO 4 = ), nitrat (NO 3 - ) ve fosfat (PO 4 = ) derişimleri yükselir. Söz konusu atık sular, alıcı ortamlara ayrıca diğer bazı toksik elementleri de taşımaktadır. Dolayısıyla suların tuzlar tarafından kirletilmesi, tuz içeriği fazla olan suların sulamada kullanılmasıyla yol açacağı problemler açısından birinci aşamayı oluşturmaktadır. (TOPBAŞ ve Ark.1998) İlimizde sulardaki tuzluluk konusunda sistematik bir çalışma bulunmamaktadır. D.5.2. Zehirli Gazlar Sularda bulunan başlıca gazlar, H 2, N 2, CH 4, O 2, CO 2, H 2 S, SO 2, ve NH 3 dır. Sularda çözünen gazların cinsi ve miktarı bölgelere, sıcaklığa, suyun doygunluk derecesine bağlı olarak değişmektedir. Örneğin endüstri bölgelerinde havadaki CO 2 ve SO 2 düzeylerindeki artışa bağlı olarak yağmur damlacıklarının ve su kaynaklarının konsantrasyonu da artmaktadır. Sularda çeşitli gazların doygunluk derecesi, sıcaklığın azalmasıyla birlikte artmaktadır. 8 0 C de 1 litre suda 554 g NH 3 çözünmektedir. İçme suyunun NH 3 içeriği ise 0.05 mg/lt den daha az olmalıdır. Diğer taraftan sazanlar 2 mg NH 3 /lt ye alabalıklar ise 0.8 mg NH 3 /lt ye tahammül edebilirler. (TOPBAŞ ve ark.1998) D.5.3. Azot ve Fosforun yol açtığı kirlilik Azotun sulara karışması doğal kaynaklar yanı sıra evsel ve endüstriyel atık sular ile tarımsal faaliyetlerden kaynaklanabilir. Evsel atıksular ülkemizde su ortamına çoğunlukla doğrudan karışmaktadır. Evsel atıksulara kişi başına 8-15 gr/gün azot katkısı bulunmaktadır. Endüstri tesislerinden gübre, nitroselüloz, gıda, deri, bira ve su endüstrileri ile mezbahalar da sular karışan azotun sorumlularıdır. Sulara karışan azot biyolojik süreçler ile nitrata dönüşür ve bu sırada önemli miktarda oksijen tüketirler. Ayrıca azot bulunan ortamlarda hızlı ve sürekli bir ötrofikasyon oluşur. Ötrafikasyon olayı sırasında da sularda oksijen hızla tükenir anaerobik mikroorganizmaların miktarı artar ve dolayısıyla toksik bileşikler fazlalaşır. İçme sularında amonyum konsantrasyonunun 0,2-1,5 mg/lt arasında olması istenir. 59

İçme sularında nitrat konsantrasyonu 4,5 mg/lt nin üzerine çıktığında sağlık problemleri ortaya çıkmaya başlar. Yetişkinlerde bağırsak, sindirim ve idrar sistemlerinde iltihaplanmalar, bebeklerde ise methaemoglobin hastalığı görülür. Balıklar ve diğer su canlıları için nitratın toksisite sınırı 3-13 g/lt nitritin ise 20-30 mg/lt dir. Sudaki serbest amonyak balıklarda merkezi sinir sistemi ile kan dolaşımını olumsuz etkiler. Sulu sistemlerde fosfor, bu sistemlerde mevcut olan çok yönlü ve karmaşık kimyasal dengelerin anahtar elemanlarından biridir. Sularda fosfor çeşitli fosfat türleri şeklinde bulunur ve gerek doğal su ortamlarında ve gerekse su ve atıksu arıtımlarında gerçekleşen çok sayıda reaksiyona girer. (TOPBAŞ ve ark.1998) Fosfor nedeniyle ortaya çıkan su kirlenmesinin temel kaynağı %83 lük bir payla endüstri ve kanalizasyon atık sularının olduğu bildirilmektedir. Kentsel kökenli kanalizasyon sularındaki fosfatların ise %32-70 i deterjanlardan kaynaklanmaktadır. Yüksek düzeylerdeki fosforun akarsu, göl ve denizlerde ötrofikasyona yol açtığı bilinmektedir. Çeşitli kaynaklardan yüzey sularına ulaşan fosfatar suyun oksijen bakımından zengin üst kısımlarında bulunan alg ve diğer yeşil bitkilerin aşırı miktarda çoğalmasına yol açmakta ve suyun anaerobik karakterli dip kısmına çöken alg ve diğer yeşil bitki artıklarında bir artış meydana gelmektedir. (TOPBAŞ ve Ark.1998) İlimizde azot ve fosforun sularda yol açtığı kirliliğe yönelik herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. D.5.4. Ağır Metaller ve İz Elementler Zehir etkisi gösteren maddeler, suda düşük konsantrasyonlarda bulunmaları durumunda bile insan sağlığına zarar vererek hastalıklara ve hatta ölümlere yol açabilmektedir. Eser miktarda bile toksik etki yapabilen bu maddeler arasında en önemli grubu; Ag, As, Be, Cd, Cr, Pb, Mn, Hg, Ni, Se, Zn gibi elementler oluşturmaktadır. Söz Konusu elementlerin çoğunluğu ağır metal grubuna girmektedir. Bazı ağır metallerin içme sularında tolere edilebilir en yüksek konsantrasyonları Tablo D.5 te verilmiştir. Tablo.D.5. İçme suları için max. İnorganik toksik madde konsantrasyonları İz Element Sınır Konsantrasyon Be, F 1.0 Ag, As, Pb 0.1 Cd, Cr, Se 0.01 Hg 0.001 Kaynak: Uslu ve Türkman, 1987 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Ağır metallerin önemli bir kirletici grubu oluşturdukları bilinmektedir. Bunların toksik ve kanserojen etkileri olduğu gibi, canlı organizmalarda birikme eğilimi de söz konusudur. Krom, civa, kurşun, kadmiyum, mangan, kobalt, nikel, bakır ve çinko gibi metaller doğada genellikle sülfit, oksit, karbonat ve silikat mineralleri şeklinde bulunmaktadır. Bunları suda çözünürlükleri oldukça düşüktür. 60

Çok küçük miktarlarda bile genellikle kuvvetli zehir etkisine sahip olan ağır metaller, kirlenmiş sularda metal, katyon, tuz ve kısmen anyon şeklinde bulunurlar. Bunlar hem kirlenmiş suların kendiliğinden temizlenmesini engelleyebilir, hem de bu suların arıtılmış halde sulamada kullanılmasını ve arıtma çamurlarının gübre olarak kullanılmasını sınırlandırabilirler. Bor, sularda borik asit veya sodyum borat şeklinde bulunmaktadır. Boraksın toksite sınırı balıklar için 3-7 mg/lt dir. Suların kendiliğinden temizlenmesi için gerekli mikrobiyal aktivite 10 mg B/lt konsantrasyonu ile büyük ölçüde engellenmektedir. Sulama sularında 0.5 mg/lt den fazla bor bazı bitki türlerine zararlı olabilir (TOPBAŞ ve Ark.1998). Mangan ve demir ağır metaller arasında en zehirsiz olanlarıdır. Manganın stabilite sınırı alabalık için 75 mg/lt, sazan için 600 mg/lt dir. Fakat çeşitli demir bileşiklerini sudaki konsantrasyonunun artması durumunda özellikle sert olmayan sularda ph düşer ve balıklara zehir etkisi yapar. Demir oksit balıkların solungaçlarının tıkanmasına sebep olur. Nikelin zararlılık sınırı balıklar için 1-5 mg/lt, balıklara yem olan küçük canlılar için 3-4 mg/lt dir (TOPBAŞ ve Ark.1998). Krom kirlenmiş sularda hem katyon, hem de anyon olarak bulunabilir. (kromat, bikromat, kromik asit) Anyon formu katyon formundan daha etkilidir. Balıklar için toksite sınırı 28-80 mg/lt, içme suyunda ise 0,05 mg/lt dir Civa ve bileşikleri tarımsal ve endüstriyel faaliyetler sonucunda sulara karışı. 100 mg/lt civa içeren sularda mikrobiyal faaliyet durur. Balıklar için öldürücü konsantrasyon 0,25 mg/lt dir. Bakır özellikle küçük canlılar için yüksek derecede zehirlidir. Alabalıklar için toksite sınırı mg/lt dir içme sularında en fazla mg/lt ye kadar bakıra izin verilebilir. (TOPBAŞ ve Ark.1998) İlimiz sularında ağır metallerin araştırılması yönünde yapılan herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. D.5.5. Zehirli Organik Bileşikler D.5.5.1. Siyanürler Siyanür ve bileşikleri çevresel ortamlarda doğal olarak bulunabildikleri gibi endüstriyel işlemlerde ara ürün olarak da ortaya çıkabilirler. Endüstriyel işlemler sonucu çevreye verilen siyanür bileşikleri; gaz, sıvı ve katı ortamda bulunanlar şeklinde sınıflandırılabilir. Siyanür ve bileşiklerinin sıvı halde bulunduğu başlıca endüstri alanları; petrol rafinerileri, kok ve havagazı fabrikaları, maden işletmeleri, metal sanayi, tekstil sanayi, ilaç sanayi, plastik ve sentetik kaucuk imalathaneleridir. İnsanlar günlük besinlerle az da olsa bünyelerine bir miktar siyanür almaktadır. İçme suyunda izin verilebilir en yüksek siyanür miktarı 0.05 mg/lt dir. Genel olarl siyanürün balıklar için toksisite sınırı 0.03-0.25 mg olarak verilmektedir. Fakat bu değer balık türüne göre değişimler gösterir. Örneğin alablıklar için 0.05 ppm NaCN 124 saatte, 1 ppm NaCN ise 20 saatte tamamen öldürücüdür. 61

Siyanür toksitesi, sıcaklıkla orantılı olarak yükselmekte, her 10 0 C sıcaklık artışı ile birlikte öldürücü doz 2-3 kat artmaktadır. (TOPBAŞ ve Ark.1998) İlimizde sulardaki siyanürün içeriği konusunda bir çalışma bulunmamaktadır. D.5.5.2. Petrol ve Türevleri Petrol ve türevleri çoğunlukla petrokimya endüstrisi rafinerileri ve taşımacılık yapılan yerlerde ulara karışmaktadır. Petrol su yüzeylerinde çeşitli kalınlıklarda film oluşturarak gaz alışverişini engellemektedir. Dibe çöken ağır yağlar ise taban canlılarını etkilemektedir. (TOPBAŞ ve Ark.1998) D.5.5.3. Polikloro Naftalinler ve Bifeniller Söz konusu bileşikler teknikte hidrolik yağlar, plastik endüstrisinde yumuşatıcı ve elektroteknikte izolasyon malzemesi olarak kullanılmaktadır. Klor içeriği arttıkça bu bileşikler katı bir yapı kazanırlar. Yağda eriyen ve hayvansal organizmalarda biriken bileşiklerdir. Bu bileşiklerden PCB (poliklorobifenil), hayvansal organizmalarda DDT den daha yüksek oranda birikebilmektedir. Bu bileşiklerin zehir etkisi henüz yeteri kadar araştırılmadığından bu konuda kesin bir şey söylemek mümkün değildir. Ancak, havada ve suda bulunan miktarları mikrogram düzeylerini aşmamalıdır. (TOPBAŞ ve Ark.1998) D.5.5.4. Pestisitler ve Su Kirliliği Pestisitler tarımda kullanılan ilaçların geneline verilen addır. Pestisitlerin suda bulunması ürünlerin verim ve kalitesini etkilediği gibi yeraltı sularına karışarak yeraltı sularının kalitesini de etkiler. Pestisidlerin çevresel etkilerine ilişkin çalışmalar analiz tekniklerinin karmaşıklığı ve kullanılan pestisitlerin çok çeşitli oluşu gibi nedenlerle güçlükle yürütülebilmektedir. Bu nedenle eldeki veriler sınırlı olup, sulama suyunda izin verilebilir pestisit konsantrasyon standartları geliştirilememiştir.(topbaş ve Ark.1998) D.5.5.5. Gübreler ve Su Kirliliği Uygulanan gübrenin ancak belirli bir kısmı bitkiler tarafından kullanılır ve geri kalan kısmı çevreye dağılır. Gübrelerin sularda yarattığı kirlilik başta içme suyunu içilmez hale getirir. Sulamada kullanılması durumunda ise bitkilerde üretim miktarı, ürün niteliğinde önemli değişiklikler olur. D.5.5.6. Deterjanlar ve Su Kirliliği Deterjanlar formülasyonunda ana madde olarak sentetik yüzey aktif madde yanında temizleme işlemine yardımcı kimyasal maddeler içeren temizlik mamulleridir. Yüzey aktif maddeler yönünden konu ele alındığında; deterjan yapımında kullanılan ve köpürmeyi sağlayan yaygın yüzey aktif maddeler ve özellikleri tablo D.6 de sunulmuştur 62

Tablo.D.6. Deterjan yapımında kullanılan bazı yüzey aktif maddeler ve özellikleri Yüzey Aktif Maddeler Özellikleri LAS (Lineer Alkil Sülfonatlar) Biyolojik olarak kolay bozunmakta, bol köpük vermekte, parçalanmayan kısmı ise toksik madde ABS (Alkil Benzen Sülfonatlar) Güç bozunmakta ve bol köpük vermektedir. AS (Alkon Sülfanatlar) Biyolojik olarak kolay ayrışmakta ve bol köpük vermekte, genellikle şampuan yapımında kullanılmakta STPP (Sodyum Tripolifosfat) Yüksek düzeyde fosfor içermekte ve fosfor kirliliği oluşturmaktadır. DDB (Dodesil Benzen) Güç parçalanmakta ve kirlilik yaratmaktadır LAB (Lineer Aklin Benzen) Parçalanma derecesi %90 ı geçmekte ve yaygın olarak kullanımına izin verilmekte Kaynak: TOPBAŞ ve Ark.1998 (yeni veriye ulaşılamamıştır) İlimizde deterjanların yol açtığı su kirliliği konusunda herhangi bir çalışma yapılmamıştır. D.5.6. Çözünmüş Organik Maddeler Sulama sularında ve özellikle atık sularda bulunan organik maddelerin mikroorganizmalar tarafından biyokimyasal olarak parçalanması esnasında oksijen tüketilir. Tüketilen oksijen miktarı ise suda bulunan organik madde konsantrasyonuna bağlı olarak artmaktadır. Teorik olarak organik madde konsantrasyonu yüksek olan atık suların sulamada kullanılması halinde, kök bölgesindeki oksijenin azalacağı ve bitkilerin bundan zarar göreceği kabul edilmektedir. Ancak pratikte bu tür suların önemli bir problem meydana getirmeden dünyanın pek çok yerinde kullanımı söz konusudur. Bunun temel nedeni, insan ve mutfak artığı organik maddelerin toprakta biyolojik olarak kolayca ayrışabilmesidir. Yapılan araştırma sonuçları, biyolojik olarak parçalanabilen organik maddenin yeraltısuyu kirlenmesine de yol açmadığını, ancak biyolojik olarak parçalanmayan ve toprak tarafından tamponlanmayan sentetik organik maddelerin yüksek konsantrasyonlarının problem yaratabileceğini göstermiştir. İlimizde bu konuda yapılmış bir çalışma yoktur. D.5.7. Patojenler Organik maddelerle birlikte mikroplar ve özellikle ve özellikle patojenler de sulara karışmaktadır. Genellikle yerleşim merkezlerinin kirlenmiş sularında yüksek miktarda patojen bulunmaktadır. Patojenler hastalık yapan organizmalar tarafından enfekte edilmiş insan ve hayvanlardan idrar ve dışkı yoluyla dışarı atılmaktadır. İnsan ve hayvanlardan atık sulara ve buradan da sulama sularına karışan patojenler önemli sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Bu sorunu ortadan kaldırmak için sular dezenfekte edilir. En çok kullanılan dejenfeksiyon yöntemleri; suyu bekletmek veya ısıtmak, klorlamak, bakır veya gümüş iyonları uygulamak, Ultraviyole ışınlara maruz bırakmak, kuvvetli asidik veya bazik yapmak şeklinde sınıflandırılabilir. İlimiz sularında bu konuda yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. 63

D.5.8. Askıda Katı Maddeler Yoğunluğu suyun yoğunluğundan küçük veya eşit olan tanecikler, suyun yüzeyine çıkarlar veya su içerisinde serbest halde yüzerler. Bu maddeler organik veya mineral kökenli olabilir. Mineral kökenli askı maddesi zemin erozyonundan kaynaklanmaktadır. Sularda asılı halde bulunan tanecikler akım süresi boyunca devamlı olarak askıda kalmayabilirler. Bunların bir kısmı çökerek dip çamurunu oluştururlar. Bir kısmı ise parçalanarak çözünmüş organik maddelere dönüşürler. Askıda katı maddelerin sulama sularında yoğunlaşması bitkilerin fotosentezini ve görünümlerini etkiler. Bunun haricinde sulama sistemlerinde tıkanıklıklara yol açarlar. Askıda katı madde oranını azaltmak amacıyla akarsularda ağaçlandırma ve teraslama atık sularda ise filtreleme ve çökeltme işlemleri yapılabilir. İlimiz işletmelerinde üretilen atık sularda yapılan incelemeler sonucunda mevzuatın üzerinde askıda katı madde içeren işletmeye rastlanılmamıştır. Kanalizasyona bağlantısı olan işletmelere Kanalizasyon Bağlantı İzin Belgeleri verilmiştir. D.5.9. Radyoaktif Maddeler ve Su Kirliliği Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından tüm iller kapsamında su ve toprak numunelerinde yapılan radyoaktivite çalışmaları sonucu Erzincan İlinde herhangi bir kirliliğin olmadığı tespit edilmiştir. KAYNAKLAR 1. DSİ 82. Şube Müdürlüğü, 2010 2. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 3. Uslu ve Türkman, 1987 4. TOPBAŞ ve Ark.1998 64

E.1.Genel Toprak Yapısı E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI Erzincan İlinde önemli toprak gruplarının hemen hemen tümü vardır. Erzincan İli ülkemizde toprak ve toprakların süpürüldüğü sahalarda ana materyalin en fazla aşındığı alanların başında gelmektedir. Bu nedenle il dahilinde iklim şartlarına göre oluşmuş topraklarının son derece sınırlı alanlarda kaldığı görülmektedir. Toprak Reaksiyonu Erzincan Zirai Üretim İşletmesi Laborant ve Veteriner Sağlık Meslek Lisesi Müdürlüğü 2000 yılında muhtelif yerlerden aldığı 35 adet toprak örneğini analiz etmişlerdir. Ortaya Tablo.E.1 deki ortalama değerler çıkmıştır. Tablo.E.1. Erzincan ili toprakları kimyasal analiz sonuçları DERİNLİK (cm) SU İLE DOYM. (Elekt. ilet.) MHO TUZ % PH KİREÇ % FOSFOR kg/da POTASYUM kg/da ORGANİK MADDE % % 0-30 58 0,45 0,024 8,08 7,5 3,8 22,3 1,3 Kaynak : Erzincan Zirai Üretim İşletmesi Laborant ve Veteriner Sağlık Meslek Lisesi Müdürlüğü, 2001 (yeni veriye ulaşılamamıştır) E.2. Toprak Kirliliği İlimizde bu konuda yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. E.2.1. Kimyasal Kirlenme İlimizde bu konuda yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. E.2.1.1. Atmosferik Kirlenme İlimizde bu konuda yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. E.2.1.2. Atıklardan Kirlenme İlimizde bu konuda yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. E.2.2. Mikrobiyal Kirlenme İlimizde bu konuda yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. E.3. Arazi E.3.1. Arazi Varlığı E.3.1.1. Arazi Sınıfları Sınıf I: Bu sınıf toprakların, kullanımlarını kısıtlayan, hafif derecede bir veya iki sınırlandırması olabilir. Topografyaları hemen hemen düzdür. Su ve rüzgar erozyonu zararı yok veya çok azdır. Toprak derinliği fazla, drenajı iyidir. Tuzluluk, sodiklik (alkalilik) ve 65

taşlılık gibi sorunları yoktur. Su tutma kapasiteleri yüksek ve verimlilikleri iyidir. Veya gübrelemeye iyi cevap verirler. Çok verimli olup geniş bir bitki seçim aralığına sahiptirler. Kültür bitkileri yetiştirilmesinde olduğu kadar çayır, mera ve orman için de güvenli olarak kullanılabilirler. Topraklar kolay işlenmekte olup gübreleme, kireçleme, yeşil gübreleme, bitki artıkları ve hayvan gübrelerinin toprağa verilmesi adapte olmuş bitkilerin nöbete alınması gibi olağan amenajman işlemlerinden bir veya birkaçının uygulanmasına ihtiyaç gösterirler. Birinci sınıf arazilerin yayılma alanı toplam 37.253 hektar olup İl yüzölçümünün %0,31 ini teşkil etmektedir. Bu arazilerin 33.458 hektarı alüvyal, 110 hektarı hidromorfik alüvyal, 47.200 hektarı kolüvyal, 135.746 hektarı kahverengi topraklardan meydana gelmiştir. Hepsi de % 3 den düşük eğimli derin toprak yapısına sahiptir. Bu arazilerin 168.277 hektarında kuru tarım 73.362 hektarında sulu tarım, 8.309 hektarında yetersiz sulu tarım, 3.336 hektarında bahçe tarımı yapılmaktadır. 712.491 hektar çayır-mera, 10.309 hektarı ise tarım dışı amaçlı kullanılmaktadır. Sınıf II: Bu sınıftaki topraklar kötüleşmeyi önlemek veya toprak işleme sırasında hava ve su ilişkilerini iyileştirmek için yapılan koruma uygulamalarını içeren dikkatli bir toprak idaresini gerektirir. Sınırlandırmalar az ve uygulama açısından kolaydır. Bu topraklar kültür bitkileri, çayır, mera ve orman için kullanılabilir. Bu sınıftaki toprakların sınırlandırmaları: 1- Hafif eğim. 2- Orta derecede su ve rüzgar erozyonuna maruzluk veya geçmişteki erozyonun orta derecede olumsuzluk etkileri. 3- İdealden daha az toprak derinliği 4- Biraz elverişsiz toprak yapısı ve işlenebilirliği 5- Hafiften ortaya kadar değişen, kolayca düzeltilebilen fakat yine de görülebilir tuzluluk veya sodiklik 6- Arasıra görülen taşkın zararı 7- Drenajla düzeltilebilir fakat sürekli olarak orta derecede bir sınırlandırma şeklinde var olan yaşlık ve 8- Toprak kullanma ve idaresi üzerindeki hafif iklimsel sınırlandırmaların tek tek veya kombinasyon halindeki etkilerini içerir. Bu sınıftaki topraklar gerek bitki türü seçimi ve gerekse amenajman uygulamaları bakımından I. Sınıf topraklardan daha az serbestlik sağlar. Bu grup topraklar özel toprak koruyucu bitki yetiştirme sistemleri, toprak koruma uygulamaları, su kontrol yapıları veya kültür bitkileri için kullanıldıklarında uygun işleme yöntemleri gerektirirler. Erzincan ilinde 33.046 heltarlık alanlarıyla %2,8 lik bir oran teşkil etmektedir. Bu arazilerin 6923 hektarı alüvyal, 19.195 hektarı kolüvyal, 420 hektarı kahverengi orman toprakları, 603 hektarı kireçsiz kahverengi topraklar, 86 hektarı kırmızımsı kahverengi topraklardan oluşmaktadır. (Çizelge 35) 33046 hektar genişliğinde olan bu arazilerin % 51.5 i 0-2 eğimli, %48.5 i %2-6 eğimlidir. Bu sınıftaki arazilerin %54.5 i derin, %42.7 si orta derin, %2.8 i sığ topraklardan teşekkül etmiştir. 66

Bu sınıfın alt sınıflara dağılımı : II e : 16031 % 48.5 II s : 11774 % 35.6 II w: 5241 % 15.8 İkinci sınıf arazilerin 7483 hektarında kuru tarım, 20485 hektarında sulu tarım, 1176 hektarında yetersiz sulu tarım, 169 hektarında bahçe tarımı yapılmaktadır. 3034 hektarı çayır- mera, 282 hektarı orman-funda, 417 hektarı tarım dışı amaçlı kullanılmaktadır. Sınıf-III Bu sınıftaki topraklar II. Sınıftakilerden daha fazla sınırlandırmalara sahiptir. Kültür bitkileri tarımına alınabilecekleri gibi çayır, mera ve orman arazisi olarak ta kullanılabilirler. Fakat sınırlandırmalar bitki seçimini, ekim, dikim, hasat zamanı ve ürün miktarlarını etkiler. III sınıf arazilerde şu sınırlandırmaların bir veya birkaçı bulunabilir. 1- Orta derecede eğim 2- Şiddetli su veya rüzgar erozyonuna maruzluk veya geçmişteki erozyonun şiddetli etkileri 3- Ürüne zarar veren sık taşkınlar, 4- Alt toprakta çok yavaş geçirgenlik, 5- Drenajdan sonraki yaşlık veya bir süre devam eden göllenme, 6- Sığ kök bölgesi, 7- Düşük nem tutma kapasitesi, 8- Kolayca düzeltilemeyen düşük verimlilik ve 9- Orta derecede tuzluluk veya sodiklik. Bu sınıftaki yaş veya yavaş geçirgen fakat hemen hemen düz toprakların çoğu işlendiğinde drenaj ve toprağın yapısı ile işlenebilirliğini sürdürecek bir ürün yetiştirme sistemini gerektirir. Balçıklaşmayı önlemek ve geçirgenliği düzeltmek için, böyle topraklara organik madde ilave etmek ve yaş olduklarında işletme den kaçınmak gerekir. Sulanan alanlardaki III. Sınıf arazilerin bir kısmı arazilerin bir kısmı yüksek taban suyu, yavaş geçirgenlik, tuz veya sodyum birikmesinden dolayı sınırlı olarak kullanabilmektedir. Üçüncü sınıf araziler Erzincan İl inin %5 ini teşkil ederler. Toplam alanları 59524 hektardır. İldeki Alüvyal toprakların %8.5 i kolüvyal toprakların %25.8 i kahverengi Orman topraklarının %5.2 si kestane rengi toprakların %03 ü, kahverengi toprakların %4.4 ü kireçsiz kahverengi toprakların %6 sı kırmızı kahverengi toprakların %2.2 si bu sınıfa girmektedir.bu toprakların çoğu orta eğime sahiptir. %12.5 i 0-2 eğimli, %12 si 2-6 eğimli, %73 ü 6-12 eğimli, %2.5 dik meyillerde yer almaktadır. Bu arazilerin %27 sinde toprak derin, %65 i orta derin %7.3 ü sığ, %07 si ise çok sığ topraklardan meydana gelmiştir. Bu sınıf arazilerin alt sınıflar dağılımı : III e 42578 %71,5 III es 3794 %6,4 IIIs 4667 %7,8 III se 5729 %9,6 III sw 2036 %3,4 III w 720 %1,2 67

Üçüncü sınıf arazilerin ildeki dağılım durumu da şöyledir. 32283 hektarı kuru tarım, 16583 hektarı sulu tarım, 263 hektarı bahçe arazisi olarak kullanılmaktadır. 6686 hektarı, çayır mera 831 hektarı orman funda, 1647 hektarı da tarım dışı amaçlı olarak kullanılmaktadır. Sınıf IV : Bu sınıfta, toprakların kullanılmasındaki kısıtlamalar III. Sınıftakilerden daha fazla ve bitki seçimi daha sınırlıdır. İşlendiklerinde daha dikkatli bir idare gerektirirler. Koruma önlemlerinin alınması ve muhafazası daha da zordur. Çayır, mera ve orman için kullanabilecekleri gibi gerekli önlemlerin alınması halinde iklime adapte olmuş tarla veya bahçe bitkilerinden bazıları içinde kullanılabiliriler. Bu sınıf topraklarda : 1- Dik Eğim 2- Şiddetli su veya rüzgar erozyonuna maruzluk 3- Geçmişteki erozyonun şiddetli olumsuz etkileri, 4- Sığ toprak, 5- Düşük nem tutma kapasitesi, 6- Ürüne zarar veren sık taşkınlar, 7- Uzun süren göllenme veya yaşlık, 8- Şiddetli tuzluluk ve sodiklik gibi özelliklerden bir veya birkaçının sürekli etkilenmesi sonucu kültür bitkileri için kullanım sınırlıdır. Erzincan ilinde IV. Sınıf araziler 102462 hektar yüz ölçümüne ve %8.7 lik bir orana sahiptir. Bu sınıfın %1.6 sı alüvyal, %5.7 si kolüvyal, %12.6 sı kahverengi orman toprakları, %3.8 i kestane rengi, %59.8 kahverengi, %1.3 ü kırmızımsı kahve, %0,2 si bazaltik topraklardan oluşmaktadır. (Çizelge 35) Bu sınıf arazilerin %2.2 si 0-2 eğimli, %3.5 i 2-6 eğimli, %20 si 6-12 eğimli, %74.3 ü 12-20 eğimli topraklardır. Dördüncü sınıf arazilerin %0,8 i çok ağırdır. Düz düze yakın eğimlerde erozyon etkisi pek görülmemekte ise de bu sınıf arazinin %94 ünde orta ve şiddetli erozyon etkisi görülmektedir. IV. sınıf arazilerin alt sınıfları şu şekildedir. IV e 53655 %52,4 IV es 11725 %11,4 IV s 330 %03 IV se 34522 %33,7 IV sw 1409 %1,4 IV ws 821 %08 Bu arazilerin 61523 hektarında nadaslı kuru tarım, 5064 hektarında sulu tarım, 1596 hektarında bahçe tarımı yapılmaktadır. 24994 hektarı çayır-mera, 8728 hektarı orman funda, 557 hektarı tarım dışı amaçlı olarak kullanılmaktadır. Sınıf V : Beşinci sınıf araziler, yetiştirilecek bitki cinsini sınırlayan ve kültür bitkilerinin normal gelişmesini önleyen sınırlandırmalara sahiptir. Topografya yönünden hemen hemen düzdür. Toprakları ya sık sık sel basması nedeniyle sürekli olarak yaş yada çok taşlı veya kayalıdır. 68

Sık sık taşkınlara maruz kalan taban arazilerle, düz, düze yakın eğime sahip çok taşlı veya orta derecede kayalı araziler yada drenaj bakımından kültür bitkileri tarımına elverişli olmayan, fakat suyu seven ot ve ağaçların yetişmesine uygun göllenme alanları bu sınıfa örnek olarak gösterilebilir. Tarla ve bahçe bitkileri kültürüne uygun olmamakla birlikte, çayır ıslahı yapmak veya uygun ağaç türleri yetiştirerek bu arazilerden kazanç sağlamak mümkündür. Bu sınıftaki Erzincan da hiç arazi haritalanmamıştır. Sınıf VI : Bu sınıfa giren toprakların fiziksel koşulları: gerektiğinde tohumlama, kireçleme, gübreleme ve kontur karıkları, drenaj hendekleri, saptırma yapıları ve su dağıtıcıları ile su kontrolü gibi çayır veya mera iyileştirmelerinin uygulanmasını pratik kılar. Bu sınıftaki toprakların ; 1- Dik eğim 2- Ciddi erozyon zararı, 3- Geçmişteki erozyonun olumsuz etkileri, 4- Taşlılık, 5- Sığ kök bölgesi, 6- Aşırı yaşlık veya taşkın, 7- Düşük nem kapasitesi, 8- Tuzluluk veya sodiklik gibi düzeltilemeyecek sürekli sınırlandırmaları vardır. Bu sınırlandırmalardan bir veya birden fazlasının bulunduğu topraklarda kültür bitkilerinin yetiştirilmesi uygun değildir. Ancak çayır mera ve orman için kullanılabilirler. Erzincan ilinde 163257 hektar alanla il yüzölçümünün %13,8 ini teşkil ederler. Bu sınıf arazilerin %15,5 i kahverengi orman %0,8 i kireçsiz kahverengi orman %2,8 i kestane rengi topraklar, %65,3 ü kahverengi topraklar, %13,9 kireçsiz kahverengi topraklar %0,4 ü kırmızımsı kahverengi topraklar, %1,3 ünü bazaltik topraklar meydana getirmektedir. (çizelge35) Bu arazilerin %2,4 ünde eğim ortaya yakın, geriye kalan dik, çok dik ve sarp yapı göstermektedir. Toprakların %20,8 orta derin, %74,7 si sığ ve %4,5 i çok sığ topraklardan meydana gelmiştir. (çizelge19) Bu sınıfın alt sınıflara dağılımı : IV e 21582 %13,2 IV es 136326 %83,5 IV se 5349 %3,3 VI. sınıf arazilerin 51560 hektarında nadaslı kuru tarım, 3440 hektarında sulu tarım yapılmaktadır. 91295 hektar çayır mera 16962 hektar orman funda olarak kullanılmaktadır. Sınıf VII : Bu sınıfa giren topraklar : 1- çok dik eğim, 2- erozyon 3- toprak sığlığı, 4- taşlılık, 5- yaşlılık, 6- tuzluluk ve sodiklik 69

gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir. Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak kontur kontrol uygulamalarına elverişli olmadığından çayır ve mera ıslahı için kullanılma olanakları oldukça sınırlıdır. Toprak muhafaza önlemleri almak veya alttaki arazileri korumak için ağaç dikimi veya ot tohumu aşılaması yapıldığı ve hatta istisnai bazı durumlarda kültür bitkileri yetiştirildiği olursa da, bu durumlar VII. Sınıf araziler için genel bir özellik sayılmaz. 693150 hektar olan bu tür araziler,il yüzölçümünün %58,2 ini teşkil etmektedir. Bu alanın %01 ini alüvyal topraklar, %0,2 sini kolivyal topraklar, %12,9 unu kahverengi orman toprakları, %3,9 unu kestane rengi topraklar, %7.3ünü kireçsiz kahverengi topraklar, %003 ünü kırmızı kahverengi topraklar, %80,1 ini rendzinalar ve %0,9 unu bazaltik topraklar meydana getirmektedir. (çizelge 35) Bu sınıftaki topraklar şu alt sınıflara ayrılmaktadır. VII e 194 %0,03 VII es 589880 %85 VII se 102371 %14,7 VII ws 705 %0,1 Toplam alanı 693150 hektar olup, 13080 hektarında nadaslı kuru tarım, 219 hektarında sulu tarım 2139 hektarında bahçe tarımı yapılmaktadır. 586019 hektar çayır mera 91686 hektarı orman funda ve 7 hektarı da tarım dışı amaçlı olarak kullanılmaktadır. Sınıf VIII : bu sınıf araziler : 1- erozyon, 2- yaşlık, 3- taşlık, 4- kayalık, 5- düşük nem kapasitesi, 6- tuzluluk veya sodiklik gibi kısıtlayıcılardan bir veya birkaçının önlenemeyecek derecedeki şiddetli sınırlandırmaları nedeniyle ot, ağaç ve kültür bitkilerinin yetiştirilmesine elverişli değildir. Çok aşınmış araziler, kumsallar, kayalıklar, ırmak yatakları, maden işletmesi yapılan eski ocak ve artık alanları bu sınıfa girerler. Bu sınıf alt sınıflara ayrılmamıştır. Bitki yetiştirilmesine elverişli olmasalar da yaban hayatı için ve dinlenme yerleri olarak kullanılabilir. VIII. Sınıf araziler ildeki %8,5 lik bir oran oluşturmaktadır. Toplam alanları 101659 hektarı Askeri alan, 7494 hektarı ırmak taşkın yatağı, 87105 hektarı çıplak kaya olarak haritalanmıştır. (çizelge 17). ARAZİ KABİLİYET ALT SINIFLARI: Alt sınıf e: (erozyon) Başlıca problem ve zararın: erozyon olduğu topraklar için kullanılır. Erozyona maruzluk ve geçmiş erozyon zararları; toprakları bu alt sınıfa sokmada rol oynayan esas toprak etkenleridir. 70

Alt sınıf w : ( Aşırı su) Başlıca zarar ve sınırlandırmanın aşırı su olduğu topraklar için kullanılmaktadır. Kötü toprak drenajı, yaşlık yüksek taban suyu ve taşkınlar, toprakların bu alt sınıfa girip girmediğini tayin eden kriterlerdir. Alt sınıf s : (kök bölgesi içindeki toprak sınırlandırmaları) adından da anlaşılacağı gibi sığ kök bölgesi, taşlılık, düşük su tutma kapasitesi, zor düzeltilebilen düşük verimlilik, tuzluluk ve sodiklik gibi sınırlandırmalara sahip topraklarda kullanılır. Aşırı düşük sıcaklıklar ve kısa büyüme mevsimi sınırlayıcı faktörlerdir. İki sınırlandırma birlikte olduğunda; yerel kullanmadan her ikisi de gösterilebilir. Ve hakim olan sınırlandırma önce yazılır. Bu durumda hakim olana göre bir gruplandırma gerekirse birinci yazıları sınırlandırma dikkate alınır. Erzincan İli, arazi kullanımı ve dağılımı Tablo.E.2 ve E.4 de verilmiştir. Tablo.E.2. Erzincan ili arazi kullanımı Toprak Varlığı ve Dağılımı Alanı (Hektar) Payı (%) İşlenebilir Arazi 202.704 Çayır Mera arazisi 452.562 Orman ve Fundalık Arazi Tarıma Elverişsiz Arazi 428.000 TOPLAM 1083266 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 71

E.3.1.2. Kullanma Durumu Tablo. E.3. Erzincan İli arazi kullanma kabiliyetleri ve arazilerin tarıma uygunluğu.(2010) Kabiliyet Tarımı Kısıtlayan Faktörler Alt Kültür Bitkilerine Uygunluğu Sınıfı Sınıf I 37.250 ha Her çeşit tarıma uygun --- Suluda: Pancar, kuru fasulye, sebze, patates, soğan, hububat meyvelik II 33.046 ha III 59.524 ha. IV 102.462 ha VI 163.257 ha VII 693.150 ha Tarımda ekim ve dikimi kısıtlayan orta derecede toprak topografya ve drenaj yetersizlikleri mevcut. e s se Kuruda: Hububat Kuruda: Hububat Suluda: Sebze, hububat, fasulye, fiğ, yonca, meyvelik, ağaçlandırma Kuruda: Hububat w Mevsimlik sebzeler, pancar, yonca, çayır ve yem bitkileri Tarımda ekim ve dikimi kısıtlayan e Pancar, fiğ, hububat, kavaklık şiddetli toprak topografyası ve drenaj es yetersizliği mevcut, kontur sürüm ve s Pancar, fiğ, hububat kontrollü sulama gerekli se w Çayır-mera, arpa, söğütlük, pancar, fiğ sw Tarımda ekim ve dikimi kısıtlayan e Meyvelik, bağ ve yonca yetiştirmeye elverişli şiddetli toprak topografya yetersizliği es entansif tarıma elverişli değil s se sw Çayır ve mera ws Söğütlük Sürülerek tarıma uygun değil, şiddetli e Mera, teraslı bağ ve ağaçlandırmaya elverişli. ve çok şiddetli erozyon, sığ ve çok sığ Erozyon kontrolü ister toprak veya taşlılık en büyük kısıtlayıcı es Mera ve ağaçlandırmaya elverişli. Erozyon se kontrolü ister ws Mera, çayır ve yem bitkilerine elverişli Sürülerek tarıma uygun değil, şiddetli es Mera ve teraslama ile bağ yetiştirilebilir. ve çok şiddetli erozyon, sığ ve çok sığ se toprak veya taşlılık ws Çayır ve mera drenaj tatbiki ister Tarıma elverişsiz - Tarımda hiçbir işe yaramaz. VIII 101.659 ha Kaynak: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2000 (yeni veriye ulaşılamamıştır) Not: e: Tarla işlemesini güçleştiren parçalı topografya, meyil, su ve rüzgar enerjisi. s: Tuzluluk, alkalilik, taşlık, sığlık, çok ince veya çok kaba bünye. w: Yüksek taban suyu, yaşlık veya sık sık sel basması halleri gibi drenaj bozuklukları. 72

Tablo.E.4. Erzincan da Halen Varolan Arazi Kullanma Şekillerinin Kabiliyet Sınıflarına Göre Dağılımı(2010) Arazi Kullanma Kabiliyeti Sınıfları Arazilerin Kullanma Şekilleri Toplam I II III IV (ha) V VI VII Toplam (ha) VIII Genel Toplam TARIM ARAZİLERİ Kuru Tarım Arazisi ( Nadaslı 150 1550 11000 12451 25151 3500 2000 5500 30651 Sulu Tarım Arazisi 48100 16000 12000 4070 80170 80170 Yetersiz Sulu Tarım 204 127 106 437 339 339 776 Bahçe (kuru) Bahçe (sulu) 3471 ÇAYIR MERA ARAZİ. 230 217 1347 1793 3587 15499 86052 101551 105138 Çayır Arazisi 230 217 201 648 1819 1819 2467 Mera Arazisi 1146 1793 2939 15499 84233 99732 102671 ORMAN VE FUN. ARAZ. 808 808 808 Orman Arazisi Funda Arazisi 808 808 808 TARIM DIŞI ARAZİLER 769 769 Yerleşim(yoğun) 769 769 Yerleşim (Az yoğun) Hava Alanı Sanayi Alanı Askeri Alan DİĞER ARAZİLER 4695 4695 SU YÜZEYİ TOPLAM 7320 7832 13634 13442 42228 18369 87833 106202 5464 153894 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Tablo.E.5. Erzincan İli Arazi Kullanım Durumu (hektar) Tarım Arazileri Çayır Mera Arazileri Orman- Fundalık Arazileri Yerleşim Yerleri Nadassız Diğer Yerler Su Yüzeyleri Kuru Kuru Nadaslı Nadassız Sulu Bağ - Bahçe Çayır Mera Orman Nadaslı 30651-73743 6426 6.361 706.130 53.189 43.517-96.183 6693,3 6.361 712.491 118.489 8.359 96.549 180 TOPLAM Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Toplam Sulu Çayır 73

Tablo.E.6. İlçelere Göre Arazi Sınıflarının Dağılımı (hektar)(2010) Arazi İLÇELER Sınıfları Merkez Çayırlı İliç Kemah Kemaliye Refahiye Tercan Üzümlü TOPLAM I 15070 7320 522 753 223 2524 7200 3638 37250 II 12119 7832 1725 522 151 2510 5974 2213 33046 III 8880 13634 4606 6392 1225 14071 9055 1661 59524 IV 11785 13442 5371 10404 7341 26598 22515 5006 102462 V VI 13900 18369 23339 18764 17147 39872 27463 4403 163257 VII 82388 87833 116523 144884 71104 94201 60898 35319 693150 VIII 13481 5464 14316 42592 14636 2025 2834 6311 101659 TOPLAM 157623 153894 166402 224311 111827 181801 135939 58551 1190348 Kaynak: İl Özel İdaresi Su ve Kanal Hizmetleri Müdürlüğü, 2011 E.3.1.3. Erozyon İlimizin potansiyel erozyon kontrol alanları toplamı 400.064 ha.; mera alanları toplamı ise 115.866 ha. dır. 2010 yılı içerisinde 3000 ha. lık alanda erozyon kontrol mücadelesi gerçekleştirilmiştir. Yine 2010 yılı programı çerçevesinde 400 ha. alanlık ağaçlandırma tesisi yapılmıştır. Erzincan Bölgesi A bölümünde de bahsedildiği gibi jeolojik olarak aşınmaya ve taşınmaya oldukça elverişlidir. Bölgede erozyonun en önemli nedenlerinden biri belki de birincisi aşırı otlatmadır. Baharın ilk günlerinden kar yağıncaya kadar olan dönemde düzensiz ve kontrolsüz olarak meralara salınan sürüler bitki örtüsünün gelişmesine fırsat vermeden yok etmektedirler. Jeolojik ve topografik yapının da etkisiyle erozyon gündeme gelmektedir. Ayrıca bölge halkının ekonomik yetersizlikleri de erozyon konusunda kayda değer bir rol oynamaktadır. Erzincan daki derelerin ağzında oluşan birikinti konilerinin incelenmesi erozyonun boyutları konusunda bizlere fikir vermektedir. Vaskirt Deresi de bu derelerden biri olup karakteristik özelliği oyuntu erozyonu olmasıdır. Vaskirt Deresi Islah çalışmaları DSİ tarafından 1944 yılında başlatılmış fakat istenilen sonuca ulaşılamamıştır. 1958 66 yılları arasında 756 hektar sahada ıslah çalışmaları yapılmış, AGM tarafından yapılan ağaçlandırma çalışmaları yavaş yavaş sonuçlarını göstermeye başlamıştır. Erozyon kontrol çalışmaları DSİ, AGM, OGM, ve Orman İşletme Müdürlüğünce yapılmaktadır. Ayrıca Yerel yönetimler, Tarım İl Müdürlüğü ve diğer gönüllü kuruluşlar da bu mücadeleye katılmaktadır. 1991 yılında başlayan mera ıslah çalışmaları devam etmektedir. Erzincan ilinde potansiyel ağaçlandırma alanları (kavaklık için uygun alan 138.000 ha. dahil) 210.000 ha olup, bunun ancak 27.772 ha nın projesi yapılmıştır. 74

Potansiyel Erozyon kontrol alanları 400.064 ha. olup, bunun 41.342 ha ı projelendirilmiştir. Dikim çalışmaları devam etmektedir. Yıllara göre bu çalışmalar Tablo E.11 de özetlenmiştir. Tablo.E.7. Yıllar itibarıyla ağaçlandırma, erozyon, bakım program ve uygulama sonuçları (2010) UYGULAMA PROGRAM UYGULAMA YILI Miktar (ha) Ödenek (milyon) Miktar (ha) Harcama (milyon) 1996 2.314 11.570 1.000 3.000 1997 3.550 38.400 2.850 23.366 1998 2.245 35.920 2.250 34.566 1999 1.800 36.000 1.950 41.000 2000 4.209 260.000 3.064 223.407 2001 4.530 245.000 2.589 209.197 2002 3.800 350.000 3.254 333.538 2003 2.500 850.000 2.452 753.000 2004 5.050 2.382.910 4.909 1.008.222 2005 5.180 1.086.000 4.580 1.086.000 2006 7.125 1.765.750 5.395 1.525.930 2007 7.878 2.264.488 4.444 2.100.972 2008 9790 2.349.639 5.688 1.459.488 2009 10.650 2.843.500 8.608 1.040.864,52 2010 11970 3.470.000,00 11220 3.469.999,40 Kaynak: İl Çevre Orman Müdürlüğü, Ağaçlandırma Erozyon Kontrolü ve DKMP Şube Md.lüğü, 2011 Tablo.E.8. Potansiyel ağaçlandırma alanları (2010) PROJENİN ADI PROJE ALANI (ha) ARAZİ HAZIRLIĞI YAPILAN (ha) YAPILAN DİKİM (ha) Orçul 756 1207 1207 Dumanlı 3314 1188 1188 Kızıldağ 6565 1106 1106 Kutlutepe-1 3400 637 637 Kutlutepe-2 1985 1805 1805 Erzincan 4017 1719 1719 Madenler 7362 1291 1291 Yalnızbağ 160 155 155 Milli egemenlik ormanı 50 50 50 Üçkardeşler 2019 436 436 Tercan Ağaçlandırma 3770 158 158 Altınkaya 3170 429 429 Tercan Maliye Ormanı 2624 959 959 Erzincan Maliye Ormanı 9 9 9 Alaçayır Ağaçlandırma 1927 242 242 Heybeli 4181 174 174 Beşkardeşler Ç.A.U.P 5.310 2.400 2.400 Kemah Karadağ Ç.A.U.P 2.092 471 431 Kemah-Ç.A.U.P 3704,22 184 184 TOPLAM 56415,22 14.620 14.580 Kaynak: İl Çevre Orman Müdürlüğü, Ağaçlandırma Erozyon Kontrolü ve DKMP Şube Md.lüğü, 2011 75

Tablo E.9. Erzincan İlinde tarım topraklarının erozyon durumu (ha). İşleme tarıma İşlemeli Arazi uyg. Olan arazi Tarıma uyg. Toplam (2. 3. 4.) Olmayan arazi (5.6.7) Rüzgar Erozyonu (ha) ---- ---- ---- Su Erozyo nu (ha) Orta derecede 163538 32136 195674 Şiddetli Derecede 8156 487454 495610 Çok Şiddetli ---- 220195 220195 Derecede Toplam 171694 739785 911479 Genel Toplam 171694 739785 911479 Kaynak: Doğu Anadolu Bölgesi Topraklarının Bitkiye Yarayışlı Bazı Mikroelement Durumları, Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Proje Yıllık Sonuç Raporu, 1998 Erzurum. (yeni veriye ulaşılamamıştır) E.3.2. Arazi Problemleri Toprak Tuzluluğu Tablo E.10. Erzincan İli Tarım Topraklarının Tuzluluk ve Sodiklik Oranları Tuzluluk ve Sodiklik İşlemeli Tarıma İşlemeli Tar. Uygun Durumu Uygun Arazi ha. Olmayan Arazi ha. 2.ve 7.Sınıf Topraklar Toplamı (2. 3. 4. Sınıf Arazi) (5. 6. 7. Sınıf Arazi) Hafif Tuzlu 3947 ---- 3947 Tuzlu ---- 1270 1270 Alkali ---- ---- ---- Hafif tuzlu-alkali 640 ---- 640 Tuzlu- Alkali ---- ---- ---- Toplam 4587 1270 5857 KAYNAK: Doğu Anadolu Bölgesi Topraklarının Bitkiye Yarayışlı Bazı Mikro-element Durumları, Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Proje Yıllık Sonuç Raporu 1998 Erzurum (yeni veriye ulaşılamamıştır) ph, Kireç, Su Doygunluğu ph : 7.38 8.43 Kireç 0. (%) :12 32.13 Su ile Doymuşluk (%) : 31 65 KAYNAK: Türkiye Arazi Kullanımı, Topraksu Genel Müdürlüğü Yayınları 1978 Ankara Doğu Anadolu Bölgesi Topraklarının Bitkiye Yarayışlı Bazı Mikroelement Durumları, Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Proje Yıllık Sonuç Raporu 1998 Erzurum (yeni veriye ulaşılamamıştır) 76

Toprak Sığlığı Erzincan ilinde toplam 949.375 hektar toprağın 43.641 hektarı derin, 178.899 hektarı orta derin, 467.576 hektarı sığ ve 259.259 hektarı çok sığdır. Taşlılık Tablo E.11. Erzincan İli Topraklarının Taşlık Alanları ( ha ) Problem Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıflaması Genel Çeşidi II, III ve IV. Sınıf V. Sınıf VI ve VII. Sınıf Toplam Taşlılık 60.921 ha. 551.413 ha. 612.334 ha. KAYNAK: İl Özel İdaresi (2011) Drenaj Tablo E.12. Erzincan İli Tarım Topraklarının Drenaj Durumu İşlemeli Tarıma Drenaj Durumu Uygun Arazi (2. 3. 4.) İşlemeli Tarıma Uygun Olmayan Arazi (5.6.7) 1. ve 7. sınıf Toprakların Toplamı Yetersiz Drenajlı (ha.) 10.651 ---- 10.651 Fena Drenajlı (ha.) 1.194 1.270 2.464 Bozuk Drenajlı (ha.) ---- ---- ---- Aşırı drenajlı (ha.) ---- 890 890 Toplam (ha.) 11.845 2.160 14.005 KAYNAK: Türkiye Arazi Kullanımı, Toprak Su Genel Müdürlüğü Yayınları, 1978 Ankara (yeni veriye ulaşılamamıştır) KAYNAKLAR 1. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Erzincan İli Arazi Varlığı, Ankara - 2000 2. Topraksu Genel Müdürlüğü Yayınları, Türkiye Arazi Kullanımı 1978. 3. Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü Proje Yıllık Sonuç Raporu, Doğu Anadolu Bölgesi Topraklarının Bitkiye Yarayışlı Bazı Mikroelement Durumları, 1998 Erzurum. 4. Erzincan İl Yıllığı, Erzincan Valiliği, 1990 5. Erzincan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 6. Erzincan İl Çevre Orman Müdürlüğü, Ağaçlandırma Erozyon Kontrolü ve DKMP Şube Md.lüğü, 2011 7. Tarım İl Müdürlüğü, 2011 8. İl Özel İdaresi, 2011 77

F.1. Ekosistem Tipleri F.1.1. Ormanlar F1.1.1. Ormanların Ekolojik Yapısı F. FLORA, FAUNA VE HASSAS YÖRELER Erzincan İli nde toprağın genç olmasına rağmen uzun yıllar ormanlar tahrip edilmiş, açıkta kalan genç ve ince toprak tabakası sürüklenmiştir. Sansa Boğazı na kadar Fırat Vadisi boylarında ve Doğudaki Maryam Dağlarında bir miktar meyve ve çam ormanlarına rastlanmaktadır. Erzincan İlinde akarsu boylarında görülen kavak ve söğütlerin dışında kısa ömürlü cılız otsu bitkiler yer alır. Kemah ve Refahiye çevresinde dişbudak, sarıçam, gürgen, meşe, su boylarında olduğu gibi köy çevrelerinde de kültür bitkilerinden elma, armut, kayısı, erik ve cevize rastlanmaktadır. Karasal iklim özelliği taşıyan Erzincan İli, doğal bitki örtüsü yönünden zengin değildir. Erzincan da ve Tercan çevresinde genel bitki örtüsü step olup, bu da yaz mevsiminde büyük ölçüde kurumaktadır. Ancak yüksek dağların sağlamış olduğu yağış fazlalığı, çalılık ve meşeliklere yetişme imkanı vermiştir. Erzincan ın batısında yer alan ve özellikle Refahiye de başlayıp, Kemah, Kemaliye çevresine kadar giderek zayıflayan ve seyrekleşen çam korulukları, meşelikler ve çalılıklara sıkça rastlanır. Ağaçlar, akarsu boylarında yetişmekte, ovalarda ve yerleşim çevrelerinde ise sulamak şartıyla oldukça fazla miktarda meyva ağaçları yetişmektedir. F.1.1.2. İlin Orman Envanteri İl sahasının doğal ekolojik koşulları dikkate alındığında, en az yarısının ormanlarla kaplı olması gerekmektedir. Asırlardan beri süregelen tahripler sonucunda ormanlar ancak il sahasının %9 gibi son derece az bir alanı kaplar duruma gelmiştir. İl dahilinde sulu alan, step ve orman olmak üzere üç farklı vejetasyon tipi bulunmaktadır. Suyu seven - sucul (hidrofit - hidrofil) türler genellikle Karasu boyunca, Erzincan Ovası nın güneydoğusundaki küçük bataklıklarda ve derelerin kenarlarında görülmektedir. Bu vejetasyon Typho phragmitetum autralii, Hordeu ranunculetum grandiflorii ve Salicico tamariicetum parviflorae bitkileri halindedir. Step vejetasyonu: Karasu Oluğu, Erzincan Ovası ve Tercan Çayırlı arasında yaygın durumdadır. Bu sahalarda Astrgalus ve Artemisia bitkileri baskındır. Meşe Ormanları: İl sahası dahilinde meşe ormanları sadece parçalar halinde Kemah Boğazı dahilinde, Refahiye nin güneyinde, Mürit Dağları nın güney eteklerinde ve Munzur Silsilelerinin güneye bakan yamaçlarında bulunmaktadır. Belli başlı meşe türlerini Quercus pinnatiloba, Quercus cerris, Quercus petrea ve Quercus libani oluşturmaktadır. Meşe 78

ormanları dahilindeki ardıçların başında ise Juniperus communis (adi ardıç) gelmektedir. Bunun dışında özellikle Karasu Vadisi boyunca tipik bir Akdeniz elemanı olan Boyacı Sumağı (Cotinus coggyria) ve Menengiç (Pistacia terebinthus) görülmektedir. Bunun dışında, yabani elma, armut ve eriklerde (Prunus sp.) rastlanmaktadır. Sarıçam Ormanları: İl sahasında Sarıçam (Pinus sylvestris) ormanları Refahiye dolaylarında özellikle kuzeye bakan yamaçlarında ve Kızıldağ dolaylarında bulunmaktadır. Esence (Keşiş) Dağlarında ise ancak sarıçam kütüklerine rastlanmakadır. Erzincan Ovasının güney kesiminde Mercan Dağlarının ovaya bakan eteklerinde birkaç parça halinde sarıçam ormanları görülmektedir. Erzincan Orman İşletmesi Müdürlüğü ne bağlı 5 adet Orman İşletme Şefliği vardır. Bunlar; Erzincan, Refahiye, Kemah, Tercan ve İliç işletme şeflikleridir. Bu şefliklerin orman varlığı ise Tablo.F.1. da verilmiştir. Antropojen Stepler: Erzincan Ovasının ve dağlarının 2200 m den daha yüksek kısımlarının dışında kalan tüm orman örtüsünden yoksun sahalar, doğal orman örtüsünün tahribi ile oluşmuş seyrek ot örtüsüyle kaplıdır. Ormanların tahribi sonucunda oluşan bu ot örtüsü Antropojen Stepleri i oluşturmaktadır. Antropojen Step sahalarında hem ot örtüsü seyrek durumda hem de hayvanların sevmediği dikenli ve acı türler yaygın duruma geçmiş türler yaygındır. Nitekim, sarıçam ve meşelerle kaplı olması gereken Esence (Keşiş) Dağları, Kızıldağ ve Karadağ ile Kemah Boğazı nda son derce zayıf ve seyrek ot örtüsü bulunmaktadır. Bu durum aşırı hayvan otlatılması sonucu, yani sahanın normal ot kapasitesinin üzerinde hayvan otlatılması ile hayvanlar karınlarını doyurmak için otları kök boğazına kadar yemekte, bu ise otların gelişmesini, dolayısıyla büyümesini engellemektedir. Bunun yanında hayvanların sevmedikleri otlar ortama yayılma imkanı bulmaktadır. Erzincan İlinin doğal ortam özellikleri yani il topraklarının topografya özellikle eğim, bakı, yükseklik, jeolojik yapı oluşturan ana malzemelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri toprak, bitki örtüsü durumları dikkate alınarak aşağıda belirtilen ekolojik birimler saptanmıştır. Erzincan İli sahasının yarıdan fazlası orman ekosistemi dahiline girmektedir. Bu sisteme ait olan sahalarda arazi genellikle VII. sınıf kapsamına dahil olan eğimli sahaların yer yer tarıma açılması, ormanlarda hayvan otlatılması, ormanların çeşitli yollardan aşırı tahrip edilmesi sonucu değerini kaybederek işe yaramaz arazi olarak tanımlanan VIII. sınıf araziye dönüşmüştür. Orman ekosisteminde meşe ve sarıçam ormanları olmak üzere kendi arasında iki ana orman kuşağına ayrılmıştır; 79

Tablo F. 1 Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü Toplam Alanının Şeflikler Bazında Dağılımı (2010) Şefliği Ormanlık Alan (ha) Açıklık Alan (ha) Toplam Alan (ha) Merkez 18772,5 171215 189987,5 Refahiye 75712 71192,5 146904,5 Kemah 54457 181489,5 235946,5 İliç 109552,5 172775 282327,5 Tercan 41890 278941 320831 TOPLAM 300384 825613 1175997 Kaynak: Orman İşletme Müdürlüğü, 2011 Meşe Orman Sistemi: İlde 1500 m. den alçak olan sahalar genellikle yarı kurak iklim şartlarında yetişebilen, başka bir anlatımla kuraklığa dayanıklı olan meşe ormanlarının gelişmesine uygun olan sahalardır. Güneye bakan yamaçların fazla radyasyon almasından dolayı meşe orman sınırı 1500 m. nin üzerine 1700 m. kadar yükselebilmektedir. Şarıçam Orman Sistemi: Soğuk ve yarı nemli ve hatta nemli ortam şartlarında yetişen sarıçamlara uygun olan sahalar ilin kuzeybatısında, Refahiye dolaylarında yer almaktadır. Bu sahalar 1500 m. den başlayarak ormanın üst sınırı olan 2200 m. ye kadar yükselmektedir. Bilhassa Karadeniz den gelen nemli rüzgarları alan kuzeye bakan yamaçlar, sarıçamların yetişmesine imkan vermektedir. İl dahilinde sarıçamların optimum yetişme alanı Refahiye dolaylarıdır. Tablo F.2. Erzincan İli Orman Ağaçlarının Vasıflarına Göre Dağılımı ( ha ). (2010) KORU (Ha) BALTALIK (Ha) İyi Bozuk Toplam İyi Bozuk Toplam TOPLAM ŞEFLİK ORMAN İbreli 550 550 550 Merkez Yapraklı 101 18121,5 18222,5 18222,5 Karışık İbreli 4640 104912,5 104912,5 109552,5 İliç Yapraklı Karışık İbreli 2059,5 23263,5 25323 1664,5 27469,5 29134 54457 Kemah Yapraklı Karışık İbreli 24388 51324 75712 75712 Refahiye Yapraklı Karışık İbreli 2889,5 2889,5 4684,5 34316,5 39001 41890,5 Tercan Yapraklı Karışık GENEL TOPLAM 300384,5 Kaynak: Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü, 2011 İl dahilinde hububat tarımının yapılmasına uygun yarı kurak ve düz alanları Erzincan Ovası ile doğuda Tercan - Çayırlı arasında uzanan Neojen platoları oluşturmaktadır. Bu sahalardan Erzincan Ovasının bir çöküntü sahası üzerinde bulunması ve yerel olarak çevredeki diğer sahalara nazaran sıcak olması sebze ve meyve tarımını mümkün kılmaktadır. Buna 80

karşılık, biraz yüksekte olan ve kış döneminde çok şiddetli soğuklara maruz kalan Tercan - Çayırlı kesimi sebze ve meyve tarımına uygun sahaların başında gelmektedir. Erzincan ormanlarında bulunan ağaç çeşitleri aşağıda verilmiştir Ağaç Çeşidi -Sık Görülenler Sarıçam Pinus silvestris P. Ahlat Pyrus eleagnifdia L. Meşe Quercus sp. Titrek Kavak Populus tremola L. Boz Ardıç Juniperus excelsa. Katran Ardıcı Juniperus oxycedrus -Diğerleri Badem Communis amygdalus Yalancı Akasya Robinia pseudoacacia Akçaağaç Acer tataricum Dişbudak Fraxinus excelsior L. Karaağaç Ulmus minor F.1.1.3. Orman Varlığının Yararları Ormanlar önemli ölçüde bozulduğundan 4000 m 3 civarında yapacak (kereste) ve 5000 ster civarında yakacak odun üretilmektedir. Bu değerler Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü nün üretiminin son derece düşük olduğunu göstermekte ve işletmenin odun üretiminin değil Erzincan, ancak küçük bir kasabanın odun ihtiyacını karşılayacak kapasitede olduğu anlaşılmaktadır (bir hanenin yılda 10 ster odun yaktığı dikkate alınırsa, Erzincan İlinin tüm ormanları ancak 500 hanenin odun ihtiyacını karşılamaktadır). Tablo F.3. Erzincan İli Orman Ağaçlarından 1997-2010 Yıllarında Üretilen Ürün Çeşitleri ve Miktarı Yıl Yakacak Odun (Ster) Tomruk (m 3 ) Maden Direk (m 3 ) Tel Direk (m 3 ) Sanayi Odunu (ster) Sırık (ster) Kağıtlık Odun (m 3 ) Yonga (Ster) 1997 1084 1390 468 77 160 1998 3433 1010 1246 35 21 494 1999 6292 1302 565 26 435 2000 2255 1552 626 99 79 600 2001 9364 2371 1556 133 62 553 2002 11197 2753 4663 5 2003 17598 4678 3041 98 214 74 4211 2004 6468 4085 2370 61 2412 75 858 6491 2005 12279 6082 3816 44 4320 69 4892 11163 2006 9962 3342 3374 7465 579 3871 8676 2007 15948 1663 1663 9517 712 1888 8842 2008 13371 8505 2558 55 9903 20 3915 6757 2009 17704 1520 1552 8259 237 1192 7362 2010 25860 6298 1890-14274 620 997 12766 Kaynak: Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü, 2011 81

F.1.1.4. Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları 3402 sayılı Kanun kapsamında ilimiz Orman İşletme Müdürlüğünce 1987-2010 yılları arasında toplam 61.602,5 hektar alanda Orman Kadastro Komisyonu tarafından orman kadastro çalışması yapılmıştır. Kadastro yapılan bölümde 2/B alanı bulunmamaktadır. F.1.2. Çayır ve Meralar Erzincan İli yüzölçümünün %38 ini oluşturan 452.562 hektar alan çayır ve mera alanı olarak sınıflandırılmıştır. İlimizde Çayır ve meralar büyük-küçük baş hayvancılık ve arıcılık amaçlarıyla kullanılmaktadır. Hayvanlarda et ve süt verimini önemli ölçüde etkileyen meralardaki otlatma 4342 sayılı Mera Kanunu çerçevesinde düzenlenmeye çalışılmaktadır. Bu kanun çerçevesinde ilimizde yapılan çalışmalar; meralar üzerindeki hayvan baskısını azaltmak ve meralardaki aşırı otlatma ve gerekli gerekli kültürel işlemlerin uygulanmaması sonucunda meydana gelen erozyonu önlemek amacıyla 1998 yılından itibaren Tarım il müdürlüğü tarafından uygulamaya konulan bu kanun ve kanuna bağlı olarak çıkarılan uygulama talimatları doğrultusunda 2001 yılı sonu itibarıyle il genelinde toplam 29 köyün tespit ve tahdit çalışmaları tamamlanmış bulunmaktadır. 2001 yılı içerisinde merkez ilçeye bağlı toplam 65 köyün tespit ve tahdit işlemlerine başlanılmıştır. İlimiz merkez ilçeye bağlı Akyazı beldesi sınırları içerisinde bulunan mera alanının islah çalışmalarına 2001 yılında başlanılmıştır. Mera ıslah çalışmalarına gelir temini amacıyla mevcut meraların kiralanması çalışmalarına devam edilmektedir. F.1.3. Sulak Alanlar İlimizde sulak alan kapsamında Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından sınırları belirlenerek 2007 yılında koruma alanları da belirlenen 1 adet sulak alan tescil edilmiştir. İl merkezinin 15 km doğusunda bulunan Ekşisu Sazlığı nın tescilli alanı 2371 hektardır. F.1.4. Diğer Alanlar (Stepler vb) F.2. Flora F.2.1. Habitat ve Topluluklar İlimizde habitat ve topluluklara ilişkin bir çalışma yapılmamıştır. F.2.2. Türler ve Populasyonları 1. Equisetaceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 2. Sinopteridacea familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 3. Aspleniaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 4. Athriaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 5. Pinaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 6. Cupressaceae familyası 1 cinse ait 3 tür içerir. 7. Ephedraceae familyası 1 cinse ait 1tür içerir. 82

8. Ranunuculaceae familyası 5 cinse ait 19 tür içerir. 9. Paeoniaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 10. Berberidaceae familyası 3 cinse ait 3 tür içerir. 11. Papaveraceae familyası 6 cinse ait 20 tür içerir. 12. Brassicaceae (=Cruciferae) familyası 35 cinse ait 75 tür içerir. 13.Resedaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 14. Cistaceae familyası 2 cinse ait 6 tür içerir. 15. Violaceae familyası 1 cinse ait 4 tür içerir. 16. Polygalaceae familyası 1 cinse ait 3 tür içerir. 17. Portulacaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 18. Caryophyllaceae familyası 12 cinse ait 37 tür içerir. 19. Illecebraceae familyası 2 cinse ait 4 tür içerir. 20. Polygonaceae familyası 2 cinse ait 5 tür içerir. 21. Chenopodiaceae familyası 2 cinse ait 4 tür içerir. 22. Tamaricaceae familyası 2 cinse ait 3 tür içerir. 23. Hypericaceae (=Guttiferae) familyası 1 cinse ait 4 tür içerir. 24. Malvaceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 25. Linaceae familyası 1 cinse ait 3 tür içerir. 26. Gereniaceae familyası 2 cinse ait 10 tür içerir. 27. Zygophyllaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 28. Rutaceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 29. Aceraceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 30. Vitaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 31. Rhamnaceae familyası 4 cinse ait 7 tür içerir. 32. Fabaceae (= Leguminosae) familyası 20 cinse ait 74 tür içerir. 33. Rosaceae familyası 16 cinse ait 43 tür içerir. 34. Punicaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 35. Cucurbitaceae familyası 2 cinse ait 2 tür içerir. 36. Crassullaceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 37. Saxifragaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 38. Apiaceae (=Umbelliferae ) familyası 19 cinse ait 37 tür içerir. 39. Araliaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 40. Cornaceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 41. Caprifoliaceae familyası 3 cinse ait 5 tür içerir. 42. Rubiaceae familyası 4 cinse ait 11 tür içerir. 43. Valerianaceae familyası 1 cinse ait 12 tür içerir. 44. Morinaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 45. Dipsacaceae familyası 4 cinse ait 9 tür içerir. 46. Asteraceae (= Compositae) familyası 37 cinse ait 88 tür içerir. 47. Campanulaceae familyası 3 cinse ait 6 tür içerir. 48. Primulaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 49. Ebenaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 50. Oleaceae familyası 3 cinse ait 3 tür içerir. 51. Apocynaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 52. Asclepsiadaceae familyası 2 cinse ait 2 tür içerir. 53. Gentianaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 54. Convolsvulaceae familyası 1 cinse ait 4 tür içerir. 83

55. Boraginaceae familyası 21 cinse ait 39 tür içerir. 56. Solanaceae familyası 2 cinse ait 4 tür içerir. 57. Scrophulariaceae familyası 13 cinse ait 39 tür içerir. 58. Orobanchaceae familyası 1 cinse ait 4 tür içerir. 59. Acanthaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 60. Globulariaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 61. Verbaneceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 62. Lamiceae (= Labiatae) familyası 17 cinse ait 44 tür içerir. 63. Plumbaginaceae familyası 3 cinse ait 7 tür içerir. 64. Plantaginaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 65. Thymelaeaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 66. Elaeagnaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 67. Arıstoiochiaceae familyası 1 cinse ait 3 tür içerir. 68. Euphorbiaceae familyası 2 cinse ait 13 tür içerir. 69. Urticaceae familyası 2 cinse ait 3 tür içerir. 70. Santalaceae familyası 1 cinse ait 4 tür içerir. 71. Ulmaceae familyası 2 cinse ait 5 tür içerir. 72. Moraceae familyası 3 cinse ait 5 tür içerir. 73. Platanaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 74. Fagaceae familyası 1 cinse ait 3 tür içerir. 75. Corylaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 76. Salicaceae familyası 2 cinse ait 5 tür içerir. 77. Juglansaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 78. Lemnaceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 79. Araceae familyası 1 cinse ait 2 tür içerir. 80. Orchidaceae familyası 2 cinse ait 3 tür içerir. 81. Iridaceae familyası 3 cinse ait 8 tür içerir. 82. Amaryllidaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 83. Allıaceae familyası 1 cinse ait 3 tür içerir. 84. Liliaceae familyası 9 cinse ait 23 tür içerir. 85. Juncaceae familyası 1 cinse ait 1 tür içerir. 86. Cyperaceae familyası 3 cinse ait 6 tür içerir. 87. Poaceae (= Gramineae ) familyası 19 cinse ait 23 tür içerir. Yukarıdaki bilgiler P.H. DAVİS in Flora of Turkey adlı eserinden derlenmiştir. Endemik Türler: İlimiz endemik bitki türleri bakımından oldukça zengindir. 84

1.Acantholimon damassanum 2.Acant holimon hypochaerum 3.Acantholimon kotschyi 4.Achiilea mağnifica 5.Achillea schischkinii 6.Achillea sistenisii 7.Achillea sipikorensis 8.aegilops muticum var loliaceum 9.Aethionema caespitonum l0.ajuga chamaepitys subsp euphratica 11.Alcea calvertii 12.Alchemilla armeniaca 13.Alchemilla ciminensis 14.Alchemilla erzincanensis 15.Alkanna frcedinii 16.Alkanna megacarpa 17.Allium armenum 18.Allium balansae 19.Allium djimilense 20.Allium mocrochaetum subsp tuncelianum 21.Allium nevsehirense 22.Allium sintenisii 23.Allium sivasicum 24.Alyssum alzoides 25.Alyssum arnatolicum 26.Alyssum blepharocarpum 27.Alyssum bulbotrichum 28.Alyssum filliforme 29.Alyssum lepidoto stellatum 30.alyssum lipidotum 31.Alyssum ochroleucum 32.Alyssum paphlagonicum 33.Alyssum pateri subsp pateri 34.Alyssum peltarioides subp peltarioid 35.Alyssum peltarioides subsp virgatifor 36.Alyssum propinguum 37.Alyssum stylare 38.Anchonium elichrysifolium subsp gland 39.Anchusa leptophylla subsp incana 40.Androsace armeniaca var marcantha 41.Anthemis armeniaca 42.Anthemis melanoloma subsp melanoloma 43.Arenaria acerosa 44.Arenaria acutisepala 45.Arenaria kotschyana subsp kotschyana 46.Asperula suavis 47.Asphodeline tenuicrvar puberulenta 48.Astragaius balbutensis 49.Astragalus cadmicas 50.Astragalus campylosema subsp compyles 51.Astragalus densirollu 52. Astragaius halicacabus 53. Astragaius Plumoosus yar krugianus 54. Astragaius pseudccyiindraceus 55. Astragaius sericans 56. Astragaius suberosus subsp. Ancyleus 57. Astragaius xylobassis var. Xylobasis 58. Atraphaxis grandiflora 59. Barbarea auriculata var. Paludosa 60. Barbarea auriculata var. Paludosa 61. Barbarea platycarpa 62. Bellevalica crassa 63. Bellevalica forniculata 64. Bornmuellera angustifolia 65. Bupleurum eginense 66. Campanula hedgei 67. Campanula munzurensis 68. Campanula oligosperma 69. Campanula ptarmicifolia 70. carduus acanthoides subsp. Sintenisii 71. Carex eriocarpa 72. Centaurea armena 73. Centaurea aucherana 74. Centaurea huber morathii 75. Centaurea lanigera 76. Centaurea mucronifera 77. Centaurea psephelloides 78. Centaurea pyrrhoblebhara 79. Cephalaria speciosa 80. Cerasus erzincanica 81. Chrysocamela illiptica 82. Cirsium sommieri 83. Cochlearia aucheri 84.Consolida armeniaca 85. Consolida giandulosa 86. Consolida olopetala 87. Convolvulus holoserioeus subsp. Maccc 88. Convolvulus pseudoscammonia 89. Ceusinia aucheri 90. Cousinia deoolorans 91. Cousinia intertexta 92. Cousinia sintenisii 93. Crata egus tanacetifolia 94. Crepis armena 95. Crepis bupleurifolia 96. Crepis dioritica 97. Crocus kotschyanus subsp. Cappadocicus 98. Cyclotrichium niveum 85

99. Dactylorhiza osmanica var.anatclica 100.Dactylorhiza osmanica var.osmanica 101.Delphinium anatolicum 102.Delphinium dasystachyum 103.Delphinium formosum 104.Dianthus balansae 105.Dianthus zederbaueri 106.Digitalis lamarcki 107.Draba rigida var.rigida 108.Ebenus hausknechtii 109.Echinophora chrysantha 110.Elymus lazicus subsp. Lomatclepis 111.Erodium amanum 112.Erysimum 113.Euphorbia petrophiia var.armena 114.Ferulago longistylis 115.Ferulago pauciradiata 116.Ferulago platycarpa 117.Festuca adanensis 118.Franguia ainus subsp. Pontica 119.Fiitiilaria armena 120.Galium cappadccicum 121.Gaiium cararccarpen 122.Gaiium hypoxylon 123.Gaiium margaceum 124.Gaiium papilliferum 125.Gaiium runcinnatum 126.Geranium cinereum subsp. Cinereum var. 127.Geranium eginense 128.Geranium ibericum subsp. Jubatum 129.Glaucium cappadocicum 130.Gypsophila aucheri 131.Gypsophila briguetiana 132.Gypsophila lepidioides 133.Gypsophila sphaerocephala 134.Gypsophila tuberculosa 135.Haplophyilum armenum 136.Hedysarum nitidum 137.Heldreichia rotundifolia 138.Helichrysum arenarium subsp. Erzincani 139.Helichrysum noeanum 140.Heracleum intermedium 141.Hesperis breviscapa 142.Hesperis cappadocica 143.Hesperis schischkinii 144.Hieracium bornmuelleri 145.Hieracium karagoellense 146.Hieracium lazicum 147.Hieracium miciotum 148.Hieracium odontophyllum 149.Hyacinthella acutiloba 150.Hypericum pseudolaeve 151.Hypericum ecabrcides 152.Hypericum speotabile 153.Hypericum uniglandulosum 154.Iris danfordiae 155.Iris gaiatica 156.Iris kerneriana 157.Isatis cappadocica supsp. Aiyssifolia 158.Isatis erzurumica 159.Isatis giauca subsp. Sivasica 160.Isatis undulata 161.Jurinea brevicaulizs 162.Jurinea cataonica 163.Lamium galactophyllum 164.Lathyrus brachypterus var. Haussknecht 165.Linum obtusatum 166.Linum unguiculatum 167.Lycium anatolicum 168.Minuartia anatolica var. Cappadocica 169.Minuartia rimarum var.rimarum 170.Muscari aucheri 171.Muscari azureum 172.Muscari eoeleste 173.Muscari massayanum 174.Muscari massayanum 175.Cnobrychis failax 176.Cnobrychis huetiana 177.Onosma attine 178.Onosma ambigens 179.Onosma argentatum 180.Onosma discedens 181.Onosma Liparioides 182.Onosma nanum 183.Onosma sintenisii 184.Crganum acutidens 185.Papaver triniifolium 186.Paracaryum cappadocicum 187.Paracaryum carymbiforme 188.Paracaryum cristatum subsp. Eristatum 189.Paracaryum erysimifolium 190.Paracaryum lithospermifolium var.erec 191.Paracaryum racemosum var. Racemosum 192.Paronychia arabica subsp. Euphratica 193.Paronychia kamaliya 194.Phlomis armeniaca 86

195.Phlomis linearis 196.Phlomis oppositiflora 197.Phlomis sieheana 198.Pimpinella anisetum 199.Pimpinella anthriscoides 200.Potentilla armeniaca 201.Ranunculus fenzlii 202.Ranunculus sintenisii 203.Reseda armena 204.Reseda tomentosa 205.Rosa dumalis 206.Rosa pisiformis 207.Rumex ponticus 208.Salvia caespitosa 209.Salvia eryptantha 210.Salvia divaricata 211.Salvia euphratica var.leiccalyoina 212.Salvia hypargeia 213.Salvia rosifolia 214.Sanguisorba armena 215.Saponaria prostrata 216.Secrzenera ericpnora 217.Secrzenera sericea 218.Secrzenera tomentosa 219.Serophularia erzincania 220.Serophularia lepidota 221.Serophularia libanotica subsp. Armena 222.Serophularia serratifolia 223.Scutellaria orienttaiis subsp. Santolin 224.Scutellaria orientalis subsp.sintenis 225.Scutellaria salviifolia 226.Senecio cilicius 227.Silene azirensis 228.Silene caesarea 229.Silene sclerophylla 230.Senchus erzincanicus 231.Stachys burgsdorffioides subsp. ladano 232.Stachvs inanis 233.Stachvs laetivirens 234.Stachvs ramosissima var. ramosissima 235.Stachvs subnuda 236.Tanacetum albipannosum 237.Tanacetum alyssifolium 238.Tanacetum cadmeum subsp. Orientale 239.Tanacetum cappadocicum 240.Tanacetum densum subsp. amani 241.Tanacetum densum subsp. eginense 242.Tanacetum eginense 243.Tanacetum heterotomum 244.Tanacetum mucroniferum 245.Tanacetum nitens 246.Tanacetum zahlbruckneri 247.Taraxacum erzincanense 248.Taraxacum pseudonigricans 249.Taraxacum revertens 250.Tchihatehewia isatidea 251.Thesium 252.Thlaspi liiacinum 253.Thymus brachychilus 254.Thymus cappadocicus 255.Thymus cenvulutus 256.Thymus haussknechtii 257.Thymus sipyleus subsp. Sipyleus var s 258.Thymus spathulifolius 259.Tordylium cappadocicum 260.Tragopogon albinervis 261.Tripleurospermum monticolum 262.Uechtritzia armena 263.Verbascum alyssifolium 264.Verbascum armenum var. Tempekyyanum 265.Verbascum biscutellifolium 266.Verbascum calycosum 267.Verbascum heterodontum 268.Verbascum krauseanum 269.Verbascum leiocarppum 270.Verbascum oocarpum 271.Verbascum oreodoxum 272.Verbascum trichostylum 273.Verbascum wiedemannianim 274.Veronica montbretii 275.Vincetoxicum parviflorum 276.Viola odontocaiycina 87

İlimizde tehlike altında olan bitki türleri: Atatürk Üniversitesi Erzincan Eğitim Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim elemanlarından Doç. Dr. Ali KANDEMİR ve Neydegger tarafından yapılan çalışmalar sonucunda nesli tükendiği sanılan Onasma discedens, Verbascum calycaum, Onassma Affine isimli bitki türleri yeniden toplanmıştır. Bunu yanı sıra onlarca yıldır izine rastlanılamayan ve bu yüzden DD kategorisine alınan Centaurea psephelloides, Gypsophilla lepidoides, Verbascum alyssifolium, Viola edontocalycina türleri ise yine aynı araştırmacılar tarafından bulunarak bu kategoriden çıkarılmıştır. İlimiz Kemaliye sınırları içerisinde bulunan bu bitki türlerinin korunması ve çoğaltılması büyük önem arz etmektedir. Bitmiş Olanlar (EX) 1- Astragalus pseudocylindraceus 2- Barberae auriculata var. Auriculata 3- Onamsa afine (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yeniden toplandı) 4- Onamsa discedens (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yeniden toplandı) 5- Onobrychis nitida 6- Teucrium leucophyllum 7- Verbascum calycosum (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yeniden toplandı) Çok Tehlikede Olanlar (CR) 1- Barberae auriculata var paludosa 2- Causina decolorans 3- Cerasus erzincanicus Tehlikede olanlar (EN) 1- Alchemilla erzincanensis 2- Bellevalia crassa 3- Campanula yildirimlii 4- Centaurea aucherana 5- Chrysocemela elliptica 6- Ferulago longistylis 7- Galium papilliferum 8- Geranium eginense 9- Hesperis brevisicarpa 10- Hypericum peshmenii 11- Isatis undulata 12- Onasma obtisifolium 13- Paracaryum eryimifolium 14- Reseda tomentosa var. Glabrata 15- Silena azirensis 16- Sonchus erzincanicus 17- Tarazacum erzincanense 18- Thymus spathulifolius 88

19- Thymus convulatus 20- Trigonosciandium intermedium 21- Uechtritzia armena 22- Verbascum leiocarpum 23- Verbascum trichstylum Veri Yetersiz (DD) 1- Barberea platycarpa 2- Bornmullera angustifolia 3- Centaurea psephelloides (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yeniden toplandı) 4- Gypsophilla lepidoides (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yeniden toplandı) 5- Scrophularia erzincanica 6- Verbascum alyssifolium (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yeniden toplandı) 7- Viola odontocalycina (2005 yılında Doc.Dr. Ali Kandemir ve Neydegger tarafından yenien toplandı) Kaynak: Erzincan Üniveritesi, Doç. Dr. Ali KANDEMİR in yayınlanmamış çalışma notları F.3. Fauna F.3.1. Habitat ve Topluluklar Habitat ve topluluklar konusunda çalışma yapılmamıştır. F.3.2. Türler ve Populasyon Karasal Türler ve Populasyon 89

OMURGALI HAYVANLAR (VERTEBRATA) MEMELİLER (MAMMALİA) INSECTAVERA (BÖÇEKCİLER) Soricidea Crocudira suaveolens-sivri burunlu Bahçe Faresi CHIROPTERA (Yarasalar) Rhinolophidae Rhinolophus ferrumequinum (Nalburunlu Büyük Yarasa) Rhinolophus hipposiderus (Akdeniz Nalburunlu Yarasa) Vespertilionidae Myotis myotis (Fare Kulaklı Büyük Yarasa) Myotis blythi Pipistrellus kuhlii (Beyaz Yakalı Yarasa) Eptesicus serotinus (Geniş Kanatlı Yarasa) Plecotus auritus (Kahverengi Uzun Kulaklı Yarasa) Miniopterus schreibersi (Uzun Kanatlı Yarasa) LAGOMORPHA (TAVŞANLAR) Leporidae Lepus copensis (Kır Tavşanı, Yabani Tavşan) Oryctolagus cuniculus (Ada Tavşanı) RODENTIA (KEMİRGENLER) Sciuridae Sciurus anomalus (Anadolu Sincabı) Spermophilus xanthaphymnus (Kazık Sıçanı, Gelengi) Cricetidae Cricetulus migratorius Mesocricetus brandti (Avurtlak) Arvicola terrestris (Su Sıçanı) Ellobius fuscocapillus Meriones tristrami (Türkiye Çöl Sıçanı) Spalacidae Spalax leucodon (Körfare) Muridae Apodemus mystacinus (Kaya Faresi) Apodemus sylvaticus (Adi Tarla Faresi) Mus musculus (Ev Faresi) Mus macedonicus (Makdonya Ev Faresi) Gliridae Dryomys nitedula (Ağaç Faresi, Cevizkıran) Ipodidae Allactaga elater (Arap Tavşanı) Allactaga willamsi Hystricidae Hystrix indica (Oklu Kirpi) CARNIVORA (ETCİLLER) Canidae Canis lupus (Kurt) Vulpes vulpes (Tilki) Ursidae Ursus arctos (Ayı) Mustelidae Mustela nivalis (Gelincik) Vormela pergusna (Alaca Kokarca) Martes martes (Ağaç Sansarı) Martes foina (Kaya Sansarı) Meles meles (Porsuk) Lutra lutra (Su Samuru) Felidae Felis chaus (Sazlık Kedisi) Felis domesticus (Ev Kedisi) Panthera tigris (Kaplan) 90

ARTIODACTYLA (TOYNAKLILAR) Suidae Sus scrofa (Yaban Domuzu) Bovidae Rupicapra rupicapra (Çengelboynuzlu Dağkeçisi) Capra aegagrus (Yaban Keçisi) Ovis ammon (Yaban Koyunu) KUŞLAR (AVES) PODICIPEDIFORMES Podicipedidae Tachybaptus ruficollis (Küçük Batağan) Podiceps cristatus (Bahri) Podiceps grisegena (Kızılboyunlu Batağan) Podiceps auritus (Kulaklı Batağan) Podiceps nigricollis (Karaboyunlu Batağan) PELECANIFORMES Phalacrocoracidae Phalacrocorax carbo (Karabatak) Phalacrocorax pygmeus (Küçük Karabatak) Pelecanidae Pelecanus onocrotalus (Ak pelikan) Pelecanus crispus (Tepeli Pelikan) CICONIIFORMES Aredidae Botaurus stellaris (Balaban) Ixobrychus minutus (Küçük Balaban) Nycticorax nycticorax (Gece Balıkçılı) Ardeola ralloides (Alaca Balıkçıl) Bubulcus ibis (Sığır Balıkçılı) Egretta alba (Büyük Ak Balıkçıl) Ardea purpurea (Erguvani Balıkçıl) Ardea cinerca (Gri Balıkçıl) Ciconiidae Ciconia nigra (Kara Leylek) Ciconia ciconia (Leylek) Thereskionithidae Plegadis falcinellus (Çeltikçi) ANSERIFORMES Anatidae Cygnus cygnus (Ötücü Kuğu) Anser albifrons (Sakarca) Anser anser (Boz Kaz) Tadorna ferruginea (Angıt) Tadorna tadorna (Suna) Anas strepara (Bozördek) Anas crecca (Çamurcun) Anas platyrhynchos (Yeşilbaş) Anas acuta (Kılkuyruk) Anas querquedula (Çıkrıkçın) Anas cylpeata (Kaşıkgaga) Marmaronetta angustirostris (Yaz Ördeği) Netta rufina (Macar Ördeği) Aythya ferina (Elmabaş Patka) Aythya nyroca (Pasbaş patka) Aythya fuligula (Tepeli patka) Melanitta fusca (Kadife Ördek) Oxyura leucocephala (Dikkuyruk) FALCONIFORMES Accipitridae Milvus migrans (Kara Çaylak) Gyeauts barbatus (Sakallı Akbaba) Neophron percnopterus (Küçük Akbaba) Gyps fulvus (Kızıl Akbaba) Circaetus gallicus (Yılan Kartalı) Circus aeruginosus (Saz Delicesi) Circus cyaneus (Gökçe Delice) Circus macrourus (Akça Delice) Circus pygargus (Çayır Delicesi) Accipiter gentilis (Çakır Kuşu) Accipiter nisus (Atmaca) Buteo rufinus (Kızıl Şahin) Aquila pomarina (Küçük Orman Kartalı) Aquila clanga (Büyük Orman Kartalı) Aquila chyrysaetos (Kaya Kartalı) 91

Falconidae Falco naumanni (Küçük Kerkenez) Falco tinniculus (Kerkenez) Falco vespertinus (Ala Doğan) Falco columbarius (Boz Doğan) Falco subbuteo (Delice Doğan) Falco biarmicus (Bıyıklı Doğan) Falco cherrug (Ulu Doğan) Falco peregrinus (Gök Doğan) GALLOFORMES Phasianidae Tetraogallus caspius (Ürkeklik) Alectoris chukar (Keklik) Perdix perdix (Çil Keklik) Coturnix coturnix (Bıldırcın) GRUIFORMES Rallidae Rallus aquaticus (Su Kılavuzu) Porzana porzana (Benekli Sutavuğu) Porzana parva (Bataklık Sutavuğu) Crex crex (Bıldırcın Kılavuzu) Gallinula chloropus (Saztavuğu) Fulica atra (Sakarmeke) Gruidae Grus grus (Turna) Anthropoides virgo (Telli Turna) Otitdae Tetrax tetrax (Mezgeldek) Otis tarda (Toy) CHARADRIIFORMES Haematopodidae Haematopus ostralegus (Poyrazkuşu) Recurvirostridae Himantopus himantopus (Uzunbacak) Recurvirostra avosetta (Kılıçgaga) Burhinidae Burhinus oedicnemus (Kocagöz) Cursorius cursor (Çölkoşarı) Glareolidae Glareola pratincola (Bataklık Kırlangıcı) Glareola nordmanni (Karakanatlı Bataklık Kırlangıcı) Charadriidae Charadrius dubius (Halkalı Küçük Cılıbıt) Charadrius hiaticula (Halkalı Cılıbıt) Charadrius alexandrinus (Akça Cılıbıt) Charadrius asiaticus (Doğu Cılıbıtı) Eudromias morinellus (Dağ Cılıbıtı) Pluvialis squatarola (Gümüş Yağmurcun) Chettusia gregaria (Sürmeli Kızkuşu) Vanellus vanellus (Kızkuşu) Scolopacidae Calidris canutus (Büyük Kumkuşu) Calidris alba (Ak Kumkuşu) Calidris minuta (Küçük Kumkuşu) Calidris temminckii (Sarıbacaklı Kumkuşu) Calidris ferruginea (Kızıl Kumkuşu) Limicola falcinellus (Sürmeli Kumkuşu) Philomachus pugnax (Dövüşkenkuş) Gallinago gallinago (Su Çulluğu) Gallinago media (Büyük Su Çulluğu) Limosa lapponica (Kıyı Çamur Çulluğu) Limosa limosa (Çamur Çulluğu) Numenius phaeopus (Sürmeli Kervan Çulluğu) Numenius tenuirostris (Küçük Kervan Çulluğu) Numenius arquata (Kervan Çulluğu) Tringa erythropus (Kara Kızılbacak) Tringa totanus (Kızılbacak) Tringa stagnatilis (Bataklık Düdükçünü) Tringa nebularia (Yeşilbacak) Tringa glareola (Orman Düdükçünü) Tringa ochropus (Yeşil Düdükçünü) Xenus cinereus (Sarıbacak) Laridae Larus ichthyaetus (Büyük Karabaş Martı) Larus melanocephalus (Akdeniz Martısı) 92

Larus ridibundus (Karabaş Martı) Larus armenicus (Doğu Martısı) Sternidae Gelochelidon nilotica (Gülen Sumru) Sterna caspia (Büyük Sumru) Sterna hirundo (Sumru) Sterna paradisea (Kuzey Sumrusu) Sterna albifrons (Küçük Sumru) Chlidonias hybridus (Akkanatlı Sumru) Chlidonias niger (KaraSumru) Chlidonias leucopterus (Akkanatlı Sumru) COLUMBIFORMES Pteroclidae Pterocles orientalis (Bağırtlak) Columbidae Columba livia (Kaya Güvercini) Columba palumbus (Tahtalı) Streptopelia decaocto (Kumru) Streptopelia turtur (Üveyik) CUCULIFORMES Cuculidae Clamator glandarius (Tepeli Guguk) Cuculus canorus (Guguk) STRIGIFORMES Tytonidae Tyto alba (Peçeli Baykuş) Otus scops (İshakkuşu) Bubo bubo (Puhu) Strix aluco (Alaca Baykuş) Asio otus (Kulaklı Orman Baykuşu) Asio flammeus (Kır Baykuşu) CAPRIMUGIFORMES Caprimulgidae Caprimulgus europaeus (Çobanaldatan) APODIFORMES Apodidae Apus apus (Karasağan) Apus pallidus (Boz Sağan) Apus melba (Akkarınlı Sağan) CORACIIFORMES Alcedinidae Alcedo atthis (Yalıçapkını) Meropidae Merops persicus (Yeşil Arıkuşu) Merops apiaster (Arıkuşu) Coraciidae Coracias garrulus (Gökkuzgun) Upupidae Upupa epops (İbibik) PICIFORMES Picidae Picus viridis (Yeşil Ağaçkakan) Dendrocopos major (Orman Alaca Ağaçkakanı) Dendrocopos syriacus (Alaca Ağaçkakan) Dendrocopos medicus (Ortanca Ağaçkakan) Dendrocopos leucotos (Aksırtlı Ağaçkakan) Dendrocopos minor (Küçük Ağaçkakan) PASSERIFORMES Alaudidae Ammomanes deserti (Çöl Toygarı) Melanocorpypha calandra (Boğmaklı Toygar Melanocorpypha bimaculata (Küçük Boğmaklı Toygar) Calandrella brachydactyla (Bozkır Toygarı) Clandrella rufescens (Çorak Toygarı) Galerida cristata (Tepeli Toygar) Lullula arborea (Orman Toygarı) 93

Alauda arvensis (Tarlakuşu) Eremophila alpestris (Kulaklı Toygar) Hirundinidae Riparia riparia (Kum Kırlangıcı) Ptyoprogne rupestris (Kaya Kırlangıcı) Hirundo rustica (Kır Kırlangıcı Delichon urbica (Ev Kırlangıcı) Motacillidae Anthus richardi (Mahmuzlu İncirkuşu) Anthus campestris (Kır İncirkuşu) Anthus cervinus (Kızılgerdanlı İncirkuşu) Anthus spinoletta (Dağ İncirkuşu) Motacilla flava (Sarı Kuyruksallayan) Motacilla citreola (Sarıbaşlı Kuyruksallayan) Motacilla cinerea (Dağ Kuyruksallayanı) Motacilla alba (Ak Kuyruksallayan) Bombycillidae Bombycilla garrulus (İpekkuyruk) Cinclidae Cinclus cinclus (Derekuşu) Troglodytidae Troglodytes troglodytes (Çıtkuşu) Prunellidae Prunella ocularis (Sürmeli Dağbülbülü) Prunella collaris (Büyük Dağbülbülü) Turdidae Luscinia luscinia (Benekli Bülbül) Luscinia magarhynchos (Bülbül) Luscinia svecica (Buğdaycıl) Phoenicurus ocruros (Kara Kızılkuyruk) Phoenicurus phoenicurus (Kızılkuyruk) Saxicola rubetra (Çayır Taşkuşu) Saxicola torquata (Taşkuşu) Oenanthe isabellina (Boz Kuyrukkakan) Oenanthe pleschenka (Alaca Kuyrukkakan) Oenanthe hispanica (Karakulaklı Kuyrukkakan) Oenanthe finschii (Aksırtlı Kuyrukakakan) Oenanthe xanthoprymna (Kızılca Kuyrukkakan) Monticola saxatilis (Taşkızılı) Monticola solitarius (Gökardıç) Turdus torquatus (Boğmaklı Ardıç) Turdus merula (Kara Tavuk) Sylvidae Cettia cetti (Kamış Bülbülü) Locustella fluviatilis (Ağaç Kamışçını) Locustella luscinioides (Bataklık Kamışçını) Acrocephalus melanopogon (bıyıklı kamışçın) Acrocephalus paludicola (Sarı Kamışçın) Acrocephalus schoenobaenus (Kındıra Kamışçını) Acrocephalus agricola (Doğu Kamışçın) Acrocephalus palustris (Çatı Kamışçını) Acrocephalus scirpaceus (Sazbülbülü) Acrocephalus arundinaceus (Büyük Kamışçın) Hippolais languida (Dağ Mukallidi) Sylvia mystacea (Pembegöğüslü Ötleğen) Sylvia borin (Boz Ötleğen) Phylloscopus lorenzii (Kafkas Çıvgını) Phylloscopus collybita (Çıvgın) Muscicapidae Muscicapa striata (Benekli Sinekkapan) Ficedula semitorquata (Alaca Sinekkapan) Ficedula hypoleuca (Kara Sinekkapan) Timalidae Panurus biarmicus (Bıyıklı Baştankara) Paridae Parus major (Büyük Baştankara) Sittidae Sitta tephronota (Büyük Kaya Sıvacıkuşu) Remizidae Remiz pendilinus (Çulhakuşu) Oriolidae Oriolus oriolus (Sarıasma) Laniidae 94

Lanius isabellinus (Kızılkuyruklu Örümcekkuşu) Lanius collurio (Kızılsırtlı Örümcekkuşu) Lanius minor (Karalınlı Örümcekkuşu) Lanius senator (Kızılbaşlı Örümcekkuşu) Corvidae Garrulus glandarius (Alakarga) Pica pica (Saksağan) Pyrrhocorax graculus (sarıgagalı dağkargası) Pyrrhocorax pyrrhocorax (kızılgagalı dağkargası) Corvus monedula (Küçük Karga) Corvus frugilegus (Ekin Kargası) Corvus corone (Leş Kargası) Corvus corax (Kuzgun) Sturnidae Sturnus vulgaris (Sığırcık) Sturnus roseus (Ala Sığırcık) Passeridae Passer domesticus (Serçe) Passer hispaniolensis (Söğüt Serçesi) Passer montanus (Ağaç Serçesi) Carpospiza brachydactyl (Çöl Serçesi) Petronia xanthocollis (Sarıboğazlı Serçe) Petronia petronia (Kaya Serçesi) Montifringilla nivalis (Kar Serçesi) Fringillidae Fringilla coelebs (İspinoz) Serinus pussilus (Kara iskete) Carduelis carduelis(saka) Carduelis cannabina (Ketenkuşu) Carduelis flavirostris (Sarıgagalı Ketenkuşu) Rhodopechys sanguinea (Alamecek) Bucanetes mongolicus (Doğu Alameceği) Bucanetes githagineus (Küçük Alamecek) Emberizidae Emberiza cineracea (Boz Kirazkuşu) Emberiza buchanani (Doğu Kirazkuşu) Emberiza schoeniclus (Bataklık Kirazkuşu) Miliara calandra (Tarla Kirazkuşu) REPTILIA (Sürüngenler) TESDUDINES (Kaplumbağalar) Emydidae Emys orbicularis (Benekli Kaplumbağa) Mauremys caspica (Çizgili Kaplumbağa) Testudinidae Testudu graeca (Tosbağa) SQUAMATA (Pullular) Gekkonidae Cyrtopodion kotschii (İnceparmaklı Keler) Agamidae Agama caucasica (Kafkas Keleri) Anguidae Ophisaurus apodus (Oluklu Kertenkele) Lacertidae Lacerta parva (Cüce Kertenkele) Lacerta valentini Ophisops elegans (Tarla Kertenkelesi) Scincidae Ablepharus chervoni Eumeces schneiderii (Sarı Kertenkele) Colubridae Coluber najadum (İnce Yılan) Coluber revergieri (Kocabaş Yılan) Coluber schmithi (Kırmızı Yılan) Coronella austriaca (Avusturya Yılanı) Eirenis collaris (Yakalı Yılan) Eirenis punctatolineata (Van Yılanı) Elaphe hohenackeri (Kafkas Yılanı) Elaphe quatuorlineata (Sarı Yılan) Natrix natrix (Yarısucul Yılan) Natrix tesellata (Su Yılanı) Malpholon monspessulana (Çukurbaşlı Yılan) Telescopus fallax (Kedigözlü Yılan) Viperidae Vipera anmodytes (Boynuzlu Engerek) Vipera lebetina (Koca Engerek) Vipera raddei (Ağrı Engereği) 95

OMURGASIZ HAYVANLAR (INVERTEBRATA) Keneler (Acarina) Eriophydae familyası 11 tür içerir. Rhyncaphytotidae familyası 1tür içerir Tetranychidae familyası 2 tür içerir Yarım kanatlılar ( Hemiptera ) Pentatomidae familyası 3 tür içerir Lygaediae familyası 1 tür içerir Tingidae familyası 1 tür içerir Eş Kanatlılar ( Homoptera ) Cicadellidae familyası 6 tür içerir Dictyopharidae familyası 1 tür içerir Membracidae familyası 1tür içerir Cercopidae familyası 2 tür içerir Cixiidae familyası 2 tür içerir Psyllidae familyası 3 tür içerir Diaspididae familyası 2 tür içerir Coccidae familyası 2 tür içerir Aphididae familyası 6 tür içerir Callaphididae familyası 2 tür içerir Lachnidae familyası 1 tür içerir Pemphigidae familyası 1 tür içerir ( Coleoptera ) Chrysomelidae familyası 2 tür içerir Attelabidae familyası 3 tür içerir Curculionidae familyası 4 tür içerir Cetoniidae familyası 1 tür içerir Pieridae familyası 1 tür içerir Saurnidae familyası 1 tür içerir Noctuidae familyası 3 tür içerir Tortricidae familyası 8 tür içerir Lymantriidae familyası 3 tür içerir Lasiocampidae familyası 1 tür içerir Geometridae familyası 2 tür içerir Sesiidae familyası 1 tür içerir Gelechiidae familyası 2 tür içerir Gracillaridae familyası 2 tür içerir İl Müdürlüğümüz, Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ve Atatürk Üniversitesi bünyesindeki yapılan araştırmalarda ilimiz hayvan varlığının tespiti yönünde çalışmalar literatür taraması şeklinde devam etmekte olup, Omurgasız hayvan faunası hakkında az da olsa yapılan çalışmalar sonucu edinilen bilgiler özetle verilmiştir. 96

Aquatik Türler ve Populasyon AMPHIBIA (Kurbağalar) URODELA (Kuyruklu Kurbağalar) Salamandridae Salamandra salamandra (Lekeli Semender) ANURA (Kuyruksuz Kurbağalar) Bufonidae Bufo viridis (Gece Kurbağası) Pelobatidae Pelobates syriacus (Toprak Kurbağası) Ranidae Rana camerani (Şeritli Kurbağa) Rana ridibunda (Ova Kurbağası) PICES (İçsu Balıkları) SALMONIFORMES Salmonidae Salmo trutta Esox lucius (Turna - Dişli Balık) CYPRINIFORMES Cyprinidae Alburnoides bipunctatus (Noktalı İzci Balığı) Acanthobrama marmid (Tahta Balığı) Barbus plebejus (Bıyıklı Balık) Barbus rajanorum Capoeta capoeta (Siraz Balığı) Capoeta trutta (Karabalık, Lekeli Siraz Balığı) Chondostroma regium (Karaburun Balığı) Chondostroma macrostomum Cyprinus carpio (Sazan Balığı) Garra rufa (Yağlı Balık) Leuciscus cephalus (Tatlısu Kefali) Leuciscus lepidus (Akbalık) Alburnoides bipunetatus (Noktalı İnci Balığı) Cobitidae Noemacheilus insignis (Çöpçü Balığı) Noemacheilus panthera (Çöpçü Balığı) Noemacheilus tigris (Çöpçü Balığı) 97

SILURIFORMES Bagridae Mystus halepensis (Kedi Balığı) Sisoridae Gylptothorax armeniacus (İğneli Küçük Yayın Balığı) Gylptothorax kurdistanicus (Vantuzlu Yayın Balığı) F.3.3. Hayvan Yaşama Hakları F.3.3.1. Evcil Hayvanlar F.3.3.1.1. Sahipli Hayvanlar İl genelinde sahipli hayvanların sayılarına yönelik bir çalışma yapılmamıştır. Sahipli hayvanların korunması için resmi yönde atılmış bir adım yoktur. Bu hayvanların korunması ve sağlıkları ile ilgili problemler hayvan sahipleri tarafından çözülmektedir. F.3.3.1.2. Sahipsiz Hayvanlar İlimizde Sahipsiz Hayvanların refahlarının temin edilmesi ve bakım ve aşılarının yapılması amacıyla, Erzincan Belediyesi tarafından, Bakanlığımızında katkılarıyala 250 hayvan kapasiteli Geçici Hayvan Bakım Evi yapılarak faaliyete geçmiştir. Diğer belediyelerimizde standartlara uygun bir hayvan barınağı kurulu değildir. Bu konuda Belediyelerle görüşmeler yapılmaktadır. Fakat Belediyelerimizin kıt imkanlara sahip olması sebebiyle bazı zorluklar yaşanmaktadır. Çözüm olarak İlçe Belediyelerindeki sahipsiz hayvanların bakımlarının Erzincan Belediyesi Geçici Bakım Evinde karşılanması planlanmaktadır. F.3.3.2. Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Olan Evcil Hayvanlar F.3.3.3. Hayvan Hakları İhlalleri Eğitim çalışmalarımızda hayvan hakları ve hayvan hakları ihlalleri ile ilgili bilgiler üzerinde de durulmakta, bu konuda genç nesil bilinçlendirilmeye çalışılmaktadır. Müdürlüğümüz koordinasyonuyla oluşturulan İl Hayvanları Koruma Kurulu düzenli aralıklarla toplanmakta ve İlimizde bulunan hayvan hakları ihlalleri ve sokak hayvanları konusunda kararlar alarak uygulamaya koymaktadır. F.3.3.4. Valilikler, Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlar İlimizde sahipsiz hayvanların korunması amacıyla Erzincan Doğa ve Hayvanları Koruma Derneği kurulmuştur. Dernek, Müdürlüğümüz ve Belediye ile işbirliği içerisinde hayvanların refahının sağlanmasına konusunda çalışmaktadır. F.4. Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümdeki Bilgilerin İsteneceği Alanlar F.4.1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F.4.1.1. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları İlimiz dahilinde Milli Park, Tabiat Parkı, Tabiat anıtı ve Tabiatı Koruma Alanı bulunmamaktadır. 98

F.4.1.2. 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca Belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları İlimiz dahilinde Yaban hayatı koruma sahası ve Yaban hayvanı yetiştirme alanı bulunmamaktadır. F.4.1.3. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 2. Maddesinin a - Tanımlar Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun ile 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar Sit Alanları Tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari vb. özelliklerini yansıtan kent vr krny kalıntıları, önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerlerdir. Bu konuda yapılmış çalışmalar sonucunda tespit edilen yerler aşağıda özetlenmiştir. 99

Kentsel Sit Mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan yerlerdir. İlimizde tespiti yapılanlar ve koruma altına alınan yerler Tablo.F.4 de listelenmiştir. Tablo.F.4. Kentsel Sit Alanları (2010) SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA, PARSEL : KARAR : NO: 1-3.Ncü Ordu Şehitliği Eski Erzincan Şehitlik 320 65 28 17.03.1989 133 2- Beybağı Mah.Kale Ve Yöresi Beybağı Mah. Arke.Sit 456 19 13 28.04.1988 33 3- Cevizli Köyü Kilisesi Cevizli Köyü Kilise - 13 809 29.04.2005 91 4- Çadırcı Hamamı Beybağı Mah. Hamam 767 23 1 28.04.1988 35 5- Çarşuluk Köprüsü Kelkit Yolu Köprü - - - 14.03.1980 1789 6- Değirmenliköy Kilisesi Değirmenli Köy Kilise - 26 1550 29.04.1991 297 7- Elma Ağacı Höyüğü Davarlı Köyü Arke.Sit - - - 29.04.1991 297 8- Eski Belediye Binası Dörtyol Mevkii İdari 529 31 1 10.05.1991 306 9- Girlevik Şelalesi Çağlayan Beldesi Doğal Sit - - - 21.09.1990 264 10- Hacı Hafız Türbesi Beybağı Mah. Türbe 405-3 11.02.1977 311 11- Hava Şehitliği Eski Erzincan Şehitlik 230 65 29 17.03.1989 133 12- Hükümet Konağı İnönü Mah. İdari 1670 31 1 10.09.1991 305 13- İzzetpaşa Hamamı 59.Top.Er.Eğt.Tuğ. Hamam - - - 10.05.1991 307 14- Kale Dibi Kümbeti Beybağı Mah. Kümbet 365-1 28.04.1988 35 15- Kale Kapısı Beybağı Mah. Kale 365 19 1 28.04.1988 35 16- Kalecik Tepesi Çatalarmut Köyü Arke.Sit - - - 14.02.1992 420 17- Kızlar Kalesi Geçit Beldesi Kale - - - 05.05.2000 1003 18- Nafız Paşa Hamamı Beybağı Mah. Hamam 364 23 10 28.04.1988 35 19- Sancar Kalesi Çağlayan Yamaçlı Mah. Kale - - - 14.07.2005 159 20- Taşcı Ermeni Hamamı Orman Fid.Md. Hamam 320 16 1 29.04.1991 297 21- Terzi Baba Türbesi Şehir Mezarlığı Türbe - - - 21.06.1996 777 22- Tren Garı Binası İstasyon Mah İdari 293 64 18 10.05.1991 304 23- Ulu Cami Kalıntıları Beybğı Mah. Cami 770 23 1 02.07.2004 1560 24- Yaylabaşı Kışla Kalıntısı Yaylabaşı Beldesi Kışla - - - 01.02.1995 728 25- Yaylabaşı Kilisesi Yaylabaşı Beldesi Kilise - - - 01.12.1995 728 26- Kaçak Kazı Alanı (Lahit) Beybağı Mah. Mezar - - - 10.09.2007 705 100

27- Yerhan Hanı Heybeli Köyü Han 142b12d 412 08.11.2007 755 28- Ekşisu Sazlığı Ekşisu D.Sit 26.04.2007 453 29- İnönü Anıt Heykeli İnönü Mh. Anıt 525-1 20.11.2009 1525 KEMAH SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Acemoğlu Köprüsü Kemah Yolu Köprü - - - 14.03.1980 1789 2- Alaattin Bey Çeşmesi Kemah-Merkez Çeşme - - - 08.10.1976 181 3- Aşağıgedik Cami Kemah-Merkez Cami - - - 28.03.1985 837 4- Behremşah Türbesi Kemah-Merkez Türbe - - - 11.02.1977 311 5- Cami ve Çeşmenin bul.alanı Kemah-Merkez Tarihi Sit. - - - 08.10.1976 181 6- Doğanköy Kilisesi Doğanköy Kilise 103-128 29.04.2005 93 7- Gözcübaba Türbesi Kemah-Merkez Türbe - - - 11.02.1977 311 8- Gülabibey Cami Kemah-Merkez Cami - - - 11.02.1977 311 9- Gülabibey Hamamı Kemah-Merkez Hamam - - - 11.02.1977 311 10- Hacı Mehmet Çeşmesi Kemah-Merkez Çeşme - - - 08.10.1976 181 11- İskenderbaba Türbesi Kemah-Merkez Türbe - - - 11.02.1977 311 12- Kemah Kalesi Kemah-Merkez Kale - - - 11.02.1977 311 13- Kömürköy Aşağı Paylar Mevkii Kömürköy Arke.Sit - - - 21.09.1990 269 14- Mektep Önü Mescidi Kemah-Merkez Mescid - - - 28.03.1985 838 15- Melik Gazi Türbesi Kemah Boğazı Türbe - - - 11.02.1977 311 16- Pürhenk Mescidi Kemah-Merkez Mescid - - - 11.02.1977 311 17- Sancaktar Türbesi Kemah Boğazı Türbe - - - 11.02.1977 311 18- Sarıtaş Kalesi Çamlıyayla Köyü Arke.Sit - - - 14.11.2003 1456 19- Tugay Hatun Türbesi Kemah-Merkez Türbe - - - 11.02.1977 311 20- Yıkık Kümbet Kemah-Merkez Kümbet - - - 11.02.1977 311 21- Sultan Melik Tür. Bah. Mezarlık Kemah-Merkez Mezarlık 312-5 13.03.2007 400 22- Salih Ergincan Evi Kemah-Merkez Konut 274-15 13.03.2007 399 23- Muratboynu Arko. Alanı Muratboynu Köyü Arke.Sit - - - 13.03.2007 397 24- Muratboynu Köyü Camii Muratboynu Köyü Camii 185-1 13.03.2007 398 25- Ali Baba Türbesi Kemah-Merkez Türbe 175-21 14.06.2007 615 26- Kemah Atma Mezarlık Alanı Kemah-Atma Mezarlık - - - 10.09.2007 708 27- Kemah Kerer Köyü Kale Kalıntısı Kemah-Kerer Kale Kalıntısı 260-277 28.05.2009 1245 28- Kemah Kerer Köyü Yapı Kalıntısı Kemah-Kerer Yapı Kalıntısı 233-6 28.05.2009 1245 29- Cami Kalıntısı Kemah-Merkez Cami 345-1 24.09.2009 1418 101

30- Soğukpınar Camii Kemah-Soğukpınar Cami 370-1 24.09.2009 1418 31- Mezarlık Alanı Kemah-Merkez Mezarlık 257-2 31.10.2009 1481 32- Ardos Mevkii Mezarlık Alanı Kemah-Beşikli Köyü Mezarlık - - 377 31.10.2009 1481 KEMALİYE SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Abbasağa Cami Armağan Köyü Cami - - - 05.05.2000 1000 2- Ala Mağarası Esertepe Köyü Doğal Sit. - - - 25.03.2004 1477 3- Bahçe Camii Merkez Cami 178 19 4 25,11,2005 234 4- Bahçe Camii Çeşmesi Merkez Çeşme 167 19 5 25,11,2005 234 5- Belediye Hamamı Kemaliye-Merkez Hamam 73 13 6 10.05.1991 308 6- Buğdaypınarı Cami Buğdaypınarı Köyü Cami - - - 05.05.2000 1001 7- Çaybağları Köprüsü Arapkir Yolu Köprü - - - 14.03.1980 1789 8- Çeşme (Pars: 68) Merkez Çeşme 56 13 68 25,11,2005 234 9- Çeşme (Pars:28) Merkez Çeşme 5 10 28 25,11,2005 234 10- Çeşme (Pars:35 in Yanı) Merkez Çeşme 68 14 35 in yanı 25,11,2005 234 11- Çeşme (Pars:4) Merkez Çeşme 3 10 4 25.11.2005 234 12- Çeşme (Pars:60) Merkez Çeşme 9 60 25.11.2005 234 13- Konut (Huriye Hanımın Evi- Demirci Hacı Bey) Merkez Konut 27 3 9 25,11,2005 234 14- Dörtyolağzı Cami Merkez Çarşı Sokağı Cami 71 13 1 29.04.1991 299 15- Çınar Ve Dut Ağacı Ocak Köyü Anıt Ağaç - - - 20.10.2000 1042 16- Embiyabey Camii Merkez Cami 158 18 4 25,11,2005 234 17- Esertepe Köyü Girişindeki Çeşme Esertepe Köyü Çeşme - - - 25.03.2004 1477 18- Esertepeköyü Cami Esertepe Köyü Cami - - - 29.04.1991 300 19- Esertepeköyü Çeşmesi Esertepe Köyü Çeşme - - - 29.04.1991 300 20- Esertepeköyü Kalesi Esertepe Köyü Kale - - - 25.03.2004 1477 21- Esertepeköyü Kilisesi Esertepe Köyü Kilise - - - 29.04.1991 302 22- Esertepeköyü Mezarlığı Esertepe Köyü Mezarlık - - - 29.04.1991 300 23- Eski Kilise Merkez Kilise - - - 25,11,2005 234 24- Eski Ortaokul Binası Kemaliye-Merkez İdari 62 14 10-11 24.04.1992 437 25- Konut (Zeki Yetiş Evi- Eski Rüştiye Mektebi) Merkez Konut 68 14 27 25,11,2005 234 26- Gencağa Çeşmesi Merkez Çeşme - 4-25,11,2005 234 102

27- Hacı Emin Efendi Camii (Aşağı Ariki Camii) Merkez Cami 138 16 46 25,11,2005 234 28- Halilağa Camii (Mescidi) Merkez Cami 79 11 6 25,11,2005 234 SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 29- Halilağa Camii Çeşmesi Merkez Çeşme - 5-25,11,2005 234 30- Hıdır Abdal Türbesi Ocak Köyü Türbe - - - 29.04.1991 303 31- İhsaniye Camii Merkez Cami 274 16 11 25,11,2005 234 32- İhsaniye Camii Çeşmesi Merkez Çeşme 151 16 6 25,11,2005 234 33- Kara Ardıç Ağacı Akçalı Köyü Anıt Ağaç - - - 03.03.2000 988 34- Kilise Halı Şirketi'' Kemaliye-Merkez Kilise 92 5 14 28.04.1988 31 35- Koçan Camii Merkez Cami 143 17 1 25,11,2005 234 36- Konut (Ali Kılıç Evi) Merkez Konut 3 10 6 25,11,2005 234 37- Konut (Burhan Balioğlu Evi) Merkez Konut 68 14 37 25,11,2005 234 38- Konut (Cafer Paşanın Evi) Merkez Konut 136 16 39-40 25,11,2005 234 39- Konut (Derebeyin Evi) Merkez Konut 211 7 12-13 25,11,2005 234 40- Konut (Hacı Şaban Arikli Evi) Merkez Konut 27 3 15 25,11,2005 234 41- Konut (Halil Akfırat Evi) Merkez Konut 56 13 17 25,11,2005 234 42- Konut (Hilmi Balioğlu Evi) Merkez Konut 62 14 6 25,11,2005 234 43- Konut (Mehmet Aytekin Evi) Merkez Konut 53 4 21 25,11,2005 234 44- Konut (Mes.Yük.Ok.Öğrnc.Evi) Merkez Konut 51 4 2 25,11,2005 234 45- Konut (Muhtarın Evi) Merkez Konut 90 5 8 25,11,2005 234 46- Konut (Mustafa Haznedar Evi) Merkez Konut 34 4 5 25,11,2005 234 47- Konut (Naime Ekşioğlu Evi) Merkez Konut 135 16 3 25,11,2005 234 48- Konut (Nurettin Kavasoğlu Evi) Merkez Konut 107 5 7 25,11,2005 234 49- Konut (Osman Yayla Evi) Merkez Konut 46 4 15-16 25,11,2005 234 50- Konut (Pars:10) Merkez Konut 28 3 10 25,11,2005 234 51- Konut (Pars:12) Merkez Konut 185 18 12 25,11,2005 234 52- Konut (Pars:1-2) Merkez Konut 135 16 1-2 25,11,2005 234 53- Konut (Pars:13) Merkez Konut 236 18 13 25,11,2005 234 54- Konut (Pars:15) Merkez Konut 2 10 15 25,11,2005 234 55- Konut (Pars:17) Orhan Uyanık Merkez Konut 2 10 17 25,11,2005 234 56- Konut (Pars:2) İlhami Örnekçi Merkez Konut 7 10 2 25,11,2005 234 57- Konut (Pars:20 Pafta:10 Ada:2) Merkez Konut 2 10 20 25,11,2005 234 58- Konut (Pars:20 Pafta:10 Ada:5) Merkez Konut 5 10 20 25,11,2005 234 59- Konut (Pars:24)Hayriye Akgün Merkez Konut 2 10 24 25,11,2005 234 103

60- Konut (Pars:25) Merkez Konut 68 14 25 25,11,2005 234 61- Konut (Pars:26) Merkez Konut 152 16 26 25,11,2005 234 62- Konut (Pars:28) Merkez Konut 2 10 28 25,11,2005 234 63- Konut (Pars:3 Pafta:13) Merkez Konut 73 13 3 25,11,2005 234 64- Konut (Pars:3 Pafta:4) Merkez Konut 34 4 3 25,11,2005 234 65- Konut (Pars:3 Pafta:19) Merkez Konut 167 19 3 25,11,2005 234 66- Konut (Pars:43) Merkez Konut 5 10 43 25,11,2005 234 67- Konut (Pars:44) Merkez Konut 5 10 44 25,11,2005 234 68- Konut (Pars:5) Merkez Konut 52 4 5 25,11,2005 234 69- Konut (Pars:7) Merkez Konut 151 16 7 25,11,2005 234 70- Konut (Pars:8) Merkez Konut 15 2 8 25,11,2005 234 71- Konut (Pars:9-10-11) Merkez Konut 2 10 9-10-11 25,11,2005 234 72- Konut (Pars:9-10-11-12) Merkez Konut 251 18 9-10-11-12 25,11,2005 234 73- Konut (Sait Akaya-Mahmut Özipek Evi Merkez Konut 69 14 2-3 25,11,2005 234 74- Konut (Şerafettin Oflezer Evi) Merkez Konut 98 10 19-21 25,11,2005 234 75- Konut (Tarlagilin Evi) Merkez Konut 274 16 9 25,11,2005 234 76- Konut (Vali Ali Güven Evi) Merkez Konut 61 13 35 25,11,2005 234 77- Konut (Valilik Evi) Merkez Konut 90 5 11 25,11,2005 234 78- Konut (Zeki Arikli Evi) Merkez Konut 56 13 15 25,11,2005 234 79- Kozlupınar Köprüsü Arapkir Yolu Köprü - - - 14.03.1980 1789 80- Kurdoğlu Camii Merkez Camii 35 4 2 25,11,2005 234 81- Medrese Merkez Medrese 75 13 1 25,11,2005 234 82- Memişefendi Mescid Çeşmesi Merkez Çeşme 15 2 42 25.11.2005 234 83- Ocak Köyü Eski Camii Ocak Köyü Cami - - - 29.04.1991 301 84- Orta Camii Kemaliye-Merkez Camii 76 13 2 29.04.1991 300 85- Orta Camii Hamamı Merkez Hamam 75 13 3 25,11,2005 234 86- Selimağa Cami Başpınar Köyü Cami - - - 05.05.2000 999 87- Sofuzade Çeşmesi Merkez Çeşme 68 14 17 25,11,2005 234 88- Tarlakapısı Çeşmesi Merkez Çeşme 15 2 20 25.11.2005 234 89- Taşdibi Cami Kemaliye-Merkez Cami 229 9 62 29.04.1992 299 90- Vali Konağı Çeşmesi Merkez Çeşme 61 13 36 25,11,2005 234 91- Yaka Köyü Çeşme Yaka Köyü Çeşme (2 Adet) - - - 25.03.2004 1477 92- Yuva Köyü Köprüsü Yuva Köyü Köprü - - - 29.04.1991 299 93- Konut (Pars:1) Salihli Köyü Konut 132-1 10.09.2007 709 94- Hamam Kalıntısı Çat Köyü Hamam - - - 13.12.2007 815 95- Karşılar Mevkii Yerleşim Alanı Demir Köyü Ark.sit - - - 10.09.2008 1038 104

96- Humartaşın Tepe Mevkii Yer. AlanıDemir Köyü Ark.sit - - - 10.09.2008 1038 97- Çeşme Demir Köyü Çeşme - - - 10.09.2008 1038 98- Kale Kalıntısı Çit Köyü Kale - - - 10.09.2008 1037 99- Kült ve Yerleşim Alanı Çat Köyü Ark.sit - - - 10.09.2008 1038 100- Konut(13p 57a 1p) Merkez Konut 57 1 13 15.11.2008 1134 101- Konut(10p 7a 8p) Merkez Konut 7 10 8 15.11.2008 1135 102- Konut (103a 6 p) Merkez Konut 103 j41a16d1d 6 15.11.2008 1137 103- Yakupağa Konağı Apçağa Köyü Konak 149 j41d01a1d 33 19.03.2009 1192 104- Konut (8a 10p 4p) Taşdibi Mh. Konut 8 10 4 28.05.2009 1259 105- Konut (2a 30 parsel) Taşdibi Mh. Konut 2-30 28.05.2009 1257 106- Konut (56a 13p 11p) Naip Mh. Konut 56 13 11 28.05.2009 1258 107- Konut (23 Parsel) Gençağa Mh. Konut 53 4 23 24.09.2009 1426 108- Konut (2 Parsel) Gençağa Mh. Konut 53 4 2 24.09.2009 1427 109- Konut (Nail Odabaşı) Bahçe Mh. Konut 251 18 18 30.10.2009 1464 110- Kemaliye Kaya Mezarları Akçalı Köyü K.Varlığı 101-1 20.11.2009 1510 111- Adak Köyü Kaya Mezarları ve Kaya Sarnıçları Adak köyü K.Varlığı 104-1 20.11.2009 1511 112- Çat Köyü Mezarlık Çat Köyü-Balanlar Mevkii Mezarlık 108-221 20.11.2009 1509 113- Çat Köyü Kaya Mezarları Çat Köyü-Trosor Mevkii K.Varlığı - - - 20.11.2009 1508 114- Salkımlı Köyü Camii Karapınar Köyü Cami - - 1580 20.11.2009 1507 115- Salkımlı Köyü Çeşmesi Karapınar Köyü Çeşme - - 1580 20.11.2009 1507 116- Konut(15 parsel) Bahçe Mah. Konut 174 19 15 25.06.2010 117- Konut(6 parsel) Bahçe Mah. Konut 158 18 6 25.06.2010 118- Konut(29 Parsel) Taşdibi Mah. Konut 6 10 29 25.06.2010 119- Konut Dörtyolağzı Mah. Konut 62 14 7 25.06.2010 120- Konut Dörtyolağzı Mah. Konut 55 13 16 25.06.2010 121- Konut Dörtyolağzı Mah Konut 68-16 23.07.2010 122- Konut Merkez Konut 50-2 23.07.2010 ÜZÜMLÜ SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Altıntepe Ören Yeri Üzümlü Arke.Sit - - - 28.04.1988 32 2- Kıldırık Küçüktepe Höyüğü Üzümlü Arke.Sit - - - 12.09.1991 350 3- Köroğlu Kalesi Karakaya Beldesi Kale - - - 23.03.2005 79 4- Saztepe Höyüğü Üzümlü Höyük - - - 12.09.1991 353 5- Kale Kilise Kalıntısı Kureysli Sarıkaya Köyü Kale Kilise - - - 10,09,2008 1033 6- Küpesik Höyük Altıntepe-Saztepe Arası Höyük - - - 15.11.2008 1147 105

OTLUKBELİ SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Otlukbeli Gölü Otlukbeli Doğal Sit - - - 15.04.1994 612 SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Büyük Armutlu Köy.Çeşme Büyük Armutlu Kültür Varlığı - - - 31.05.2005 126 2- Büyük Armutlu Köy.Höyük Büyük Armutlu Kültür Varlığı - - - 31.05.2005 126 3- Büyük Armutlu Köy.Kilise Büyük Armutlu Kültür Varlığı - - - 31.05.2005 126 4- Guriktepe Höyüğü Çobanlı Köyü Arke.Sit - - - 09.06.2000 1015 5- Hasanova Yerleşim Alanı Boyalık Köyü Arke.Sit - - - 25.03.2004 1475 6- Hükümet Konağı Kuruçay İdari - - - 10.04.1976 9022 7- Sabırlıköyü Cami Sabırlı Köyü Cami - - - 04.06.1992 448 8- Konut I Merkez Konut 239-2 16.07.2007 679 9- Konut II Merkez Konut 239-3 16.07.2007 679 10- Saatli Çeşme Merkez Çeşme 241-3 16.07.2007 679 11- Gar Binası Merkez İdari 108-1 16.07.2007 679 12- Kilise Kalıntısı Çöpler Köyü Arke. Sit 107 j41a06b 91-92 16.07.2007 679 13- Büyük Köy Kalesi Büyük Köy Kale 107-49 28.02.2008 845 14- Han Kalıntısı Yakuplu Köyü Han 127 j41-a-13-a 11 28.02.2008 846 15- Bağıştaş İstasyon Binası Bağıştaş Sivil Mimari 165-1 25.12.2009 1540 İLİÇ 106

TERCAN SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1-17 Şubat Abidesi Tercan-Merkez Şehitlik 212-6 17.03.1989 133 2- Akpınar Çeşmesi Fındıklı Köyü Çeşme - - - 14.11.2003 1470 3- Çadırkaya Kalesi Çadırkaya Ark.Sit 20 144 44 04.06.1992 452 4- Dikili Taşlar Üçpınarköyü Yazıt-Abide - - - 12.09.1991 351 5- Endüstri Mes.Lisesi Tercan-Merkez İdari 213-2 21.09.1990 272 6- Eski İstinat Duvarı Tercan-Merkez Duvar - - - 12.01.1974 7644 7- Eski Köprübaşı Köyü Yer. Alanı Köprübaşı Köyü Ark.Sit. - - - 07.03.2002 1202 8- Fındıklı Mezarlığı Fındıklı Köyü Mezarlık - - - 14.11.2003 1470 9- I Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 211-1 25.03.2004 1480 10- II Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 219-11 25.03.2004 1480 11- III Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 214-15 25.03.2004 1480 12- IV Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 124-11 25.03.2004 1480 13- Karakol Gözetleme Binası'' Mercan Karakol Binası - - - 04.06.1992 451 14- Ker.Cami Türbe Hamamın Alanı Tercan-Merkez Ark.Sit - - - 12.01.1974 7644 15- Kilise,Dikilitaşlarbulunduğu Alan Üçpınarköyü Ark.Sit - - - 04.06.1992 449 16- Kötür Köp. ve Karakol Alanı Mercan Ark.Sit - - - 04.06.1992 451 17- Kötür Köprüsü Mercan Köprü - - - 04.06.1992 451 18- Mamahatun Hamamı Tercan-Merkez Hamam 211-6 12.09.1977 698 19- Mamahatun Kervansarayı Tercan-Merkez Kervansaray 211-8 10.09.1977 698 20- Mamahatun Türbesi Tercan-Merkez Türbe 211-3 10.09.1977 698 21- Mezarlık Tercan-Merkez Mezarlık 212-3 12.01.1974 7644 22- Şirinlikale Esenevler Ark.Sit - - - 23.06.1992 463 23- Ulucami Kalıntısı Tercan-Merkez Cami 211-4 12.01.1974 7644 24- Üçpınar Köyü Camii Üçpınar Köyü Camii - - - 31.05.2005 128 25- Üçpınarköyü Kilisesi Üçpınarköyü Kilise - - - 04.06.1991 449 26- Üçpınarköyü Küçük Kilisesi Üçpınarköyü Kilise - - - 12.09.1991 351 27- Yaylayolu Höyüğü Yaylayolu Köyü Ark.Sit. - - - 02.07.2004 1559 28- Hiştik Köprüsü Tercan-Merkez Köprü - - - 14.06.2007 618 107

29- Oğulveren Köyü Kilisesi Tercan-Oğulveren Köyü Kilise 148-1 29.05.2008 927 30- Yuvalı Köyü Kilise Kalıntısı Tercan-Yuvalı Köyü Kilise - - 1084 31.10.2009 1482 ÇAYIRLI SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Algız Höyüğü Balıklı Köyü Arke.Sit - - - 17.07.2003 1407 2- Balıklı Kilisesi Balıklı Köyü Kilise - - - 04.06.1992 446 3- Başköy Kalesi Başköy Kale - - - 05.05.2000 1002 4- Başköy Kilise Koyu Başköy Arke.Sit - - - 05.05.2000 1002 5- Başköy Mezarlığı Başköy Mezarlık - - - 05.05.2000 2002 6- Cennetpınar Köyü Eski Cami Cennetpınarı Köyü Cami - - - 20.03.1992 427 7- Hüseyin Taştan a Ait Konak Yaylakent Köyü Konut - - - 21.09.1990 268 8- Ozanlı Kalesi Ozanlı Köyü Arke.Sit - - - 04.06.1992 445 9- Ozanlı Kilisesi Ozanlı Köyü Kilise - - - 04.06.1992 447 10- Saygılı Höyüğü Saygılı Köyü Arke.Sit a17 i44 74 28.12.2002 1333 11- Antik Dönem Sarnıç-Tünel Mirzeoğlu Köyü Sarnıç-Tünel - - - 08.11.2007 764 12- Sarıgüney Köyü Mezarlığı Sarıgüney Köyü Mezarlık - - 276,725,803 21.01.2010 1559 REFAHİYE SIRA : ESERİN ADI : YERİ : TÜRÜ : ADA, PAFTA,PARSEL : KARAR : NO: 1- Bahattinpaşa Anıtı Refahiye Girişi Anıt - - - 17.03.1989 133 2- Cengerli Kalesi Ve Çevresi Cengerli Köyü Arke.Sit i.41.b.09.d.58 28.04.1988 36 3- Dablak Tepesi Akçiğdem Köyü Arke.Sit - - - 28.12.2002 1334 4- Düz Yerleşim Alanı ve Cibolar H. Alacaatlı-Kalkancı K. Arke.Sit - - - 17.07.2003 1408 5- Esat Muhlis Cami Refahiye-Merkez Cami 54 7 1 23.03.2001 1093 6- Gümüşakar Mezarlığı Gümüşakar Köyü Mezarlık - - - 14.07.2005 163 7- Hasanlı Höyüğü Akarsu Arke.Sit - - - 14.02.1992 421 8- Kadıköy Kilisesi Kadıköy Kilise c.146.570.n.10 24.06.1989 163 9- Sakaltutan Tarihi Mevziler Sakaltutan Tarihi Sit i.42.a.1 14.11.2003 1467 10- Subay Şehitliği Refahiye-Merkez Anıt 7 54 1 17.03.1989 133 11- Tombul Tepe Yurtbaşı Köyü Arke.Sit i.41.b.09.d.1105 21.09.1990 266 12- Yazıgediği Camii Yazıgediği Köyü Camii - - - 14.07.2005 162 108

13- Yazıgediği Mezarlığı Yazıgediği Köyü Mezarlık i.41.b.09.d.580 14.07.2005 163 14- Yurtbaşı Mezarlığı Yurtbaşı Köyü Tarihi Sit - - - 21.09.1990 266 Kaynak : İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 109

Tarihi Sit Önemli tarihi olayların geçtiği bu nedenle korunması gerkli yerlerdir. İlimizde tespiti yapılanlar ve koruma altına alınan yerler Tablo.F.5 de listelenmiştir. Tablo.F.5. Tarihi Sit Alanları (2010) Buluduğu Adı Adres Yer Merkez Hava Şehitliği İstasyon Mah. Refahiye Subay Şehitliği - Merkez 3. Ordu Şehitliği Çağlayan bel. yolu Tercan 17 Şubat Abidesi - Kemah Cami ve çeşme.b. Kemah-merkez Merkez Kale Kapısı Beybapğı Merkez Yaylabaşı Kışlası Yaylabaşı beldesi Kemah Kemah Kalesi Kemah Refahiye Mevziler Sakaltutan Kaynak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Arkeolojik Sit Antik bir yerleşmenin veya eski bir medeniyetin kalıntılarının bulunduğu yerlerdir. İlimizde tespiti yapılanlar ve koruma altına alınan yerler Tablo.F.6 da listelenmiştir. Tablo.F.6. Arkeolojik Sit Alanları (2010) Sıra No: ESERİN ADI YERİ 1- Elma Ağacı Höyüğü Erzincan- Davarlı Köyü 2- Kalecik Tepesi Erzincan-Çatalarmut Köyü 3- Saztepe Höyüğü Erzincan- Saztepe Köyü 4- Beybağı Mahallesi Kale Ve Yöresi Erzincan-Beybağı Mahallesi 5- Ozanlı Kalesi Çayırlı-Ozanlı Köyü 6- Saygılı Höyüğü Çayırlı-Saygılı Köyü 7- Başköy Kilise Koyu Çayırlı-Başköy 8- Algız Höyüğü Çayırlı-Balıklı Köyü 9- Kömürköy Ören Yeri Kemah-Kömür Köyü 10- Gülabibey Camii, Çeşmelerin Bulunduğu Alan Kemah-Merkez 11- Sarıtaş Kalesi Kemah-Çamlıyayla Köyü 12- Altıntepe Ören Yeri Üzümlü 13- Kıldırik (Küçük) Tepe Höyüğü Üzümlü 14- Guriktepe Höyüğü İliç-Çobanlı Köyü 15- Hasanova Yerleşim Alanı İliç-Boyalık Köyü 16- Kötür Köprüsü Ve Karakol Bin.Bul. Alan Tercan-Mercan 17- Kervansaray-Türbe-Hamamın Bul.Alan Tercan-Merkez 18- Kilise-Dikili Taşlar ve Kilisenin Bulunduğu Alan Tercan-Üçpınar Köyü 19- Yayla Yolu Höyüğü Tercan-Yaylayolu Köyü 20- Eski Köprübaşı Köyü Yerleşim Alanı Tercan-Köprübaşı Köyü 21- Çadırkaya Kalesi Tercan-Çadırkaya Beldesi 22- Şirinli Kale Tercan-Esenevler 23- Cengerli Kalesi ve Yöresi Refahiye-Cengerli Köyü 24- Hasanlı Höyügü Refahiye-Akarsu 110

25- Tonbul Tepe Höyüğü Refahiye-Yurtbaşı Köyü 26- Dablak Tepesi Refahiye-Akçiğdem Köyü 27- Düz Yerleşim Alanı ve Cibolar Höyüğü Refahiye-Alacatlı-Kalkancı Köyü 28- Sakaltutan Tarihi Mevziler Refahiye-Sakaltutan Mevkii 29- Yurtbaşı Mezarlığı Refahiye-Yurtbaşı Köyü 30- B.Armutlu Köyü Höyüğü İliç-Büyük Armutlu Köyü 31- Muratboynu Köyü Arke. Alan Kemah-Muratboynu Köyü 32- Karşılar Mevkii Yerleşim Alanı Kemaliye-Demir Köyü 33- Humartaşın Tepe Mevkii Yer. Alanı Kemaliye-Demir Köyü 34- Kült ve Yerleşim Alanı Kemaliye-Çat Köyü 35- Küpesik Höyük Üzümlü- Altıntepe ile Saztepe arası Kaynak : İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Doğal Sit İlginç özellik ve güzelliklere sahip olan ve ender bulunan korunması gerekli alanlar ve taşınmaz tabiat varlıklarıdır. İlimizde tespiti yapılanlar ve koruma altına alınan yerler Tablo.F.7 de listelenmiştir. Tablo.F.7. Doğal Sit Alanları Sıra No: ADI YERİ: 1- Girlevik Şelalesi Erzincan-Çağlayan Beldesi 2- Otlukbeli Gölü Otlukbeli-Küçük Otlukbeli 3- Ekşisu Sazlığı Merkez-Ekşisu 4- Kara Ardıç Ağacı Akçalı Köyü Alan Mevkii Kaynak : İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 F.4.1.4. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları İlimiz dahilinde su ürünlerinin en büyük üreme alanı Mertekli regülatörü, Karasu nehri ve Tercan Barajıdır. Karasu Nehri ilimiz sınırları içerisinde 285 km yol katederek Keban barajına dökülür. Ekonomik tür olarak sazan balığı ve türleri (pullu sazan, kefal, caner, turna, kaya balığı, gümüş balığı ) göze çarpmaktadır. Karasu nehrinin Keban barajına döküldüğü nokta olan Kemaliye ilçesi aynı zamanda Keban baraj gölünün 1 nolu avlak sahasıdır. Bu sahada avlanan 11 adet ruhsatlı balıkçı gemisi ve 83 adet ticari ruhsata sahip gerçek kişi bulunmaktadır. İlimiz dahilindeki sularda avlanmak av sezonu dahilinde serbesttir. Ancak balıkların yoğun olarak üreme amaçlı kullandığı bazı yerlerde avlanmak 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında sürekli olarak yasaklanmıştır. Bu yerler: İlimiz Çayırlı ilçesinde Büyükyayla Çayı, Refahiye İlçesinde Akarsu göleti, Karanlık Dere ve Koru Deresi, İliç İlçesinde Karabudak, Çaltı Çayı ve Kuruçaydır. F.4.1.5. 31/12/2004 Tarihli ve 25687 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17., 18.,19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar İlimizde Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17., 18.,19. ve 20. Maddelerinde tanımlanan alanlar yoktur. 111

F.4.1.6. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49. Maddesinde Tanımlanan Hassas Kirlenme Bölgeleri İlimizde Hassas Kirlenme Bölgesi olarak belirlenmiş alan bulunmamaktadır. F.4.1.7. 2872 Sayılı Çevre Kanunu nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar İlimizde Özel Çevre Koruma Bölgesi bulunmamaktadır. F.4.1.8. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar İlimizde 2960 sayılı Kanunu ilgilendiren alan bulunmamaktadır. F.4.1.9. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler Konu ile ilgili bilgiler F.1.1 bölümünde ve B.2.1. bölümünde verilmiştir. F.4.1.10. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar İlimizin denizle sınırı yoktur. F.4.1.11. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar İlimizde zeytincilik yapılmamaktadır F.4.1.12. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar İlimizde 1998 2010 tarihleri arasında 345 köyün mera alanı tespit edilmiştir. Mera tespiti yapılmayan 206 köyün ise 45 inde ise çalışmalar devam etmektedir.(tablof.8) Tablo F.8. 1998 2010 yılları Mera Kanunu Ugulamaları Toplam Mera Alanı (Ha) Toplam Köy Adedi (Ha) Tahsis Durumu Köy Sayısı Tespit edilen mera alanı (Ha) Tahsisi Yapılan Alan (Ha) Mera tespit edilen köy sayısı Mera tespit edilmeyen köy sayısı Çalışma yapılan köy sayısı 452562 551 345 29610,33 306597,48 345 206 45 161 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Kalan köy sayısı F.4.1.13. 17.05.2005 Tarih ve 25818 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde Belirtilen Alanlar İlimizde sulak alan kapsamında Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından sınırları belirlenerek 2007 yılında koruma alanları da belirlenen 1 adet sulak alan tescil edilmiştir. İl merkezinin 15 km doğusunda bulunan Ekşisu Sazlığı nın tescilli alanı 2371 hektardır. 112

F.4.2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar İlimizde Ülkemizin taraf olduğu uluslar arası sözleşmeler uyarınca korunması gereken alanlar statüsünde alan bulunmamaktadır. F.4.2.1. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları nda Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları İlimizin denizle sınırı yoktur. F.4.2.2. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelona Sözleşmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar İlimizin denizle sınırı yoktur. F.4.2.2.1. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol Gereği Ülkemizde Özel Koruma Alanı Olarak Belirlenmiş Alanlar İlimizin denizle sınırı yoktur. F.4.2.2.2. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı Tarafından Yayımlanmış Olan Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit Listesinde Yer Alan Alanlar İlimizin denizle sınırı yoktur. F.4.2.2.3. Cenova Deklerasyonu nun 17. Maddesinde Yer Alan Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar İlimizin denizle sınırı yoktur. F.4.2.3. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. Maddeleri Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Kültürel Miras ve Doğal Miras Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar Anıtlar Tarihi sanat veya bilim açısından istisnai evrensel değerdeki mimari eserler, heykel ve resim alanındaki şaheserler, arkeolojik nitelikte eleman veya yapılar, kitabeler, mağaralar ve eleman birleşimleridir. İlimizde tespiti yapılanlar ve koruma altına alınan yerler Tablo F.9 de listelenmiştir. 113

Tablo.F.9. Anıtlar(2010) Sıra No: ESERİN ADI: YERİ: 1- Hava Şehitliği Erzincan-Beybağı Mahallesi 2-3. ncü Ordu Şehitliği Erzincan-Beybağı Mahallesi 3- Başköy Mezarlığı Çayırlı-Başköy 4- Esertepe Köyü Mezarlığı Kemaliye-Esertepe Köyü 5-17. Şubat Abidesi Tercan-Merkez 6- Dikili Taşlar Tercan-Üçpınar Köyü 7- Mezarlık Tercan-Merkez 8- Eski İstinat Duvarı Tercan -Merkez 9- Fındıklı Mezarlığı Tercan-Fındıklı Köyü 10- Bahattin Paşa Anıtı Refahiye-Merkez 11- Subay Şehitliği Refahiye-Merkez 12- Yazıgediği Mezarlığı Refahiye-Yazıgediği Köyü 13- Gümüşkar Mezarlığı Refahiye-Gümüşkar Köyü 14- Sultan Melik Tür. Bah. Mezarlık Kemah - Merkez 15- Kaçak Kazı Alanı (Lahit) Erzincan-Beybağı Mahallesi 16- Antik Dönem Sarnıç Tünel Çayırlı-Mirzeoğlu Köyü 17- İnönü Anıt Heykeli Merkez İnönü Mh. 18- Kerer Köyü Yapı Kalıntısı Kemah Kerer 19- Mezarlık Alanı Kemah Merkez 20- Ardos Mevkii Mezarlık Alanı Kemah Beşikli Köyü 21- Akçalı Kaya Mezarları Kemaliye Akçalı Köyü 22- Adak Köyü Kaya Mezarları ve Kaya Sarnıç Kemaliye Adak Köyü 23- Çat Köyü Kaya Mezarları Kemaliye Çat Köyü 24- Çat Köyü Mezarlığı Kemaliye Çat Köyü 25- Atma Köyü Mezarlık Alanı Kemah Atma Köyü Kaynak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Yapı Toplulukları Mimarileri, uyumlulukları veya arazi üzerindeki yerleri nedeniyle tarih, sanat veya bilim açısından istisnai evrensel değerlere sahip ayrı veya bileşik yapı topluluklarıdır. İlimizde tespiti yapılanlar ve koruma altına alınan yerler Tablo.F.10 da listelenmiştir Tablo.F.10. Yapı Toplulukları (2010) Buluduğu Yer Adı Adres Pafta-Ada-Parsel Karar Tarihi Tercan Uçpınar köyü kilisesi bağlı yapılar (1.derce arkeo. sit) Uçpınar köyü güneyi - 17.11.1978 4.6.1992 Tercan Kale civarındaki Çadırkaya Beldesi 144-20-44 4.6.1992 taşınmazlar (1.derece sit) Merkez Erzincan Kalesi kapısı Beybağı mah. 19-365-1 28.4.1988 Kemah Kemah Kalesi - - 11.2.1977 Tercan Kervansaray - - 211-8 12.1.1974 Tercan Ulucami kalıntısı K.saray,ulucami, türbe, - 211-4 12.1.1974 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2011 114

Sitler İle ait tarihsel, estetik, etnolojik veya antropolojik bakımdan istisnai evrensel değeri olan insan ürünü eserler, doğa veya insanın ortak eserleri ve arkeolojik sitleri kapsayanalanlardır. İlimizde bu kapsam içinde yer alan eserler yukarıdaki bölümlerde verilmiştir. Doğal Miras Kapsamına Giren Alanlar Erzurum Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu 15.04.1992 tarih ve 612 sayılı kararı ile doğal sit alanı ilan edilen Otlukbeli Gölü, Otlukbeli (Karakulak) bucak Merkezinin Otlukbeli Komları yöresinde, Sazlar Deresine batıdan karışan, isimsiz bir kol akarsu üzerinde bulunmaktadır. Göl çanağının uzunluğu 150-160 m.,genişliği 30-50 m., derinliği ise 15-18 m. civarlarındadır. Traverten seddi gölü ya da maden sularının oluşturduğu traverten seddi gölü olup, yüzölçümü 6500 m 2 dolaylarındadır. Göl oluşumuna sebesiyet veren esas süreç, maden suları olup traverten seddi, bu buların asırlar boyu eritip biriktirdiği sediment tarafından oluşturulmuştur. Bu nedenden dolayı Türkiye deki göller arasında, göl çanağının oluşum nedeni bakımından yeni bir göl tipi sayılmakta ve dünya göl tipleri arasında da ender bulunabilecek hatta örneği olmayan bir tip olarak nitelendirilmektedir. F.4.2.4. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar İlimizde sulak alan kapsamında Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından sınırları belirlenerek 2007 yılında koruma alanları da belirlenen 1 adet sulak alan tescil edilmiştir. Bu sulak alan RAMSAR kapsamında bir sulak alandır. İl merkezinin 15 km doğusunda bulunan Ekşisu Sazlığı nın tescilli alanı 2371 hektardır. F.4.3. Korunması Gereken Alanlar F.4.3.1. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tesbit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan, Biogenetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.) İlimizde Çevre Düzen Planı yapılmış bölge bulunmamaktadır. F.4.3.2. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I. ve II. Sınıf ile, Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı. Bölüm E de verilmiştir. 115

F.4.3.3. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun veya Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde 6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, Başta Su Kuşları Olmak Üzere Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve Turbiyeler ile Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler İlimizde sulak alan kapsamında Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından sınırları belirlenerek 2007 yılında koruma alanları da belirlenen 1 adet sulak alan tescil edilmiştir. İl merkezinin 15 km doğusunda bulunan Ekşisu Sazlığı nın tescilli alanı 2371 hektardır. F.4.3.4. Göller, Akarsular, Yeraltısuyu İşletme Sahaları Konu B.4. ve D-SU bölümlerinde değerlendirilmiştir. F.4.3.5. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar. İlimizde bu konuda yeterli çalışma yapılmamıştır. Ancak 2005 yılı içerisinde Nesli yokolduğu belirtilen bazı bitki türleri İlimiz Kemaliye İlçesinin yüksek kesimlerinde ve Merkez İlçemiz sınırları içerisinde bulunan Ekşisu Sazlığı nda yeniden toplanmıştır. F.4.3.6. Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar Mecidiye Mesire Yeri 120 hektar genişliğindedir. 30 hektar net kullanım alanı olan bu alan piknik amaçlı da kullanılmaktadır. Şehir merkezine 15 km., en yakın yerleşim yeri olan Mecidiye Köyü ne ise 4 km. mesafededir. 500 kişi kapasitesine sahip alanda 2 gölet, 1 otopark, piknik masaları ve yağıştan korunmak için yağmur barınağı bulunmaktadır. Su kaynağına sahiptir. Mecidiye Mesire Yeri önceleri taşkından koruma amacıyla DSİ tarafından ağaçlandırılmış, daha sonra Orman Genel Müdürlüğü ne devredilmiştir. Orman, Sarıçam ağırlıklı bir yapıya sahiptir. KAYNAKLAR 1. Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 1998 ve Önceki Yıllara Ait İklim Verileri, Ankara 1998 2. Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü, 2011 3. Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, 1998-2001 4. Tarım İl Müdürlüğü, 2011 5. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 6. Erzincan Üniversitesi, 2010 7. Erzincan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 8. Gümüşhane Valiliği KTÜ Orman Fakültesi Kuşburnu sempozyumu Bildiriler Kitabı, 1996 9. T.BAYTOP Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 1997 116

10. T. BAYTOP Türkiye de Bitkilerle Tedavi İstanbul Üniversitesi Yayınları. 1984 11. Ş.YILDIRIMLI Munzur Dağları Yerel Bitki Adları ve Bunlardan Bazılarının Kullanılışları. Doğa Bilim Dergisi. 1985 12. N. YAKAR Renkli Türkiye Bitkiler Atlası. I-II-III. Ciltler. İstanbul Üniversitesi 1964 1965-1966. 13. A. DEMİRSOY Türkiye Faunası 8-4-12. Ciltler.Atatürk Üniversitesi 1977 14. P.H.DAVİS Flora Of Turkey. Edınburgh Unıversty Press 1965-1988 15. R. ACARTÜRK. Şifalı Bitkiler Flora ve Sağlığımız. OVAK 1997 16. A. E. ÖZER, M. BUL. Meşe ve Meşe Ağaçlandırması TEMA 1998 17. A. KENCE, C. BİLGİN. Türkiye Omurgalılar Tür Listesi. TÜBİTAK, DPT. 1996 18. İ. BAKAN, M. ATATÜR. TÜRKİYE Herpato Faunası. Çevre Bakanlığı 1998 19. M. YÜCEL Doğa Koruma Alanları ve Planlaması. Çukurova Üniversitesi 1998 20. M. YARAR, G. MAGNİN. Türkiye nin Önemli Kuş Alanları. Doğal Hayatı Koruma Derneği 1997 21. M. KURU Doğu Anadolu Bölgesinin Balık Faunası. Atatürk Üniversitesi 1975 22. K. PETRONA,... Su Ürünleri Tanıma El Kitabı. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü 1999 23. Türkiye Çevre Vakfı. Türkiye nin Sulak Alanları 1993 27. T. BAYTOP Yabani Bitkilerimiz Redhouse 1978 24. Ö. ZİNCİROĞLU, N. TOP Bitkilerin Ekolojik ve Girdi İstekleri 1987 25. Ş. YILDIRIMLI Türkiye de Çeşitli Kareler İçin Florastik Kayıtlar. Doğa Türk Botanik (11-1) 1987 26. M. DALCI Morphological Studies and New Sysnongus of Some Species in Dianthus L. Doğu Türk Biyoloji (10-2) 1986 27. Ş. YILDIRIMLI, S. ERİK Munzur Dağlarından Yeni Florastik Kayıtlar B7, (Erzincan Tunceli ) Doğa Türk Biyoloji ( 11 2 ) 1987 28. S. SALMAN Omurgasız Hayvanlar Sistematiği Atatürk Üniversitesi Teksir. 1980 1983 29. S. ÖZYURT Çiçekli Bitkilerin Familya Tayin Anahtarı. Atatürk Üniversitesi Teksir 1979 30. Y. KAYA Tercan Çevresi ile Şengül (Erzincan ) ve Bağırbaba ( Tunceli ) Dağların Florası Doğa Türk Botanik. 20. 1996 31. Ş.YILDIRIMLI Munzur Dağlarının Tıbbi ve Endüstriyel Bitkileri Sempozyumu Notları 1980 32. E.AKKAN, M.TUNCEL Bilinmeyen Bir Doğal Anıt: Otlukbeli Gölü 33. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Coğrafya Bilim ve Uygulama Kolu, 34. Coğrafya Araştırmaları, Cilt 1, Sayı 2 1990 Ankara. 117

G. TURİZM G.1. Yörenin Turistik Değerleri Erzincan kültür tarihi bakımından ülkemizin önemli merkezlerinden biridir. Hurriler, Urartular-İskitler, Medler-Persler, Bizanslılar ve Müslüman Türkler gibi çeşitli milletlerin yaşadığı yer olan Erzincan, bir kültür merkezi olduğu kadar, çeşitli yolların kavşak noktası da olduğu için bir ticaret merkezidir. Şehir merkezindeki yeşil alanların fazla olması sayesinde Erzincan İli Türkiye deki diğer iller arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Erzincan gölleri, akarsuları, kaplıca suları, dağları, yaylaları ve vadileriyle Türkiye genelinde az bilinen doğa sporlarına kaynak teşkil etmektedir. G.1.1. Yörenin Doğal Değerleri G.1.1.1. Konum a- İl Merkezi Ekşisu : Erzincan Erzurum yolu üzerinde bulunan mesire yeri, yaz aylarında halkın dinlenme yeridir. Bögert Madensuyu nun kaynağı olan bu yer aynı zamanda birçok şifalı suların da merkezidir. Bögert Madensuyu nun yakınında bir kaplıca tesisi ve doğal jakuzi denilen bir havuz vardır. 1987 de Erzincan Belediyesi tarafından yeni tesisler yapılarak hizmete açılmıştır. Bu kaynak içinde, sandalla dolaşılan büyük bir havuz, lokanta, gazino, alabalık yetiştirme tesisi ve halkın dinlenebileceği bir park alanı bulunmaktadır. Horhor Madensuyu : Ekşisu kaynağının yakınında bulunan madensuyunun miktarı dakikada 1 tondur. Ekşisu dan farklı olarak litrede daha fazla erimiş tuz miktarı ile tipik metalik sular durumuna girmesidir. Erzincan Ilıcası : Ekşisu yakınındaki kaplıca, 33 derecelik ısıya sahiptir. Su banyosu şeklinde kullanılan kaplıca suyu, cilt, romatizma, damar sertliği ve kalp hastalıklarına iyi gelmektedir. Ilıca 12 adet kapalı havuz ile hizmet vermektedir. Beytahtı : Erzincan ın güneybatısında, Kemah yolunun 6. km. sinde, Karasu Irmağı nın kıyısında bir dinlenme yeridir. Girlevik Çağlayanı : Erzincan ın 29 km. güneydoğusunda Çağlayan Beldesi nde bulunan çağlayan, doğal serinliği ve güzelliği ile ünlü bir mesire yeridir. Suyun kışın donmasıyla oluşan sarkıtlarda tırmanıcılık, yazın soğuk sularında serinleme imkanı sunan Girlevik Çağlayanı, birçok yerli ve yabancı turisti bölgeye çekmektedir. Çerme Mesire Alanı : Erzincan İli nin batısında, 13 km. uzaklıkta, doğal güzelliğe sahip bir mesire yeridir. Işıkpınar Mesire Yeri : İlin kuzeybatısında, 5 km. uzaklıkta bulunan Işıkpınar Köyü ndeki mesire alanları, bol suyu, yeşilliği, restoranları ve gazinoları ile ideal bir gezinti yeridir. Mecidiye Piknik Alanı : Erzincan ın 20 km. kuzeyinde bulunan Mecidiye Orman içi Dinlenme Alanı, yaz aylarında halkın sürekli uğradığı, kamp ve mesire yeridir. Orman Fidanlık Müdürlüğü ne ait olan mesire alanının altyapısı tamamlanmıştır. 118

b- Çayırlı İlçesi Aygır Gölü : Keşiş Dağı üzerinde bulunan Aygır Gölü, tabiat güzelliğinin yanısıra, krater gölü özelliğine sahip olan piknik ve dinlenme yeridir. Çayırlı İlçesi nde bu göl dışında Büyük Yayla Gölü, Yedi Göller, Kartal Köyü Gölü bulunmaktadır. c- Kemah İlçesi Soğuksular Mesire Alanı : Kemah İlçesi ndeki bu mesire yerinin özelliği, her yıl Haziran ayı sonunda çıkan ve Ağustos ayı sonunda kaybolan, beyaz köpüklü soğuk sularıdır. d- Kemaliye İlçesi Ala Mağarası : İlçenin kuzeydoğusunda bulunan Ala Mağarası nın içinde dehliz ve kanallar bulunmaktadır. Girişinde sızıntı olarak akan suyun, ala ve sedef hastalıklarına iyi geldiği bilinmektedir. e- Otlukbeli İlçesi Otlukbeli Gölü : Otlukbeli İlçesi nde bulunan göl, maden sularının oluşturduğu bir göldür. Kaynak, kalsiyum, magnezyum ve demir katyonlarıyla bikarbonat, sülfat ve klorür anyonlarını içermektedir. Doğal sit alanıdır. Yaz aylarında atmosfer sıcaklığında olan madensuyunun kışın da sıcaklığı değişmemekte ve bu mevsimde ılık su izlenimi vermektedir. Madensuyu romatizmal hastalıklarda, kırık-çıkık vakalarında ve kadın hastalıklarının tedavisinde fayda sağlamaktadır. f- Refahiye İlçesi Gölet : Kalkancı Köyü ne 2 km. mesafede bulunan Kalkancı Göleti ve Akarsu Köyü Göleti sulama amaçla kullanılmakta ve piknik yeri özelliği taşımaktadır. Dumanlı Yaylaları : İlçenin batısında, Soğukgöze ve Karaçam mevkileri arasında yer almaktadır. Denizden yüksekliği 2000 m. Olan Dumanlı Yaylaları genelde çam ormanları olmak üzere çayır ve bitkilerle kaplıdır. Soğuksu kaynakları, av hayvanları, ve kamp imkanları ile yaz ve kış turizmine açıktır. Refahiye Ormanları : Refahiye İlçesinin çevresinde yer alan çamlık alanlardır Kış Sporları : Erzincan a 42 km. uzaklıktaki, Sakaltutan mevkiinde yer alan Yıldırım Akbulut Tesislerinde, yılın 5 ayında kar kayağı yapma imkanı vardır. Yüksekliği 2200 m., uzunluğu 1050 m. olan tesiste 1 adet tele-ski bulunmaktadır. g- Üzümlü Şeyh Karpuz Türbesi Mağarası : Merkez Köy Tepesi denilen yerde bulunmaktadır. Yaklaşık 30 m² büyüklüğündedir. İçindeki bir taştan ince bir toprak akmaktadır. Aygır Gölü : İlçenin kuzeyinde bulunan Keşiş Dağı üzerindedir. Tabiat güzelliğinin yanısıra, krater gölü özelliğine sahiptir. 119

Hıdırellez Gölü : İlçenin Çadırtepe Köyü nün kuzeyindedir. Bol kaynak suyu bulunmaktadır. Bayırbağ (Değirmenönü) Mesire Yeri : Bayırbağ Beldesi, Pahnik Çayı çevresinde bol ağaçlık ve yeşilliği ile zengin bir doğa örtüsüne sahip olan bir mesire yeridir. Karakaya (Çermik) Mesire Yeri : Karakaya beldesindedir. Soğuksuları, yeşilliği ve Kaynarca adı verilen şifalı sularıyla doğal bir güzelliğe sahip Çermik te Alabalık yetiştirme göletleri de vardır. Her yıl 20 Mayıs ta Kaynarca şenlikleri düzenlenmektedir. h- Tercan Ağ Baba : İlçeye 15 km. uzaklıkta, Akyurt Köyü nde, ağaçlık ve sulak bir mesire yeridir. Yöre halkı tarafından kutsal sayılan bu yer, ziyaret edilmekte ve kurban kesilmektedir. G.1.1.2. Fiziki Özellikler G.1.1.2.1.Jeotermal Kaynaklar, Bu konuyla ilgili bilgileri B.1.8. Jeotermal Sahalar bölümümüzde bulabilirsiniz. G.1.2. Kültürel Değerler Erzincan, Doğu Anadolu Bölgesinde tarihi İpek Yolu üzerinde kurulmuş önemli bir yerleşim yeridir. Tunç Çağından beri yerleşim yeri olduğu tespit edilen Erzincan da; Urartu, Med, Pers, Hellen, Roma, Bizans, Selçuklu, ve Osmanlı medeniyetlerinin izlerini görmek mümkündür. Bu gün özellikle Urartu-Hitit döneminden kalan şehir kalıntıları, kaleler, Selçuklu ve Osmanlı döneminden kalan camiler, çeşmeler, köprüler, kervansaraylar ilin kültürel yapısına ışık tutmaktadır. Erzincan, kültürel yapısı yanında turizm için doğal güzellikleri ile de önem taşımaktadır. Yaylaları, dağları, akarsuları, gölleri ve doğal ormanları yörenin doğal güzelliğine renk katmaktadır. Bu doğa ortamı Erzincan da bir takım sporların yapılmasına da imkan sağlamıştır. Munzur Dağlarındaki doğal göllere ve yaylara yürüyüş, Fırat ta rafting, yamaç paraşütü, kampçılık, kaya tırmanışı, kano sporu, camel trophy, Tercan ve Erzincan barajlarında su kayağı ve kış sporları gibi doğal sporların yanında cirit sporu da Erzincan da başarı ile sürdürülmektedir. İlin kültür varlıkları, spor ve doğal güzellikleri turizm potansiyelini oluşturmaktadır. Etrafında dağları, ortasında bağları ve şehircilik alanında örnek uygulamaları ile görülmeye değer güzelliktedir. Bu doğal güzelliği sosyal, kültürel ve endüstriyel tesislerle de süslemek Erzincan ı daha da ileriye götürecektir. İl, coğrafi yapısı itibariyle genel olarak kış sporları, su sporları ve doğal güzellikleri olan mesire alanları ile de turizm için çok yönlü özellikler taşımaktadır. Erzincan kış turizmi için uygun iklim özelliklerine sahiptir. Dağ sporlarının yapılacağı 3500 metre yüksekliğinde dağlar bulunmaktadır. Erzincan Baraj Gölü ve Tercan Baraj Gölünde su sporları yapılmaktadır. Karasu Nehrinde rafting, Küçük Çakırman Köyünde yamaç paraşütü, Esence Yedi Göllerde doğa yürüyüşü ve dağ bisikleti, kaya tırmanışı, kayak, dağ kampları, şelale buzul tırmanışı,cirit ve camel trophy diğer turizm aktivitelerini oluşturmaktadır. 120

İlin turizm potansiyelleri çeşitli turizm kullanımları açısından bakıldığında çeşitlilik göstermektedir. Doğal mesire alanları, Girlevik Şelalesi, Bayırbağ-Değirmen önü, Pahnik Çayı ve çevresi Karakaya-Çermik, Ekşisu, Beytahtı,Mecidiye, Tercan ve Erzincan Baraj Gölü çevresi, Kemah Soğuksular gibi mesire alanları doğal güzellikleri oluşturmaktadır. Tarihi eserlerden Tercan Mama hatun Kervansarayı ve Türbesi, Kemah Kalesi ve Sultan Melik Türbesi, Altıntepe Urartu kalıntısı, Erzincan Kalesi, tarihi hamamlar önem taşımaktadır -Yaylalar Dumanlı Yaylası, Refahiye ilçe merkezinin hemen üzerinden başlayıp, güneye doğru uzanan bir alan içerisindedir. Çam ormanlarıyla kaplıdır. Doğal güzelliği, temiz havası, bol soğuk su kaynakları, av hayvanları ve kamp imkanları ile yaz ve kış turizmine açıktır. Ayrıca; Esence Yedigöller, Ergan Dağı üzerinde Melenkoç Yaylası, Bayırbağ Çamlık ve Soğanlı Yaylaları bulunmaktadır. Her yıl Esence Dağı ve Yedigöllere dağ tırmanışı yapılmaktadır. Bayırbağ Tekçam yaylasına yürüyüş ve kamp, Yaylabaşı Ardıçlı gölü mevkiinde yürüyüş ve kaya tırmanışı ve tüm izcilik faaliyetleri yapılmaktadır. -Su Kaynakları Erzincan ili su kaynakları bakımından son derece zengindir. Fırat ın en önemli iki kolundan biri olan Karasu nehri, Erzincan arazisini diyagonal olarak Kuzey Doğudan Güney Batıya doğru keser ve kuzeydeki Keşiş dağları ile Güneyindeki Munzur Dağlarını bir çizgiyle birbirinden ayırır. İlin doğu ucundaki Tercan vadisinde, Keşiş dağlarından aşağıya akan Çayırlı çayı, Erzincan vadisinde Mercan, Kom, Pahnik, Sürperen ve Çardaklı çayları, Fırat ın Karasu kolunu besleyen önemli çaylardır. Erzincan da bulunan göller ; Çayırlı ilçesi içinde bulunan Yedigöller Aygır gölü, Kemaliye ilçesindeki Kadı gölü ile Munzur gölü, Erzincan Baraj Gölü ve Tercan Baraj gölüdür. İlin su kaynakları, dağ zirveleri ve gölleri açısından bu denli zengin olması rafting su sporları, yamaç paraşütü ve kayak turizmini içine alan zengin bir kış ve dağ turizmi potansiyelinin oluşmasına neden olmaktadır. Son yılların en çok ilgi gören alternatif doğa sporu olan rafting için değişken fakat her mevsim yeterli debisi ile ve farklı rapitleri ile Fırat nehri en uygun özellikleri taşımaktadır. Nisan ve mayıs aylarında Avrupanın en zor parkurlarından birini oluşturan Fırat, tamamen doğal ortamda tabiatla mücadele zevkini en yüksek düzeyde yaşamayı tercih edenler için eşsiz bir olanak sağlar. 6 ve 10 kişilik raftlar ve tüm emniyet ekipmanı deneyimli rehberler eşliğinde gerçekleştirilen turlar doğa tutkunlarının ilgisini çekmektedir. Rafting ve kano parkuruna ulaşım kolay olup, Erzurum-Erzincan karayolu üzerindedir. Erzincan İl merkezine 40 km mesafede Fırat nehrinin bir kolu olan Karasu üzerinde, Sansa deresinde rafting sporu yapılmaktadır. Erzincan havaalanına 10 dakikalık mesafede, Fırat nehri üzerindeki Erzincan Göyne Barajı, Mertekli Gölü ve Tercan Baraj Gölü, bu spor için amatör ve profesyonel standartlarda ideal durgun su ortamlarıdır. Bu sularda olta, ağ (serpme) balık avcılığı yapılmaktadır. 121

-Flora ve Fauna Erzincan ili, av kaynakları ve av türü bakımından zengindir. İlin uygun iklim özellikleri ve doğal ortamları alabalık, yaban keçisi, ayı, domuz, porsuk, sansar, su samuru, tavşan, keklik, yaban ördeği gibi av hayvanlarının yaşamasını sağlamaktadır. Kemah, Kemaliye ve Refahiye ilçelerinde dağ keçisi, porsuk, ayı, vaşak, yaban domuzu, yaban ördeği, ve çulluk; Keşiş ve Munzur sıradağları, Karadağ, Kemah ilçesinin Alp Bucağı, Tercan ve Kemaliye ilçesinin Karasu vadisi çevresinde dağ keçisi, karaca, ayı, porsuk, vaşak; ayrıca ilin her yöresinde de keklik ve tavşan avlanabilmektedir. Karasunun özellikle Kemah ilçesinden, Kemaliye ilçesine kadar olan kesiminde büyük balıklara rastlanmaktadır. -Mağaralar Kemah ilçesinin Ayranpınar köyünde bulunan buz mağaraları, kışın sıcak, yazın soğuk olma özelliğini taşımakta ve soğuk hava deposu olarak kullanılmaktadır. Mağaranın içinde büyük buz kütleleri ve buzların oluşturduğu sarkıt ve dikitler bulunmaktadır. Buz mağaralarında, ilçe köylerin peynir, yağ gibi gıda maddeleri muhafaza edilmektedir. Erzincan da halk tarafından bilinen ve bilimsel kaynaklarda ismi geçen bir çok mağara vardır. Ancak bu irili ufaklı mağaralar hakkında bir araştırma yapılmamıştır. Halk tarafından bilinen birçok mağara hakkında hiçbir bilgi yoktur. Gerek halktan gerekse kaynaklardan ismen bilinen mağaralar; Tercan ilçesinde Üçpınar ve Çadırkaya Mağaraları, Çayırlı ilçesinde Verimli, Çilli göl, Saraycık ve Yazıkaya Mağaraları, Kemah ilçesinde Özdamar, Çamlı yayla, Buz, Boğaziçi, ve Yahşiler Mağaraları, Kemaliye ilçesinde Ala, Üvür, Aslanoba, Tosun, Meryem Ana, Kekikpınar, Deliktaş ve Çat Mağaraları, İliç ilçesinde Bostal ve Bozyayla mağaraları ile merkez ilçede Kılıçkaya mağarasıdır. İl genelinde tespit edilen mağara 25 adettir. Ancak bu mağaralara ulaşım, dağlık bölgelerde bulunmaları nedeni ile oldukça zordur. Yukarıda adı geçen mağaralar içinde bulundukları köy adları ile bilinmektedir. Bu mağaraların gerekli tespit ve inceleme çalışmaları yapılıp, turizm açısından potansiyel olabilecekler değerlendirilmelidir. Refahiye ilçesinin Altköy mevkiinde bulunan mağaraya taş merdivenlerle çıkılmaktadır. Mağaranın içinde kesilmiş taşlardan oturma bankları vardır. Mağaranın içinde bulunan izlerin Köroğlunun atının izleri olduğu söylenmektedir. -Çağlayanlar Girlevik Şelalesi; Erzincan ilinin güneydoğusunda, merkeze yaklaşık 30 km uzaklıkta bulunan Çağlayan mevkiindedir. Şelale, Çağlayan Beldesine 3 km uzaklıkta Girlevik köyündedir. Şelale Erzincan ın en güzel yerlerinden biridir. Doğal güzellikleri, bitki örtüsü, suyu, dinlenme açısından önemli bir mesire yeridir. Şelalenin suyu, Kalecik Köyüne 1 km uzaklıkta sarp kayalar içinden ve 9 ayrı yerden kaynar, yeşillik bir dere yatağını takip ederek şelaleye ulaşır. Şelalenin yüksekliği 30-40 m civarında ve 3 kademeli ve yöreye özgü taştan oluşmaktadır. Şelalenin çevresi ağaçlıktır, özellikle yaz aylarında mesire yeri olarak büyük ilgi görmektedir. Kışın şelale suyun donmasıyla oluşan sarkıtlardan buzul tırmanışı, yazın soğuk sularında serinleme imkanı vardır. 122

-Göller Otlukbeli Gölü; Otlukbeli ilçe merkezine yaklaşık 5 km uzaklıkta ve ilçenin kuzeybatısında yer almaktadır. Göl, 150-160 m uzunluğunda, 30-50 m genişliğinde olup yüzölçümü yaklaşık 6500 m2 civarında küçük bir göldür. Deniz seviyesinden 1855m yükseklikte ve derinliği 15-18 m dir. Otlukbeli Gölünün oluşumu bir doğal setleşme sonucudur. Oluşumu açısından yurdumuzda ve belki de yeryüzünde benzerine az rastlanıldığı göz önüne alındığında Otlukbeli Gölünü bir Doğal Anıt olarak nitelendirmek mümkündür. Otlukbeli Gölünün oluşumunu sağlayan set, faylar boyunca yüzeye çıkan maden sularının biriktirdiği bir settir. Set üzerine çıkan su maden suyu niteliğindedir. Yöre halkı şifalı olduğuna inanmaktadır. Göl suları içerisine maden suyu karışmakla beraber dere tarafından beslendiği için tatlıdır. Aygır Gölü; Keşiş Dağı üzerinde bulunan göl tabiat güzelliği yanı sıra, kırater gölü özelliğine sahip olan piknik ve dinlenme yeridir. Kadı Gölü; Kemaliye ilçesinde yer alır küçüktür. Göl çeşitli efsanelere de konu olmuştur. Ayrıca Çayırlı ilçesinde, Yedigöller ve Kemah Beşikli Köyünde Ardos Gölü bulunmaktadır. -Kaplıcalar Erzincan kaplıcası ve doğal jakuzisi; Ekşisu yakınında, şehir merkezine 12 km uzaklıktadır. 33 derecelik ısıya sahip kaplıca suyu romatizma, cilt, damar sertliği ve kalp rahatsızlığına iyi gelmektedir. Kaplıca, 12 adet kapalı havuzu ile hizmet vermektedir. Ayrıca kaplıcada, doğal jakuzi havuzu vardır. 123

Kültür ve Tabiat Varlıkları a- Merkez Tablo.G.1. Erzincan Merkezde bulunan kültür ve tabiat varlıkları (2010) Sıra Adı Bulunduğu Yer Türü No 1- Eski Belediye Binası Dörtyol Mevkii İdari 2- Çadırcı Hamamı Beybağı Mah Hamam 3- Girlevik Şelalesi Çağlayan Belediyesi Doğal Sit 4- Elma Ağacı Höyüğü Davarlı Köyü Höyük 5- Değirmenli Köy Kilisesi Dörtler Beldesi Kilise 6- Hacı Hafız Türbesi Eski Erzincan Türbe 7- Hava Şehitliği Eski Erzincan Şehitlik 8- Hükümet Konağı İnönü Mah İdari 9- İzzetpaşa Hamamı 59. Top. Tug Hamam 10- Kalecik Tepesi Çatalarmut Köyü Höyük 11- Kale Kapısı Beybağı Mah. Kale 12- Nafız Paşa Hamamı Beybağı Mah. Hamam 13- Saztepe Höyüğü Saztepe Köyü Höyük 14- Taşcı Ermeni Hamamı Orman Fidanlık Müh. Hamam 15- Terzibaba Türbesi Eski Erzincan Türbe 16- Tren Garı Binası İstasyon Mah İdari 17-3. Ordu Şehitliği Eski Erzincan Şehitlik 18- Yaylabaşı Kilisesi Yaylabaşı Kilise 19- Yaylabaşı Kışla Binası Yaylabaşı Kışla 20- Beybağı M. Kale Yöresi Eski Erzincan Sit Alanı 21- Kızlar Kalesi Buğdaylı Köyü Kale 22- Cevizli Köyü Kilisesi Cevizli Köyü Kilise 23- Ganizade Çeşmesi Beybağı mah. Çeşme 24- Çarşuluk köprüsü Kelkit yolu Köprü 25- Hacı mahinur cami Beybağı mah. Cami 26- Kale dibi kümbeti Beybağı mah. Kümbet 27- Sancar kalesi Çağlayan yamaçlı mah. Kale 28- Ulu cami kalıntıları Beybağı mah. Cami 29- Kaçak kazı alanı (lahit) Beybağı Mah. Mezar 30- Yerhan Hanı Heybeli Köyü Han Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Erzincan Kalesi : İl merkezinde yer alan Erzincan Kalesi X. yy. da Mengüceliler tarafından kullanılmış Osmanlılar zamanında onarılmıştır. Askeri amaçla kullanılan kalenin günümüze kadar gelen tek bir kapısı ve yan duvarları haricinde sur taşları hızlı bir şekilde yok olmaktadır. Nafiz Paşa Hamamı : 1870 yılında Nafiz Paşa tarafından yaptırılan hamam,klasik Osmanlı Hamamlarının planında yapılmıştır. Çadırcı Hamamı : 1548 de Şeyh Ahmed bin Mahmud tarafından yaptırılmıştır.klasik Osmanlı Tarzındadır. Bu hamamların yanı sıra İl Merkezinde 19.ve 20. yüzyıllarda yapılan İzzet Paşa Hamamı Taşcı Hamamı ve Paşa Hamamı yer almaktadır. 124

Altıntepe: Günümüze kadar ulaşabilmiş en sağlam Urartu şehirlerinden birisidir. Tümü Urartu sanatının parlak dönemine ait yüksek düzeyde eserler, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi nde sergilenmektedir.birinci Derece Arkeolojik sit alanıdır. Kaledibi Kümbeti : 13.cü yüzyıl başlarından kaldığı sanılan Kümbet, bir anıt mezardır.1992 depreminde yıkılmıştır. Hacı Nafiz Türbesi : 1891 den sonra yapıldığı sanılan türbede Terzibaba nın öğrencilerinden Hacı Hafız Mehmet Efendi yatmaktadır. Terzibaba Türbesi : Yanan orijinalinin yerine 1987 de yenisi yapılmıştır. Tren Garı Binası : 1938-1939 yılları arasında yapılan bina idari amaçla kullanılmakta olup İkinci Ulusal Mimarlık Akımı örneğidir. Eski Belediye Binası : 1939 dan sonra yapıldığı sanılan idari amaçla kullanılan bina ulusal mimarlık akımı örneğidir. Yaylabaşı Kilisesi : Erzincan İli Çağlayan Beldesi Yayla Başı mevkiinde bulunan kilise 19. yüzyılda yapılmış olup günümüzde kullanılmamaktadır. 19. yüzyıl Ermeni hıristiyan mimari örneğidir. Değirmenli Köyü Kilisesi : Erzincan ili Çağlayan Beldesi Değirmenli Köyü nde bulunan kilisenin yapıldığı tarih bilinmemekte ve günümüzde kullanılmamaktadır. Hıristiyan mimari örneğidir. Hükümet Konağı : 1939-1945 yılları arasında yapıldığı sanılan idari bina ikinci ulusal mimarlık akımı örneğidir. Kızlar Kalesi : Geçit Beldesi Buğday Köyünde bulunan kale, milattan önce 8.yy (eski Tunç Çağı nda yapılmış olup Urartu Medeniyeti nin yörede yaptığı benzer kale yapılarındandır.urartu Kültürü nün önemli sanat verilerini taşımaktadır. 125

b- Kemah İlçesi Tablo.G.2. Erzincan Kemah İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları (2010) Sıra Adı Bulunduğu Yer Türü No 1- Acemoğlu Köprüsü Kemah yolu Köprü 2- Alaattin Bey Çeşmesi Kemah-Merkez Çeşme 3- Aşağı Gedik Camii Kemah-Merkez Camii 4- Behramşah Türbesi Kemah-Merkez Türbe 5- Cami ve çeşmenin bul alan Kemah-Merkez Tarihi Sit 6- Cezaevi Binası Kemah-Merkez İdari 7 Doğanköy Kilisesi Doğanköy Kilise 8 Gözcübaba Türbesi Kemah-Merkez Türbe 9 Gülabibey Camii Kemah-Merkez Camii 10 Gülabibey Hamamı Kemah-Merkez Hamam 11 Hacı Mehmet Bey Çeşmesi Kemah-Merkez Çeşme 12 İskender Baba Türbesi Kemah-Merkez Türbe 13 Kemah Kalesi Kemah-Merkez Kale 14 Kömür Köy Aşağı Paylar Mevki Kömür Köy Arkeolojik Sit 15 Mektepönü Mescidi Kemah Mescit 16 Melik Gazi Türbesi Kemah boğazı Türbe 17 Pürhenk Mescidi Kemah Mescit 18 Sancaktar Türbesi Kemah boğazı Türbe 19 Sarıtaş Kalesi Çamlıyayla köyü Arke. Sit. 20 Tugay Hatun Türbesi Kemah-Merkez Türbe 21 Yıkık Kümbet Kemah-Merkez Kümbet 22 Sultan Melik Tür. Bahçesindeki Kemah-Merkez Mezarlık Mezarlık 23 Salih Ergincan Evi Kemah-Merkez Konut 24 Muratboynu Köyü Arkeolojik Muratboynu-Gediğinardı Arkeolojik sit Sit Alanı 25 Muratboynu Köyü Camii Muratboynu köyü Camii 26 Alibaba Türbesi Kemah-Merkez Türbe Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Kemah Kalesi: bilinmemektedir. 9 ve 10. yüzyılları arasında inşa edilmiştir. Yapım tarihi ve yapımcısı Gülabibey Camii : Yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte Beylikler döneminde yapılan Cami sağlam ve kullanılmakta olup Beylikler Dönemi Mimari örneğidir. Gözcübaba Türbesi : 13. yüzyılda Anadolu Selçukluları Döneminde yapılan türbe Selçuklu geleneğini yansıtmaktadır. Behramşah Türbesi :13. yüzyıl başlarında yapılmış olup Selçuklu türbe geleneğini yansıtmaktadır. Melik Gazi Türbesi : 13. yüzyıl başlarında Sultan Melik Gazi için yapılmıştır Tugay Hatun Türbesi : 1330 yılında Mengücekler zamanında Selçuklu türbe geleneğine göre yapılmıştır. 126

Kömür Köy Kilisesi ve Su Sarnıçları Çevresi : Kemah İlçesi Kömür Köyü nde bulunan su sarnıçları ve Kilise Kalıntıları 3. derece arkeolojik sit alanıdır. Kemah İlçesinde bulunan Gülabibey Camii, Alaaddinbey Çeşmesi ve Hacı Mehmetbey Çeşmesi tarihi sit alanlarıdır. c- Kemaliye İlçesi Tablo.G.3. Erzincan Kemaliye İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları Sıra Adı Bulunduğu Yer Türü No 1- Abbasağa Camii Armağan Köyü Cami 2- Ala Mağarası Esertepe Köüyü Doğal Sit. 3- Bahçe Camii Kemaliye-Merkez Cami 4- Bahçe Camii Çeşmesi Kemaliye-Merkez Çeşme 5- Belediye Hamam Kemaliye Hamam 6- Buğdaypınarı Camii Buğday pınar Köyü Cami 7 Çaybağları Köprüsü Arapkir yolu Köprü 8 Hacı Emin Efendi Camii (Aşağı Ariki Camii) Kemaliye-Merkez Cami 9 Halilağa Cami Kemaliye-Merkez Cami 10 Hıdır Abdal Türbesi Ocak Köyü Türbe 11 İhsaniye Cami Kemaliye-Merkez Cami 12 İhsaniye Cami Çeşmesi Kemaliye-Merkez Çeşme 13 Kara Ardıç Ağacı Akçalı Köyü Anıt Ağaç 14 Kilise Halı Şirketi Kemaliye-Merkez Kilise 15 Koçan Cami Merkez Cami 16 Kozlupınar Köprüsü Arapkir Yolu Köprü 17 Kurdoğlu Camii Kemaliye-Merkez Cami 18 Medrese Kemaliye-Merkez Medrese 19 Memişefendi Mescid Çeşmesi Kemaliye-Merkez Çeşme 20 Ocak Köyü Eski Camii Ocak Köyü Cami 21 Orta Cami Kemaliye Cami 22 Orta Cami Hamamı Kemaliye-Merkez Cami 23 Selimağa Camii Başpınar Köyü Cami 24 Sofuzade Çeşmesi Merkez Çeşme 25 Tarlakapısı Çeşmesi Merkez Çeşme 26 Taşdibi Cami Kemaliye-Merkez Cami 27 Vali Konağı Çeşmesi Merkez Çeşme 28 Yaka Köyü Çeşme Yaka Köyü Çeşme (2 adet) 29 Yuva Köyü Köprüsü Yuva Köyü Köprü 30 Antik Yapı hamam Kalıntısı Çat Köyü Hamam 31 Gencağa Çeşmesi Merkez Çeşme 32 Humartaşın Tepe Mevkii Yer. Alanı Demir Köyü Ark.sit 33 Karşılar Mevkii Yerleşim Alanı Demir Köyü Ark.sit 34 Çeşme Demir Köyü Çeşme 35 Kale Kalıntısı Çit Köyü Kale 36 Kült ve Yerleşim Alanı Çat Köyü Ark.sit 37 Kemaliye Kaya Mezarları Akçalı Köyü K.Varlığı 38 Adak Köyü Kaya Mezarları ve Kaya Sarnıçları Adak köyü K.Varlığı 39 Çat Köyü Mezarlık Çat Köyü Mezarlık 40 Çat Köyü Kaya Mezarları Çat Köyü K.Varlığı 127

41 Salkımlı Köyü Camii Karapınar Köyü Cami 42 Salkımlı Köyü Çeşmesi Karapınar Köyü Çeşme 43 Konut Beklimçay Konut 44 Konut Beklimçay Konut 45 Konut Beklimçay Konut 46 Konut Merkez Konut 47 Konut Merkez Konut 48 Konut Merkez Konut 49 Konut Merkez Konut 50 Aksöğüt Köyü Cami Aksöğüt Köyü Cami 51 Aksöğüt Köyü Çeşmesi Aksöğüt Köyü Çeşme 52 Aksöğüt Köyü Köprüsü Aksöğüt Köyü Köprü 53 Konut Merkez 54 Konut Merkez 55 Konut Merkez 56 Konut merkez Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Taşdibi Camii : 17. yüzyılda yapılan camii hala kullanılmaktadır. Osmanlı camilerinin yerel ve bölgesel mimari özelliklerini taşır. Hıdır Abdal Türbesi : Kemaliye İlçesi Ocak Köyü nde bulunan türbe 1277 yılında yapılmıştır. Daha sonraki yıllarda onarımla değiştirilmiştir. Orta Camii : 17-18. yüz yılları arasında yapılan Camii Geçiş Dönemi eseridir. d- Tercan İlçesi Tablo.G.4. Erzincan Tercan İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları Sıra Adı Bulunduğu Yer Türü No 1-17 Şubat Abidesi Tercan Şehitlik 2- Akpınar Çeşmesi Fındıklı köyü Çeşme 3- Çadırkaya Kalesi Çadırkaya Bel. Arkeolojik sit 4- Dikili Taşlar Üçpınar köyü Yazıt-Abide 5- Endüstri Meslek Lisesi Tercan-Merkez İdari 6- Eski İstinat Duvarı Tercan-Merkez Duvar 7- Eski Köprübaşı Köyü Yer Alanı Köprübaşı Köyü Ark.Sit. 8- Fındıklı Mezarlığı Fındıklı köyü Mezarlık 9- I Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 10- II Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 11- III Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 12- IV Nolu Ev Tercan-Merkez Konut 13- Karakol Gözetleme Binası Mercan Karakol Binası 14- Ker. Cami Türbe Hamamının Alanı Tercan-Merkez Ark.Sit. 15- Kilise dikili taşların bulunduğu alan Üçpınar köyü Ark. Sit. 16- Kötür Köprüsü ve çevresi Mercan Arkeolojik sit 17- Kötür Köprüsü Mercan Köprü 18- Mama Hatun Hamamı Tercan Hamam 19- Mama Hatun Kervansarayı Tercan Kervansaray 20- Mama Hatun Türbesi Tercan Türbe 21- Mezarlık Tercan-Merkez Mezarlık 128

22- Şirinlikale Esenevler Ark.Sit. 23- Ulu Camii Tercan Camii 24- Üçpınar Köyü Cami Üç pınar köyü Cami 25- Üçpınar Kilisesi Üç pınar köyü Kilise 26- Üçpınar Köyü Küçük Kilisesi Üç pınar köyü Kilise 27- Yaylayolu Höyüğü Yaylayolu Köyü Ark.Sit. 28- Hiştik Köprüsü Aşkale-Tercan yolu Üzeri Köprü 29- Oğulveren köyü kilisesi Tercan-oğulveren K. Kilise 30- Yuvalı Köyü Kilise Kalıntısı Tercan-Yuvalı Köyü Kilise Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Mama Hatun Kervansarayı : Yapım kitabesi bulunmayan kervansarayın Saltuklular döneminde Saltuklu Sultanı Melike Mama Hatun tarafından 13. yüzyılda yaptırıldığı sanılmaktadır. Ana hatlarıyla Osmanlı kent hanları planındadır. İpek Yolu üzerinde olması nedeniyle önemli bir yere sahiptir. Mama Hatun Türbesi : Saltuklu dönemine ait olan türbe, 1192 yılında ölen Saltuklu Erzurum sahibesi Mama Hatun için yaptırılmıştır. Mimari özelliği ile Anadolu Selçuklu ünik yapısıdır. Mama Hatun Hamamı : Kitabesi olmamakla birlikte kervansarayla aynı zamanda yapıldığı sanılmaktadır. Onarımla orijinalitesini yitirmiştir.mama Hatun Külliye si tarihi sit alanıdır. Tercan İlçesi nde yer alan Üçpınar Köyü Kilise si ve çevresi, Çadırkaya Kalesi ve çevresi, Şirinkale ve çevresi birinci derece arkeolojik sit alanlarıdır. Kötür Köprüsü : 12 yy. da Anadolu Selçuklu döneminde yapılmıştır. Tümüyle yontma taştan olan yapının, günümüze sadece ayakları kalmıştır.bezeme ve mimari özellikleri döneminin özelliklerini taşımaktadır. e- Refahiye İlçesi Tablo.G.5. Erzincan Refahiye ilçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları Sıra No Adı Bulunduğu Yer Türü 1- Bahattin Paşa Anıtı Refahiye Anıt 2- Cengerli Kale ve Çevresi Cengerli Köyü Arkeolojik Sit 3- Dablak Tepesi Akçiğdem Köyü Arke. Sit. 4- Düz Yerleşim Alanı ve Cibolar Alaatlı-Kalkancıköyü Arke. Sit. Höyüğü 5- Esat Muhlis Camii Refahiye Camii 6- Gümüşakar Mezarlığı Gümüşakar Köyü Mezarlık 7- Hasanlı Höyüğü Akarsu Arke. Sit. 8- Kadıköy Kilisesi Kadı Köyü Kilise 9- Sakaltutan tarihi Mevziler Sakaltutan Tarihi Sit. (Karadağ Mev.) 10- Subay Şehitliği Refahiye Şehitlik 11- Tombul Tepe Yurtbaşı Köyü Arkeolojik Sit 12- Yazıgediği Camii Yazıgediği Köyü Camii 13- Yazıgediği Mezarlığı Yazıgediği Köyü Mezarlık 14- Yurtbaşı Köyü Mezarlığı Yurtbaşı Köyü Tarihi Sit Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Kadıköy Kilisesi : 19. yüzyılda yapılan kilise, hıristiyan mimarisinin bir örneği olup şu anda kullanılmamaktadır. 129

Cengeldi Kalesi ve çevresi : Refahiye İlçesi Çengelli Köyü nde bulunan kalenin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. İkinci derece arkeolojik sit alanı ve ören yeridir. Tombul Tepe : Refahiye İlçesi Yurt Başı Köyü nde bulunan höyüğün ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Arkeolojik sit alanıdır. Mezarlık : Refahiye İlçesi Yurt Başı Köyü nde bulunan mezarın ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Tarihi sit alanıdır. Hasan Höyüğü Tepesi : Refahiye İlçesi Akarsu mevkiinde bulunan höyüğün ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Birinci derecede arkeolojik sit alanıdır. f- Çayırlı İlçesi Tablo.G.6. Erzincan Çayırlı İlçesinde bulunan kültür ve tabiat varlıkları (2010) Sıra No Adı Bulunduğu Yer Türü 1- Balıklı Köyü Kilisesi Balıklı Köyü Kilise 2- Cennet pınar Köyü Camii Cennet pınar Köyü Camii 3- Ozanlı Köyü Kalesi Ozanlı Köyü Kale 4- Ozanlı K. Kilisesi Ozanlı Köyü Kilise 5- Hüseyin Taştan Konağı Yayla kent Köyü Konak 6- Başköy Kalesi Başköy Kale 7- Algız Höyüğü Balıklı Köyü Arke. Sit. 8- Başköy Kilise Koyu Başköy Arke. Sit. 9- Başköy Mezarlığı Başköy Mezarlık 10- Saygılı Höyüğü Saygılı Köyü Arke. Sit. 11- Antik dönem Sarnıç-Tünel Mirzeoğlu köyü Arke.Sit. 12- Sarıgüney Köyü Mezarlığı Sarıgüney Köyü Mezar Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Ozanlı Kalesi ve Çevresi : Çayırlı İlçesi Ozanlı Köyü nde bulunan Kale nin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Birinci derece arkeolojik sit alanıdır. Bayköy Kalesi : Çayırlı İlçesi Başköy de bulunan kale, M. Ö. 8. yüzyılda Urartular tarafından yapılmış olup, Urartu Medeniyet inin günümüze gelebilmiş döneminin kültürel özelliklerini taşıyan kalıntılarıdır. Başköy Tarihi Mezarlık : Çayırlı İlçesinin Başköy de bulunan 15-16. yüzyıllarda yörede hüküm sürmüş Akkoyunlu Devleti tarafından yapılmıştır. Türk kültürü mezar taşlarındaki süslemelerin, örneklerinden olup Akkoyunlu sanatının çok önemli verileridir. Tarihi sit alanıdır. Eski Camiler : Çayırlı İlçesi Cennetpınar Köyü nde bulunan camii 1693 yılında yapılmış olup, kim tarafından yapıldığı belli değildir. Tavan ve tavanı taşıyan dayanaklarda ahşap süslemenin en önemli özelliklerini görmek mümkündür. Bunların yanı sıra Çayırlı İlçesi Ozanlı Köyü nde ne zaman yapıldığı bilinmeyen bir kilise ile M. Ö. 600-900 yıllar arasında yapıldığı sanılan bir kale vardır. 130

g- İliç İlçesi Sıra No Adı Bulunduğu Yer Türü 1- Hükümet Konağı Kuruçay idari 2- Sabırlıköyü Camii Sabırlı Köyü cami 3- Guriktepe Höyüğü Çobanlı Köyü Arke. sit 4- Hasan ova Yerleşim alanı Boyalık Köyü Arke. sit 5- Kilise kalıntısı Çöpler köyü Arke. sit 6- Büyük Armutlu Köyü Höyük Büyük Armutlu Köyü Kültür varlığı 7- Büyük Armutlu Köyü çeşmesi Büyük Armutlu Köyü Kültür varlığı 8- Büyük Armutlu Köyü kilisesi Büyük Armutlu Köyü Kültür varlığı 9- Konut I Merkez Konut 10- Konut II Merkez Konut 11- Saatli çeşme Merkez Çeşme 12- Gar Binası Merkez idari 13- Büyük köy kalesi Büyük köy Kale 14- Han kalıntısı Yakuplu köyü Han 15- Bağıştaş İstasyon Binası Bağıştaş Sivil Mimari Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Sabırlı Köyü Camii : İliç İlçesi Sabırlı Köyü nde bulunan cami 1902 yılında yapılmıştır. Yöresel mimari özellikleri taşıması ve ahşap bezemeleri açısından önemlidir. Düz tavanlı,ahşap destekli, bitkisel, geometrik bezemeli, tipik bir Anadolu camisidir. Hükümet Konağı : İliç İlçesi Kuruçay Köyü nde bulunan Hükümet Konağı 1902-1903 yıl Kuruçay halkı tarafından yapılmıştır. Son yerel Osmanlı çağı örneklerinden olması açısından önemlidir. h- Üzümlü İlçesi Sıra No Adı Bulunduğu Yer Türü 1- Altıntepe ören yeri Üzümlü Arke. sit 2- Kıldırık küçüktepe Höyüğü Üzümlü Arke. sit 3- Köroğlu kalesi Karakaya beldesi Kale 4- Kale kilise kalıntısı Kureysli Sarıkaya köyü Kale - kilise 5- Saztepe Höyüğü Üzümlü Höyük 6- Küpesük höyük Altıntepe ile saztepe arası Höyük Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Kıldırik Tepesi : Üzümlü İlçesinde bulunan Urartu kalıntısı höyüğün ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Birinci derece arkeolojik sit alanıdır. Altıntepe : Üzümlü İlçesinde bulunan Urartu kalıntısı höyüğün ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Birinci derece arkeolojik sit alanıdır. G.2. Turizm Çeşitleri Erzincan İli sahip olduğu doğal kaynaklarıyla turizm faaliyetlerine açık bir şehirdir. Erzincan da doğa sporlarından; zorluk dereceleri farklı olan rotalarıyla trekking, rafting, dağ bisikleti, atlı safari, izcilik, durgunsu ve akarsa kanosu ile yamaç paraşütü yapmak mümkündür. Ayrıca İlin kültürel ve doğal değerleri ile ilde yapılan festival ve şenliklerin de turizm üzerinde olumlu etkiler göstermektedir. 131

Tablo.G.7. Erzincan İlinde yapılan yöresel kültürel etkinlikler (2010) MAHALLİ KUTLAMA ADI KUTLAMANIN YAPILDIĞI YER BAŞLADIĞI TARİH KUTLAMA TARİHİ KURTULUŞ GÜNLERİ Erzincan ın Kurtuluşu Erzincan 1918 13 Şubat 1 gün Tercan ın Kurtuluşu Tercan 1919 17 Şubat 1 gün Çayırlı nın Kurtuluşu Çayırlı 1918 19 Şubat 1 gün Atatürk ün Erzincan a gelişi Erzincan 1919 1 Temmuz 1 gün ANMA VE KUTLAMA GÜNLERİ Atatürk ün Erzincan a gelişi Merkez 1919 1 Temmuz FESTİVALLER Vali recep Yazıcıoğlu Geleneksel Doğa sporları festivali SÜRE Erzincan/Merkez 2004 8-9 Nisan 2 gün Erzincan 1. Kültür Sanat Tulum Peyniri Erzincan/Merkez 2004 10-14 Ağustos 2 gün Bakır ve Leblebi Festivali Bal Festivali Refahiye 1993 10-14 Ağustos 7 gün Üzümlü Bld. Kültür Turizm ve Üzüm Üzümlü 2004 20-21 Eylül 2 gün Festivali Çayırlı Aşık Davut Sulari Anma Kültür Erzincan-Çayırlı 2007 11-12 Ağustos 2 gün Festivali Kemaliye Kültür Festivali Erzincan-Kemaliye 1977 Ağustos un ilk haftası Geleneksel Kayısı (Erik) Kültür ve Merkez 2004 31 Tem.-1 Ağ. Sanat Festivali Doğa Kültür ve Tulum Peyniri Fes. Merkez, Ulalar Beldesi 2001 Temmuz un son haftası ŞENLİKLER Kemah Sultan Melik Tarih Kültür ve Spor Şenlikleri Kemah 1997 Haziranın son haftası 3 gün Kemaliye (Eğin) Şenlikleri Kemaliye 2004 18 mayıs 2 gün Hıdır Abdal Sultan Şenlikleri Kemaliye Ocak Köyü 1994 Ağustos son hafta 1 gün Kayı Köyü Yayla Şenliği Refahiye/Kayı Köyü - Ağustos 3.hafta 2 gün Otlukbeli Şenlikleri Otlukbeli 1996 11 Ağustos 1 gün Kılıçkaya Köyü Kültür ve Kılıçkaya Köyü 1998 Ağustos ilk hafta 1 gün Day. Der. Şenlikleri Gökkuşağı Kültür Sanat Etkin. Geçit Beldesi 2000 Mayıs 3. haftası 1 gün Koçkar Köyü Geleneksel Kırkım Yayla Kemah-Koçkar Köyü 2001 Ağustos un 3. hafatsı Şenliği Uluslar arası Esence Yedigöller Erzincan-Çayırlı 1998 Temmuz un 1.Haftası Dağcılık Şenliği Aybudak köyü yayla şenlikleri Kemah- Akbudak köyü 2008 13 Temmuz MEVSİMLİK BAYRAMLAR Hıdrellez Kültür Bahar Bayramı Erzincan 1990 6 Mayıs 1 gün Nevruz Bayramı Erzincan 1990 21 Mart 1 gün Ağaç Dikme Bayramı Erzincan 1994 Nisan 2.hafta 1 gün Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 a- Kaya Tırmanışı İnsan gücüyle doğa arasındaki mücadelenin en somut örneklerinden biridir. Munzur Dağı nın Erzincan a bakan yamaçlarında ve özellikle Kemaliye de ki Karanlık Kanyon un sarp kayalıklarında, kaya tırmanışına uygun rotalar bulunmaktadır. b- Yamaç Paraşütü Doğal ve tarihi güzelliklerin uçma heyecanıyla birleşmesi. Erzincan ı çevreleyen Munzur ve Keşiş Dağları, farklı rüzgar yönlerine göre, 3500 metreye varan yüksek atlayışlar için çok uygundur. Ayrıca yamaç paraşütünü paramotorlu olarak ta yapmak mümkündür. Termiklerin 132

oldukça fazla olması coğrafi şartların mükemmelliği bu spor için Erzincan ı birinci sıraya oturtmuştur. 1997 yılında başlayan bu spor 1998 de kurulan derneklerle daha hızlı bir gelişme kaydetmiştir. Yaylabaşı Munzur-Ata Doğa ve Hava Sporları Derneği yamaç paraşütü eğitim kursları açmış ve gayet başarılı olmuştur. Halen Yaylabaşı Beldesinde yurt içi ve yurt dışından gelen sporcular hem eğitim almakta hem de bu sporu yapmaktadırlar. Keşiş ve Munzur Dağları 3200-3500m bu sporun yapılmasına avantaj sağlamaktadır. c- Ata Sporu Cirit Biniciliği geliştirmek amacıyla oynanan cirit, birbirine eşit sayıdaki atlı iki takımın mücadelesidir. Her bir oyuncunun elinde bulunan cirit, kabuğu soyulmuş, düzeltilmiş, kurutulmuş hurma, meşe ya da kavak dalından yapılır. 70 ila 100 cm. uzunluğunda olan ciritin kalınlığı ise 2-3 cm. dir. Atlar bu oyun için özel olarak yetiştirilirler. Erzincan İli nde cirit sporuyla ilgilenen 3 kulüp vardır. Erzincan Atlı İhtisas Kulübü, 13 Şubat Atlı ihtisas Spor Kulübü ve Tepecik Atlı İhtisas Spor Kulübü. Erzincan Atlı İhtisas Spor Kulübü Cirit Ekibi sporcuları her hafta ücretsiz gösteri yapmaktadır. Ayrıca özel cirit müsabakaları düzenlemektedir. Geleneksel bir ata sporumuz olan cirit tescilli olarak ilk kez 1989 yılında başlamıştır. İki adet kulüp bulunmaktadır. Bunlar Erzincan Atlı İhtisas Kulübü ve 13 Şubat İhtisas Kulübüdür,renkleri siyah-kırmızıdır. Kulüblerin kuruluş amacı; Erzincan ve çevresindeki at neslinin ıslahı, binicilik ve geleneksel olarak milli günlerimizde gösteri yapmak yurt içi ve yurt dışı faaliyetlere katılmak ve sağlıklı nesiller yetiştirmektir. Üç adet nizami ölçülerde kum ve toprak karışımı tribünlü cirit sahası (50 kişilik) mevcuttur. İki tanesi Terzibaba mevkiinde, (Erzincan-Çağlayan yolu üzeri 5 km) bir adette şehir merkezinde Öğretmenevi üstü Geçit Belediyesi alt kısmında bulunmaktadır. 1996 yılında Doğu gurubu Şampiyonası yapılmış ve Erzincan Atlı İhtisas Spor Kulübü birinci olmuştur. Her yıl ilimizin kurtuluşu 13 Şubat günü Erzurum ve Bayburt ilinden davet edilen takımlarla ikili müsabakalar tertip edilerek cirit sporu canlı tutulmuştur. 1997-1998 yılında Ankara da yapılan yarışmalarda Erzincan Atlı İhtisas Spor Kulübü üst üste iki kez Türkiye ikincisi olmuştur. Ayrıca kulüpler federasyon faaliyet programı içinde bulunan Ak-Yeniköy, Aydın, Ankara Türkiye Şampiyonası Trabzon, Davutlar,(Aydın), Ilgın(Konya), Yatağan(Denizli), Uşak,Selender (Manisa) Erzurum, Malatya, Bayburt, Söğüt(Bilecik) gibi illerde müsabakalar yapmış üstün başarılar elde etmişlerdir. d- Şelale Tırmanışı Fırat ın kollarında, şelalelerin kış aylarında donmasıyla, zorlu tırmanışlara olanak sağlayan rotalarda şelale tırmanışı yapmak mümkündür. 133

G.3. Turistik Altyapı -Müzeler Erzincan ilinde Kültür Bakanlığına bağlı hizmete açık bir müze yoktur. Yapımı tamamlanan 75.Yıl Kültür Merkezi binası içerisinde müze bölümleri de yer almaktadır. Kapalı müze bölümünde bir takım çalışmalar yapılarak müze hizmete hazır hale getirilmiştir. Yöreden temin edilen etnografik ve arkeolojik eserler açık hava müze bölümünde teşhir edilmektedir. Müzede görevli uzman personel bulunmayışı, bu alandaki çalışmaları zora sokmaktadır. İle ait bazı eserler güvenlik açısından Erzurum Müze Müdürlüğüne teslim edilmiştir. Müze hizmete girdiğinde bu eserler tekrar geri getirilerek sergilenecektir. Müzenin hizmete açılabilmesi için çalışmalar sürdürülmektedir. Tescil, tespit ve envanter çalışmaları da devam etmektedir. Kemaliye İlçesi Ocak Köyünde özel bir müze bulunmaktadır. Ali Gürer Özel Müzesi adını taşıyan bu özel müzede 337 etnografik eser sergilenmektedir. -Galeri ( Sergi) Salonu 75.yıl Kültür Merkezi kompleksi içerisinde 140 m 2 büyüklüğünde bir sergi salonu yer almaktadır. Yine aynı bina içerisinde resim ve heykel atölyeleri de bulunmaktadır. Sergi salonunda zaman zaman kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından resim sergisi, fotoğraf sergisi, el sanatları sergileri açılmaktadır. Halkın plastik sanatlara olan ilgisini artırmak, sanat zevk ve kültürünü geliştirmek için resim kursları, el sanatı kursları açılmaktadır. Güzel Sanatlar Galerisi Müdürlüğünde görevli uzman personel bulunmamaktadır. Amatör olarak çalışma yapan kişiler eserlerini sergilemektedir. -Kültür Merkezi ve Tiyatrolar 75.yıl Kültür Merkezi binası 1998 yılında tamamlanarak hizmete açılmıştır. Kültür Merkezinin kullanım alanı yaklaşık 11.700 m 2 dir. Kültür Merkezi içerisinde 406 koltuk kapasiteli çok amaçlı bir salon, 150 kişilik küçük salon, bale salonu, açık ve kapalı müze bölümleri, sergi salonu, kitap satış mağazası, kütüphane, kurs salonları, atölyeler, misafirhane ve idari odalar bulunmaktadır. Bazı birimler tam kurulmadığından Kültür Merkezi aktif olarak hizmet verememektedir. Sosyal ve kültürel gelişmeye temel teşkil edecek böyle bir yatırımın aktif olarak kullanılması için çalışmalar sürdürülmektedir. 75. yıl Kültür Merkezi tiyatro salonu ve yan mekanları yerleşik tiyatro kurulmasına elverişli olarak yapılmıştır. Erzurum ve Sivas illerinde Kültür Bakanlığına bağlı Devlet Tiyatroları bulunduğundan, Erzincan da devlet tiyatrosu kurulamamıştır. Devlet tiyatroları zaman zaman turne düzenleyerek hazırladıkları oyunları Erzincan da sahnelemektedir. İlde kurulan amatör tiyatro gruplarına gerekli kolaylık gösterilmektedir. Kültür Merkezi tiyatro salonunun fiziki yapısı, tiyatro grupları tarafından beğenilmektedir. Bu durum daha çok turne düzenlenmesine neden olmaktadır. Tiyatro salonunda, 134

tiyatronun yanı sıra konferanslar, açık oturumlar, konserler, anma ve kutlama günleri de düzenlenmektedir. -Kütüphaneler Merkez, ilçe ve beldelerde Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı toplam 14 halk kütüphanesi hizmet vermektedir. Bazı belde ve ilçe halk kütüphanelerindeki personel ihtiyacı yerel yönetimler tarafından karşılanmaktadır. İl Halk Kütüphanesinde 8 adet olmak üzere il genelinde toplam 20 personel görev yapmaktadır. Tablo.G.8. Erzincan kütüphanelerindeki kitap ve okuyucu sayısı(2010) Kütüphanenin Adı Kitap Sayısı Okuyucu Sayısı İl Halk Kütüphanesi 41.255 84.052 Merkez Çocuk Kütüphanesi 9253 23.213 Merkez Alpar Kılınç Kütüphanesi 10.186 2489 Merkez Ulalar Belde Kütüphanesi 3681 - Merkez Kavakyolu Kütüphanesi (DEVREDİLDİ) Kemah İlçe Halk Kütüphanesi 7439 12.123 Kemaliye İlçe Halk Kütüphanesi 16.742 5040 İliç İlçe Halk Kütüphanesi 5602 1993 Refahiye İlçe Halk Kütüphanesi 11.629 1944 Üzümlü İlçe Halk Kütüphanesi 4174 904 Tercan İlçe Halk Kütüphanesi 4013 1219 Çayırlı İlçe Halk Kütüphanesi 4010 387 Otlukbeli İlçe Halk Kütüphanesi 6692 1484 Mercan Belde Halk Kütüphanesi 3473 6601 Altunkent Belde Halk Kütüphanesi 2803 3726 TOPLAM 127.352 145.175 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 Tablo G.9. Belediye Belgeli Konaklama Tesisleri (2010) Tesisin Adı Tesisin Durumu Tesisin Türü Tesisin Sınıfı Oda Sayısı Yatak Sayısı Belediye Oteli BB H 2 13 25 Belediye Oteli BB H 2 9 18 Beyrut Oteli BB H 1 20 25 Çınar Otel BB H 1 16 43 Gülistan Oteli BB H Lüks 35 62 Hanedan BB H 1 30 60 H. Burcu BB H 1 48 100 Karakaya BB H Lüks 20 35 Aspava Oteli BB H 2 7 18 Berlin Oteli BB H 1 26 60 Çalışkanlar oteli BB H 2 9 1 Girne oteli BB H 1 15 32 Kervanpalaz oteli BB H 1 20 34 Beş kardeşler oteli BB H 2 8 17 Kılıçlar BB H 1 37 72 Sembol otel BB H 1 20 40 Yeşil eğin oteli BB H 1 22 44 Mete oteli BB H 1 23 45 Eriza Otel BB H Butik 42 60 Kervansaray oteli BB H 2 10 23 Bulut Oteli BB H 1 32 65 Bozkurt Otel BB H 1 22 45 KAYNAK: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 135

Not: Belediye belgeli :BB, Otel : H, Lokanta : L Tablo G.10. İşletme Belgeli Eğlence Yerleri (2010) Tesisin Adı Tesisin Türü Tesisin Sınıfı Tesisin Kapasitesi Büyük Erzincan Oteli H, L 3 yıldız 186 Konak Mazlum oteli H, L 4 yıldız 84 Simay Grand Oteli H,L 4 yıldız 138 KAYNAK: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 G.4. Turist Sayısı Tablo G.11. İlde Konaklayan Turist sayıları (2010) İl Giriş Yıl Geceleme Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Erzincan 1999 43.115 485 43.600 48.468 608 49.076 Erzincan 2000 46.501 339 46.840 49.131 378 49.509 Erzincan 2001 47.973 3.414 51.387 52.220 4.145 56.365 Erzincan 2002 7.510 234 7.744 1.620 980 1.800 Erzincan 2003 7.888 255 8.143 2.082 623 2.705 Erzincan 2004 7.890 450 8.340 1.216 584 1.800 Erzincan 2005 8.500 950 9.450 3.126 274 3.400 Erzincan 2006 8.250 313 8.563 8.250 313 8.563 Erzincan 2007 17.583 153 17736 Erzincan 2008 81258 1874 83132 Erzincan 2009 46.068 910 46.978 Erzincan 2010 111.807 1.620 113.427 KAYNAK: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 G.5. Turizm Ekonomisi Erzincan ili Türkiye de turizm güzergahları üzerinde yer almaktadır. İle en yakın geçen tur güzergahı ise Trabzon dan güneye ve daha sonra doğuya yönelen güzergahtır. Bu güzergah; Karadeniz sahillerinden gelip Trabzon, Gümüşhane, Bayburt, Erzincan, Erzurum buradan da Güneydoğu Anadolu bölgesine devam etmektedir. Asya ülkelerini Avrupa ya bağlayan demir yolu ve karayolu Erzincan ilinden geçmektedir. İl ulaşım açısından oldukça elverişli konumdadır. Doğu Anadolu bölge bağlantısını sağlayan E-80 Karayolu ilden geçer. Ülkemizin batı bölümü ile Karadeniz bölgesinin de Doğu Anadolu ile bağlantısı yine Erzincan üzerinden sağlanmaktadır. Erzincan ulaşım açısından kavşak noktası durumundadır. Tablo G.12. 2010 Yılında ilde Konaklayan ve Geceleyen Turist Sayısı YILI YERLİ TURİST YABANCI TURİST TOPLAM 2010 111.807 1.620 113.427 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 İlimizde turizm açısından potansiyeller ve kısıtlamalar şu şekilde özetlenebilir. İlde bulunan belgeli tesisler yetersizdir. Yol güzergahındaki konaklama tesisleri nitelik yönünden yetersizdir. Konaklama tesislerinde özellikle kış sporları merkezindeki tesiste yaz aylarında hizmet verilmemektedir. Tesislerde, hizmet sunmak için kalifiye elaman yetersizdir. Tesislere rehberlik hizmeti sunacak yetişmiş eleman sıkıntısı çekilmektedir. Mesire yerlerinde, altyapı çalışmaları yetersizdir. yeterince 136

Yayla turizminin gelişmesi için altyapı çalışmaları yetersizdir. Uçak seferleri süreklilik göstermemekte ve aksamaların olmaktadır. Demiryolu ulaşımında kalite yetersizdir. Karayolları uluslararası standartlara sahip değildir. Bölgede turistik potansiyeli yüksek çok sayıda göl, akarsu bulunmaktadır. Sörf, kayak,kano, motorlu gezinti, rafting gibi sporlarla ilgili yarışmalar düzenlenmelidir. Taşınmaz kültür varlıklarına tanıtıcı levhaların konulması yeterli değildir. Tescil edilerek koruma altına alınan tarihi eserlerin bir çoğu bakımsız ve harabe bir durumdadır Tarihi eserlere giden yollar bakımlı hale getirilmelidir. Tarihi eserlerin çevre düzenlemesi yetersizdir. llde hizmete açık bir müze ve müzede uzman personel bulunmayışı müze hizmetlerinin aksamasına neden olmaktadır. Taşınmaz kültür varlıklarında ve çevresinde zaman zaman kaçak kazılar yapılmaktadır. Bu durum tarihi eserleri olumsuz yönde etkilemektedir. Kültür varlıklarının çeşitli yollarla tanıtımına daha çok gayret gösterilmelidir. İlçe ve belde halk kütüphanelerinde, uzman personel bulunmayışı kütüphane hizmetlerinin aksamasına neden olmaktadır. Kültürel açıdan ilin tanıtımına katkı sağlayacak festival, şenlik vb. etkinliklerinin yaygınlaştırılması ve süreklilik göstermesi sağlanmalıdır. Erzincan yemek kültürü yönünden zengindir. Ancak, yöre yemeklerinin sergilendiği yöresel bir mutfağa sahip değildir. Erzincan ın halk kültürü yeterince tanıtılmalıdır. Amatör sanat guruplarına yeterli destek sağlanmadır. Turizm amaçlı spor faaliyetlerine süreklilik kazandırılmalı, ulusal ve uluslararası yarışmalar düzenlenmelidir. Yaz ve kış spor faaliyetleri birlikte planlanmalıdır. Akarsu, göl, gölet, gibi su kaynaklarının daha aktif bir biçimde kullanılması sağlanmalıdır. Spor branşlarında antrenör, monitör, çalıştırıcı eksikliği görülmektedir. Spor tesisleri yetersizdir. Yıldırım Akbulut Kış Sporları Merkezinin günümüz şartlarına uygun hale getirilmesi ve yaz aylarında da faaliyet gösterebilecek düzenlemelerin yapılması sağlanmalıdır. Ulusal ve uluslararası spor faaliyetlerinin düzenlenebilmesi için malzeme eksikliği çekilmektedir. Doğa sporları bakımından çok fazla artısı olan il bu branşlarda yeterince faaliyet göstermemekte ve sesini duyuramamaktadır. Gençlik kamplarının uluslararası hale getirilmesi için ilin yurtdışında tanımı yeterince yapılmaktadır. İldeki spor merkezlerinin azlığı ve bu merkezlerin sağlık ve spor hizmeti bakımından yetersiz oluşu. G.6. Turizm Çevre İlişkisi Erzincan, kültür varlıkları doğal güzellikleri ve turizm çeşitliliği ile komşu iller ve Türkiye genelinde önem ve özellik arz etmektedir. Tarihi eserlerin restore edilerek turizme açılması, doğal güzelliklerin altyapı çalışmalarının tamamlanarak turizme kazandırılması il de yapılan çeşitli sportif faaliyetlerin ulusal ve uluslararası boyutlara taşınması ili turizm açısından bölgede ve yurt genelinde önemli bir konuma getirecektir. 137

Erzincan çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Günümüzde bu medeniyetlerin izlerine rastlamak mümkündür. Altıntepe örenyeri, Mamahatun Kervansarayı,Kemah Kalesi, Sultan Melik Türbesi, Tarihi Camiler, Kiliseler, Hanlar, Hamamlar ve doğal sit alanları bulunmaktadır. Bilimsel kazı çalışmaları arkeologları heyecanlandıracak ve turizmin gelişmesinde önemli rol oynayacaktır. İl inanç turizmi yönünden de, zengindir. Erzincan merkez, Ekşisu mevkiinde termal suyu bulunmaktadır. Yörede çıkan böğert maden suyu ile kükürtlü su kaynaklarına sahiptir. Sakaltutan mevkiinde Yıldırım Akbulut Kayak Tesisleri ile Ergan Dağı kış turizmi için elverişlidir. Karasuda rafting,tercan ve Erzincan barajlarında su kayağı, Çakırman ve Yaylabaşı nda yamaç paraşütü, dağ bisikleti, Esence, Aygır Gölü, Çamlık ve Yedigöller Ergan Dağı ve Refaiye Dumanlı ormanlarına doğa yürüyüşü, camel trophy, cirit sporu, şelalede buzul tırmanışı, kara ve su avcılığı yapılmaktadır. KAYNAKLAR 1. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011 2. T.C. Erzincan Valiliği, Erzincan 2000 projesi, 1998 3. Erzincan İl Yıllığı, Erzincan Valiliği, 1999. 4. İl Planlama Müdürlüğü, 2003 138

H. TARIM ve HAYVANCILIK H.1. Genel Tarımsal Yapı Erzincan İli Doğu Anadolu Bölgesi Yukarı Fırat Havzasında yer alır. Ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 1980 de faal nüfusun (122.187) %71.66 sı (87.560) tarım kesiminde çalışıyordu. Tarımdan sağlanan gelir 1975 de il gelirinin %50 si kadardı. Bunun % 65 i bitkisel, % 35 i hayvansal ürünlerden sağlanıyordu. 1960 lı yıllarda il topraklarının dörtte üçünü çayır ve otlaklar kaplamaktaydı. Günümüzde çayır ve meraların oranı 1960 lı yıllardan itibaren makineleşmenin artması nedeniyle azalmıştır. Şu anda ilin faal nüfusunun %65 tarım sektöründe çalışmaktadır. Tarımsal üretimden elde edilen gelir il gelirinin yaklaşık %50 si kadardır. Bu gelirin %65 i bitkisel üretimden, %35 i hayvansal üretimden sağlanmaktadır. Tarım bakımından ilin ova kesimiyle yüksek bölgeler arasında önemli farklılıklar vardır. Yüksek ve dağlık kesimde hayvancılık ön plana çıkmaktadır. Erzincan Ovasının batı kesimlerinde ve Üzümlü ilçesinde bağ ve bahçelik alanlar yaygındır. Yükseklik arttıkça kuru tarım egemen olmaya başlar. İl Topraklarının 203.602 ha ı ekilebilir arazidir. Ekilebilen arazinin özellikle Erzincan ve Tercan Ovaları bölümü tamamen sulanabilmekte ve yüksek verim alınmaktadır. Erzincan İli gerek bitkisel gerekse hayvansal üretim açısından oldukça büyük bir potansiyele sahip olmasına karşın; başta pazarlama sorunları olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı mevcut potansiyelleri harekete geçirememektedir. Bu durum ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayalı ilimizde mevcut potansiyelin altında bir üretim yapılmasına neden olmaktadır. Tablo.H.1. Erzincan İl arazisinin ilçeler itibariyle genel dağılımı (2010) Tarım Alanı Orman ve Fundalık Çayır ve Mera Tarım Dışı Arazi İlçe Adı Yüzölçümü (hektar) Miktar (ha) Oran (%) Miktar (ha) Oran (%) Miktar (ha) Oran (%) Miktar (ha) Oran (%) İl Toplamı 1190300 202704 17 106534 9 452562 38 428500 36 Merkez 175600 46776 26,6 304 0,2 106285 60,5 22235 12,7 Çayırlı 123000 21111 17,2 1356 1,1 56233 45,7 44300 36 İliç 139700 5920 4,2 27335 19,6 31015 22,2 75430 54 Kemah 235400 24524 10,4 5110 2,2 78841 33,5 126925 53,9 Kemaliye 116800 4372 3,7 20217 17,3 28561 24,5 63650 54,5 Otlukbeli 25000 7076 28,3 5496 22 3378 13,5 9050 36,2 Refahiye 174600 36211 20,7 29996 17,2 63793 36,5 44600 25,5 Tercan 159200 40508 25,4 10143 6,4 71679 45 36870 23,2 Üzümlü 41000 16206 39,5 6577 16 12777 31,2 5440 13,3 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 İlimizde mevcut tarım arazisinin kullanılış amacına göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo.H.2. Tarım arazisinin kullanım şekli.(2010) Hektar Tarım Alanına göre % Tarım Alanı 202704 100 Tarım Alanı (ekilen) 104394,8 51 Tarım Alanı (Nadas) 42900 22 Meyvelikler 2629,1 1,2 Sebzelikler 2955,5 1,4 Bağlar 865 0,4 Tarıma elverişli olup kullanılmayan arazi (TEOKA) 48982,5 24 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü 2011 139

Çayır ve Mera 38% İl Arazisi Genel Durumu Tarım Dışı Arazi 36% Orman ve Fundalık 9% Şekil H.1. Erzincan İli Tarım Arazilerinin Kullanımı Tarım Alanı 17% 70 60 50 40 30 20 10 0 Merkez Çayırlı İliç Kemah Kemaliye Otlukbeli Refahiye Tercan Üzümlü Tarım Alanı Orman ve Fundalık Çayır ve Mera Tarım Dışı Arazi Şekil H.2. Erzincan İli Tarım Arazilerinin Kullanımı H.2. Tarımsal Üretim Doğu Anadolu Bölgesinde yer almasına karşılık etrafı dağlarla çevrili olan, mikroklima özelliği gösteren Erzincan Ovasında çeşitli tarımsal ürünlerin yetiştirilmesi mümkündür. Özellikle meyve ağacı çeşit dağılımı ve her türlü sebzenin yetişmesi ilimize özgü bir olgu olarak kabul edilebilir. İlin tarımsal topraklarının %68 i Fırat nehri, Tercan Barajı ve Erzincan Barajı tarafından sulanmaktadır. Sulanabilir tarım alanı 137.857 hektar olup bunun 96.442 hektarı sulanan tarım alanıdır. Bu arazilerin 69.698 hektarlık kısmı devlet tarafından yapılan yatırımlarla sulanmakta geri kalan 26.743 hektar arazi ise halkın kendi çabasıyla sulanmaktadır. İlde tarımsal sulamaya yönelik su potansiyeli 3.521 milyon m 3 /yıl dır. Bunun 3.401 milyon m 3 /yıl ı Yüzeysel sulardan (Fırat ve Yeşilırmak nehirlerinden) 120 milyon m 3 /yıl lık bölümü ise yer altı suyu rezervlerinden oluşmaktadır. 140

Tablo.H.3. Erzincan İli Çiftçi Örgütleri Durumu (2010) ADI MİKTARI ÜYE SAYISI DURUMU Tarım Kredi Kooperatifleri 10 7383 Faal Besiciler Birliği 2 910 Faal Sulama kooperatifi 5 752 Faal Arı Yetiştiricileri Birliği 1 430 Faal Pancar Ekicileri Kooperatifi 1 51288 Faal Tarımsal Kalkınma kooperatifi 79 4712 Faal Toplam 98 65475 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 İlde 26.251 adet tarım işletmesi mevcuttur. Bunlar küçük ölçekli aile tarım işletmeleridir. Genellikle bitkisel ve hayvansal üretimi birlikte yapmakta olup oran %78 i bulmaktadır. Bu işletmeleri sırasıyla %21 ile yalnızca bitkisel üretim işletmeler ve %1 ile yalnızca hayvansal üretim yapan işletmeler izlemektedir. Tablo.H.4.da da görüldüğü gibi 22.438 adet işletme yalnız kendi arazilerini işlemektedir. Bu şekilde işlenen arazi 1.279.510 dekardır. 2680 adet işletme ise bir kısmı kendine bir kısmı başkalarına ait 142.723 dekar araziyi işlemektedir. 416 adet işletme kiracılık ile iştigal etmektedir. Tabloda dikkat çeken nokta, kendi arazisinin yanında başkasından arazi kiralayıp işleten işletmelerin geniş bir arazi büyüklüğünde faaliyetlerini sürdürmeleridir. 717 işletmede 14185 dekar arazide ortakçılık yapılmakta, 416 işletme ise 13.132 dekar araziyi kiralamaktadır. Ortakçılığa ve kiracılığa konu olan işletmelerin büyüklüğü 200 dekarı geçmemektedir. 1991 genel tarım sayımı hane halkı araştırma sonuçlarına göre Erzincan ilinde 1.449.550 dekar arazi 26.251 adet parça sayısından oluşmaktadır ki ortalama parça büyüklüğü 55 dekardır. İşletmelerin %66 sı ise 50 dekardan küçük arazilere sahiptir. Tablo.H.4. Arazi Büyüklüğü ve mülkiyetine göre işletme sayısı(2010) Tasarruf Şekli İşletme Büyüklüğü (dekar) Toplam <10 10-20 21-50 51-100 101-200 201-500 >500 Kendine ait İşl. Say. 4.860 3.591 6.019 4.306 2.277 1.268 117 22.438 Alan (da) 19.765 48.960 189.439 278.872 298.613 368.813 75.048 1.279.510 Kendinin ve kira İşl. Say. 845 318 879 271 201 128 38 2.680 Alan (da) 4.734 4.157 28.414 20.314 23.316 36.910 24.878 142.723 Kira İşl. Say. 201 21 51 101 42 0 0 416 Alan (da) 1.308 210 1.020 5.050 5.544 0 0 13.132 Ortak İşl. Say. 382 154 71 76 34 0 0 717 Alan (da) 2.019 2.300 1.878 4.180 3.808 0 0 14.185 Toplam İşletme Sayısı 6.288 4.084 7.020 4.754 2.554 1.396 155 26.251 Arazi (da) 27.826 55.627 220.751 308.416 331.281 405.723 99.926 1.449.550 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Hızlı artan nüfusun tarım dışı sektörlerde istihdam edilmesine karşılık, bu sektörlerde iş gücünün aynı oranlarda arttırılamaması; tarımın gelişim hızının nüfus artışını karşılamada yetersiz kalması ve miras yoluyla arazilerin bölünmesi gibi nedenlerle tarım işletmeleri Türkiye genelinde olduğu gibi Erzincan ilindeki de giderek küçülmüştür. Bunun sonucu olarak tarım işletmelerinin yaklaşık %11 i 2 dekardan küçük arazi işleyebilir hale gelmiştir. Erzincan da büyük ölçüde öz tüketime yönelik olarak üretilen hububatın yanında ağırlıklı iktisadi faaliyet hayvancılıktır. Erzincan a et üretimi ilin hayvancılık potansiyelini göstermekten uzaktır. 141

Tablo.H.5. Türkiye ve Erzincan et üretimi (ton) (2010) 2006 2007 2008 2009 2010 Erzincan 1970 1590 1288 875 726 Türkiye 438511 575611 482444 Erzincan ın payı (%) 0,45 0,27 0,26 Kaynak: Erzincan Tarım Master Planı, 2011 İlde süt üretimi bahar ve yaz aylarında yoğunlaşmakta buna karşın sonbahar ve kış aylarında süt bulmak zorlaşmaktadır. Bölgede süt üretiminin küçük işletmeler tarafından gerçekleştirilmesi süt toplama maliyetini arttıran önemli unsurlardan biridir. Bu ve benzeri sebeplerle süt işleyen kuruluşlar hammadde ihtiyacınıc bir bölümünü başka illerden tedarik etmek zorunda kalmaktadır. Tablo.H.6. Erzincan süt üretimi (ton) (2010) 2006 2007 2008 2009 2010 Erzincan 72292 76524 75920 80205 82621 Kaynak: Erzincan Tarım Master Planı, 2011 H. 2.1. Bitkisel Üretim İl toplam yüzölçümünün %17 sini oluşturan 202.704 ha. Tarım alanının 196277,3 ha lık bölümü tarla alanıdır. Geriye kalan miktarın 2955,5 ha ı sebzelik, 2606,2 ha ı meyveliktir. Tarla alanlarının 104394,8 ha ı ekilmekte, 42.900 ha ı nadasa bırakılmaktadır. Tablo.H.7. Tarım arazilerinin kullanım durumu (2010) Toplam Tarla Alanı Tarım Ekilen Nadas 2007 Alanı (ha) (ha) (ha) T.E.O.K.A (ha) Sebzelikler (ha) Meyvelikler (ha) Bağlar (ha) İl Toplamı 202.704 104394,8 42900 48982,5 2955,5 2606,2 865 Merkez 46776 34305 5500 3240 2111 1420 200 Çayırlı 21111 15459,5 4300 1244,1 45 62,4 0 İliç 5920 3505 2100 216,5 34,5 29 35 Kemah 24524 3685 4500 15844 131,6 330 30 Kemaliye 4372 990 1000 2152 99,5 60,5 70 Otlukbeli 7076 3366 2500 1179 0 31 0 Refahiye 36211 12485 8000 15508,8 19,2 198 0 Tercan 40508 23159,3 11000 6313,2 34,7 0,8 0 Üzümlü 16206 7440 4.000 3281,5 480 474,5 530 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 - TEOKA : Tarıma elverişli olup kullanılmayan arazi. Tablo.H.8. Bitkisel Üretimde Verimlilik (2010) Ürünün Adı Ekilen Alan (Ha) Verim (Kg/ha) Üretim (ton) Buğday 484029 273 132246 Arpa 197057 285 56150 Çavdar 21810 246 5385 Yulaf 320 253 81 Mısır(Slaj) 13500 5070 68475 Tritikale(dane) 3700 386 1430 Tritikale(y.ot) 200 1500 300 Nohut 2320 152 353 K.Fasulye 63300 171 10873 Ayçiçeği(çerezlik) 14500 250 3635 Fiğ (Dane) 7000 210 1465 Fiğ (yeşil ot) 38550 1787 68895 Şeker Pancarı 69967 5194 363435 Patates 1260 2028 2556 Soğan(kuru) 985 2115 2085 Yonca(yeşil ot) 82650 2398 198256 Korunga(yeşil ot) 42800 1673 71610 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü, 2011 142

H.2.1.1. Tarla Bitkileri 2010 yılı itibarıyla 104.394,8 ha alana tarla bitkileri ekilmiş ve 42.900 ha. alan nadasa bırakılmıştır. En çok ekimi yapılan ürünler buğday, arpa, çavdar, kuru fasulye, şeker pancarı, patates ve yem bitkileridir. Buğday ve arpa üretimi ilin ihtiyaçlarına yöneliktir. Ülke üretimi içindeki pay açısından en önemli ürünler şeker pancarı, kuru fasulye, patates, ve yem bitkileridir. H.2.1.1.1. Buğdaygiller İlimizde başta buğday olmak üzere arpa ve çavdar yetiştirilmektedir. İlimizde de makineli tarımın yaygınlaşması sonucunda daha iyi ve kaliteli ürün alınmaktadır. İlimizde Toprak Mahsulleri ofisine ait 7300 ton kapasiteli bir tahıl depolama tesisi vardır fakat ilde üretilen ürünler dikkate alındığında bu miktar yetersiz kalmaktadır. Tablo.H.9. Erzincan İli Buğdaygiller Üretimi (2010) Merkez Çayırlı İliç Kemah Kemaliye Otlukbeli Refahiye Tercan Üzümlü TOPLAM Buğday Ekim Alanı (Ha) 160000 53000 18000 14000 2900 20820 40000 132809 42500 484029 Üretim (ton) 60800 15900 4050 2100 667 6871 10000 18571 13288 132246 Arpa Ekim Alanı (Ha) 75000 32000 11000 11000 3900 140 10000 42017 12000 197057 Üretim (ton) 28875 8000 2750 1760 975 49 2500 6441 4800 56150 Ekim Alanı (Ha) 300 900 0 100 0 5500 0 15000 0 21850 Çavdar Üretim (ton) 105 216 0 29 0 2035 0 3000 0 5385 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü (2011) H.2.1.1.2. Baklagiller İlimizde baklagillerden fasulye ve nohut tarımı yapılmaktadır. 2010 yılı içerisinde 10873 ton kuru fasulye 353 ton nohut üretimi gerçekleştirilmiştir. Tablo: 2010 yılı baklagil üretimi Ürünün Adı Ekilen Alan (Ha) Üretim (ton) Fasulye 63300 10873 Nohut 2320 353 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.2.1.1.2. Yem Bitkileri İlimizde yem bitkileri olarak yonca, korunga ve fiğ tarımı yapılmaktadır. Bu ürünler genellikle hayvan yetiştiricileri tarafından yetiştirilmekte ve kişisel ihtiyaçları karşılamaktadır. 143

Tablo.H.10. Erzincan ili yem bitkileri üretimi (2010) Merkez Çayırlı İliç Kemah Kemaliye Otlukbeli Refahiye Tercan Üzümlü TOPLAM Yonca Korunga Ekim Alanı (Ha) 15000 13000 700 2000 650 1600 40000 6000 3700 82650 Üretim (ton) (K.Ot) 45000 26000 931 6400 975 4800 10000 3000 11100 198206 Ekim Alanı (Ha) 6000 3000 2500 3500 800 1500 22000 2000 15000 42800 Üretim (ton) (K.Ot) 12600 2500 1750 10500 960 3150 33000 500 3750 71610 Ekim Alanı (Ha) 12000 9000 2200 3500 850 300 5000 2700 3000 38550 Fiğ (Ot) Üretim (ton) 25200 15750 3850 9800 1020 600 7500 675 4500 68895 (K.Ot) Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Hayvan beslenmesinde ve toprak ıslahında son derece önemli olan yem bitkilerinin ekim alanlarının arttırılmasına yönelik çalışmalar; başta il özel idaresinden sağlanan finans olmak üzere Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca ilimizde uygulamaya konulan Çayır Mera Yem Bitkileri ve Hayvancılığı Geliştirme Projesinden sağlanan kaynaklar marifetiyle yonca, korunga, adi fiğ ve Macar fiği gibi yem bitkileri tohumlukları satın alınarak sübvanseli bir şekilde üreticilere sunulmuş ve tamamının ekimi yaptırılmıştır. 2010 yılı sezonu itibariyle bu proje kapsamında 82650 hektar alana yonca, 42800 hektar alana korunga, 38550 hektar alana adi fiğ, Macar fiği ekilişi ve 1350 hektar alana da silajlık mısır ekilişi yapılmıştır. Silajlık mısır ekimi yapılan alandan 68475 ton silaj materyali elde edilmiştir. H.2.1.1.3. Endüstriyel Bitkiler İlimizde endüstriyel bitkilerden yalnızca şekerpancarı yetiştirilmektedir. Yetiştirilen şekerpancarı İlimizde bulunan Şeker Fabrikasında işlenerek dağıtıma sunulmaktadır. 2010 yılında tarım topraklarının 6996,7 hektarlık kısmında yapılan şeker pancarı tarımı sonucunda 363435 ton ürün elde edilmiştir. Bunların haricinde İlimizde yetiştirilen diğer tarımsal ürünlerin dağılımı da aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tablo.H.11. İlimizde üretilen diğer tarımsal ürünler (2010) Ekilen Alan Üretim Ürünün Adı (Ha) (ton) Mısır (Silaj) 1350 68475 Patates 126 2556 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 144

H.2.1.2. Bahçe Bitkileri H.2.1.2.1. Meyve Üretimi Erzincan Ovası göstermiş olduğu mikroklima iklimi sebebiyle Doğu Anadolu Bölgesinde meyve yetiştiriciliğinde önemli bir yere sahiptir. Ancak şimdiye kadar bu potansiyel yeteri kadar değerlendirilememiştir. Meyve türleri şimdiye kadar bilinçsizce ve amatörce yetiştirilmiş, geniş plantasyonlarda kapama bahçeler pek kurulamamıştır. İlimizde armut, kayısı, erik, kiraz, dut, ayva, elma, zerdali, şeftali, vişne, ceviz ve badem gibi meyvelerin üretimi yapılmaktadır. Bu meyveler meyve suyu üretimi için kullanılabilir. Fakat ilimizde şu an için bir meyve işleme tesisi bulunmamaktadır. İklimsel ve ekoloji açısından Erzincan a uygun meyve türlerinden biride kiraz ve vişnedir. Özellikle kirazın son turfanda olarak piyasaya çıkması Erzincan kirazına olan talebi attırmış ve üreticilerin yüksek kazanç elde etmesini sağlamıştır. Ova dışındaki alanlardan olan daha yüksek ve soğuk bölgeler için ise vişne yetiştiriciliği önerilmektedir. İlimizde önemli bir potansiyele sahip olan cevizciliğe taze kan sağlamak ve ceviz üretimini arttırmak amacıyla 2000 yılında 7000 adet aşılı ve tüplü fidan Tarım İl Müdürlüğü tarafından getirtilerek çiftçilere ulaştırılmıştır. Bu sayı 2001 yılında 6000 adet olarak gerçekleşmiştir. 2001 yılında Sosyal yardımlaşma ve Dayanışma Fonunda sağlanan kaynaklarla 8030 adet kiraz, 3700 adet ceviz fidanı üretici ile buluşturulmuştur. 2001 yılında demonstrasyon amacıyla 120 adet kivi asma fidanı getirilerek İlimiz Kemaliye ilçesinde örnek bir bahçe oluşturulmuştur. 145

Tablo H.12. Erzincan İline Ait Meyve Ağaçları Çeşitleri ve Üretimleri (2010) 2010 Yumuşak Çekirdekli Taş Çekirdekli Sert Kabuklu Üzümsü Meyveler Ağaç Sayısı (Adet) Üretim Meyve Veren Meyve Vermeyen Toplam ( ton) Armut 129600 35850 165450 6278 Ayva 7857 3450 11300 255 Elma 260225 112366 372591 15448 Toplam 397675 151666 549341 21981 Erik 43600 12900 56500 1372 İğde 4.000 2.000 6.000 40 Kayısı 141550 226000 164150 4616 Kiraz 55220 36145 91365 2364 Kızılcık 4200 1100 5300 119 Şeftali 11000 4600 15600 343 Vişne 35360 11565 46925 982 Zerdali 205500 34550 240050 6238 Toplam 500430 125460 625890 16074 Antep Fıs. 360 0 360 0,36 Ceviz 60580 28370 88950 1728 Badem 7800 1000 8800 78 Toplam 68740 29370 98100 1806,36 Dut 144050 18350 162400 3421 İncir 2800 400 3200 28 Trab. 350 150 500 7 Hurma Çilek(da) 320 0 320 142 Üzüm(da) 8.650 0 8.650 5.930 Toplam 147200 18900 166100 9528 Genel Toplam 1114045 325396 14394341 49389,36 Kaynak: Erzincan Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.2.1.2.2. Sebze Üretimi İlimizde soğan, patlıcan, fasulye, hıyar, kabak, domates, biber gibi sebzeler yetiştirilmektedir. Üretilen ürün genellikle il içinde tüketilmektedir. Son yıllarda Tarım İl Müdürlüğünün yaptığı çalışmalarla yaygılaşan domates üretimi neticesinde elde edilen ürünlerin %70 lik kısmı Tunceli, Ağrı, Erzurum, Bingöl, Trabzon ve Rize illerine pazarlanmıştır. İlimizde örtü altı sebzeciliğinin yaygınlaştırılması çalışmalarına 1996 yılından itibaren İl Özel İdaresinden sağlanan finansal kaynakla kurulan ve Tarım İl müdürlüğü uhdesinde bulunan 3 adet serada başlanılmıştır. 2001 yılı sonu itibarıyle ilimiz genelindeki sera sayısı 142 ye ulaşmıştır. Bu seraların kapladığı toplam alan 42.000 m 2 dir. 146

Tablo.H.13. Erzincan ili sebze üretimi (2010) Ürün Ekim Alanı Verim Üretim (dekar) (kg/da) (Ton) Lahana(Beyaz) 292 2068 604 Marul(Göbekli+kıvırcık) 110 472 52 Ispanak 109 926 101 Maydanoz 88 477 42 Nane 60 400 24 Sakız kabağı 845 1533 1296 Bal kabağı 247 1340 331 Hıyar(sofralık) 3398 3349 11380 Patlıcan 255 1364 348 Bamya 100 350 35 Domates(sofralık) 13220 5480 72456 Biber (sivri+dolma) 2057 1670 3437 Kavun 1295 3560 4612 Karpuz 2360 4133 9755 Taze Fasulye 3000 615 1845 Bar.Fasulye 1450 606 880 Soğan(taze) 599 978 586 Havuç 70 56 Toplam alan (da) 29555 99315,7 Kaynak: Erzincan Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.2.1.2.3. Süs Bitkileri H.2.2. Hayvansal Üretim Erzincan ilinin mezbahane kesimlerinde gerçekleşen toplam et miktarı yaklaşık 726 tondur. Deri üretimi de Erzincan merkezinde yoğunlaşmaktadır, 2009 yılı itibarıyle 7229 adet deri üretimi gerçekleştirilmiştir (kaynak www.erzincantarim.gov.tr) Ayrıca yılda toplam olarak 205 ton yün üretilmektedir. Koyun varlığının yıllar itibarıyla düşüş eğiliminde olması nedeniyle yün üretiminde de büyük düşüş olmuştur. Yıllık toplam tiftik, yün, kıl üretimi 12 ton dur. Erzincan da kıl üretimi 25 ton olarak tespit edilmiştir. (www.erzincantarim.gov.tr) Tablo.H.14. İl bazında tarımsal işletme büyüklükleri ve sayısı (2010) ADI İŞLETME İŞLETME KAPASİTESİ TOPLAM HAYVAN SAYISI EN DÜŞÜK EN YÜKSEK SAYISI Besi sığırcılığı tesisi 4000 1 150 15000 Besi koyunculuğu tesisi 500 3 400 10000 Besi (koyun+sığır) tesisi 1000 3 75 10000 Süt sığırcılığı tesisi 9000 3 120 45000 Süt koyunculuğu tesisi 1700 3 500 120000 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 İlimizde 6 adet mezbaha ve kombina mevcut olup bunlardan 3 adedi faal durumda, iki adedi de inşa aşamasındadır. 147

Tablo.H.15. İldeki mezbaha ve kombinalar (2010) İşletmenin Adı Erzincan Belediyesi Mezbahası (1. Sınıf) Ulalar Belediyesi Mezbahası (3. Sınıf) Üzümlü Belediyesi Mezbahası (3. Sınıf) Eğinlioğlu A.Ş. (1. Sınıf) Ersan A.Ş. (1. sınıf) (kapalı) Refahiye Belediyesi Mezbahası (3. Sınıf) Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Kapasitesi Büyük baş: 25 adet/gün Küçük baş: 150 adet/gün Büyük baş: 3 adet/gün Küçük baş: 8 adet/gün Büyük baş: 2 adet/gün Küçük baş: 9 adet/gün Büyük baş: 100 adet/gün Küçük baş: 200 adet/gün Büyük baş: 50 adet/gün Küçük baş: 250 adet/gün Büyük baş: 3 adet/gün Küçük baş: 8 adet/gün H.2.2.1. Büyükbaş Hayvancılık İlimizde 83.574 adet büyükbaş hayvan mevcut olup bunun %17 i yerli sığır, %23 ü ise saf kültür ırkıdır.ilimizdeki çayır ve mera alanlarının miktarı Türkiye ortalamasının üstündedir. Türkiye ortalaması %11 iken Erzincan da il yüzölçümünü %38 ini çayır ve meralar oluşturmaktadır. Meralardan en iyi faydalanacak hayvan yetiştiriciliği türü koyunculuktur. En ucuz yem kaynağı olan meralar ıslah edilmeleri ve gerekli eğitimlerin verilerek daha bilinçli kullanılmalarının sağlanması durumunda daha da faydalı olacaktır. Büyükbaş hayvan üretimi sonunda ortaya çıkan atıklar biriktirilerek tarlalarda gübre olarak kullanılmaktadır. İşletmelerde ortaya çıkan atıkların bir kısmı bu atıkların işlenebileceği yem ve gübre fabrikalarına satılmakta kalanlar ise ilimiz belediyesi tarafından işletilen düzenli çöp deponi alanına atılmaktadır. İlimizde büyükbaş hayvanlardan yıllık toplam 82.621 ton süt üretilmektedir. Bunun 39.040 tonu kültür ırkı ineklerden, 31.377 tonu kültür melezi ineklerden 4.355 tonu ise yerli ırk ineklerden elde edilmektedir. Yıllık kesilen et miktarı kesin olarak bilinmemekle birlikte tahmini olarak 8685 ton (karkas ağırlığı) olarak tahmin edilmektedir. Tablo.H.16. Büyükbaş hayvan mevcutlarının ilçelere göre dağılımı (2010) İlçe Saf Kültür Sığır sayısı Melez Sığır Sayısı Yerli Sığır Sayısı Manda Sayısı Büyük baş Toplamı Merkez 8360 18500 2400 574 29834 Çayırlı 2577 7586 1581 43 11787 İliç 350 1080 415 0 1845 Kemah 784 1254 349 0 2387 Kemaliye 188 503 219 0 910 Otlukbeli 940 2130 1450 0 4520 Refahiye 990 6570 1895 0 9455 Tercan 3612 7416 5240 127 16395 Üzümlü 1325 3930 990 196 6441 Toplam 19126 48969 14539 940 83574 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 148

H.2.2.2. Küçükbaş Hayvancılık Küçükbaş hayvan üretimi sonunda ortaya çıkan atıklar biriktirilerek tarlalarda gübre olarak kullanılmaktadır. İşletmelerde ortaya çıkan atıkların bir kısmı bu atıkların işlenebileceği yem ve gübre fabrikalarına satılmakta kalanlar ise ilimiz belediyesi tarafından işletilen düzenli çöp deponi alanına atılmaktadır. İlimizde yıllık 114,9 ton (karkas ağırlığı) küçükbaş et üretimi yapılmaktadır. İlimizde keçi varlığının tamamından yılda 1.145 ton, koyun varlığımızdan ise yılda 66319 ton süt üretimi gerçekleşmektedir. Bunun yanı sıra yılda 4480 adet koyun derisi elde edilmektedir. Tablo.H.17. Küçükbaş hayvan mevcutlarının ilçelere göre dağılımı (2010) İlçe Koyun Kıl Keçi Sayısı Sayısı Toplam Merkez 61475 921 62396 Çayırlı 17500 750 18250 İliç 43150 5445 48995 Kemah 29846 3380 33226 Kemaliye 9570 8680 18250 Otlukbeli 1210 521 1731 Refahiye 6415 462 6877 Tercan 52530 6340 58870 Üzümlü 20300 750 21050 Toplam 241996 27249 269245 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.2.2.3. Kümes Hayvancılığı (Kanatlı Üretimi) Tablo H.18. İlimizde tavukçuluk tesislerine ait bilgiler (2010) İşletme İşletme Kesilen Üretim Kapasite (ton) Sayısı (adet/dönem) En Düşük En Yüksek Broiler (Et) - - - - - Yumurta 5-59.431.000 Adet Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Kümes hayvancılığı üretimi sonunda ortaya çıkan atıklar biriktirilerek tarlalarda gübre olarak kullanılmaktadır. İşletmelerde ortaya çıkan atıkların bir kısmı bu atıkların işlenebileceği yem ve gübre fabrikalarına satılmakta kalanlar ise ilimiz belediyesi tarafından işletilen düzenli çöp deponi alanına atılmaktadır. Tablo.H.19. Kümes hayvanları mevcutlarının ilçelere göre dağılımı (2010) İLÇE TAVUK HİNDİ ÖRDEK KAZ (Broiler) Merkez 249000 740 350 140 Çayırlı 7500 650 60 150 İliç 2750 0 0 0 Kemah 1000 250 100 0 Kemaliye 2250 0 20 0 Otlukbeli 1100 180 40 0 Refahiye 7600 1500 50 300 Tercan 18100 13300 555 7300 Üzümlü 1000 115 0 120 149

Toplam 290300 16735 1175 8010 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.2.2.4. Su Ürünleri İlimiz iç su potansiyeli bakımından zengin bir potansiyele sahiptir. Keban baraj gölünün Erzincan sınırları içerisinde kalan kısmı ile Tercan Baraj gölü sahası her yıl avlanmak amacıyla kiraya verilmektedir. İl sınırlarımız içerisinden geçen Fırat nehrinde ise amatör balıkçılık faaliyeti yapılmaktadır. İlimizde ekonomik yetiştiriciliği yapılan balık türü ise alabalıktır. İlimizde 12 adet alabalık üretim tesisi kurulmuş olup 2 işletme için ön izin talebi olmuştur. Bu tesisler haricinde İlimiz Tarım Müdürlüğü tarafından Su Ürünleri Üretimini Geliştirme Projesi kapsamında 2010 yılında 28.000 adet aynalı sazan yavrusu Çayırlı, Refahiye ilçede bulunan göletlerimize bırakılmıştır. Tablo.H.20. Onaylı projeye sahip alabalık tesisleri (2010) İLÇESİ İŞLETMENİN ADI İŞLETME ŞEKLİ PROJE KAPASİTESİ (Ton/Yıl) Erbal A.Ş. Alabalık Üretim Tesisi havuz 9 Erbal A.Ş. Alabalık Üretim Tesisi (Ballıköy) havuz 29 MERKEZ Aydoğ Alabalık Üretim Tesisi havuz 34 Bal Et Üretim Tesisi (Göyne Barajı) kafes 100 Sakaltutan Alabalık Üretim Tesisi havuz 29 Ali Doğan Alabalık Üretim Tesisi havuz 1 Şölen Alabalık Üretim Tesisi havuz 1 KEMAH Kemah-Alabalık Üretim Tesisi havuz 10 Çermeler Alabalık Üretim Tesisi (Dutluköy) havuz 29 Canlar Alabalık Üretim Tesisi havuz 7 KEMALİYE REFAHİYE Pınar Alabalık Üretim Tesisi havuz 5 Eğin Bozkurt Üretim Tesisi kafes 200 E.Ü Hacı Ali Akın MYO. Kafes 25 Doğankent Alabalık Üretim Tesisleri havuz 4,5 Akın Alabalık Üretim Tesisi kafes 29 ÇAYIRLI İLİÇ Çayırlı Alabalık Üretim Tesisi kafes 29 Demirez Alabalık Üretim Tesisi kafes 29 Ülger Alabalık Üretim Tesisi kafes 29 Yeşilyurt Alabalık Üretim Tesisi havuz 7 Tercan MYO Üretim Tesisi Kafes 15 TERCAN Han Tarım Üretim Tesisi Kafes 49 Doğu Su Ürünleri üretim tesisi Kafes 29 Tercan Su Ürünleri Üretim Tesisi Kafes 300 Akın 2 Alabalık Kafes 100 150

T O P L A M K A P A S İ T E Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 1099,5 H.2.2.5. Kürk Hayvancılığı İlimizde kürk hayvancılığı üretimi yapılmamaktadır. H.2.2.6. Arıcılık ve İpek Böcekçiliği Erzincan ili sınırlarında yaygın olarak bulunan arı ırkı Kafkas Melezi dir. Gezgin ve sabit arıcılık yapılan ilimizde kovan başın 9 17 kg arasında değişen verim alınmaktadır. İl genelinde toplam 3.485 aile sabit 615 aile ise gezgin arıcılıkla uğraşmaktadır. İlçelere göre üretim aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tablo.H.21. İlimizde arılı kovan sayısı ve bal üretimi, 2010 ARI KOVANLARI ÜRÜNLER İLÇE Eski usul Yeni tip Bal üretimi kovan kovan sayısı (kg) sayısı Balmumu (kg) Merkez 0 13500 243000 13500 Çayırlı 0 4900 122500 2270 İliç 0 5250 115000 4950 Kemah 200 14000 175000 11000 Kemaliye 0 3415 51215 2561 Otlukbeli 60 1400 21000 200 Refahiye 0 22700 250000 13000 Tercan 0 5600 106000 340 Üzümlü 0 2250 45000 3000 Toplam 260 73115 1128715 50821 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.3. Organik Tarım İlimizde 96 işletmede toplam 8355 da alanda organik tarım(buğday) üretimi yapılmıştır. H.4. Tarımsal İşletmeler İlimizde tarım sektörünün gelişebilmesi tarıma dayalı sanayinin teşvik edilmesine bağlıdır. İlimiz hayvancılık, meyvecilik ve sebzecilik açısından önemli bir potansiyele sahip olmasına rağmen Pazar sorunu ve ürünlerin değerlendirilmesine yönelik gerekli tesislerin olmaması bu sektörü sekteye uğratmaktadır. H.4.1. Kamu İşletmeleri Belediyelerde dahil olmak üzere toplam üç adet kamu tesisinde ilimizde üretilen tarımsal ve hayvansal ürünler işletilmektedir. Yıllık 39400 ton şeker üretimiyle Erzincan Şeker Fabrikası bunların en büyüğüdür. Tarım İl Müdürlüğüne ait 6 adet serada ise sebze fidesi üretimi yapılmaktadır. 2009 sezonunda değişik cinslerde toplam 2.000.000 adet domates, 200.000 adet karpuz, 200.000 adet kavun, 1.000.000 adet biber, 200.000 adet patlıcan, 300.000 adet hıyar, 100.000 adet lahana fidesi üretimi yapılmıştır. 151

H.4.2. Özel İşletmeler İlimizde tarımsal ve hayvansal ürünleri işleyen fabrika sayısı son derece azdır. Bu fabrikalarla ilgili bilgi K Sanayi ve Teknoloji bölümünde verilmiştir. H.5. Tarımsal Faaliyet H.5.1. Pestisit Kullanımı İlimiz dahilinde tarımsal faaliyetlerde kullanılan pestisitler ve miktarları Tablo.22 de verilmiştir. Tablo. H.22. Erzincan İli Pestisit kullanımı (2010) Pestisitler 2005 2006 2007 2008 2009 2010 (kg) (kg) (kg) (Kğ) (Kğ) İnsektisit 5.324 6634 5.792 4579 2754 3400 Fungisit 4.765 11753 13.699 10186 8749 8700 Herbisit 19.320 25008 29.413 450.5 20885 23100 Akarisit 767 2303 1.398 126.85 501 800 TOPLAM 30.176 45698 50.302 15912.35 33.049 36.000 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.5.2. Gübre Kullanımı Tablo. H.23. Erzincan İli gübre kullanımı (2010) Gübre Tüketiminin İlçelere Göre Dağılımı [Tarım İl Md.] 2010 Saf Çiftlik Gübrelenen Saf K 2 O Saf N P 2 0 5 (ton) Gübresi Arazi (ton) (ton) (Kuru)(ton) (ha) Toplam 15452 8338 547-112945 Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 H.5.3. Toprak Kullanımı Tarım İl Müdürlüğü ve bağlı birimlerince köylerde verilen eğitimler toprak kullanımı konusunu da içermektedir. Arazinin sürümü, sulanması konusunda yoğunlaşan bu eğitimler sonucunda tarımsal faaliyetten kaynaklı erozyonun önüne geçilmiştir. KAYNAKLAR 1. Tarım İl Müdürlüğü ve www.erzincantarim.gov.tr, 2011 2. Erzincan Valiliği, Erzincan İl Yıllığı 1999 152

I - MADENCİLİK I.1. Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve Doğal Malzemeler Madencilik, niteliği itibarıyla geniş istihdam imkanı yaratan bir sektördür. Erzincan da şimdiye kadar yapılan çalışmalara göre altın, manganez, krom, mermer, linyit kömürü, tuğla ve kiremit hammaddesi, perlit ve ponza taşı dışında ekonomik olarak işletilebilecek maden rezervleri bulunmamaktadır. Maden arama ve rezerv tespit çalışmaları sonucu, ekonomik olarak işletilebilecek yeni maden yatakları bulunabilir. Erzincan yer altı kaynakları bakımından zengin bir ildir. İlde üretilen en önemli maden kromdur. Erzincan ilinde bulunan 1,5 milyon ton krom rezervi Türkiye toplam krom rezervinin yaklaşık %4 ünü oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra İliç ve Tercan ilçelerindeki manganez rezervi Türkiye rezervinin %9.5 ini, Kemaliye, Refahiye ve Çayırlı ilçelerinde bulunan linyit ülkemiz rezervlerinin %0,3 ünü, Refahiye ve çayırlı yörelerinde bulunan manyezit ülke rezervlerinin %20 sini oluşturmaktadır. Perlit üretiminde Erzincan-Mollaköy Perlit işletmesi (100.000 ton üretim kapasitesi) Türkiye de üretim yapan kuruluşlardan biridir. Kemah ilçesinde toplam kapasitesi 1500 ton/yıl olan ve mevsimlik işleyen tuz işletmesi bulunmaktadır. İlimizde madencilik faaliyetleri, ÇED 6 Aylık İzleme ve Kontrol lerde sık sık denetlenmektedir. İlimizde en çok madencilik sektörü olduğundan dolayı bazı çevresel sorunlar da yaşanmaktadır. Ancak, işletmelerin genel itibariyle yerleşim yerlerinden uzak olmaları sebebiyle bu olumsuzluklar halkımıza yansımamaktadır. Genel itibariyle, tozuma, aynaların çok yüksek açılması, cevher hazırlama/zengileştirme esnasında açığa çıkan suyun etrafa yayılması riski, ağır tonajlı araçların yolları bozması vb. şeklinde kendini göstermektedir. İlimizde ÇED Yönetmeliği kapsamında izin alan tesisler Tablo T.1 de verilmiştir. I.1.1. Sanayi Madenleri Tablo.I.1. Mermer (bloktaş) bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Çayırlı Çataksu Gabro Yatağı - 400.000 1x2x3 m. Boyutlarında blok verir. Grimsi siyahımsı renkte. Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.2. Perlit bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Merkez Mollaköy İyi 44.300.000 Halen işletilmekte Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) 153

Tablo.I.3. Manyezit bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Çayırlı Çataksu Kelmizi, Hacıbektaş %45-46 MgO 6.342.013 Gölcük-Dereyayla %47,5 MgO 36.900 Ofiyolitlerle ilişkili Gölcük-K.Purdöken 18.600 olarak gözlenen Melikşerif %45,5 MgO %1,3 SiO 117.420 manyezitler, yörede Mg un hidrotermal %1,2 CaO süreçlerle ultrabazik yan Refahiye Buğdaçor - 80.000 K.Değirmenli - - kayaçlardan çözünüp kırık ve Yukarıyeniköy %44,83 MgO %4,58 SiO2 223.650 çatlaklar boyunca MgCO3 şeklinde %0,37 CaO çökelmesiyle oluşmuştur. Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.4. Zımpara bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Kalınlık 3 m. Uzun 30 İliç Sabırlı %76,95 Al2O3 - m. Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.5. Alçıtaşı (jips)bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Başköy Tercan Ciknes %98 Boyalık CaCO3.2H2O 350.000 - Bozoğlak Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.6. Asbest bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Yakuplu-Avarcık %1-40 53.300 Lif uzunluğu 1-20 mm İliç Sarıkonak-Nergislik 5.300 Dostal, Sorgun Çeş 213.830 Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.7. Tuğla Kiremit Hammaddesi bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Otlukbeli Otlukbeli İyi kalite 1.000.000 - Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) 154

Tablo.I.8. Kayatuzu bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Çayırlı Pülk - - Eskiden işletme yapılmış İhdik-Yerhan %97,62 NaCl 180ton/yıl Tuzluluk der 6 bome Kemah Kömür %96,68 NaCl 1000-3000 Tuzluluk derecesi 22- ton/yıl 24 bome Timisi %96,31 NaCl 200 ton/yıl 12 bome Tuzlakonağı - - Eskiden işletilmiş Refahiye Kurtlar - - 16 Bome Kanlıtaş Potas ten 17,97 mg/lt - 16 bome. Üretim yok. Vartik Potasten 200-250 t/y 18 bome Tercan Tuzluluk derecesi 18 Pekeriç Potasten 1286,66 mg/lt 35-40 t/yıl bome Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.9. Barit bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler İliç Kuruçay- Gümüşdere - Az Yataklanma ufak mercekler şeklinde olup ekonomik değil Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) I.1.2. Metalik Madenler Tablo.I.10. Altın Madeni bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv Diğer Bilgiler Çöpler Köyü 30-2600 ppb Au - İliç Sabırlı Köyü 400-1000 ppb Au - Yeni Anadolu 20-9000 ppb Au Yakuplu K. Madencilik 1-25 ppm Ag - Çakmaklı Tep. A.Ş. tarafından 100-1000 ppm Cu-Pb-Zn araştırma 2040 ppb Au çalışmaları Yakuplu K. %2,33 Cu - yapılmaktadır. Belen Tepe %0,63 Zn 120 ppm Pb Kemaliye Kabataş Köyü 100-600 ppb Au - Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) 155

Tablo.I.11. Bakır Madeni bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv Diğer Bilgiler Handere %13,18 Cu Az Malahit Merkez Karataş -- - Kalkoprit + Malahit Dereyurdu M. -- - Malahit Aşağıtulus K -- - Nabit Bakır+Malahit eskiden işletilmiş Çayırlı Ağamcam %0,31-15,84 Cu - Cevherleşme 2m. Kalınlığında, kontak slikatları, manyetit, hematit ve sülfür mineralleri 1000-6000 ppm Cu Saha tam olarak aydınlatı-lamamış olup Kemaliye Kabataş 1 ppm Ag muhtemelen porfiri tip - 100-600 ppb Au bakır moliten altın %0,03 Mo zuhuru olarak düşünülmektedir. Otlukbeli Yılanlı Tepe %2,66 - Malahit +Azurit Refahiye Kadıköy - - Kalkoprit Penek - - Nabit Bakır eskiden Tercan Kürşan - - işletilmiştir. 6*8 cm kalınlıkta kalkoprit sahada açılmış galeriler mevcut olup pasalarında malahit döküntüleri gözlenmiştir Karacakışlak - - Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) 156

Tablo.I.12. Demir Madeni bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Manyetit mercek 2x1x1,5 Merkez Hoşik Deresi - - m. Hematit+Limonit+manyet Yakuplu %51-60 Fe2O3 450.000 it İliç Hığdar %60 Fe2 O3 300.000 Kapıkaya %26.78 Fe 18.000 Manyetit Fındıklı Dere %64 FeO3 125.000 Manyetit Hostahan - Az - 20x7,5 m boyutlarında Demirmağara - - zuhur eskiden işletilmiş Manyetit-az hematitlimonit 2x20 m eskiden İliç işletilmiş. Çöpler - - Hematit+Malahit+Azurit mineralizasyon 1,5 kmx100 m zon halinde Kemah Köntür - - Limonit Ağılınbaşı - - - 24.000.00 Limonit örtü nedeniyle Kemaliye Bizmişen %40-60 Fe2O3 0 işletilmemekte Çatlı %40-60 Fe2O3 200.000 Tamamı işletilmiş Tercan Otlukbeli - - Limonit Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) Tablo.I.13. Manganez Madeni bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Çayırlı Karakulak %52 Mn 16.000 tonu cevher 100.000 Hınzır Köyü %18 SiO2 üretilmiş. Piroluzit İliç Çöpler 150.000 ton üretim %15,75 Mn yapılmıştır. %4,53 Fe 14.000 Unimangan A.Ş. adına %25,91 SiO2 ruhsatlı Kemah Çakşur %53 Mn Az Pirozulit. Kemaliye Keklikpınar %15,75 Mn %4,3 Fe 4.000 Psilomelan, braunit %25,91 SiO2 Kuşak (Holu) %38,31 Mn %3,34 Fe 5.344 Piroluzit Dilli Köyü %13,64 SiO2 %43,93 Mn %0,70 Fe %2,58 SiO2 12.000 Piroluzit. Yer yer Psilomelan çok az polianit gözlenmiştir. Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) 157

Tablo.I.14. Krom Madeni bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Alamelik K. %15-35 CrO3 16.000 Kızıldağ Ayıdere 17.000 Heybeli K. %10-45 Cr2O3 60 Baltaşı K. %30-50 Cr2O3 3 Galeri açılmış. Disemine Mihal K %31-35 Cr2O3 33.500 Merkez bazen masif Deryurt Cevherleşme masif yer yer %45-48 CrO3 Çalındere modül Dereyurt- Çöreklik %25 CrO3 1 Disemine kromit Davarlı K. %25-40 CrO3 1,2 Dissemine Kromit Ahmetli Köyü %48-92 Cr2 O3 - Saçınımlı, dissemine bantlı cevher Ağılözü %20-35 Cr2O3 - Masif, dissemine bantlı cevher Mihar %15-45 CrO3 Koçyatağı K %30 Cr2O3 - Dissemine yer yer masif Karakulak %40 Cr2O3 4.800 Merceğimsi Çayırlı Kağışna %40 Cr2O3 3.200 Merceğimsi Mirzaoğlu %40 Cr2O3 4.260 Merceğimsi Çatlı %35-45 Cr2O3 - Saçınımlı cevherterkedilmiş Yakuplu - - İşletilip terk edilmiş Bağarsık %40-48 Cr2O3 - - İliç Karanlık Tepe - 2.000 Üç yarma açılmış, cevherleşme merceğimsi ve Saçınımlı Rabat Köyü %20-45 Cr2O3 10.000 Masif, nodüler,saçınımlı Kapıkaya %45-48 Cr2O3 - Masif Çilesiz %45 Cr2O3 - Masif Dostal %47,85 Cr2O3 300 Masif Pingan %34-35 Cr2O3 - Dört yarma açılmış Doğan %40-48 Cr2O3 10.000 Masif, Saçınımlı Çalıklar %48 Cr2O3 9.000 Cevher üretilmiş Konuksever %38 Cr2O3 42.560 Merceksi Kemah İnleyendağ %44-46 Cr2O3 35-40 Merceksi Yücebelen %35-40 Cr2O3 2360 Benekli Masif Dereköy %45-48 Cr2O3 - Merceksi Alakilise %50-55 Cr2O3 - Merceksi Yeniköy - - Dessimine bantlı Sakaltutan %40 Cr2O3 - Masif ve nodüler Refahiye Laleli %40 Cr2O3 - Masif Alaçayır %36 Cr2O3 - Masif Kova Köyü %20-45 Cr2O3 Merceksi masif saçılımlı Alaçayır %20-45 Cr2O3 Bantlı, masif, nodüler Pekeriç %41 Cr2O3 4416 Merceksi, galeri açılmış Hınzır Mah. %25-46 Cr2O3 2.772.342 Çok sayıda ocak ve yarma Sıçankale %38-44 Cr2O3 631.356 Çok sayıda ocak ve yarma Tercan Altıntaş %47 Cr2O3 71.150 Çok sayıda ocak ve yarma Sıçankale Çok sayıda ocak açılmış, %38,5-46,4 Cr2O3 54.000 Gökyokuş Dissemine ve masif Sıcankale tepe %24,4-48,4 Cr2O3 40:000 Dissemine, masif Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) 158

I.1.3. Enerji Madenleri Tablo.I.15. Linyit madeni bulunan sahalar Bulunduğu Yer Tenör ve Kalite Rezerv (t) Diğer Bilgiler Merkez Mecidiyeköy 3870 Kcal/kg 150.000 Çayırlı Deliktaş 2648-5065 Kcal 1.980.000 Açık kapalı işlt. Kemah Karadağ 5591 Kcal 6.007.065 Kemaliye Başpınar 3000 Kcal 1.054.000 Kapalı İşletme Refahiye Alakilise 1199-1499 Kcal 3.450.000 Açık+kapalı İşletme Biçer - - Ekonomik değil Çatalçam 3997 Kcal - - Karnos Düşük - - Mahmer - - Ekonomik değil Yukarıköst 2200 Kcal 9.000.000 Tercan Kızılmağara-Vartik 2280 Kcal/kg 6.000.000 Ekonomik değil Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü 2003 (İl Özel İdaresi kendilerinde mevcut bilgi olmadığını bildirdi, 2011) I.1.4. Maden Kanununa Tabi Olan Doğal Malzemeler Ayrıntılı bilgi B-Doğal Kaynaklar Bölümünde verilmiştir I.2. Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri Madencilik faaliyetlerinin yol, su, elektrik, haberleşme gibi alt yapı hizmetlerine gereksinimleri vardır. Madenciliğin bu gereksinimleri bölgelerin sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan kalkınmaları için de gerekli temel unsurlardır. I.3. Cevher Zenginleştirme İlimizde 8 adet cevher hazırlama/zenginleştirme tesisi mevcuttur. 23 adet krom, 1 adet manganez madeni, su ile (herhangi bir kimyasal, biyolojik, elektrolitik işlem görmeden ) zenginleştirilmektedir. I.4. Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri Maden çıkarma metotlarına bakılmaksızın her türlü maden işletmesi yoğun olarak arazi bozulmalarına ve doğal çevrenin tahribine yol açmaktadır. Bu etki özellikle örtü tabakasının sıyrılması sonucu oluşan atıklar ve işletme sırasında oluşan atık yığınları ile sahada yapılan binalar arasındaki arazide bulunan toprak ve bitki örtüsünün yok edilmesi şeklindedir. Ayrıca bu atık yığınlarından çevre saçılacak muhtelif kirleticilerin toprak, su, bitki örtüsü, insan ve hayvan sağlığına zararlı etkileri de her zaman için söz konusudur. I.5. Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan Rehabilitasyon Çalışmaları. İlimizde mevcut olan madencilik faaliyetleri neticesinde bozulan alanların rehabilitasyonu amacıyla, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan 23/01/2010 tarih ve 27471 sayılı 159

Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Plan ları (DYKP), 08.12.2007 tarih ve 26724 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kum Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınması ve Kontrolü Yönetmeliği kapsamında Çevre Yönetim Plan ları (ÇYP) işletmelere hazırlatılmış ve onaylanmıştır. İşletmeler sahalarını terk etmeden önce bu planlar çerçevesinde sahada yaptıkları rehabilitasyonun uygun olup olmadığını İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ne bildirecek, İl Müdürlüğünce yerinde incelemeler yapılacak, uygun rehabilitasyon yapanlar İl Mahalli Çevre Kurulu na getirilecek, kurul tarafından kabul edilenler sahayı terk edebileceklerdir. Madencilikle ilgili arazi ve çevre bozulmalarını kapsayan sınıflandırmalar, uygulanan madencilik metotlarına bağlı olarak meydana gelen toprak ve çevre bozulması esas alınarak yapılmaktadır. Buna göre; - Cevher hazırlama (zenginleştirme) sonucu, toprak ve cevherin bozulup kirlenmesi, - Yüzey madenciliği sonu meydana gelen arazi bozulmaları - Sıyırma madenciliği sonucu meydana gelen arazi bozulmaları - Yeraltı (kapalı) maden işletmeciliğine bağlı olarak ocak çökmeleri ve ocak ağızlarında biriken atıkların sebep olduğu arazi ve çevre bozulması olarak sayılabilir. İyileştirmelerdeki başlıca amaç, madenciliğe bağlı olarak bozulan ve etkilenen alanlara ekolojik ve ekonomik değerlerini mümkün olduğu ölçüde geri kazandırmak olmalıdır. Yeniden kazanma arazinin güzel bir peyzaj görünüme sahip olması kadar bu alanlardan ekonomik olarak yararlanmayı da hedefler. Bu maksatla sığ hafriyat yerleri suyla doldurulup balık yetiştirmeye uygun hale getirilebilir. Derin ocak alanları ise, su tutma yerleri olarak kullanılabileceği gibi eğlence, dinlenme yerleri olarak da düzenlenebilir. Çok derin hafriyat yerleri yalnızca su tutma yapıları olarak kullanılabilir. Taş yığınları, posa barajları aynı zamanda kuru hafriyat yerleri ve çökmüş ocaklar, tarım ve ormancılık amaçları için iyileştirilebilir. Uygun amaçlar için iyileştirilmiş arazide tarımsal gelişme, gerekli rölyef, toprak ve su ilişkilerinin geliştirilmesi için, arazinin uygun biçimde düzenlenmesine, toprağın verimliliğinin eski haline getirilmesine, eğimin azaltılmasına ve yol inşası gibi benzer faaliyetlere ihtiyaç gösterir. Ormancılık daha çok toprak besin maddesi zayıf ve fazla geçirgen topraklarda iyileştirmeden sonra tarım tercih edilmelidir. Çünkü bu topraklar üzerinde 100-150 cm humuslugübreli toprak malzemenin örtülmesi ile ot ve tahıl ürünlerinin yetiştirilmesi sağlanabilir. Madencilik yapılmış bazı alanlar konut yerleri, spor yerleri, kentsel yeşil alanlar ve benzeri amaçlar için geri kazanılabilir. KAYNAKÇA: 1- MTA WEB Sitesi. 2- İl Planlama Müdürlüğü, 2003 3- İl Özel İdaresi, 2011 4- İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 160

J. ENERJİ J.1. Birincil Enerji Kaynakları J.1.1. Taşkömürü İlimizde taşkömürü rezervi bulunmamaktadır. J.1.2. Linyit Birincil enerji kaynakları içerisinde linyitin önemli bir yeri vardır. Günümüzde gelişen teknolojilerle birlikte düşük ısıl değerli linyitlerin santral yakıtı olarak değerlendirilmesi önem kazanmıştır. Erzincan ilinde toplam tahmini rezerv 27.4 milyon ton linyit bulunmaktadır. Bununla birlikte potansiyel olarak daha fazla sahaların araştırılması gerekmektedir. Erzincan genelinde linyit rezervi görünür 10.5 milyon ton mümkün 16.9 milyon tondur. Linyit rezervlerinin bulunduğu alanlar, kalite ve rezerv bilgileri ise şu şekildedir. Tablo J.1. Kömür ithalatı ihalelerinde Kömürde Aranan Özellikler Özellikler Toplam Kükürt (kuru bazda) Alt Isıl Değer (kuru bazda) Uçucu Madde (kuru bazda) Sınırlar :En çok.% 0,9 (+0,1 tolerans) :En az 6400 Kcal/kg (- 200 tolerans) :% 12-31 (+2 tolerans) Toplam Nem (orijinalde) :En çok % 10 (+1 tolerans) Kül (kuru bazda ) :En çok % 16 (+2 tolerans) Boyut* (satışa sunulan) :18-150 mm (en çok ± % 10 tolerans) *Mekanik beslemeli yakma tesisleri için kömür boyutu en az 10-18 mm olabilir. * Mekanik beslemeli yakma tesisleri için kömür boyutu en az 10-18 mm olabilir. Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 Merkez - Mecidiyeköy: 3870 kcal/kg, muhtemel rezervi 150.000 ton. Ancak temel sondajlar yapılarak kesin rezerv miktarı tespit edilmelidir. Çayırlı - Deliktaş - Çilhoroz: 2648 5065 kcal/kg arasında değişen ısıl değere sahiptir. Bu ocaklarda mümkün olan rezerv miktarı 1.980.000 ton olarak bilinmektedir. Hem açık hemde kapalı işletme yapılabilen ocaklarda rezervlaer halen tam olarak tespit edilebilinmiş değildir. Kemah Karadağ: 5591 kcal/kg ile yüksek bir ısıl enerjiye sahiptir. Toplam rezervi 6.007.065 tondur. Açık veya kapalı işletme olduğu belirtilmeyen ocaklar için detaylı araştırmaların yapılması gerekmektedir. Kemaliye Başpınar: Linyit kömürünün kalorisi 3000 kcal/kg, toplam rezervi 1.045.000 ton civarındadır. Kapalı işletme özelliğindedir. Refahiye Alakilise: Kalorisi 1199-2499 kcal/kg arasındadır. Toplam rezervi 3.450.000 to civarında olan ocaklarda açık ve kapalı işletme yapmak mümkündür. 161

Refahiye Biçer: Ekonomik olmayan kömüre rastlanmıştır. Ancak detaylı araştırmaların yapılması gerekmektedir. Refahiye Çatalçam: Isıl değeri 3997 kcal/kg dır. Rezervi bilinmemektedir. Refahiye Yukarıköse: Isıl değeri 2200 kcal/kg dır. Mümkün olan rezervinin 9.000.000 ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. Tercan Kızılmağara: Kalorisi 2280 kcal/kg, mümkün olan rezervi ise 6.000.000 ton civarındadır. J.1.3. Asfaltit İlimizde asfaltit rezervi bulunmamaktadır. J.1.4. Bitümlü Şist İlimizde bitümlü şist rezervi bulunmamaktadır. J.1.5. Hampetrol İlimizde hampetrol rezervi bulunmamaktadır. J.1.6. Doğalgaz İlimizde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. Erzurum İmranlı (Sivas) doğalgaz ana iletim hattının yaklaşık 180 km lik kısmı ilimiz sınırlarından geçmektedir. Genel olarak ilimizin kuzey kesimini kateden hat Tercan ilçesinin doğusundan il sınırlarına girmekte ve Tercan ilçe merkezinin kuzeyinden gecerek, Çayırlı, Üzümlü, Erzincan ve Refahiye ilçe merkezlerinin kuzeyinde devam etmekte Refahiye İlçesinin batısından ilimizi terketmektedir. Doğalgaz ilimiz de 2007 yılı sonundan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. J.1.7. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) İlimizde nükleer kaynak bulunmamaktadır. J.1.8. Orman F Bölümünde Tablo.F.4 te verilmiştir. J.1.9. Hidrolik Fırat üzerinde bulunan Erzincan ilinde işletmede olan toplam kurulu gücü 30 MW olan üç adet H.E.S. mevcuttur. Bu santrallerden yılda toplam 108 GWh elektrik üretimi yapılmaktadır (Tablo.J.6.). İnşa halinde olan ve Y.İ.D. modeliyle ihalesi yapılan kurulu gücü 14 MW olan Yukarı Mercan Kanal Santral projesi çalışmaları devam etmektedir. Bu santralden yılda 70 GWh elektrik üretilecektir. Bunların dışında tablo J.3 te görülen ilimiz ve ülkemiz ekonomisi için hayati önemi olan 22 adet H.E.S. planlanmıştır. 162

Tablo.J.2. İşletmede Olan Enerji Santralleri Enerji Projenin Adı İli Kurulu Gücü (MW) Yıllık Ort. Üretim (GWh) Girlevik HES I Erzincan 3.0 17 Tercan Barajı ve HES Erzincan 15.0 51 İÇ-EN Enerji Erzincan 14 45 Akua enerji Erzincan 5,7 22 Girlevik II ve Mercan HES Erzincan 12.0 40 TOPLAM 30.0 108 Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 Tablo.J.3. Proje aşamasında olup yapımı düşünülen santraller. SIRA FAALİYETİN YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYETİN KONUSU NO 1 Erzincan Çağlayan Mercan Deresi İÇTAŞ Enerji Yukarı Mercan HES GÜÇ (MW) HES 14 2 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Tunceli İli Pülümür sınırları içerisinde AKSA Enerji Üretim A.Ş. Sansa Regülatör ve HES 85 3 Erzincan İli, İliç İlçesi, Fırat Nehri Oren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Bağıştaş I Barajı ve HES ile Malzeme Ocakları Projesi 122 4 Erzincan Üzümlü İlç.Sınırları İçerisinde Yusaka Enerji Elektr.Paz.San.Ltd.Şti. Çakırman Reğülatörü ve HES 6,91 5 Erzincan İli Üzümlü İlç.Çardaklı Ky.Mevkiinde Vasfi Enerj.Elek.Ür.Paz.San.Tc.Ltd.Şti. Sölperen Barajı ve HES 10,064 6 Erzincan İli Merkez ve Kemah İlçesi Sınırları İçerisinde İçkale Enerji Elektrik Üretim ve Tic.A.Ş. Kemah Barajı ve HES 160 7 Erz.Merk.ilç.Meyvanlıgoban Deresi Üzerinde As Enerji Üretim Ltd.Şti. Deliçay Regülatörü ve HES 19,84 8 Erz.Tercan İlç.Şıhköy Deresi Üzeri Tim Enerji Üretim Ltd.Şti. Haydar Regülatörü ve HES 15,6 9 Erz.İliç.İlç.Karabudak Çayı Üzerinde Göksu Enerji Üretim A.Ş. Sütlüce Reg.Hes,Malz.Oc.Kırm- Elem-Yık.ve Beton Santrali 6 10 Erz.Kemaliye İlç.Demir Ky.Mevkii Asur Enerji Üret.ve Mad.Ltd.Şti. Demir Regülatörü ve Hes 4 11 Erz.Kemaliye İlç.Kocaçimendere Mevkii Üçzait Elektr.Üret.Sa.Tic.LtdŞti Burak Ömer Reg.ve Hes 5,98 12 Erzincan İli Üzümlü İlç.Sınırları içerisinde Akgün Enerji Üretim ve Tic.A.Ş. Üzümlü Reğülatörü ve HES 12,588 13 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Karasu Çayı İdeal Enerji Üretimi Sanayi ve Ticaret A.Ş Karasu Regülatörü ve HES Projesi 17,82 14 Erzincan İli, İliç İlçesi, Karasu Irmağı Akdeniz Enerji San.İnş. Tic. A.Ş. Bağıştaş II Reg.ve HES Projesi 36 15 Erzincan Kemaliye İlç.Avcı,Buğdaypınarı ve Şahinler Ky.Sınır.İçerisi Elhes Elektr.Üretim.Ltd.Şti Gökçeköy Regülatörü,HES ve Beton Santrali 6,18 16 Erz. Tercan ilç.tuzla Çayı üzerinde Yade Elektr.Üretim ve Tic.Ltd.Şti Umut Reg.,HES ve Malzeme Ocağı 11,085 17 Erz. Tercan ilç.ve Tunceli Pülümür ilç.sınırları İçerisinde Yade Elektr.Üretim ve Tic.Ltd.Şti Poyraz I-II Reg.,HES ve Malzeme Ocağı 12,96 163

18 Erzincan İli Kemah-İliç ilçesi Eriç Enerji Üretim ve Tic. A.Ş. Eriç Barajı ve HES 170 19 Erzincan İli, Kemaliye İlçesi Barasor Çayı üzerinde 20 Erzincan İli, Üzümlü İlç., Ciğerli Mahallesi Sınırları İçerisinde Ziyaret Regülatörü ve HES 8,42 Gökçeköy Elektrik Üretim Ltd.Şti. Emir Enerji Üretim San. Ve Tic. Ltd. Şti. Emir 1 Regülâtörü ve HES 7,42 21 Erzincan İli, Çayırlı İlçesi Sınırları İçerisinde Emirgül Elektrik Üretim Ltd. Şti. Hastarla Regülatörü ve HES 14,24 Çobanlı Reg. Hes ve Beton 22 Sivas ili,gölova İlç. ile Erzincan İli, Hidro-D Hidroelektrik Enerji Santrali-Malzeme Ocağı ve Refahiye İlç. Sınırları içerisinde Üretim A.Ş. Eleme Tesisi 20,12 Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 J.1.10. Jeotermal Bölüm D.1.2 ve B.1.8 de incelenmiştir. J.1.11. Güneş İlimizde güneş enerjisinden bazı kamu lojmanları ve konutlar sıcak su ihtiyaçları için faydalanmaktadırlar. Fakat yaygın olarak kullanılmamaktadır. Bununla birlikte ilimiz yıllık ortalama günlük toplam güneşlenme süresi 6,36 saat-dk olup aylara göre dağılımı J1 sunulmuştur. Tablo.J.4. Ortalama Güneşlenme Süresi (2000-2010) (saat, dakika) Aylar I II III IV V VI Pot. (s,dk) VII VIII IX X XI XII Yıllık 3,46 4,02 4,45 5,20 7,28 9,27 10,03 9,20 8,08 6,17 5,57 3,21 6,32 Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo.J.5. Ortalama açık günler sayısı (merkez için) (2000-2010) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Açık 5,9 4,7 5,0 4,5 6,6 13,2 19,5 19,5 17,3 9,2 9,7 7,0 8,55 Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2011 Tablo.J.6. Günlük ortalama güneşlenme şiddet. (cal/cm 2.dak) (2000-2010) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Kalori 196,45 271,50 351,85 423,80 514,49 570,09 553,88 492,68 418,62 297,65 216,36 162,09 372,45 Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2011 J.1.12. Rüzgar Erzincan İlinde Rüzgar Enerjisinden faydalanılmamaktadır. Tablo J.7. Erzincan İli (2000-2010)Dönemi Ortalama Rüzgar Hızı (m/sn) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Ölçüm 1.2 1.4 1.7 1.8 1.6 1.7 1.7 1.5 1.3 1.0 1.1 1.2 1.4 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 164

Tablo.J.8. En hızlı esen rüzgar yönü ve hızı(m/s) (2000-2010) Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık Yönler E SSW ESE NW NE S N W S E E WNW NNW Ölçüm 16,9 12,6 15,4 17,4 20,0 18,8 17,2 16,8 16,8 12,9 13,5 15,0 16.10 Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 J.1.13. Biyokütle İlimizde biyokütle enerjisinden yararlanıldığına dair veri bulunmamaktadır. J.2. İkincil Enerji Kaynaları J.2.1. Termik Enerji İlimizde termik enerjisi kullanılmamaktadır. J.2.2. Hidrolik Enerji Bölüm J.1.9 da incelenmiştir. J.2.3. Nükleer Enerji İlimizde nükleer enerji kullanılmamaktadır. J.2.3. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi İlimizde Erzincan Kemaliye ilç.sarıçiçek Yaylası Kurudağ ve Kızılyatak Tepe Mevkilerinde 19.03.2009 tarihinde 16 türbünü olan 16*0,8=12,8 MW gücünde Rüzgar Enerjisi Santrali ne (RES) ÇED Gerekli Değildir Belgesi verilmiştir. Bu tarihe kadar yenilenebilir bir enerji kaynağı ilimizde mevcut değildir. J.3. Enerji Tüketiminin Sektörlere Dağılımı İlimizde enejji tüketiminin sektörlere göre dağılımı kömür ve petrol ürünlerinde tam olarak tespit edilememiştir. Bunun yanında elektrik enerjisi tüketimine ilişkin bilgiler Tablo.J.9 da yer almaktadır. Tablo:J.9. Erzincan İli enerji tüketiminin sektörlere göre dağılımı (2010) Kömür (BTEP) Petrol Ürünleri (BTEP) Odun (BTEP) Doğalgaz (BTEP) Elektrik * (KWh) Mesken 91.491.575 Ticaret 33.110.540 Sanayi 41.784.575 Resmi Daire 25.931.670 Diğer 63.501.710 TOPLAM 255.820.070 BTEP: 1000 ton eşdeğer petrol * 2008 yılı itibarıyla 165

Kaynak: Aras Elektrik Dağ.A.Ş. (TEDAŞ) Müessese Müdürlüğü, 2011 (Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasından Diğer bilgiler alınamamıştır.) J.4. Enerji Tasarrufu ile İlgili Yapılan Çalışmalar Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 27.03.2001 tarih ve 4912 (2001/19) sayılı genelgesi gereğince ilimiz dahilindeki resmi kurumlarda da tasarruf tedbirleri uygulanmaktadır. KAYNAKLAR: 1. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 2. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2011 3. Erzincan Valiliği, Erzincan İl Yıllığı, 1990 4. Aras Elektrik Dağ.A.Ş. (TEDAŞ) Müessese Müdürlüğü, 2011 166

K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ K.1. İl Sanayisinin Gelişimi, Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler Erzincan da ticaret daha çok il merkezinde toplanmıştır. Tarımsal ve hayvansal ürünler, küçük esnaf ve sanatkarların üretimi olan mamuller ve çeşitli sanayi mamullerinin faaliyetleri, iç piyasa faaliyetlerini oluşturur. Erzincan Organize Sanayi Bölgesi; İlin batısında kent merkezine 8.5 km lik mesafede, tarıma elverişsiz 373 ha lık arazi üzerindedir. Yapımına 1990 yılında başlanmıştır. 256 sı sanayi parseli olmak üzere toplam 274 parselden oluşmaktadır. Erzincan da ekonomiye hakim sektör tarım sektörüdür. Mevcut sanayi tesislerinden bir bölümü tarıma dayalı olarak faaliyet göstermektedir. İklimin gösterdiği özellik dolayısıyla, ilin ilk turfanda sebze ve meyve ihtiyacı güney illerinden temin edilmektedir. Son turfanda sebze ve meyve ise il ihtiyacını karşılamakta olup, dışarıya da gönderilmektedir. İlimizde sanayi tesisleri genellikle tarıma dayalı olduğu için ürünlerin yetiştirildiği bölgeler etrafında kurulmuşlardır. 1992 yılından itibaren ise yeni kurulacak sanayi tesislerinin organize sanayi bölgesinde kurulması sağlanmaktadır. Endüstri kuruluşlarına ait, alt yapıları devlet tarafından gerçekleştirilmiş kuruluş yerleri sağlayarak, bu kuruluşları dağınıklıktan kurtarmak, organize bir şekilde çalışmalarını düzenlemek, çevre kirliliği sorunlarını asgariye indirmek amacıyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığının kredi desteği ile Organize Sanayi Bölgesi yatırımlarına başlanmıştır. Devlet %31,5 Özel % 68,5 Şekil K.1. Erzincan da Firmaların Devlet ve Özel Sektör İtibarıyla Dağılımı. Tarım ürünleri ile yarı işlenmiş tarımsal ürünler ve sanayi ürünleri ile el sanatları üretiminden il dışına gönderilenlerinden başlıcaları; et, et ürünleri, canlı hayvan ve hayvansal ürünler, bakliyat, yaş meyve ve sebze, kurutulmuş meyveler, bakır işleri, inşaat tuğlası, şeker, sanayi yemi, asbest boru, iplik, ham bez ve halıdır. İldeki ticaret daha çok merkezde toplanmıştır. Ticaret toptan ve perakende olarak yürütülmektedir. İlimiz dahilinde bir ticaret ve sanayi odası mevcut olup, odaya kayıtlı hakiki şahıs sayısı 1221, hükümlü şahıs sayısı ise 405 tir. Erzincan sanayileşmekte olan bir ildir. İlde imalat sanayi yatırımları kamu kesiminin girişimleriyle 1950 li yıllarda başlamıştır. 1939 depreminde tamamen yıkılan ili kalkındırmak ve il ekonomisine hız kazandırmak amacıyla 1954 yılında Sümerbank İplik Fabrikası açılmış bunu iki yıl sonra şeker fabrikası izlemiştir. Kamu kesiminin büyük ölçekli yatırımlarına karşılık 1950 ve 1960 lı yıllarda ilde özel kesim yatırımları az sayıda ve küçük ölçekli işletmeler düzeyinde olmuştur. 167

Erzincan 1968 yılında kalkınmada öncelikli iller kapsamına alınmıştır. Bunun etkisiyle 1970 li yıllarda özel sektör yatırımlarında bir kıpırdanma olmuşsa da Türkiye nin teşvik gören bazı yörelerinde olduğu gibi olağanüstü artış görülmemiştir. Erzincan 1987 de teşvikten faydalanan kalkınmada öncellikli iller kapsamında ikinci derecede öncelikli iller arasında yer alıyordu. İlimiz 1992 yılında kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamına alınmıştır. İlimizin kalkınmasında en önemli faktör sanayileşmedir. Tasarruf sahiplerinin, sermaye şirketleri kurarak, büyük sermayeli holdingler oluşturması, değişik üretim konularında fabrika ve işyerlerinin oluşturulması ile istihdam yaratılacağı, yöremizin kalkınacağı da bir gerçektir. Şirketleşmeler ve holdingleşmeler yörenin kalkınmasını ve işsizliğin önlenmesini sağlayacağı gibi ilimize ekonomik bir canlılıkta getirecektir. İlimizin; 4325 Sayılı Kanun kapsamındaki iller arasında bulunması, Kalkınmada birinci derecede öncelikli ve acil destek kapsamındaki iller arasında bulunması, Doğu Anadolu ile İç Anadolu Bölgeleri arasında bir geçiş bölgesi olması, Tarihi İpek Yolu üzerinde ve kuzey-güney, doğu-batı yönlerinde giden ticaret yollarının kavşak noktasında bulunması, Asya ülkelerini Avrupa ya bağlayan kara ve demir yollarının ilimizden geçmesi, Her türlü uçağın iniş ve kalkışına elverişli, teknik imkanları ve altyapısı bakımından Türkiye de sayılı havaalanları arasına giren bir havaalanına sahip olması, Potansiyel Pazar konumunda bulunan, Türki Cumhuriyetleri ne ve Ortadoğu ya yakın olması, Çevre illere kolay ve rahat ulaşım olanaklarına sahip olması, Bölgedeki diğer illere oranla daha ılıman bir iklime sahip olması, İlimizde yetiştirilen hububat, bakliyat ve meyvenin yanında hayvancılık, zengin yeraltı ve yerüstü kaynakları ile sanayi kuruluşları için önemli bir hammadde deposu olması, Eşsiz coğrafi yapısıyla, potansiyel bir doğa ve kış sporları merkezi konumunda olması nedeniyle yatırımcılar için cazip bir il konumundadır. K.2. Genel Anlamda Sanayi Gruplandırılması Tablo K.1. Erzincan daki Tasdikli Sanayi Alanlarının Kent İçindeki Dağılımları ve Büyüklükleri (2010) Alanın Adı Toplam (ha) 1996 Toplam (ha) 2010 Organize Sanayi 376,00 376,00 S.S. İm. Yapan İm. Küç. San Sit 70,00 70,00 S.S. Marangozlar. İşl.Koop. 30,00 30,00 S.S. Refahiye Küç. San.Sit. 35,00 35,00 S.S. Üzümlü Küç. San. Sit. 28,00 S.S. Organize Örnek San.Sit. 498,00 S.S.Mamahatun K.S.S.Koop. 2,00 Kaynak: Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, 2011 Tablo K.2. Erzincan da Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları (2010) Sektör 1997 2010 Oto Tamiri 430 73 Soğuk Demirci 105 28 Tornacı 21 6 Zirai Alet İmali 13 6 Marangoz 232 36 Sobacı 67 3 168

Ayakkabı İmalatı 10 61 Mobilya 36 20 Toplam 914 233 Kaynak: Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, 2011 169

Tablo K.3:Erzincan İlinde Faaliyette Bulunan Sanayi İşletmeleri (2010) 1 2 İŞLETME ÜNVANI BAŞ YEM GIDA İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. DOĞUSAN BORU SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 3 FIRAT YEM SANAYİ A.Ş. 4 5 TUNAY ÇİFTLİĞİ ENTEGRE TAVUKÇULUK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ALTIN TEPE TOPRAK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ÜRETİM KONUSU 170 KAPASİTE KAPASİTE FİİLİ BİRİMİ Büyük ve Küçük Baş Besi ve Süt Yemi 23070 4450 Ton/Yıl Tavuk Yemi 3845 0 Ton/Yıl Civciv ve Piliç Yemi 2665 0 Ton/Yıl BULUNDUĞU İLÇE MERKEZ Perlit Katkili Beton Kiremit 48153600 0 Kg/Yıl MERKEZ Büyük ve Küçük Baş Besi ve Süt Yemi 18605 643 Ton/Yıl Tavuk Yemi 3427 0 Ton/Yıl Civciv ve Piliç Yemi 2448 0 Ton/Yıl Piliç eti 247500 154,101 Ad/Yıl Et ve Kemik Unu 44550 0 Kg/Yıl MERKEZ MERKEZ İnşaat Tuğlası 7879680 4015815 Ad/Yıl MERKEZ 6 ŞEKER FABRİKASI Kristal ve küp şeker 41000 28939 Ton/Yıl MERKEZ 7 MAKİNA FABRİKASI 8 BAŞ UN GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Pik Döküm İşleme 350 106 Ton/Yıl Çelik Döküm 100 24 Ton/Yıl Bronz Pirinç Döküm 50 13 Ton/Yıl Çelik Konstriksiyon İşleri 500 86 Ton/Yıl Talaşlı İmalat 500 186 Ton/Yıl Un 42560 3150 Ton/Yıl Kepek 10640 750 Ton/Yıl Ekmek 57657 35860 Kg/Yıl MERKEZ MERKEZ 9 YILDIZ FIRINI CEMALETTİN COŞKUN Ekmek 3348000 1127953 Ad/Yıl MERKEZ 10 EKSAŞ GIDA İHTİYAÇ VE YAPI MADDELERİ İNŞ.TUR.SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Ekmek 10.743.360 13.216.761 Ad/Yıl MERKEZ 11 KERİM PLASTİK FİKRİ BÜYÜKPOLAT Plastik elektrik tesisat malzemesi 20000 10000 Ad/Yıl MERKEZ 12 ALTINTEBEŞİR PAZARLAMA REK.YAYIN.DAĞ.DAYTÜK.MAD.SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Tebeşir 21633750 21633750 Ad/Yıl MERKEZ 13 KERVAN UN FABRİKASI HÜSEYİN Un, 18240 127 Ton/Yıl MERKEZ

14 15 GÜVEN ORUÇ KARDEŞLER GIDA SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ AĞAOĞLU TOPRAK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 16 TUNAY GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 17 18 19 ERMERSAN MERMER İNŞAAT TAAHHÜT PETROLCÜLÜK SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ SÖNMEZ-ER İMALAT PAZARLAMA VE DAĞITIM LTD.ŞİRKETİ PERSAN YAPI PERLİT VE BETON ELM.İNŞ.MALZ. İTHLT.İHR.TAAH.SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ Kepek, 4560 54 0 0 Ton/Yıl Bulgur 1440 160000 Ton/Yıl Arpa 4800 955000 Ton/Yıl Kepek, 242250 2500000 Kg/Yıl Aşurelik dövme buğday 1353750 5188265 Kg/Yıl Aşurelik dövme arpa 3249000 2635313 Kg/Yıl MERKEZ Yığma Tuğla 8029800 16000 Ad/Yıl MERKEZ Kayısı,Şeftali,Elma,Kurburnu,üzüm,greyfurt nar ve yaban mersini konsantre püre 11751400 30 Kg/Yıl MERKEZ Mermer levha 41933 3215674 m²/yıl MERKEZ Plastik eşya 546 76000 Ton/Yıl MERKEZ Kiremit 6254325 883 Ad/Yıl MERKEZ 20 ÖZDEN TİCARET - VEDAT ÖZDEN Karo 93312 80 m²/yıl MERKEZ 21 22 23 24 25 EMİNSA GIDA İNŞAAT OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET A.Ş. MERKEZ ŞAFAK PLASTİK VE İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ TEMİZEL KUM ELEME NAKLİYAT TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ BAYÇAM AĞAÇ ÜRÜNLERİ İNŞAAT BİLGİSAYAR ELEKT.GIDA SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ MERKEZ MERKEZ TEL ÜRÜNLERİ İMALAT İNŞAAT SANATİ VE TİCARET A.Ş. İnşaatlık Kereste 9072 110 m 3 /Yıl Doğramalık Kereste 2268 56 m 3 /Yıl Odun 3780 22.376 m 3 /Yıl MERKEZ Plastik Fıçı Bidon 225 370 Ton/Yıl MERKEZ Hazır Beton 54.227 420 m 3 /Yıl MERKEZ İnşaatlık Kereste 7.128 27045 m 3 /Yıl Parkelik Kereste 4.752 17458310 m 3 /Yıl MERKEZ Helezon Galvanizli Tel 933120 0 m²/yıl MERKEZ 171

26 27 28 IC İÇTAŞ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. YUKARI MERCAN H.E.S. İŞLETMESİ TROYA DIŞ TİCARET VE MADENCİLİK LTD.ŞİRKETİ A.C.S.MOBİLYA TEKSTİL İMALAT İNŞAAT İTHALAT İHRACAT SAN.TİC.LTD.ŞTİ. 29 BALACAN SÜT MAMÜLLERİ SANAYİ A.Ş. 30 MUSTAFA ÖNER- ÖNKAR TİCARET 31 ÇAKIROĞLU AHŞAP PLASTİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Elektrik Üretimi 83676240 0 Kwh/Yıl MERKEZ Blok Mermer 11.153.700 7300 Kg/Yıl MERKEZ Plastik Pencere 4430 140 Ad/Yıl Ahşap Pres Kapı 12240 150 Ad/Yıl Ahşap Mutfak Dolabı 9600 0 Ad/Yıl Yatak Odası Takımı 1500 58081 Takım/ Yıl Pastorize Süt 18000000 117000 Lt/Yıl Tereyağ 391986 381793 Kg/Yıl Yoğurt 3000000 4397 Kg/Yıl Ayran 648900 33868 Kg/Yıl Beyaz Peynir 158400 190180 Kg/Yıl Kaşar Peyniri 255000 51100 Kg/Yıl Karo 184320 10375 m²/yıl Kilitli Parke Taşı 46080 2450 m²/yıl Plastik Pencere 180000 1250 Mtül/Yıl Ahşap Pres Kapı 50000 5.776 Adet/Yıl Mutfak Dolabı 15000 1.080 m²/yıl MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ 32 53'ÜNCÜ BAKIM MERKEZİ KOMUTANLIĞI Oksijen (40lt'lik) 26.400 2,9 Adet/Yıl MERKEZ Asetilen (7-8 kg'lık) 4.320 16,2 Adet/Yıl 33 MEHMET YEŞİLTAŞ Kapı Pencere 5 35000 Ton/Yıl Elektrik Direk 30 0 Ton/Yıl MERKEZ 34 ÖZCAM KOLLEKTİF ŞİRKETİ Isıcam 77760 0 m²/yıl MERKEZ 35 36 ERSAN MERKEZ GIDA MADDELERİ SANAYUİ VE TİCARET A.Ş. CAKAP MOBİLYA PLASTİK İTH.İHR.TİC.SAN LTD.ŞTİ. Gövde Et 5700 0 Ton/Yıl Paketlenmiş Et 120 0 Ton/Yıl Sucuk 180 85 Ton/Yıl Kemik Un 48 2000 Ton/Yıl Mutfak Dolabı 1.500 2000000 Adet/Yıl Pres Kapı 20400 0 Adet/Yıl MERKEZ MERKEZ 37 POLİMATİK TEM.SAN.TİC.LİD.ŞTİ. Tabldoth yemek 3650000 83961 Adet/Yıl MERKEZ 172

Ekmek 1825000 349920 Adet/Yıl 27777 38 ÖZÇAKIROĞLU İNŞ.SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. Hazır Beton 79680 140834 m 3 /Yıl MERKEZ 39 ANIL KONAN - KONAN PLASTİK Ambalaj Poşeti 300000 2130 Kg/Yıl MERKEZ 40 41 İŞBİRLİK HAFRİYAT İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SAN. LTD.ŞTİ ERCAN AYAŞTI-ERCAN KERESTE TİCARET 42 SILA SÜT MAMÜLLERİ LTD.ŞTİ. 43 44 45 46 EĞİNLİOĞLU ET VE ET MAMÜLLERİ GIDA SANAYİ VE TİC.LTD.ŞTİ. MERKEZ TEKNİK HAZIR BETON İNŞAAT TAAHHÜT NAKLİYAT YAPI İMALAT SAN. İTH.İHRC.LTD.ŞTİ ER AK-CE MADENCİLİK TURİZM OTOMOTİV GIDA İNŞ.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ İŞBİRLİK HAFRİYAT İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SAN. LTD.ŞTİ 47 ERBAYSU YEM SANAYİ LTD.ŞİRKETİ 48 ER-MOT MERKEZ MOTORLU ARAÇLAR İNŞAAT TURİZM PETROL VE GIDA ÜRÜNLERİ TİCARET VE SANAYİ LTD.ŞTİ. Mıcır 280800 0 Ton/Yıl Taş Tozu 151200 15820 Ton/Yıl İnşaatlık Kereste 6912 572210 m 3 /Yıl Doğramalık Kereste 1728 31400 m 3 /Yıl Yakacak Odun 2034 38500 m 3 /Yıl Talaş 576 1400 m 3 /Yıl Ayran 25956 11 Adet/Yıl Yoğurt 72000 2 Adet/Yıl Tereyağ 2700 141157 Kg/Yıl Gövde Et 3750 18,98 Ton/Yıl Sucuk 180 18200 Ton/Yıl 173 MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ Hazır Beton 315168 4405 Ton/Yıl MERKEZ 14mm Çapında Boru 65,3 5 Ton/Yıl MERKEZ Kum 19200 282 Ton/Yıl MERKEZ Besi Yemi 16598 110 Ton/Yıl Süt Yemi 2371 5240 Ton/Yıl Kaporta Boya 300 43.278 Adet/Yıl Motor Rektefiye 120 2,71 Adet/Yıl Periyodik Bakım 5400 0 Adet/Yıl MERKEZ MERKEZ 49 İMAŞ DERİ SANAYİ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. Perlit 364.800 0 Ton/Yıl MERKEZ 50 AKFIRAT MADENCİLİK NAKLİYE İNŞAAT HAFRİYAT TİCARET SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ Krom Madeni 20836 0 Ton/Yıl MERKEZ 51 CANKARDELEN TARIM ÜRÜNLERİ Besi ve Süt Yemi 7,752 2950 Ton/Yıl MERKEZ

52 HAYVANCILIK GIDA NAKLİYAT YAKACAK İTHALAT VE İHRACAT SAN.TİC.LTD.ŞTİ. HSA İNŞAAT TAAHHÜT VE NAKLİYAT TİCARET LTD. ŞTİ 53 NYC TEKSTİL SANAYİ VE TİC.A.Ş. 54 55 56 57 58 ERZİNCAN DÖKÜM TEKSTİL GIDA İNŞAAT MÜZ.ORG. EMLAK SANAYİ VE TİC.LTD.ŞTİ. AES-IC İÇTAŞ ENERJİ ÜRETİM VE TİC. A.Ş. HASAN ÇAVUŞ UN GIDA NAKLİYE İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. AKARCAN MADENCİLİK NAKLİYE İNŞAAT TAAHHÜT HARFİYAT TİCARET SAN.LTD.ŞTİ. ÇORLU HAZOĞULLARI İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. Yumurta ve Tavuk Yemi 1,428 40000 Ton/Yıl Civciv ve Piliç Yemi 1,02 118175 Ton/Yıl Blok Mermer 3752 0 m 3 /Yıl İşlenmiş Mermer 46080 211 m²/yıl Bayan Bluz Gömlek 451440 32126970 Adet/Yıl Erkek Gömlek 112860 1200 Adet/Yıl MERKEZ MERKEZ Mamaül Döküm 345 360 Ton/Yıl MERKEZ Elektrik Enerjisi 86408640 65 Kwh/Yıl MERKEZ Un 10640 1400 Ton/Yıl Kepek 4560 2508 Ton/Yıl Bulgur 480 95.000 Ton/Yıl Arpa Kırma 7200 425.000 Ton/Yıl MERKEZ Krom Madeni 2000 2.300 Ton/Yıl MERKEZ Kilit Taşı 144.000 2.400 m²/yıl Bordür 1.036.800 3.500 Adet/Yıl Q150 Boru 3.600 3.600 Adet/Yıl Q200 Boru 3.600 1.100 Adet/Yıl Q300 Boru 6.000 1.150 Adet/Yıl Q400 Boru 7.200 4.250 Adet/Yıl Q500 Boru 2.400 1.100 Adet/Yıl Q600 Boru 2.400 450 Adet/Yıl Q800 Boru 7.200 400 Adet/Yıl Q1000 Boru 2.400 225.000 Adet/Yıl Taban Elemanı 600 144.710 Adet/Yıl Konik 600 576.000 Adet/Yıl MERKEZ 59 ÇORLU EKMEK FABRİKASI Ekmek 520.000 371.242 Adet/Yıl MERKEZ 60 MERAL EKMEK FABRİKASI Ekmek 1.260.000 412.118 Adet/Yıl MERKEZ 174

61 ALİ İHSAN ZORLU-ZORLU EKMEK FABRİKASI Ekmek 900.000 618.000 Adet/Yıl MERKEZ 62 TUNCER ERTUŞ- ERTUŞ FIRINI Ekmek 1.890.000 300.000 Adet/Yıl MERKEZ 63 64 65 66 ÇETİN MUMCU-MEVLANA EKMEK FABRİKASI TUNCAY MUTLU İKİZLER EKMEK UNLU MAMULLERİ HALİL CANBABA- CANBABA EKMEK FABRİKASI ER-YARAR GIDA İNŞAAT TURİZM TARIM VE HAYVANCILIK İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. Ekmek 1.260.000 0 Adet/Yıl MERKEZ Ekmek 1.575.000 4.294 Adet/Yıl MERKEZ Ekmek 1.500.000 365.000 Adet/Yıl MERKEZ Ekmek 4.250.000 125.000 Adet/Yıl MERKEZ 67 VEYSEL YARAR Ekmek 100.000 133,66 Adet/Yıl MERKEZ 68 69 70 ERHAN KORKUT ERHAN UNLU MAMULLERİ ŞABAN AYDOĞDU- SEVCAN EKMEK FABRİKASI KAHRAMANOĞLU PLASTİK HAYVANCILIK GIDA İNŞ.TURİZM SAN.TİC.LTD.ŞTİ 71 MUSTAFA ÖVET 72 73 74 TURGUT ARIOĞLU-ONUR DEMİR DOĞRAMA SEZGİN YAPI MALZEMELERİ İNŞ.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ BEDİROĞLU AKARYAKIT TURİZM İTHALAT VE İHRACAT SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Ekmek 630.000 0 Adet/Yıl MERKEZ Ekmek 125.000 0 Adet/Yıl MERKEZ Tulum Peyniri 180 0 Ton/Yıl MERKEZ Pestil 30 39.430 Ton/Yıl Köme 3 3.100 Ton/Yıl Pekmez 1,5 0 Ton/Yıl Demir Direk 90.000 450 Kg/Yıl Kapı Pencere 5.000 240.501 Kg/Yıl Sac Şekillendirme 140.000 0 Kg/Yıl 175 MERKEZ MERKEZ PVC Kapı Pencere 0 140.700 m²/yıl MERKEZ Tabldoth yemek 2.956.500 155.308 Adet/Yıl Ekmek 876.000 942000 Kg/Yıl MERKEZ 75 ŞAHİN ADAK- İSTANBUL SİMİT FIRINI Simit 432.000 335.000 Adet/Yıl MERKEZ 76 ORHAN GENÇ BELEDİYE EKMEK FIRINI Ekmek 1.800.000 365.000 Adet/Yıl MERKEZ 77 AYDIN EKMEK FIRINI - ALİ İHSAN DOLU Ekmek 1650000 20973 Adet/Yıl Poğaça 895.000 100 Adet/Yıl MERKEZ

78 79 80 24 AYAR MADENCİLİK ENERJİ ORMAN ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. MERYEM BOZOK SANAYİ UN DEĞİRMENİ NETLON MUTFAK ARAÇLARI TURİZM SAN.TİC.LTD.ŞTİ. 81 ALAATTİN KESİK 82 83 84 85 86 87 DEMİRCİOĞULLARI ALİMİNYUM GIDA PLASTİK İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ER-PER ERZİNCAN PERLİT YAPI MALZEMELERİ VE MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ ER-MİNA İNŞAAT SANAYİ TİCARET LTD.ŞTİ AŞKALE ÇİMENTO SANAYİ TÜRK A.Ş. ERZİNCAN ÇİMENTO FABRİKASI ŞUBESİ VOSSLOH RAİL TECHNOLOGİES LİMİTED ŞİRKETİ ERHAZAL HAZIR YEMEK GIDA TEMİZLİK HİZ. SAN.VE TİC. LTD. ŞTİ. 88 59. TOPÇU TUGAY KOMUTANLIĞI Simit 950.000 25 20 5 Adet/Yıl 50 3847500 Konsantre Krom Cevheri 7711200 396 Ton/Yıl MERKEZ Fabrika Unu 1764 146 Ton/Yıl Taş Unu 1764 2340 Ton/Yıl Bulgur 588 59235 Ton/Yıl Gendime 294 0 Ton/Yıl Arpa Kırması 4450 106000 Ton/Yıl Paslanmaz Çelikten Muhtelif Mutfak Eşyaları Tencere, Düdüklü v.s MERKEZ 3416000 950 Kg/Yıl MERKEZ Kaporta Boya 480 114.74 Adet/Yıl Motor Rektefiye 180 80.010 Adet/Yıl Periyodik Bakım 2520 13.065 Adet/Yıl Plastik Bardak 800000 2716884 Kg/Yıl Aliminyum Folyo Kap 300000 0 Kg/Yıl MERKEZ MERKEZ Perlit 96000000 1825000 Kg/Yıl MERKEZ Karışık Sebzeli Turşu 1000 1825000 Ton/Yıl MERKEZ Çimento Cem II A-M 42,5 0 1000 Ton/Yıl Çimento Cem II B-M 32,5 0 1000 Ton/Yıl Çimento Cem II B-M 42,5 0 0 Ton/Yıl MERKEZ Gergi Kıskacı 2995200 1000 Adet/Yıl MERKEZ Tabldoth yemek 1003750 400 Adet/Yıl MERKEZ Tabldoth yemek 1825000 200 Adet/Yıl Ekmek 1825000 9675 Adet/Yıl MERKEZ 176

89 90 91 92 93 94 95 96 ŞİRİN TULUM PEYNİRLERİ GIDA İNŞ.SAN.TİC.LTD.ŞTİ 3.ORDU KARARGAH DESTEK BAKIM BÖLÜK KOMUTANLIĞI AK ASYA ORMAN ÜRÜNLERİ NAK.İNŞ.GIDA DERİ İTH.İHR. SAN.TİC LTD.ŞTİ. MAHMUT KARAPOLAT EĞİNLİOĞLU KESİMEVİ İLK YILDIZ UNLU MAMULLERİ GIDA İMALAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. MERCAN TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Dİ-KÜBİK MADENCİLİK KARESTE İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SANAYİ LTD.ŞTİ. CANDAŞ MADENCİLİK ANDEZİT VE MERMER ÜRÜNLERİ İNŞAAT SANAYİ TİC.VE PAZ.LTD.ŞTİ. Ahşap Üretimi 5000 2420 3225 800 Adet/Yıl Demir Doğrama ve Tamir İşleri 5000 112000 Adet/Yıl Tulum Peyniri 345492 53200 Kg/Yıl MERKEZ Servis Kurtarma KS 2000 0 Kg/Yıl Kaporta Boya 400 0 Adet/Yıl 4.Direk Destek Takımı 200 0 Adet/Yıl İnşaatlık Kereste 13824 0 m 3 /Yıl Doğramalık Kereste 3456 0 m 3 /Yıl Yakacak Odun 4608 0 m 3 /Yıl Talaş 1152 0 m 3 /Yıl Büyük Baş Gövde Eti 2250000 0 Kg/Yıl Küçük Baş Gövde Eti 1500000 0 Kg/Yıl Ekmek 1095120 0 Kg/Yıl Şerbetli Tatlılar 18000 9500 Kg/Yıl Tulumba 15000 1.308.450 Kg/Yıl Kuru Pasta 18000 390000 Kg/Yıl Poğaça 310500 52800 Kg/Yıl Simit 26130 1100 Kg/Yıl Erzincan Ketesi 24300 341739 Kg/Yıl Yaş Pasta 15300 Kg/Yıl Un 32000 0 Ton/Yıl Kepek 8000 260 Ton/Yıl 177 MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ TERCAN Yapı Taşı 1470 80 Adet/Yıl TERCAN Andezit Taşı 4.837.500 10 Kg/Yıl TERCAN 97 MAR-ME MADENCİLİK SAN.TİC. LTD.ŞTİ. Zengin Tenörlü Krom 9302000 70 Kg/Yıl TERCAN 98 VEŞİN İNŞ.NAKLİYE MADENCİLİK GIDA TEKS.TURZM SAN.TİC.LTD.ŞTİ Mıcır 52000 0 Ton/Yıl KEMAH

99 TMG DOĞALTAŞ SAN.TİC. LTD.ŞTİ. Blok Mermer 3000 21800 m 3 /Yıl KEMAH 100 FATMA KARAMAN BELEDİYE FIRINI Ekmek-300 912000 1840 Ad/Yıl Ekmek-200 1368001 148 Ad/Yıl 101 ÇUKURDERE MADENCİLİK SAN.TİC.A.Ş Altın 1085280 31 Gr/Yıl İLİÇ 102 TEKDAL TİCARET MEHMET KANDAL 103 104 ÖZDEMİR İNŞAAT TURİZM ENERJİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ISI MARKET MADENCİLİK TURİZM NAKLİYAT İTH.İHR.TİC.LTD.ŞTİ Un 18240 0 Ton/Yıl Kepek 4560 225000000 Ton/Yıl Bulgur 1440 270300000 Ton/Yıl Arpa Kırması 4800 200000000 Ton/Yıl İLİÇ ÇAYIRLI Hazır Beton 90000 6.552.000 Ton/Yıl ÇAYIRLI Kömür 100000 2.923.200 Ton/Yıl ÇAYIRLI 105 KOP KROM MADENCİLİK A.Ş. Konsantre Krom 2000 1.008.000 Ton/Yıl ÇAYIRLI 106 107 CİMİN GIDA TARIM İNŞAAT SANAYİ VE TİC.LTD.ŞTİ. ÖZDEMİR İNŞAAT TURİZM ENERJİ SAN.VE TİC. A.Ş 108 KAMER KABLO SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 109 110 KIZILIRMAK MADENCİLİKSANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. BESA BESİN GIDA İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ 111 BİLFER MADENCİLİK VE TURİZM A.Ş. Bulgur 1824 155000 Ton/Yıl Kepek ve Atık Buğday 456 220000 Ton/Yıl Asfalt 642600000 65000 Kg/Yıl Plentmiks 550800000 0 Kg/Yıl Agrega 537030000 0 Kg/Yıl Taş Tozu 289170000 0 Kg/Yıl 1,5 NYA Kablo 6.552.000 0 m/yıl 2x2,5 NYM Kablo 2.923.200 0 m/yıl 4x10 NYY Kablo 1.008.000 0 m/yıl Asfalt 184320 0 Ton/Yıl Plentmiks Temel 256000 0 Ton/Yıl ÜZÜMLÜ ÜZÜMLÜ REFAHİYE REFAHİYE Gövde Et 4050000 65000 Kg/Yıl REFAHİYE Dekapaj 17200000 0 m3/yıl Demir Cevheri Üretimi 1000000 0 Ton/Yıl Tüvenan Krom Cevheri Üretimi 212000 0 Ton/Yıl Zenginleştirilmiş Krom Cevheri (Ağır mayi) 327273 0 Ton/Yıl Zenginleştirilmiş Krom Cevheri (İnce konsantre) 71659 0 Ton/Yıl KEMALİYE 178

Maden Sondajı 2500 0 m/yıl Maden Zenginleştirme Makinaları 1812 0 Ton/Yıl 112 BİLFER MADENCİLİK VE TURİZM A.Ş. Demir Cevheri Üretimi 110000 0 Ton/Yıl KEMALİYE Kaynak : Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, 2011 179

K.4. Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihdam Durumu Erzincan da ekonomiye hakim sektör tarım sektörüdür. Mevcut sanayi tesislerinden bir bölümü tarıma dayalı olarak faaliyet göstermektedir. İklimin gösterdiği özellikler dolayısıyla, ilin ilk turfanda sebze, meyve ihtiyacı güney illerinden temin edilmekte, son turfanda sebze ve meyve ise il dışına gönderilmektedir. Dünyada kabul edilmiş olan Ekonominin en önemli itici gücü tarımdır kuralı ilimiz için daha fazla önem kazanmaktadır. Ülkemizde olduğu gibi ilimizde de faal nüfusun %65-70 i tarım sektöründen ve yan kollarında istihdam edilmektedir. İlimde gelirin yaklaşık %50 si tarımdan elde edilmektedir. İlimiz ekonomisine Kamu sektörü aktivite kazandırmaktadır. Bunların başlıcaları; şeker fabrikası, Şeker makine fabrikası ile 3. Ordu 1300, ağır bakım tamir fabrikadır. Özel sektör faaliyetleri ise genellikle hizmet sektörüne yönelik küçük ölçekli aile bireylerinin istihdam edildiği atölye, bakkal, manav, lokanta, vb. gibi işyerlerinden oluşmaktadır. Bu faaliyetlerden başka özel sektöre ait Canpi Tavukçuluk, Tunay Gıda San., Doğusan asbestli boru fabrikası, Unsan A.Ş. Mercan Un Fabrikası, Başyem, Fırat Yem, Etüdaş Yem, Balacan Süt A.Ş., Tunay Çiftliği, Kamer Kablo, Kemoteks A.Ş. fabrikaları sayılabilir. Hizmet sektöründe büyük istihdam olanakları sağlayan PTT Baş Müdürlüğü, mülga Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü, Milli Eğitim Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, Emniyet Müdürlüğü ile İl Çevre ve Orman Müdürlüğü gibi kamu Kuruluşları ilimiz ekonomisine canlılık sağlamaktadır. Yatırımlar plastik eşya ve orman ürünleri üzerinde yoğunlaştığından işgücü talepleri de bu işkollarına yönelik olacaktır. Tablo K.4. Ücretli Çalışanların Ortalaması Sanayi Grubu 1997 2000 Ersan Gıda Özel 38? Et ve Et Ürünleri Şeker Fabrikası Gıda Kristal ve Küp Şeker Doğusan A.Ş. İnşaat Mal. Boru, Kiremit Zafer Pamuk ve Tekstil San. İplik ve Bez, Ham Bez Altıntepe Toprak San. İnşaat Tuğla Anar Emaye A. Ş. Soba ve Termosifon Şeker Şt. Mak. Fabrikası Pik döküm, Çelik İşleri Kemateks Dokumla Çuval Fab. Dokuma Çuval Doğu Halk Holding Mermer ve Karo Fayans Devlet Sektörü 383 809 Özel 156 121 Özel 70? Özel 31? Özel 45 10 Devlet Sektörü 160 164 Özel 40? Özel 53? Kaynak: İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü, 2001 (yeni veriye ulaşılamamıştır) 180

Erzincan Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi nin Erzincan da kurulması çalışmaları 1981 yılına rastlamaktadır. Proje hizmetlerine 1982 yılında başlanarak imar ön izni alınmış ve bölge çevresinin haritası çıkarılarak İmar ve İskan Bakanlığı na tasdik ettirilmiştir. Projenin gerçekleştirilmesi 1990 yılı yatırım programına, Organize Sanayi Bölgesi nin alınması ile mümkün olmuştur. Erzincan Organize Sanayi Bölgesi Erzincan ın batısında, Erzincan Sivas karayolu istikametinde yeni yapılacak çevre yolu ile irtibatlı kent merkezine 8.5 km., Erzincan havaalanına 18.5 km., demiryolu istasyonuna 7 km., belediye ve mücavir alan sınırına 5.5 km.dir. İçme suyu, arazi üzerinde açılan 120 m. derinliğindeki 34 lt/sn debisi olan 5 adet kuyudan sağlanmaktadır. 4000 m 3 lük su deposuna aktarılan su buradan dağıtılmaktadır. terfi hattı, ishale hattı ve şebeke hattının top. uzunluğu 23.189 m. dir Bayındırlık Genel Teknik Şartnamesi nin Pissu Deşarj Yönetmeliği nde belirtilen değerlere uygun olarak bölgenin ihtiyacını rahatlıkla karşılayacak şekilde pissu şebekesi inşa edilmiştir. 22,540 m lik şebekede toplanan atık sular şu an için Çardaklı Çayı na deşarj edilmekte olup %40 lık doluluk seviyesine gelindikten sonra arıtma tesisi yapılması planlanmaktadır Bölgenin yağmur sularının muhtelif ebatlarda, 13.250 m. uzunluğundaki yağmur suyu şebekesi ile Çardaklı Çayı na deşarjı sağlanmış olup, yağmur suyu şebekesinin yol üstü ızgara rögar ve bağlantıları haricindeki inşaatı tamamlanmıştır. Organize Sanayi Bölgesi nin haberleşme ihtiyacı halen 100 abonelik geçici hattan sağlanmaktadır. Bölgedeki gelişmeye ve ihtiyaca bağlı olarak ileride yapılması düşünülen telefon santrali ve postane program dahilindedir. Organize Sanayi Bölgesi nde, ileride yapılmak üzere projelendirilen eğitim tesisleri ve gelişme alanları için rezerv olarak 25.000 m² lik arsa ayrılmıştır. Erzincan Organize Sanayi Bölgesi 226 sı sanayi parseli olmak üzere 245 adet parselden müteşekkil olup, her sanayi parselinin müstakil tapusu bulunmaktadır. 226 Adet sanayi parselinden 46 adetinin büyüklüğü 3000-5000 m² ; 88 adetinin büyüklüğü 5001-10000 m²; 49 adetinin büyüklüğü 10001-15000 m²; 39 adetinin büyüklüğü 15001-20000 m²; 12 adetinin büyüklüğü 20001-25000 m² ; 13 adetinin büyüklüğü 25001-30000 m² ; 5 adetinin büyüklüğü 30001-35000 m² ; 2 adetinin büyüklüğü 35001-40000 m² ; 1 adetinin büyüklüğü 40001-45000 m² ; 1 adetinin büyüklüğü 45001-50000 m² arasında değişmektedir. Tablo K.5. Erzincan organize sanayi bölgesi parsel durumu(2010) Parselin Dağılımı Parsel Sayısı Yüzölçümü (m 2 ) Sanayi Parselleri 226 3083823,18 Arıtma Tesisi 1 43262,29 Yönetim Merkezi 1 38556,89 Çarşı Grubu 3 7.000,19 Eğitim ünitesi ve sosyal tesisler 6 24084,12 Yeşil Alan 1 14999,54 Park ve Spor Tesisleri 5 100006,22 Şalt Sahası 1 41.340,00 Trafo binaları ve arsası - 12754,63 4000 Metreküplük Su Deposu 1 20.000,00 Yollar + Tırpark + Otopark - 334286,71 TOPLAM 245 3.720.113,77 Kaynak: Erzincan Organize Sanayi Müdürlüğü, 2011 181

Tablo K.6. Organize Sanayi Bölgesinde Üretime geçen Firmalar (2010) S.No ÜRETİM BİRİMİ FAALİYET SEKTÖRÜ 1 Cakap ltd. şti. mobilya 2 Çakıroğlu ahşap ve plastik san.ve tic.ltd.şti. mobilya 3 Er-yataş konfeksiyon 4 Çorlu hazoğulları inş. san.tic.ltd.şti beton yapı elemanları 5 Doğanay gıda inş. aş. meyvesuyu fabrikası 6 Altın tebeşir tebeşir 7 Ermaş erzincan mensucat(canpi gıda.. a.ş.) mensucat 8 Ermersan tic.ltd.şti. mermer işleme 9 Er-söve (Tursun Donmaz-Nuri Donmaz) söve imalatı 10 Erzincan merkez tel ürünleri tic.ltd.şti. tel ürünleri imalatı 11 Kızılay çadır dik.atel çadır dikim atelyesi 12 Özcam koll şti. ısı cam 13 Rıkardo aş mobilya 14 Ünal madencilik ltd.şti. krom konsantre tesisi 15 Canpi gıda san.yat. ve dış tic. aş tavuk entegre tes. 16 Altıntaş inş. tic. ve san. a.ş. yalıtım levhası 17 Can-mer gıda ve unlu mamul. ltd. şti. unlu mamuller 18 Tunay gıda san. ve tic. a.ş. meyve pulp konsantre 19 Kayaoğlu yem yem imalâtı 20 Polimatik temizlik san. tic. ltd.şti. yemek ve unlu mamuller 21 Persan yapı perlit ve beton elemanları ltd. Şti beton yapı elemanları 22 Cp standart Gıda san.ve tic.a.ş.(er-eğinlioğlu) Yumurta paketleme 23 Era plastik pazarlama san. ve tic. ltd. şti. plastik eşya imalatı 24 Er eko gaz oto yan sanayi 25 Hsa inş. taah. nak. ve maden. san. tic. ltd. şti. mermer işleme 26 24 ayar madencilik..tic. ltd. şti krom konsantre tesisi 27 Hiraoğulları tavuk. yem. san. tic. a.ş. yem-viol-et ürün.-peynir 28 Vossloh rail technologıes ltd. şti. ray bağlantı elemanları 29 Özel moble-hasan özel mobilya 30 Akyılmazlar gıda.. san. tic. ltd.şti. beton yapı elemanları 31 Yaylabaşı yem sanayi tarım ürün. san. tic. ltd. şti. yem 32 Netlon mutfak araçları..tic. ltd.şti mutfak araçları 33 Demircioğulları aleminyum..san. tic. ltd. şti. plastik mutfak gereçleri 34 Aşkale çimento san. t.a.ş. klinger ögütme 35 Baran inş. mak. san. tic. ltd. şti. çelik kont. makine imalatı 36 Arslan mobilya-murat arslan mobilya 37 Sarıtaş hazır giyim konfeksiyon 38 Kod A bilişim san ve tic. A.Ş Bilişim-yazılım ürün. Ve hiz. 39 Ak Asya orman ürünleri Orman ürünleri 40 Çuhadar plastik tic.ltd.şti PE-pvc damlama su borusu 41 Polimatik temizleme san.tic.ltd.şti. Reçel ve marmelat Kaynak: Erzincan Organize Sanayi Müdürlüğü, 2011 182

Tablo K.7. Organize sanayi bölgesinde inşaa halinde olan yatırımlar (2010) S. No ÜRETİM BİRİMİ Kaynak: Organize Sanayi bölge Müdürlüğü, 2011 FAALİYET SEKTÖRÜ 1 Erzincan Alçı Sanayi ve ticaret a.ş. Alçı İmalâtı 2 Yüksel Elektro Teknik san. ve tic. ltd.şti. Elektronik Cihaz 3 Prokom Madencilik Oto.İnş.San.Tic.Ltd.Şti Atık Lastik İşleme 4 Erzincan Zirve Kağıt ve Karton San.Tic.A.Ş. Dönüşümlü Kağıt İmalatı 5 Eroğlu Isı Endüstri Kalorifer Kazanı 6 Özden ticaret Beton Yapı Elemanları 7 Ersan Döküm-Meltem Şimşek Döküm 8 Hiraoğulları Tavuk Yem San.Tic.A.Ş. Kanatlı Yemi ve Tavuk İşleme 9 Kogs Karadeniz Oksijen Gaz San. ve Tic.Ltd.Şti. Sanayi ve Medikal Gaz 10 Birlik Cam San.Ltd.Şti Isıcam 11 Eroğlu Boru Bağ.Elemanları-Zeynal Eroğlu Fittings 12 Ebrar Metal Plastik Cam.San. ve Dış Tic.Ltd.Şti Cam ve Metal Doğrama 13 Erdemer-Turgay Çetinel Mobilya Tablo K.8. Organize sanayi bölgesinde proje safhasında olan yatırımlar(2010) S.No ÜRETİM BİRİMİ FAALİYET SEKTÖRÜ 1 Aşkale Çimento San. Tic.A.Ş. Big-Bag Stokholl 2 Baran İnş. Mak. San. Tic. Ltd. Şti. Çelik Kont. Makine İmalatı 3 Bengüsu Su ve Su Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. Plastik Bidon-Damacana 4 Çorlu Hazoğulları İnş. San.Tic.Ltd.Şti Beton Yapı Elemanları 5 Aşkale Çimento San. Tic.A.Ş. Alçı İmalâtı 6 Ernisa Gıda Tarım İnş.San.Tic.Ltd.Şti Kanatlı Yemi 7 Toplam Bilgi Tekn.Elektronik.Paz.A.Ş. Elektronik Cihaz 8 Aırtıes Kablosuz İletişim San. ve Dış Tic.A.Ş. Bilgisayar ve Haberleşme Sis. 9 Çafer Kömürcü Orman Ürünleri Kaynak: Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, 2011 183

Tablo K.9:Erzincan İlinde Faaliyette Bulunan Sanayi İşletmeleri (2010) İŞLETME ÜNVANI ÜRETİM KONUSU KAPASİTE KAPASİTE FİİLİ BİRİMİ 1 2 BAŞ YEM GIDA İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. DOĞUSAN BORU SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Büyük ve Küçük Baş Besi ve Süt Yemi 23070 4450 Ton/Yıl Tavuk Yemi 3845 0 Ton/Yıl Civciv ve Piliç Yemi 2665 0 Ton/Yıl Perlit Katkili Beton Kiremit 48153600 0 Kg/Yıl 3 FIRAT YEM SANAYİ A.Ş. 4 5 TUNAY ÇİFTLİĞİ ENTEGRE TAVUKÇULUK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ALTIN TEPE TOPRAK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Büyük ve Küçük Baş Besi ve Süt Yemi 18605 643 Ton/Yıl Tavuk Yemi 3427 0 Ton/Yıl Civciv ve Piliç Yemi 2448 0 Ton/Yıl Piliç eti 247500 154,101 Ad/Yıl Et ve Kemik Unu 44550 0 Kg/Yıl İnşaat Tuğlası 7879680 4015815 Ad/Yıl 6 ŞEKER FABRİKASI Kristal ve küp şeker 41000 28939 Ton/Yıl 7 MAKİNA FABRİKASI 8 BAŞ UN GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Pik Döküm İşleme 350 106 Ton/Yıl Çelik Döküm 100 24 Ton/Yıl Bronz Pirinç Döküm 50 13 Ton/Yıl Çelik Konstriksiyon İşleri 500 86 Ton/Yıl Talaşlı İmalat 500 186 Ton/Yıl Un 42560 3150 Ton/Yıl Kepek 10640 750 Ton/Yıl Ekmek 57657 35860 Kg/Yıl 9 YILDIZ FIRINI CEMALETTİN COŞKUN Ekmek 3348000 1127953 Ad/Yıl 10 EKSAŞ GIDA İHTİYAÇ VE YAPI MADDELERİ İNŞ.TUR.SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Ekmek 10.743.360 13.216.761 Ad/Yıl 11 KERİM PLASTİK FİKRİ BÜYÜKPOLAT Plastik elektrik tesisat malzemesi 20000 10000 Ad/Yıl 184

12 13 14 15 ALTINTEBEŞİR PAZARLAMA REK.YAYIN.DAĞ.DAYTÜK.MAD.SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KERVAN UN FABRİKASI HÜSEYİN GÜVEN ORUÇ KARDEŞLER GIDA SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ AĞAOĞLU TOPRAK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 16 TUNAY GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 17 ERMERSAN MERMER İNŞAAT TAAHHÜT PETROLCÜLÜK SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ Tebeşir 21633750 21633750 Ad/Yıl Un, 18240 127 Ton/Yıl Kepek, 4560 54 Ton/Yıl Bulgur 1440 0 Ton/Yıl Arpa 4800 0 Ton/Yıl Kepek, 242250 160000 Kg/Yıl Aşurelik dövme buğday 1353750 955000 Kg/Yıl Aşurelik dövme arpa 3249000 2500000 Kg/Yıl Yığma Tuğla 8029800 5188265 Ad/Yıl Kayısı,Şeftali,Elma,Kurburnu,üzüm,greyfurt nar ve yaban mersini konsantre püre 185 11751400 2635313 Kg/Yıl Mermer levha 41933 16000 m²/yıl 18 SÖNMEZ-ER İMALAT PAZARLAMA VE Plastik eşya DAĞITIM LTD.ŞİRKETİ 546 30 Ton/Yıl PERSAN YAPI PERLİT VE BETON 19 ELM.İNŞ.MALZ. İTHLT.İHR.TAAH.SANAYİ VE TİCARET Kiremit 6254325 3215674 Ad/Yıl LTD.ŞİRKETİ 20 ÖZDEN TİCARET - VEDAT ÖZDEN Karo 93312 76000 m²/yıl 21 22 23 24 EMİNSA GIDA İNŞAAT OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET A.Ş. MERKEZ ŞAFAK PLASTİK VE İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ TEMİZEL KUM ELEME NAKLİYAT TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ BAYÇAM AĞAÇ ÜRÜNLERİ İNŞAAT BİLGİSAYAR ELEKT.GIDA SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞİRKETİ İnşaatlık Kereste 9072 883 m 3 /Yıl Doğramalık Kereste 2268 80 m 3 /Yıl Odun 3780 110 m 3 /Yıl Plastik Fıçı Bidon 225 56 Ton/Yıl Hazır Beton 54.227 22.376 m 3 /Yıl İnşaatlık Kereste 7.128 370 m 3 /Yıl Parkelik Kereste 4.752 420 m 3 /Yıl

25 26 27 28 29 MERKEZ MERKEZ TEL ÜRÜNLERİ İMALAT İNŞAAT SANATİ VE TİCARET A.Ş. IC İÇTAŞ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. YUKARI MERCAN H.E.S. İŞLETMESİ TROYA DIŞ TİCARET VE MADENCİLİK LTD.ŞİRKETİ A.C.S.MOBİLYA TEKSTİL İMALAT İNŞAAT İTHALAT İHRACAT SAN.TİC.LTD.ŞTİ. BALACAN SÜT MAMÜLLERİ SANAYİ A.Ş. 30 MUSTAFA ÖNER- ÖNKAR TİCARET 31 32 ÇAKIROĞLU AHŞAP PLASTİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ. 53'ÜNCÜ BAKIM MERKEZİ KOMUTANLIĞI 33 MEHMET YEŞİLTAŞ Helezon Galvanizli Tel 933120 27045 m²/yıl Elektrik Üretimi 83676240 17458310 Kwh/Yıl Blok Mermer 11.153.700 0 Kg/Yıl Plastik Pencere 4430 0 Ad/Yıl Ahşap Pres Kapı 12240 7300 Ad/Yıl Ahşap Mutfak Dolabı 9600 140 Ad/Yıl Yatak Odası Takımı 1500 150 Takım/Yıl Pastorize Süt 18000000 0 Lt/Yıl Tereyağ 391986 58081 Kg/Yıl Yoğurt 3000000 117000 Kg/Yıl Ayran 648900 381793 Kg/Yıl Beyaz Peynir 158400 4397 Kg/Yıl Kaşar Peyniri 255000 33868 Kg/Yıl Karo 184320 190180 m²/yıl Kilitli Parke Taşı 46080 51100 m²/yıl Plastik Pencere 180000 10375 Mtül/Yıl Ahşap Pres Kapı 50000 2450 Adet/Yıl Mutfak Dolabı 15000 1250 m²/yıl Oksijen (40lt'lik) 26.400 5.776 Adet/Yıl Asetilen (7-8 kg'lık) 4.320 1.080 Adet/Yıl Kapı Pencere 5 2,9 Ton/Yıl Elektrik Direk 30 16,2 Ton/Yıl 34 ÖZCAM KOLLEKTİF ŞİRKETİ Isıcam 77760 35000 m²/yıl 35 ERSAN MERKEZ GIDA MADDELERİ SANAYUİ VE TİCARET A.Ş. Gövde Et 5700 0 Ton/Yıl Paketlenmiş Et 120 0 Ton/Yıl Sucuk 180 0 Ton/Yıl Kemik Un 48 0 Ton/Yıl 36 CAKAP MOBİLYA PLASTİK Mutfak Dolabı 1.500 85 Adet/Yıl 186

İTH.İHR.TİC.SAN LTD.ŞTİ. Pres Kapı 20400 2000 Adet/Yıl Tabldoth yemek 3650000 2000000 Adet/Yıl 37 POLİMATİK TEM.SAN.TİC.LİD.ŞTİ. Ekmek 1825000 0 Adet/Yıl ÖZÇAKIROĞLU İNŞ.SAN. VE 38 Hazır Beton 79680 83961 m 3 /Yıl TİC.LTD.ŞTİ. 39 ANIL KONAN - KONAN PLASTİK Ambalaj Poşeti 300000 349920 Kg/Yıl 40 41 İŞBİRLİK HAFRİYAT İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SAN. LTD.ŞTİ ERCAN AYAŞTI-ERCAN KERESTE TİCARET 42 SILA SÜT MAMÜLLERİ LTD.ŞTİ. 43 44 45 46 EĞİNLİOĞLU ET VE ET MAMÜLLERİ GIDA SANAYİ VE TİC.LTD.ŞTİ. MERKEZ TEKNİK HAZIR BETON İNŞAAT TAAHHÜT NAKLİYAT YAPI İMALAT SAN. İTH.İHRC.LTD.ŞTİ ER AK-CE MADENCİLİK TURİZM OTOMOTİV GIDA İNŞ.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ İŞBİRLİK HAFRİYAT İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SAN. LTD.ŞTİ 47 ERBAYSU YEM SANAYİ LTD.ŞİRKETİ 48 49 ER-MOT MERKEZ MOTORLU ARAÇLAR İNŞAAT TURİZM PETROL VE GIDA ÜRÜNLERİ TİCARET VE SANAYİ LTD.ŞTİ. İMAŞ DERİ SANAYİ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. Mıcır 280800 27777 Ton/Yıl Taş Tozu 151200 140834 Ton/Yıl İnşaatlık Kereste 6912 2130 m 3 /Yıl Doğramalık Kereste 1728 0 m 3 /Yıl Yakacak Odun 2034 15820 m 3 /Yıl Talaş 576 572210 m 3 /Yıl Ayran 25956 31400 Adet/Yıl Yoğurt 72000 38500 Adet/Yıl Tereyağ 2700 1400 Kg/Yıl Gövde Et 3750 11 Ton/Yıl Sucuk 180 2 Ton/Yıl Hazır Beton 315168 141157 Ton/Yıl 14mm Çapında Boru 65,3 18,98 Ton/Yıl Kum 19200 18200 Ton/Yıl Besi Yemi 16598 4405 Ton/Yıl Süt Yemi 2371 5 Ton/Yıl Kaporta Boya 300 282 Adet/Yıl Motor Rektefiye 120 110 Adet/Yıl Periyodik Bakım 5400 5240 Adet/Yıl Perlit 364.800 43.278 Ton/Yıl 187

50 51 52 AKFIRAT MADENCİLİK NAKLİYE İNŞAAT HAFRİYAT TİCARET SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ CANKARDELEN TARIM ÜRÜNLERİ HAYVANCILIK GIDA NAKLİYAT YAKACAK İTHALAT VE İHRACAT SAN.TİC.LTD.ŞTİ. HSA İNŞAAT TAAHHÜT VE NAKLİYAT TİCARET LTD. ŞTİ 53 NYC TEKSTİL SANAYİ VE TİC.A.Ş. 54 55 56 57 58 ERZİNCAN DÖKÜM TEKSTİL GIDA İNŞAAT MÜZ.ORG. EMLAK SANAYİ VE TİC.LTD.ŞTİ. AES-IC İÇTAŞ ENERJİ ÜRETİM VE TİC. A.Ş. HASAN ÇAVUŞ UN GIDA NAKLİYE İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. AKARCAN MADENCİLİK NAKLİYE İNŞAAT TAAHHÜT HARFİYAT TİCARET SAN.LTD.ŞTİ. ÇORLU HAZOĞULLARI İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. Krom Madeni 20836 2,71 Ton/Yıl Besi ve Süt Yemi 7,752 0 Ton/Yıl Yumurta ve Tavuk Yemi 1,428 0 Ton/Yıl Civciv ve Piliç Yemi 1,02 0 Ton/Yıl Blok Mermer 3752 2950 m 3 /Yıl İşlenmiş Mermer 46080 40000 m²/yıl Bayan Bluz Gömlek 451440 118175 Adet/Yıl Erkek Gömlek 112860 0 Adet/Yıl Mamaül Döküm 345 211 Ton/Yıl Elektrik Enerjisi 86408640 32126970 Kwh/Yıl Un 10640 1200 Ton/Yıl Kepek 4560 360 Ton/Yıl Bulgur 480 65 Ton/Yıl Arpa Kırma 7200 1400 Ton/Yıl Krom Madeni 2000 2508 Ton/Yıl Kilit Taşı 144.000 95.000 m²/yıl Bordür 1.036.800 425.000 Adet/Yıl Q150 Boru 3.600 2.300 Adet/Yıl Q200 Boru 3.600 2.400 Adet/Yıl Q300 Boru 6.000 3.500 Adet/Yıl Q400 Boru 7.200 3.600 Adet/Yıl Q500 Boru 2.400 1.100 Adet/Yıl Q600 Boru 2.400 1.150 Adet/Yıl Q800 Boru 7.200 4.250 Adet/Yıl Q1000 Boru 2.400 1.100 Adet/Yıl 188

Taban Elemanı 600 450 Adet/Yıl Konik 600 400 Adet/Yıl 59 ÇORLU EKMEK FABRİKASI Ekmek 520.000 225.000 Adet/Yıl 60 MERAL EKMEK FABRİKASI Ekmek 1.260.000 144.710 Adet/Yıl 61 ALİ İHSAN ZORLU-ZORLU EKMEK FABRİKASI Ekmek 900.000 576.000 Adet/Yıl 62 TUNCER ERTUŞ- ERTUŞ FIRINI Ekmek 1.890.000 371.242 Adet/Yıl 63 64 ÇETİN MUMCU-MEVLANA EKMEK FABRİKASI TUNCAY MUTLU İKİZLER EKMEK UNLU MAMULLERİ Ekmek 1.260.000 412.118 Adet/Yıl Ekmek 1.575.000 618.000 Adet/Yıl 65 HALİL CANBABA- CANBABA EKMEK FABRİKASI Ekmek 1.500.000 300.000 Adet/Yıl 66 ER-YARAR GIDA İNŞAAT TURİZM TARIM VE HAYVANCILIK İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET Ekmek 4.250.000 0 Adet/Yıl LTD.ŞTİ. 67 VEYSEL YARAR Ekmek 100.000 4.294 Adet/Yıl 68 69 70 ERHAN KORKUT ERHAN UNLU MAMULLERİ ŞABAN AYDOĞDU- SEVCAN EKMEK FABRİKASI KAHRAMANOĞLU PLASTİK HAYVANCILIK GIDA İNŞ.TURİZM SAN.TİC.LTD.ŞTİ 71 MUSTAFA ÖVET 72 73 TURGUT ARIOĞLU-ONUR DEMİR DOĞRAMA SEZGİN YAPI MALZEMELERİ İNŞ.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ Ekmek 630.000 365.000 Adet/Yıl Ekmek 125.000 125.000 Adet/Yıl Tulum Peyniri 180 133,66 Ton/Yıl Pestil 30 0 Ton/Yıl Köme 3 0 Ton/Yıl Pekmez 1,5 0 Ton/Yıl Demir Direk 90.000 39.430 Kg/Yıl Kapı Pencere 5.000 3.100 Kg/Yıl Sac Şekillendirme 140.000 0 Kg/Yıl PVC Kapı Pencere 0 450 m²/yıl 74 BEDİROĞLU AKARYAKIT TURİZM Tabldoth yemek 2.956.500 240.501 Adet/Yıl 189

İTHALAT VE İHRACAT SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Ekmek 876.000 0 Kg/Yıl 75 ŞAHİN ADAK- İSTANBUL SİMİT FIRINI Simit 432.000 140.700 Adet/Yıl 76 ORHAN GENÇ BELEDİYE EKMEK FIRINI Ekmek 1.800.000 155.308 Adet/Yıl 77 Ekmek 1650000 942000 Adet/Yıl AYDIN EKMEK FIRINI - ALİ İHSAN Poğaça 895.000 335.000 Adet/Yıl DOLU Simit 950.000 365.000 Adet/Yıl 78 24 AYAR MADENCİLİK ENERJİ ORMAN ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. Konsantre Krom Cevheri 7711200 20973 Ton/Yıl Fabrika Unu 1764 100 Ton/Yıl 79 80 MERYEM BOZOK SANAYİ UN DEĞİRMENİ NETLON MUTFAK ARAÇLARI TURİZM SAN.TİC.LTD.ŞTİ. 81 ALAATTİN KESİK 82 83 84 85 86 DEMİRCİOĞULLARI ALİMİNYUM GIDA PLASTİK İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ER-PER ERZİNCAN PERLİT YAPI MALZEMELERİ VE MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ ER-MİNA İNŞAAT SANAYİ TİCARET LTD.ŞTİ AŞKALE ÇİMENTO SANAYİ TÜRK A.Ş. ERZİNCAN ÇİMENTO FABRİKASI ŞUBESİ VOSSLOH RAİL TECHNOLOGİES LİMİTED ŞİRKETİ Taş Unu 1764 25 Ton/Yıl Bulgur 588 20 Ton/Yıl Gendime 294 5 Ton/Yıl Arpa Kırması 4450 50 Ton/Yıl Paslanmaz Çelikten Muhtelif Mutfak Eşyaları Tencere, Düdüklü v.s 3416000 3847500 Kg/Yıl Kaporta Boya 480 396 Adet/Yıl Motor Rektefiye 180 146 Adet/Yıl Periyodik Bakım 2520 2340 Adet/Yıl Plastik Bardak 800000 59235 Kg/Yıl Aliminyum Folyo Kap 300000 0 Kg/Yıl Perlit 96000000 106000 Kg/Yıl Karışık Sebzeli Turşu 1000 950 Ton/Yıl Çimento Cem II A-M 42,5 0 114.74 Ton/Yıl Çimento Cem II B-M 32,5 0 80.010 Ton/Yıl Çimento Cem II B-M 42,5 0 13.065 Ton/Yıl Gergi Kıskacı 2995200 2716884 Adet/Yıl 190

87 ERHAZAL HAZIR YEMEK GIDA TEMİZLİK HİZ. SAN.VE TİC. LTD. ŞTİ. 88 59. TOPÇU TUGAY KOMUTANLIĞI 89 90 91 92 93 94 95 96 ŞİRİN TULUM PEYNİRLERİ GIDA İNŞ.SAN.TİC.LTD.ŞTİ 3.ORDU KARARGAH DESTEK BAKIM BÖLÜK KOMUTANLIĞI AK ASYA ORMAN ÜRÜNLERİ NAK.İNŞ.GIDA DERİ İTH.İHR. SAN.TİC LTD.ŞTİ. MAHMUT KARAPOLAT EĞİNLİOĞLU KESİMEVİ İLK YILDIZ UNLU MAMULLERİ GIDA İMALAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. MERCAN TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Dİ-KÜBİK MADENCİLİK KARESTE İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET VE SANAYİ LTD.ŞTİ. CANDAŞ MADENCİLİK ANDEZİT VE MERMER ÜRÜNLERİ İNŞAAT SANAYİ TİC.VE PAZ.LTD.ŞTİ. Tabldoth yemek 1003750 0 Adet/Yıl Tabldoth yemek 1825000 1825000 Adet/Yıl Ekmek 1825000 1825000 Adet/Yıl Ahşap Üretimi 5000 1000 Adet/Yıl Demir Doğrama ve Tamir İşleri 5000 1000 Adet/Yıl Tulum Peyniri 345492 0 Kg/Yıl Servis Kurtarma KS 2000 1000 Kg/Yıl Kaporta Boya 400 400 Adet/Yıl 4.Direk Destek Takımı 200 200 Adet/Yıl İnşaatlık Kereste 13824 9675 m 3 /Yıl Doğramalık Kereste 3456 2420 m 3 /Yıl Yakacak Odun 4608 3225 m 3 /Yıl Talaş 1152 800 m 3 /Yıl Büyük Baş Gövde Eti 2250000 112000 Kg/Yıl Küçük Baş Gövde Eti 1500000 53200 Kg/Yıl Ekmek 1095120 0 Kg/Yıl Şerbetli Tatlılar 18000 0 Kg/Yıl Tulumba 15000 0 Kg/Yıl Kuru Pasta 18000 0 Kg/Yıl Poğaça 310500 0 Kg/Yıl Simit 26130 0 Kg/Yıl Erzincan Ketesi 24300 0 Kg/Yıl Yaş Pasta 15300 0 Kg/Yıl Un 32000 0 Ton/Yıl Kepek 8000 0 Ton/Yıl Yapı Taşı 1470 9500 Adet/Yıl Andezit Taşı 4.837.500 1.308.450 Kg/Yıl 191

97 98 MAR-ME MADENCİLİK SAN.TİC. LTD.ŞTİ. VEŞİN İNŞ.NAKLİYE MADENCİLİK GIDA TEKS.TURZM SAN.TİC.LTD.ŞTİ Zengin Tenörlü Krom 9302000 390000 Kg/Yıl Mıcır 52000 52800 Ton/Yıl 99 TMG DOĞALTAŞ SAN.TİC. LTD.ŞTİ. Blok Mermer 3000 1100 m 3 /Yıl 100 FATMA KARAMAN BELEDİYE FIRINI Ekmek-300 912000 341739 Ad/Yıl Ekmek-200 1368001 Ad/Yıl 101 ÇUKURDERE MADENCİLİK SAN.TİC.A.Ş Altın 1085280 0 Gr/Yıl 102 TEKDAL TİCARET MEHMET KANDAL 103 104 ÖZDEMİR İNŞAAT TURİZM ENERJİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ISI MARKET MADENCİLİK TURİZM NAKLİYAT İTH.İHR.TİC.LTD.ŞTİ Un 18240 260 Ton/Yıl Kepek 4560 80 Ton/Yıl Bulgur 1440 10 Ton/Yıl Arpa Kırması 4800 70 Ton/Yıl Hazır Beton 90000 0 Ton/Yıl Kömür 100000 21800 Ton/Yıl 105 KOP KROM MADENCİLİK A.Ş. Konsantre Krom 2000 1840 Ton/Yıl 106 107 108 109 110 CİMİN GIDA TARIM İNŞAAT SANAYİ VE TİC.LTD.ŞTİ. ÖZDEMİR İNŞAAT TURİZM ENERJİ SAN.VE TİC. A.Ş KAMER KABLO SANAYİ VE TİCARET A.Ş. KIZILIRMAK MADENCİLİKSANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. BESA BESİN GIDA İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ 111 BİLFER MADENCİLİK VE TURİZM A.Ş. Bulgur 1824 148 Ton/Yıl Kepek ve Atık Buğday 456 31 Ton/Yıl Asfalt 642600000 0 Kg/Yıl Plentmiks 550800000 225000000 Kg/Yıl Agrega 537030000 270300000 Kg/Yıl Taş Tozu 289170000 200000000 Kg/Yıl 1,5 NYA Kablo 6.552.000 6.552.000 m/yıl 2x2,5 NYM Kablo 2.923.200 2.923.200 m/yıl 4x10 NYY Kablo 1.008.000 1.008.000 m/yıl Asfalt 184320 155000 Ton/Yıl Plentmiks Temel 256000 220000 Ton/Yıl Gövde Et 4050000 65000 Kg/Yıl Dekapaj 17200000 0 m3/yıl Demir Cevheri Üretimi 1000000 0 Ton/Yıl Tüvenan Krom Cevheri Üretimi 212000 0 Ton/Yıl 192

Zenginleştirilmiş Krom Cevheri (Ağır mayi) 327273 0 Ton/Yıl Zenginleştirilmiş Krom Cevheri (İnce konsantre) 71659 0 Ton/Yıl Maden Sondajı 2500 0 m/yıl Maden Zenginleştirme Makinaları 1812 0 Ton/Yıl 112 BİLFER MADENCİLİK VE TURİZM A.Ş. Demir Cevheri Üretimi 110000 0 Ton/Yıl Kaynak : Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, 2011 193

K.5. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı Erzincan şehrinin elektrik enerjisi ihtiyacını uzun yıllar belediyenin küçük dizel elektrojen grupları karşılamaktaydı. Girlevik tesisleri açılınca şehrin ve ilin bir bölümünün elektrik ihtiyacı bu tesisten karşılanmaya başlanmıştır. Girlevik Hidroelektrik Tesislerinin yapımına 1949 da başlanmıştır. Girlevik Tesisleri Çağlayan Bucağının 2.5 km güneydoğusunda, Girlevik Köyü yakınlarındadır. 25.12.1953 de 1 er MW lık 2 grupla işletmeye açılan tesis, merkez ilçenin ihtiyaçlarının büyük bir kısmını karşılamaktadır. 1963 de 1 MW lık üçüncü bir grubun eklenmesiyle tesisin üretimi artmıştır. Ancak gün geçtikçe gelişen ve elektrik tüketimi artan şehrin ihtiyaçlarını karşılayamaz olmuştur. Bu nedenle belediye 1965 de 2 x 248, 1971 de de 2 x 560 KW gücünde iki dizel elektrojen grubunu devreye koymuştur. 1970 lı yıllarda Erzincan İli elektrik ihtiyacını çeşitli kaynaklardan sağlamaktaydı. Bunların başında 3.040 KW lık üretim kapasitesiyle Girlevik Tesisleri gelmekte, bunu 900 KW lık belediye dizel santralı, 240 KW lık Sümerbank Bez Fabrikası Tesisi, 130 KW lık Şeker Fabrikası Tesisi izliyordu. Girlevik Hidroelektrik Tesisleri besleme suyunun yetersizliği nedeniyle tam kapasite çalışamamaktaydı. Erzincan ın elektrik problemi, Ulusal elektrik şebekesine bağlanmasıyla çözümlenmiştir. Erzincan da elektrik enerjisi üreten bir başka tesis de 1968 de yapımına başlanan Tercan Barajıdır. Tuzla suyu üzerindeki bu barajın gövdesi toprak dolgu tipindedir. Sulama ve elektrik üretim amaçlı bu tesisin su depolama hacmi 178 milyar m 3 ve gücü 15 MW dır. Ayrıca barajdan 32.000 hektar alanın sulanmasında da yararlanılmaktadır. Erzincan ili sanayi gruplarına göre üretim teknolojisi ve enerji kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgi Tablo.K.10 da verilmiştir. Tablo K.10. Erzincan da Sanayi Sektöründe Tüketilen Enerji Miktarı ( kw ).(2010) SEKTÖR 2008 2009 2010 Gıda, Meşrubat, İçki, Tütün Yem Sanayi 5.930.065 6.293.721 7.171.831 Tekstil, Deri ve Giyim Sanayi 0 0 36.857 Ağaç İşleri ve Kâğıt Sanayi 334.231 371.203 451.132 Kauçuk, Lastik ve Plastik Sanayi 132.587 145.258 168.247 Kimya Sanayi 770.698 784.325 974.210 Toprak ve Çimento Sanayi 4.651.711 23.732.930 31.830.992 Demir-Çelik Ürünleri ve Demir İşleri San. 0 0 65.248 Demir dışı Metal Üretimi ve İşletme Sanayi 102.832 110.879 140.226 Makine, Elektrik Aletleri ve İşletme San. 0 0 37.514 Organize ve Diğer Fabrika Sanayi 65.868 71.251 88.931 Kaynak: Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ Müessese Müdürlüğü), 2011 194

K.6. Sanayiden Kaynaklı Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler K.6.1. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Erzincan ilinde hava kirliliği kontrolü sadece sanayiyi kapsayacak şekilde yapılmamaktadır. Bu nedenle sanayiden kaynaklanan çevre sorunları ile ilgili istatistiki bilgi yoktur. K.6.2. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği İlimizin en büyük sanayi tesisi olan şeker fabrikası üretim sezonunda pancar yıkama ve proses sularını dinlenme havuzlarında dinlendirdikten sonra Fırat nehrine deşarj etmektedir. Tarım İl Müdürlüğü tarafından bu dönemlerde alınan örneklerin analiz sonuçları Tablo.K.11 de verilmiştir. Tablo.K.11. Erzincan Şeker fabrikası üretim sezonunda Fırat nehri su analizi sonuçları Örnek Ph Renk Askıda Katı Madde Yağ ve Gres Alım (25 o C) (birim) (mg/lt) (mg/lt) Tarihi BOİ KOİ 27.11.2000 6,92 45 2,6 9,5 12.10.2001 6,85 15 64,01 96,50 14.11.2001 7,32 30 4 149,20 19.10.2004 6,58 10 38 2,9 42 124,08 28.11.2004 5,52 15 32 6,7 48 165,44 20.12.2010 6,92 - - - 6,6 - Kaynak: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 K.6.3. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği İlimizde sanayi tesislerinden kaynaklanan toprak kirliliği ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. K.6.4. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği Sanayi tesislerinden kaynaklanan gürültü kirliliği hakkında detaylı bilgi O-Gürültü bölümünde verilmiştir. K.6.5. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar Sanayiden kaynaklanan katı atıklar Merkezde Erzincan Belediyesi düzenli çöp deponi alanında, ilçelerde ise ilçe çöp deponi alanlarında toplanmaktadır. K.7. Sanayi Tesislerinin Acil Durum Planı Sanayi tesislerinin acil durum planları yoktur. KAYNAKLAR 1. İl Planlama Müdürlüğü, 2000 2. Aras Elektrik A.Ş. (TEDAŞ) Müessese Müdürlüğü, 2011 3. Erzincan Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, 2011 4. Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, 2011 5. Tarım İl Müdürlüğü, 2011 195

L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME L.1. Altyapı L.1.1. Temiz Su Sistemi Şehrin %90 içme suyu Kemah yolu üzerindeki Beytahtı mevkiinden sondajlarla temin edilerek şehrin kuzey bölgelerindeki dağıtım depolarına pompalanıp, şehre dağıtılmaktadır. Adı geçen bu toplama depoları alt kademe 8000 tonluk, üst kademe 5000 tonluk olup şu anda ihtiyaca cevap vermektedir. Kalan %10 ise Kurutelek mevkiindeki tabii kaynak suyundan sağlanmaktadır. Bu kaynaklar her ne kadar şehrimize yetiyorsa da önümüzdeki yıllar da hesaba katılarak Kurutelek mevkiinde sondaj çalışmaları başlatılmış olup, açılan 7 kuyudan 300 lt/sn debili kaliteli içme suyu elde edilmiştir. Beytahtı bölgesindeki kuyuların su verimi 400 lt/sn olup pompaj anında %5 kayba uğramaktadır. İl genelinde Şehre su dağıtımında meydana gelen şebeke arızalarından dolayı yaklaşık %15 lik bir su kaybı olmaktadır. Şehir içerisinde 350 km. civarında içme suyu dağıtım şebekesi bulunmaktadır. Bu şebekenin yaklaşık 170 km si çeşitli çaplarda (70-80-100-250-300 mm lik) font (pik) borulardan ibaret olup bunların içerisinde zamanla pas ve klor artığı oluşmaktadır. Dolayısıyla insan sağlığına az da olsa zararlıdır. Diğer kalan şebeke PVC ve AÇB (asbest) borudan ibarettir. 400 litre/sn kapasiteye sahip olan içme suyu sisteminin 1000 litre/sn kapasiteye çıkarılması planlanmaktadır. Depolar: Yukarıda da belirttiğimiz gibi 8000 ve 5000 tonluk depoların yanı sıra Kurutelek kaptajı bulunmaktadır. Ayrıca afet anında kullanılmak üzere düz bir alanda1000 tonluk bir depo bulunmaktadır. Pompalar: ve Kuyular: Beytahtı bölgesinde 6 adet sondaj kuyusu ve üzerlerinde pompa bulunmaktadır. Kuyulardan çıkan su pompalar vasıtasıyla terfi merkezindeki 1000 tonluk toplama deposuna gelip buradan da terfi pompaları vasıtasıyla (160 KW) dağıtım deposuna (8000 ton) pompalanmaktadır. Su Analizi: Günlük olarak analizler Sağlık Müdürlüğü, Çevre Sağlığı ve Gıda Kontrol Şube Müdürlüğü tarafından düzenli olarak yapılmaktadır. Klorlama: Dezenfeksiyon işlemi gaz klorla yapılmakta olup, otomatik cihazla işlem yapılmaktadır. Klorlama terfi merkezindedir. Klor miktarı Çevre Sağlığı tüzüğüne uygundur. Erzincan İli içme suyu temini Merkez İlçe Oğlaktepe mevkiinde bulunan sondajlarla yapılmaktadır. Nüfus artışı göz önüne alındığında başka kaynaklardan içme suyu temin edilebilecektir. L.1.2. Atık Su Sistemi, Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi Şehrin her sokağında kanalizasyon hattı olup (yaklaşık 285 km) yeni yerleşime açılan yerlerde kanalizasyon hattı bulunmamaktadır. Şehir merkezinde yaklaşık 300 km. kanalizasyon hattı mevcut olup kapasitesi 300 lt/sn. dir. Fakat 2006 yılı programında müracaat yapan kooperatifler ve binalar kurulan yerlere hatlar döşenecektir. (Ersevenler mh.) Kanalizasyon suyu Erzincan Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi ile sonlanmakta ve arıtıldıktan sonra Karasu ya 196

deşarj edilmektedir. Şu an 125.000 kişiye hizmet eden tesise istendiği ve gerek görüldüğü takdirde bir o kadar daha ek yapılabilecek derecede alt yapısı tamam kısmı da mevcuttur. Tesis Deşarj İzin Belgesi de almıştır. Ayrıca 13 km.lik yağmur suyu şebeke hattı mevcuttur ve Karasu ile sonlanmaktadır. L.1.3. Yeşil Alanlar Erzincan İli İmar planında kişi başına 25 m 2 yeşil alan planlanmıştır. Bu miktar şu anda 25 m 2 dir. Tablo.L.1. İmar planında öngörülen yeşil alanlar (2009-2010) Cinsi Alanı (m 2 ) 2009 2010 Kişi başına Oranı Alanı (m 2 ) Kişi başına Oranı (m 2 /kişi) (m 2 /kişi) Spor Alanı 266.000 3,16 268.000 2,60 Çocuk Bahçesi 98.000 1,16 100.000 0,97 Parklar 1.230.000 14,64 1.280.000 12,43 Şehir Parkları 427.000 5,08 427.000 4,15 Ağaçlı Alan 452.000 5,38 457.000 4,44 Mezarlık 196.000 2,33 196.000 1,90 Kaynak: Erzincan Belediyesi, 2011 Tablo.L.2. İmar planı haricinde gerçekleştirilen çalışmalar (2010) Yer Alan (m 2 ) Şehir Parkı - Atatürk Parkı - Spor Kompleksi - Türk Büyükleri Parkı - İnönü Parkı - Ekşisu Mesire Alanı - Mezarlıklar - Refüjler - Yeni Yapılan Merkez Parklar - Mahalle Çocuk Bahçeleri - Toplam Çim Ekili Alanlar - Kaynak: Erzincan Belediyesi, 2011 Tablo.L.3. Şehir İçi Ağaçlandırma Sahaları 2005 2010 Esentepe 1.000.000 m 2 500.000 ağaç - - Kavaklık 500.000 m 2 3.000 ağaç - - Ekşisu 125.000 m 2 20.000 ağaç - - Şehir içi Ağaçlandırma - 43.000 ağaç - 5000 ağaç TOPLAM 1.625.000 m 2 566.000 ağaç - 5000 ağaç Kaynak: Erzincan Belediyesi, 2011 197

L.1.4. Elektrik İletim Hatları İlimizde elektrik iletim hatlarının tamamı yerüstünden geçmektedir ve 154 KV luktur. SIRA NO EİH ADI HATTIN TOPLAM UZUNLUĞU (m) HATTIN TOPLAM DİREK SAYISI ERZİNCAN SINIRLARINDAN GEÇEN DİREKLER ARASI DİREK SAYISI UZUNLUK (km) 1 154 kv Suşehri - Erzincan I E.İ.H (Çift devre) 136.720,00 448 171-448 278 83415 2 154 kv Suşehri Refahiye E.İ.H (Erzincan I Branşman Refahiye- Suşehri)(Branşman Direkleride sayıldı) 67.220,05 216 171-216 59 14283 3 154 kv Refahiye - Erzincan II E.İ.H 62.825,84 211 203-380 211 62805 4 154 kv Erzincan II -Erzincan I E.İ.H Erzincan I- Branşman Erzincan II- Suşehri) 26.490,00 89 380-448 89 26490 5 154 kv Pülümür- Erzincan I E.İ.H 42.772,00 132 36-132 97 31142 6 154 kv Pülümür Tercan E.İ.H (Branşman Direkleride sayıldı) 59.957,60 175 33-175 151 48673 7 154 kv Tercan Aşkale E.İ.H (Branşman Direkleride sayıldı) 30.758,40 92 167-209 51 16948 8 154 kv Gümüşhane - Erzincan I E.İ.H 86.908,00 275 199-276 78 23741 Kaynak: TEİAŞ, 15. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü, 2011 L.1.5. Doğalgaz Boru Hatları Doğalgaz petrol boru hattının önemli bir kısmı (yaklaşık 150 km) il sınırlarımız içerisinden geçmektedir. İlimizde 2007 yılı sonundan bu yana doğalgaz yalnızca ısınma amacıyla kullanılmaktadır. Enerji elde etmek maksadıyla doğalgaz kullanılmamaktadır. L.2. Ulaşım L.2.1. Karayolları L.2.1.1. Karayolları Genel İlimiz E-80 Karayolu üzerinde kurulmuştur. İl hudutları içerisinde Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü sorumluluğu altında kalan Erzincan İlinin Devlet Yolları 382 km, İl Yolları ise 413 km olmak üzere toplam 795 km.dir. Bu yolların 66 km.si stabilizedir. Karayollarının güzergâhını kesen dereler ve demiryolları üzerinde toplam 121 adet köprü mevcuttur. Bu köprülerden 73 tanesi Devlet Yolları üzerinde 48 tanesi ise İl Yolları üzerinde bulunmaktadır. Erzincan İli karayolları çalışmaları Sivas 16. Bölge Müdürlüğü ve Erzurum 12. Bölge Müdürlüğünce yürütülmektedir. İlde karayolu ulaşımını sağlayan yol ağlarının mevcut durumu ve özellikleri aşağıya çıkarılmıştır. 198

- (Sivas-Erzincan) İl Sınırı- Kelkit DYA. Devlet (Suşehri- Erzincan ) Yolunun şebeke uzunluğu 76 km olup tamamı bölünmüş yoldur. Bunun 33 km.si beton asfalt, 43 km.si ise sathi kaplamadır. Yolun Trafik yoğunluğu 2009 yılı verilerine göre 3213 araç/gündür. - Kelkit DYA.- Kiğı İYA Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 77 km olup 70 km.si bölünmüş yoldur. Bunun 71 km.si beton asfalt, 6 km.si sathi kaplamadır. Trafik yoğunluğu 2009 yılı verilerine göre 3358 araç/gündür. - Kiğı İYA - (Erzincan-Erzurum) İl Sınırı. Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 23 km olup tamamı bölünmüş yoldur. Bunun 3 km.si beton asfalt, 20 km.si sathi kaplamadır. Trafik yoğunluğu 2009 yılı verilerine göre 2472 araç/gündür. - ( Sivas Erzincan ) İl Sınırı ( Kızıldağ ) Altköy Kavşağı Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 29 km olup tamamı sathi kaplamalı bölünmüş yoldur. Trafik yoğunluğu 2009 yılı verilerine göre 1703. araç/gündür. - ( Gümüşhane Erzincan ) İl Sınırı - (Erzincan Refahiye ) DYA. Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 19 km dir. Bunun 1,7 km.si bölünmüş yol olup, tamamı sathi kaplamadır. 2009 yılı verilerine göre Trafik yoğunluğu 1253 araç/gündür. - ( Suşehri Erzincan ) DYA.- Refahiye İliç İl Yolu Ayrımı, Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 78 km olup, 10,6 km.si bölünmüş yoldur ve tamamı sathi kaplamalıdır. 2003 Yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 182 araç/gündür. - İliç İYA.- Kemaliye ( Erzincan Malatya ) İl Sınırı Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 78 km olup, tamamı sathi kaplamalıdır. 2003 Yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 120 araç/gündür. - ( Erzincan Üzümlü ) DYA.- Erzincan Havaalanı Devlet Yolunun şebeke uzunluğu 2 km olup, tamamı beton asfalt kaplamalı, bölünmüş yoldur. 2009 Yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 469 araç/gündür. - Erzincan - Gümüşhane İl Sınırı İl Yolunun şebeke uzunluğu 22 km.dir. Yolun tamamı stabilizedir. Trafik yoğunluğu 2011 yılı verilerine göre 256 araç/gün dür. - ( Gümüşhane Erzincan ) İl Sınırı - Mercan Tercan DYA. İl Yolunun şebeke uzunluğu 70 km olup, 49 km.si sathi kaplama, 21 km.si stabilizedir. 2011 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 566 araç/gündür. - Çayırlı İYA.- Başköy İl Yolunun şebeke uzunluğu 1 km. olup sathi kaplamadır. 2003 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 41 araç/gündür. - (Çayırlı-Tercan) İYA - Otlukbeli İl Yolunun şebeke uzunluğu 32 km olup tamamı sathi kaplamadır. Yolun trafik yoğunluğu 1997 yılı verilerine göre 187 adet/gündür. - Erzincan Devlet Yolu Ayrımı - Üzümlü İl Yolunun şebeke uzunluğu 5 km. olup 3,5 km.si bölünmüş yol ve tamamı beton asfalt kaplamadır. 1997 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 554 araç/gündür. - Erzincan-Kemah İYA - Çağlayan İl Yolunun şebeke uzunluğu 25 km olup tamamı sathi kaplamadır. Yolun trafik yoğunluğu 1997 yılı verilerine göre 1336 araç/gündür. 199

- Erzincan DYA - Kemah İl Yolunun şebeke uzunluğu 45 km dir. Yolun tamamı sathi kaplamadır. Yolun trafik yoğunluğu 1997 yılı verilerine göre 689 araç/gündür. - (Refahiye Kemah) İl Yolu ayrımı.- Doğanbeyli İl Yolunun şebeke uzunluğu 2 km. olup, tamamı sathi kaplamadır. 2003 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 21 araç/gündür. - ( Kemaliye Arapkir) DYA Başpınar (Erzincan Tunceli) İl Sınırı İl Yolunun uzunluğu 28. km. olup, tamamı sathi kaplamalıdır. Bu yol Bölge Müdürlüğümüz sorumluluk ağına yeni katılmış olup, trafik yoğunluğu için henüz sayım yapılmamıştır. - (Sivas Erzincan) İl Sınırı - Kemaliye DYA. İl Yolunun şebeke 10 km olup, tamamı sathi kaplamalıdır. Trafik yoğunluğu 2003 yılı verilerine göre 12 araç/gündür. - (Refahiye - İliç) DYA-(Kemah-Refahiye) İYA İl Yolunun şebeke uzunluğu 55 km olup tamamı sathi kaplamadır. Trafik yoğunluğu 1997 yılı verilerine göre 178 araç/gündür. - İliç-Kemaliye İl Yolunun şebeke uzunluğu 15 km olup tamamı sathi kaplamadır. Yolun trafik yoğunluğu 2003 yılı verilerine göre 120 araç/gündür. - Kemaliye Devlet Yolu ayrımı Dutluca İl Yolunun şebeke uzunluğu 1 km. olup tamamı sathi kaplamadır. Trafik yoğunluğu 1991 yılı verilerine göre 175 araç/gündür. - (Sivas Erzincan) İl Sınırı Kemaliye DYA. İl Yolunun şebeke uzunluğu 23 km. olup, tamamı stabilizedir. Bu yol Bölge Müdürlüğümüz sorumluluk ağına yeni katılmış olup, trafik yoğunluğu için henüz sayım yapılmamıştır. - Erzincan DYA.- Çatalarmut İl Yolunun şebeke uzunluğu 9 km olup tamamı sathi kaplamadır.1997 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 392 araç / gündür. - Refahiye- Kemah İl Yolunun şebeke uzunluğu 53 km. olup tamamı sathi kaplamalıdır. 1997 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 79 araç / gündür. - İmranlı Devlet Yolu ayrımı Akarsu İl Yolunun şebeke uzunluğu 1 km. olup tamamı sathi kaplamalıdır. 2003 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 37 araç / gündür. - Refahiye Devlet Yolu Ayrımı Çatalçam İl Yolunun şebeke uzunluğu 16 km. olup tamamı sathi kaplamalıdır. 1997 yılı verilerine göre trafik yoğunluğu 49 araç / gündür. İl ve devlet yollarımızı haricinde il genelinde 2911 km si 1. Derecede öncelikli, 692 km si 2. Derecede öncelikli olmak üzere toplam 3603 km köy yolu ağı bulunmaktadır. 1. Derece öncelikli köy yolu ağının 394 km si asfalt, 1296 km si stabilize, 1022 km si tesviyeli, 199 km si de ham yoldur. 2.derece öncelikli köy yollarının 45 km si asfalt, 205 km si stabilize, 442 km si tesviyeli yoldur. Erzincan ili ve 9 ilçe dahilindeki 492 köy ve 235 bağlantısında yaşayan 92.925 kişi toplam 3603 km lik köy yolundan faydalanmaktadır. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünce 2000 yılında hazırlanan Köy Yolları Mastır Planı dahilinde 1. Derece öncelikli tüm köy yollarının asfaltlanması planlanmaktadır. Köy yollarında toplam 190 adet köprü (3308metre), 6232 adet büz ve sanat yapısı yer almaktadır. 1. derece öncelikli köy yollarının %13,5 i asfalt, %45 i stabilize, %35 i tesviyeli yol, %7 side ham yoldur. 200

İlin ekonomik sosyal ve kültürel gelişmesini etkileyen mevcut ulaşım durumu değerlendirildiğinde başta karayolları olmak üzere, ulaşım sektöründe yetersizlikler olduğu görülmektedir. İlin büyük merkezlere uzaklığı, düşük yoğunluklarda ve dışa kapalı olarak gerçekleşen ekonomik faaliyetleri ve coğrafi etkenler, ulaşım sektöründe yapılacak yatırımların önemini arttırmaktadır. Karayollarının mevcut durumunun değerlendirilmesi sonucu aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkmaktadır. - Kentin topografyası karayolu şebekelerinin genel yapısının geliştirilmesi yönünde ciddi bir engeldir. - İlin iklim koşulları mevcut yapının korunması ve iyileştirilmesinde yüksek bakım ve onarım maliyetleri yaratmaktadır. - Kentteki mevcut karayolu şebekesinde transit taşımacılığa dayalı yol ağı, standardı ve kapasitesi yönünden, potansiyel talepler de dikkate alındığında yeterlilik göstermemektedir. - Talep düzeylerinin düşük ve üretimin dağınık olması nedeniyle toplu taşımalar oluşmamakta bu durum da karayolu taşımacılığını ön plana çıkarmaktadır. - İlin sert iklim koşulları ve coğrafi durumu, başta kar mücadelesi olmak üzere, karayolu hizmetlerinin geliştirilmesinde ciddi sorunlar ortaya koymaktadır. - Kış aylarında karayolu şebekesinin açık tutulabilmesi için yapılan çalışmalar yüksek maliyetler doğurmaktadır. - Kent ve çevresinde yaşanmış olan terör ve güvenlik sorunları, ulaşım hizmetlerini güçleştirmektedir. L.2.1.2. Ulaşım Planlaması İl içinde ulaşım genellikle dolmuşlarla sağlanmaktadır. İlimizin küçük ve düz olması ulaşım problemlerini ortadan kaldırmıştır. L.2.1.3. Toplu Taşıma Sistemleri Şehir merkezinde toplu taşım aracı olarak en sık kullanılanlar minibüslerdir. Minibüsler belediye denetiminde özel sektör tarafından işletilmektedir. Bazı kamu kurum ve kuruluşları ile fabrikalara ait servis araçları da toplu taşımacılıkta görev alan öğelerdendir. L.2.1.4. Kent İçi Yollar Tablo.L.4 Kent İçi Yollar Belediye Kent İçi Yol Uzunluğu (km) Merkez 12,58 Yaylabaşı 10 Mollaköy 16 Tercan 32 Kemaliye 25 Çadırkaya 3,56 Bahçeliköy 10 Kaynak: İlçe ve Belde Belediye Başkanlıkları, 2011 L.2.1.5. Araç Sayıları Erzincan İl Hudutları içerisinde kayıtlı motorlu araçların sayılarına ilişkin veriler Tablo.L.5de verilmiştir. 201

Tablo L.5 Erzincandaki 31.12.2010 itibariyle kayıtlı motorlu taşıtdağılımı ve sayısı S.No Araç Cinsi 2010 Yılı Tescil Yapılan Araç Sayısı Toplam Tescil Yapılan Araç Sayısı 1 Motorbisiklet - 7.324 2 Otomobil - 17.005 3 Minibüs - 1.773 4 Otobüs - 367 5 Kamyonet - 5.662 6 Kamyon - 1.410 7 Traktör - 5.472 8 Çekici - 99 9 Özel amaçlı - 190 10 Tanker - 62 11 Arazi taşıtı - 171 12 Römork - 144 TOPLAM 5.009 39.679 Kaynak:İl Emniyet Müdürlüğü, 2011 L.2.2. Demiryolları L.2.2.1. Kullanılan Raylı Sistemler Demiryolu ile ulaşım Erzincan ilinde 1939 yılında gar binasının hizmete açılmasıyla başlamıştır. Bu bina 1939 depreminde yıkılmayan tek binadır. Türkiye nin kuzey demiryolu hattını oluşturan Haydarpaşa-Kars bağlantısı Erzincan dan geçmektedir. İlimizdeki toplam raylı sistem uzunluğu 243 km dir. Kuruluşumuzun asli görevi Yük ve Yolcu taşımacılığı olup yolcu taşıması KARS- HAYDARPAŞA bağlantılı 41409 sefer sayılı HAYDARPAŞA-KARS bağlantısı 11410 sefer sayılı Doğu Ekspresi ile sağlanmaktadır. 11410 Trenin Erzincan a geliş saati 10:19 kalkış saati 10:24 dir. 41409 Trenin Erzincan a geliş saati 00:19 kalkış saati 00:25 dir. DİVRİĞİ ERZİNCAN DİVRİĞİ arasındaki yerleşim merkezlerinin ulaşımı 42822/42821 sefer sayılı karma yolcu treni ile sağlanmakta olup 42822 Erzincan a geliş saati 08:28 olup 42821 sefer sayılı trenin Erzincan dan kalkış saati 16:05 tür Erzincan İl hudutları dahilinde yük taşımaları mevcut yük durumuna göre 6 adet yük treni ile yapılmaktadır. 2010 yılı içerisinde gelen vagon sayısı 3030, giden vagon sayısı 457, yolcu sayısı 58368 kişidir. Aynı yıl içerisinde 90324 ton yük demiryolları vasıtasıyla taşınmıştır. İlimiz Gar Müdürlüğünün günlük yolcu kapasitesi 300 kişi, yük kapasitesi ise 500 tondur. İlimizin diğer illerle olan demiryolu bağlantısında bu illere ulaşım süreleri ise Sivas a 6 saat 34 dk, Erzurum a 4 saat 01 dk dır. Erzincan ili sınırları içinde metro ve benzeri şehir içi ulaşım araçları bulunmamaktadır. 202

L.2.2.2. Taşımacılıkta Demiryolları İl sınırları dahilinde bir Gar Müdürlüğü, 45 Haberleşme Şefliği, 44 yol bakım onarım Müdürlüğü, Lojistik Müdürlüğü, Trafik Kumanda Merkezi, 441 Yol Bakım Onarım Şefliği, 434 Yol Bakım Onarım Şefliği, Kısım Hekimliği, Depo Şefliği, Koruma ve Güvenlik Şefliği hizmet vermektedir. İlimiz Hudutları dahilinde Erzincan-Erzurum arasında TANYERİ-DEMİRKAPI- MERCAN-ÇADIRKAYA-ERBAŞ Erzincan-Divriği arasında ALP-KEMAH-ERİÇ-İLİÇ- BAĞIŞTAŞ-ÇALTI istasyonları yanı sıra Kemah ve Mercan istasyonlarında bulunan Yol Bakım Onarım Şefliklerince hizmet vermektedir L.2.3. Deniz Göl ve Nehir Taşımacılığı İlimizin denizle bağlantısı yoktur. Taşımacılığa uygun göl veya nehir il sınırlarımızda bulunmamaktadır. L.2.3.1. Limanlar İlimizin denizle bağlantısı yoktur. Taşımacılığa uygun göl veya nehir il sınırlarımızda bulunmamaktadır L.2.3.2. Taşımacılık İlimizin denizle bağlantısı yoktur. Taşımacılığa uygun göl veya nehir il sınırlarımızda bulunmamaktadır L.2.4. Havayolları Erzincan Havaalanı, 4 Eylül 1988 tarihinde hizmete açılmıştır. 1993 yılı sonunda Havaalanı terminal binası hizmete girmiştir. Teknik imkanları ve altyapısı bakımından Türkiye de sayılı Havaalanlarından birisidir. 3000*45 m. Boyunda piste ve 200 araç kapasiteli otoparka sahiptir. Yıllık 600.000 yolcu kapasitesi 1000 m² yolcu kullanım alanı olan terminal binasında büfe ve sağlık hizmetleri imkanı bulunmaktadır. Aydınlatma sistemi mevcut olan Havaalanımızda Meteoroloji İstasyonu 24 saat hizmet vermektedir. Havaalanı ile şehir merkezi arasındaki yolcu ulaşımı taksi ve kiralık araç ile sağlanmaktadır. Her türlü uçağın iniş ve kalkışına uygundur. Kalkan uçakların yıllık ortalama doluluk oranı %80 tir. Havaalanı bünyesinde; terminal, teknik blok, kule, genel maksatlık araç garaj binası, kuvvet santrali, araç bakım binası, kaza yangın binası, ısı merkezi, jandarma binası, emniyet binası, akaryakıt ikmal tesisleri, giriş nizamiye binası, S/S istasyonu H trafo binası, lojman, misafirhane ve su deposu bulunmaktadır. Havaalanında kar mücadele ve hizmet aracı olarak kullanılan 30 araç bulunmaktadır. Erzincan Havaalanının 04.09.1988 tarihinden bu yana haftada 2 sefer ile devam eden tarifeli uçak seferleri artan yolcu talebi de göz önüne alınarak 2010 yılı içerisinde haftanın her günü İstanbul,Ankara seferi ayrıca 1 gün İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanına üzere olmak üzere toplam 15 sefer bulunmaktadır. 2010 yılında hava yolları ile taşınan yükün 591.957 kg gelen 792.301 kg ise giden yükler oluşturmaktadır. Genellikle gelen uçaklar ortalama 150 kişi kapasiteli Boing 737 ve Airbas 319-320 tipi yolcu uçaklarıdır. Uçak bilet fiyatlarının ekonomik olması nedeniyle hava yolu taşımacılığına artan talep doğrultusunda tarifeli sefer sayıları da artmaktadır. 203

Erzincan uçak seferlerinin devamlılığı Erzincan için hayati önem taşımaktadır. Çünkü bu olay Erzincan ın ekonomik gelişmesi, yatırımcının Erzincan a gelmesi ile yakından ilgilidir. Erzincan a yatırım yapmayı düşünen iş adamları öncelikle kolay ve çabuk ulaşımın var olup olmadığını sormaktadır. İş Seyahatleri, turistik amaçlı grup seyahatleri ve diğer çeşitli sebeplerle Erzincan a gelip gidecekler için uçak yolculuğu önde gelen tercih sebebidir. Diğer yandan uçak seferlerinin devamlılığı ve yolcu sayısının yeterli olması konusunda, yolcu taşıma ücretlerinin önemli rol oynadığı kuşkusuzdur. İlimiz Havaalanına tarifeli olarak düzenlenen seferlerde Erzincan-Ankara seferlerin uçak seyahatleri süresi 45-60 dakika, Erzincan-İstanbul seferlerinin ise uçak seyahat süresi 60-75 dakika civarındadır. Tablo L.6 Erzincan İli 2010 Yılı Havaalanı Uçak ve Yolcu Trafiği Aylar Sefer Sayısı Gelen Giden Gelen Giden Tarifeli Tarifesiz Askeri Toplam Yolcu Yolcu Yük Yük Ocak 130 28 158 5.750 7.189 53.781 73.322 Şubat 122 37 159 6.368 6.698 64.124 83.754 Mart 126 2 46 174 5.844 5.994 49.814 44.584 Nisan - - 26 26 - Mayıs - - 36 36 Haziran - 10 45 55 Temmuz 106 34 41 181 7.792 7.284 94.759 79.948 Ağustos 142 33 42 217 8.660 6.867 94.146 137.901 Eylül 136 20 34 190 7.675 8.753 68.485 111.732 Ekim 122 70 78 270 6.429 8.371 53.899 95.274 Kasım 118 30 17 165 4.980 7.286 65.534 94.454 Aralık 114 6 21 141 6.426 7.007 47.414 71.372 TOPLAM 1116 205 451 1.772 59.924 69.450 591.957 792.301 Kaynak: Devlet Hava Meydanları İşletmesi, 2011 L.3. Haberleşme Erzincan da 2010 yılı itibarıyla toplam olarak 50.089 telefon abonesi bulunmaktadır. Şehir merkezinde telefon hatlarının %90 a yakını yeraltından; İlçelerde ise %40 i havadan, %60 ı da yeraltından geçmektedir. Bunun yanı sıra 2010 yılı sonu itibariyle Turkcell e ait 74, Vodafone(Telsim e) ait 49, Avea ya ait 72 adet baz istasyonu Erzincan ın mobil telefon ihtiyacını karşılamaktadır. Haberleşme ile ilgili istatistiki bilgiler 2010 yılı itibariyle Tablo.L.7 de sunulmuştur. Tablo. L.7 Erzincan İli haberleşme istatistikleri 2010 Santral Adedi 151 Santral Kapasitesi 73063 TTNet Abonesi 15274 Abone Sayısı 50089 Prensibal / Lokal 150100/214977 Toplam Köy ve Mezra Sayısı 745 Lokaldeki Köy-Mezra Sayısı 740 Acenta Sayısı (Köy + Mezra) 4 Lokalde Olmayan Köy Mezra Sayısı 5 Bakır Devre Uzunluğu - Demir Devre Uzunluğu - 204

Kablo Uzunluğu 2496 km Toplam D/Ş Güzergah Uzunluğu - Toplam F/O Güzergah Uzunluğu 1730 km Kaynak: Türk Telekomünikasyon A.Ş, 2011 Posta dağıtım hizmetleri 2 adet otomobil 2 adet minibüs, 2 adet pikap ve yeterli sayıda motosiklet ve bisikletle yürütülmektedir. Merkeze bağlı 88 köyün posta dağıtımı kiralık araç ile motorize olarak yapılmaktadır. Havale hizmetleri otomasyon sistemi (ON-LİNE) ile yapılmakta. İnternet ve tele posta hizmeti mevcuttur. Tablo L.8 Erzincan İli kartlı ankesörler dağılımı 2010 MERKEZİ MEVCUT KARTLI MEVCUT SMART TOPLAM KARTLI ERZİNCAN 500 500 ÇAYIRLI 10 10 İLİÇ 10 10 KEMAH 16 16 KEMALİYE 14 14 MERCAN 4 4 REFAHİYE 28 28 TERCAN 13 13 ÜZÜMLÜ 8 8 OTLUKBELİ 2 2 TOPLAM 605 605 Kaynak:Türk Telekomünikasyon A.Ş, 2011 PTT hizmetleri otomasyon sisteminde Merkezde 4 Kemaliye ve Tercan ilçelerinde 3 er bilgisayar kullanılmaktadır. Tüm ilçelerde ve Mercan kasabasında telefon tahsilatı bilgisayar ile yapılmaktadır. PTT hizmet birimlerinde posta net 2000 otomasyon sistemi ile posta çeki, havale, yabancı seyahat çeki, döviz işlemleri, eurogiro, Körfezbank - Garanti bank tahsilat, telefon tahsilat ve şube muhasebe on-line ortamında yürütülmektedir. Erzincan İl merkezi ve ilçelerindeki Kartlı Ankesörlü telefonların durumu ise 2010 yılı itibariyle Tablo L.8 de görüldüğü gibidir. L.4. İlin Plan Durumu İlimizde henüz Çevre Düzeni Planı yapılmamıştır. İlimizin 1/100.000 lik Çevre Düzeni Planı Çevre ve Orman Bakanlığınca yaptırılacaktır. 2008 yılında bir firma ihaleyi kazanmış, ancak, itirazlar nedeniyle ihale iptal edilmiştir. Bakanlığımızca Erzurum-Erzincan- Bayburt Çevre Düzen Planı için 2009 yılında da ödenek ayrılmış ve ihaleye çıkılacaktır. İlimize ait Çevre Düzeni Planı olmasa da, Erzincan Belediyesi sınırları 91 adet paftadan ibaret 1/1000 lik uygulamalı imar planları mevcuttur. L.5. İldeki Baz İstasyonları Kamuoyunda GSM Baz İstasyonu olarak bilinmekle beraber, esasen kamu ve özel sektörün kullandığı veya işlettiği her türlü telsiz haberleşme iletim sistemi ile ilgili olarak 4502 Sayılı Kanun gereğince kurulan Telekomünikasyon sektörünü yönlendirmek ve denetlemek üzere Telekomünikasyon Kurumuna verilen görev gereği 12/07/2001 Tarih ve 24460 Sayılı Resmi Gazete de 10 khz-60 GHz Frekans Bandında Çalışan Sabit Telekomünikasyon Cihazlarından Kaynaklanan Elektromanyetik Alan Şiddeti Limit Değerlerinin Belirlenmesi, Ölçüm Yöntemleri, Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 205

Söz konusu Yönetmelik kapsamında Baz İstasyonlarıyla ilgili her türlü şikayetin yapılacağı etkili ve sorumlu makam İlimiz açısından Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Erzurum Bölge Müdürlüğüdür. Konu ile ilgili bilgi, doküman, ölçüm yetkisi verilenler ve ölçüm yaptırma müracaatı hususlarında doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Erzurum Bölge Müdürlüğüne başvurulması gerekmekte, ayrıca bu amaçla Kurumun www.tk.gov.tr adresindeki web sitesinden gerekli bilgiler temin edilebilmektedir. Söz konusu Yönetmeliğin 5. Maddesi; Bu Yönetmelik kapsamındaki Sabit Telekomünikasyon cihazlarından; Radyo-tv verici cihazları için Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğer cihazlar için Kurum tarafından verilen Sistem Kurma İzinlerinde ve/veya onaylı yatırım planında belirtilen bölgelerde ve sayıda kurulacaktır. Kuruluş Yeri madde 6 da hesaplanan güvenlik mesafesinde ve İşletmecilerin kontrolü dışında yetkisiz kişilerin kolayca erişebileceği balkon veya teras gibi yerlerin dışında seçilecektir. Ancak Yer Seçimi yapılırken, kurum İl Mahalli Çevre Kurullarının görüşlerini alır. Bu kurullar da konu hakkındaki görüşlerini, kurumun talebi üzerine gerekçeleri ile birlikte bir hafta içinde bildirir. hükmü yer almaktadır. Eksik evrakı olmayan baz istasyonları dosyası İl Mahalli Çevre Kurulu gündeminde görüşülmekte ve uygun olanlara yer seçimi izni verilmektedir. Buna göre; ilimizde 2010 yılı sonu itibariyle Turkcell e ait 74, Vodafone (Telsim) e ait 49, Avea ya ait 72 adet baz istasyonu bulunmaktadır. KAYNAKLAR 1. Erzincan Türk Telekom Müdürlüğü, 2011 2. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 3. Devlet Hava Meydanları İşletmesi, 2011 4. Erzincan Belediyesi, 2011 5. Erzincan Gar Müdürlüğü, 2011 6. Erzincan Valiliği, 1990 İl Yıllığı. 7. İl Planlama Müdürlüğü, 2003. 206

M.1. Kentsel ve Kırsal Planlama M.1.1. Kentsel Alanlar M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS M.1.1.1. Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri Erzincan İli Kars tan doğu-batı doğrultusunda gelen demiryolları ile, Sivas-Erzurum; Trabzon Malatya karayollarının düğümlendiği kavşak noktasında yer almaktadır. Etrafı dağlarla çevrili Erzincan Ovası planlı kent yerleşimine uygunluk göstermektedir. Caddeler geniş ve planlamaya uygundur. 1939 da yeniden inşasını takiben Erzincan, dört bir yana açılan anayollarıyla modern bir şehir görünümü kazanmıştır. Türkiye deki öteki şehirlerin aksine eski ve tarihi binalar yoktur. Binaların hemen hemen büyük bir kısmı son yirmi yılda inşa edilmiştir. Caddeler çok geniş ve planlamaya uygundur. M.1.1.2. Kentsel Büyüme Deseni Erzincan merkez yerleşimindeki gelişim sürecindeki bir takım aksaklıklar nedeni ile kent merkezindeki bazı bölgelerin sosyal ve imaj olarak çöküntü alanlarını meydana getirdikleri bilinmektedir. Bu alanlardan en önemlileri Kızılay, Taksim, Hocabey ve Çarşı mahallelerinde yer almaktadır. Yapılan planlama çalışması ile bu alanlardan Çarşı, Hocabey ve Taksim mahallelerindeki dokunun yenileştirilmesine yönelik kentsel projeler Belediye tarafından gerçekleştirilmiştir. Çarşı Mahallesinde TOKİ tarafından 880 konutun yapımı bitmiştir. Bunların dışında kalan Kızılay Mahallesi konut doku ile Hükümet çarşısı ticaret alanlarının kentsel tasarım projeleri kapsamında çözülmesi düşünülmektedir. Bu alanlarda mülkiyet dokuları nedeniyle kapsamlı 18. Madde uygulamaları yada merkezi konumda olmaları nedeni ile istimlak edilmeleri maliyetlerin yüksek olması sebebiyle mümkün görülmemektedir. Bu sebeple bu alanların 1/5000 revizyon imar planında yoğunlukları verilmiş alanların1/1000 revizyon imar planı kapsamında özel proje alanı lejantıyla tanımlanması ve çözümünün kentsel tasarım projeleri kapsamında alınması Erzincan Belediyesi tarafından kararlaştırılmıştır. Revize imar planı çalışması kapsamında tanımlanan gelişme konut alanlarının çoğu kentin doğusunda yer alan alanlarda bulunmaktadır. Yine kentin uç noktalarında bulunan büyük boş alanlarda da kent makroformunu toparlar nitelikte kentsel gelişme alanı tanımlaması da yer almaktadır. Bu alanların önemli bir bölümü kentin güneybatısında, Şeker Fabrikasının kuzeyinde yer alan Mimar Sinan Mahallesinde bulunmaktadır. Kentin güneybatısında bulunan bu alanlar Vasgirt Deresi ne kadar tanımlanmış olup, yoğunluk açısından mevcut dokudan kopukluk göstermeyecek bir şekilde ancak, daha az bir barınma yoğunluğu kararı ile işlevlendirilmiştir. Yine kentin kuzeyinde yer alan boş alanların düzenlenmesi yapılırken bu alanların farklı bir konut dokusu yaratılması amacıyla, villa tarzı düşük yoğunluklu yapılaşmaya imkan verecek şekilde yapılması öngörülmüştür. Bu kararın temelinde kentte diğer kentlerde de olduğu gibi nitelikli konut prestij alanlarının yaratılması amacı yatmaktadır. 207

Kentin doğusunda bulunan alanlarda eski plan kararları incelenerek bu alanlara ilişkin projelerin değiştirilmesi öngörülmüştür. Eski plan tamamı ile sanayi toptan ticaret ve depolama alanı olarak tanımlanan bu alanların öncelikle alansal büyüklük olarak çok büyük değerlere sahip olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra bu alanların gelecekte kentin tek gelişme yönü olan doğu yönünü tamamen konut gelişimine kapatmış olması da bir başka dezavantaj olarak yorumlanmaktadır. Bu sebeplerle bu alanlardaki fonksiyon tanımlarının değiştirilerek kentsel konut gelişimine imkan verecek şekilde yeniden düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Doğudaki bu konut bölgelerinin tasarımında mevcut dokuya oranla farklı bir karakter verilmeye çalışılmıştır. Bu alanların planlanmasındaki öncelikli ilkeler donatı alanlarının standartlara uygun alansal büyüklüklerde ve erişilebilir yerlerde konumlandırılmasıdır. Bu çalışma kapsamında bu alanlardaki gelişme mahallelerinin düzenlenmesinde dikkat edilecek bir diğer nokta da mevcutta ızgara sistemi şeklinde olan yol ağının bu alanlarda daha modern ve kullanılabilir bir fonksiyon haline getirilmesidir. Bu sebeple plan üzerinde incelendiğinde bu alanların mevcut dokuya oranla çok farklı bir karaktere sahip olduğu görülecektir. Kentte yapılan planlama çalışması ile tanımlanan sınırlar içinde yaklaşık 240,54 hektar tarım alanı bulunmaktadır. Bu tarımsal alanların büyük çoğunluğunun kentsel gelişim için deprem açısından tehlikeli olduğu kabul edilen demiryolunun güneyindeki alanlarda korunması amaçlanmaktadır. Bu alanlar 1. derece tarımsal nitelikli alanlar olmasının yanı sıra yumuşak alüvyal olmaları nedeniyle yoğun kentsel yapılaşmalar açısından uygun görülmemektedir. Bu nedenle Erzincan Belediyesi tarafından yapılan planlama çalışması ile bu alanlar plan lejandında hem 1. derece tarımsal nitelikli alanlar hem de yapı yapma yasağı olan alanlar şeklinde tanımlanmışlardır. M.1.1.3. Planlı Kentsel Gelişme Alanları 1939 depreminden önce güneydoğuya doğru gelişen şehir, 1939 ve 1992 depremlerinden sonra kuzeybatıya doğru gelişimini sürdürmüştür. Kamu lojmanları ve Ergenekon Mahallesi gibi alanlar bu bağlamda planlı kentsel gelişme alanlarına örnek gösterilebilir. Detaylı bilgi (M.1.1.2) bölümünde verilmiştir. M.1.1.4. Kentsel Alanlarda Yoğunluk Erzincan İli 1970-2001 yılları arasında nüfus gelişimine baktığımızda toplamda 276.000 kişi olan nüfusun 30 yıllık gelişim sürecinde 316.000 kişiye ulaştığı görülmektedir. Bu artış yapısı süreklilik göstermeyip 1980 yılının bulunduğu dönemde, bir azalma da göstermiştir. 1985 yılında görülen artış ise bu dönemde güvenlik nedeniyle güneydeki illerden Erzincan İline göç akımı gerçekleşmesi şeklinde açıklanmaktadır. Merkez ilçenin 2010 yılı nüfus sayımlarına göre toplam nüfusu 134.028 kişidir. Merkez İlçedeki nüfus yoğunluğu 97 kişi/km 2 dir. M.1.1.5. Kentsel Yenileme Alanları Gelişme mahallerinin tasarımında teorik olarak bir mahalle altbölgesinde bulunması gereken tüm fonksiyonlar bulunmaktadır. Kentin doğusunda bulunan bu alanlardaki yerleşimin yaklaşık iki semt alt bölgesi oluşturduğu, ancak bu alanı doğu-batı istikametinde kesen 50 metrelik kent içi 1. derece ana yolun bu alandaki bölücü etkisi nedeni ile bazı donatılar açısından bu alanı iki semt alt bölgesi şeklinde planlama zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bu semtler içinde yeralan mahalle alt bölgelerinde Erzincan kenti mevcut dokusunda bulunmayan mahalle odağı kavramının geliştirilmesine çalışılmıştır. Bu yaklaşım ile dağınık bir mahalle yapısı yerine mahalle merkezi olarak tanımlanan alana ilkokul, ticaret alanı, dini tesis alanı, 208

mahalle parkı, kültürel tesis ve sağlık tesislerinin konumlandırılması ve bu planlama çalışmasının fiziki alanlarda olduğu kadar sosyal yapı üzerinde de kentsel kimliği geliştirmeye yönelik itici bir kuvvet oluşturması amaçlanmıştır. M.1.1.6. Endüstri Alanlarının Yer Seçimi Planlama çalışması ile kentte sanayi işlevi açısından fonksiyon kararları alınmıştır. Plan bütününde 161 hektar yer kaplayan sanayi alanlarının 153,64 hektarlık bölümünü sanayi alanları, 7,27 hektarlık bölümünü ise küçük sanayi alanları kapsamaktadır. Planlama çalışması ile müdahale edilen fonksiyon özellikle küçük sanayi işlevidir. Bunun nedeni mevcut kent yaşamında büyük sorunlar yaratan oto tamirciler, keresteciler sitesi gibi alanların kentteki merkezi konumlarından daha uç noktalara kaydırılması amaçlanmıştır. Öncelikle mevcut şehirler arası otobüs terminalinin güneydoğusunda bulunan bu alanlardan keresteciler sitesindeki binaların yapı malzemelerinin ahşap ve daha çok açık depo niteliğinde olması sebebiyle bu alanlardan kaydırılması mümkün görülmektedir. Ancak bunun güneyinde bulunan, İplik Fabrikasının doğusundaki alanların yapı nitelikleri açısından planlama çalışmasına hedef olan süre içinde konut işlevine dönüştürülmesi mümkün görülmemektedir. Bu nedenle değişimi bu alanlardan kaldırılması güç olan bu bölgelerde kentsel açıdan daha az rahatsız edici olan toptan ticaret fonksiyonunun yeralması hedeflenmektedir. Kaldırılması öngörülen sanayi işletmelerinin öncelikle kentin doğusunda bulunan küçük sanayi sitesine yönlendirilerek bu sitenin verimli olarak çalışmasını sağlanmalıdır. Böylelikle halihazırda büyük çoğunluğu boş olan bu sitenin de işlev kazanması sağlanacaktır. Plan ile hedeflenen yıla kadar sanayi işletmelerinin bu siteye doldurulması halinde kentin doğusunda yer alan Yoğurtlu Beldesi imar sınırları içerisinde düzenlenmiş olan sanayi alanlarına geçmek mümkün olacak, bu şekilde kentten uzak olmayan Akyazı Havaalanı arasındaki karayolundan cephe alan bu bölgede sanayi gelişimini kontrol etmek mümkün olacaktır. Küçük Sanayi Sitesi Günümüzde kentin doğusunda kurulu bulunan bu sanayi sitesi, çeşitli nedenlerle işlerlik sağlayamamaktadır. Bu yatırımın gelecekteki istemler ve kentte yapılan operasyonlarla yapılacak yönlendirmelerle daha aktif bir hale gelmesi amaçlanmaktadır. Günümüzde işlevini yerine getiremeyen bu alanın küçük sanayi işletmeleri ile aktivite edilmesi için öngörülen ilk yöntem kentteki sorun yaratan bazı iş kollarının günümüzde kent dışında yer alan bu alana taşınmasını sağlamaktır. Önceliğin bu şekilde mevcut küçük sanayi işletmelerinin bu alana kaydırılmasına verilmesi, bu alanın daha aktif bir site olmasın sağlayacağı gibi, kaydırılacak bu işletmelerin, kent merkezinden uzaklaşmaları ile kent merkezinde de bu fonksiyonların getirdikleri kirliliğin ortadan kısa vadede kalkacağı düşünülmektedir. Planlama çalışması kapsamında bu sitenin çalışmasını sağlamak esas amaçlardan biri olmuştur. Ancak bu fonksiyonelliğin sağlanması sırasında çevresel etkilerinin sağlıklı kent normlarının dışında olmamasına da dikkat edilmiştir. Bu noktadan yola çıkarak; plan kapsamında fiziksel kararlar verilirken, bu alanın çevresinde öngörülen konut gelişme alanlarının yaşamını olumsuz etkilemeyecek, gürültü, trafik ve görüntü açısından bu alanları sağlıksız bir yapıya itmesini engelleyecek önlemler Erzincan Belediyesi tarafından alınmıştır. Plan çalışmalarında da görülebileceği gibi doğuda bulunan bu küçük sanayi sitesinin çevresi konut alanlarını ses ve görüntü kirliliği ile etkileyemeyecek şekilde filtre görevi gören yeşil bir kuşak ile çevrilmiştir. Yine bu sitedeki trafik tipi ve yükünün konut alt bölgesi için tehlike arz edebileceği düşünülerek site ile konut alanları arasında trafik yolu bağlantıları engellenmiştir. 209

Böylece bu alandan servis gören araçların giriş ve çıkışları sadece bu alanın güneyinde kalan 60 metrelik yoldan kontrollü bir şekilde yapmaları sağlanmaktadır. Keresteciler Sitesi Mevcut Keresteciler Sitesi Terzi Baba Camii güneyi ve çevresinde yer almaktadır. Bu alanda yer alan keresteci işletmeleri kent için olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu nedenle bu fonksiyonun bu alandan kentin çeperine daha yakın alanlara taşınması amaçlanmaktadır. Yapılan çalışmalarda keresteci işletmelerinin taşınması öngörülen alanın İzzetpaşa Mahallesinin güneyindeki bölge olması kararlaştırılmıştır. Keresteciler Sitesi nin bu alana kaydırılması ile kent çeperlerinde kalan bu alanda kereste işletmelerinin daha kontrollü ve organize bir yapılanmaya gidebilecekleri ve ulaşım açısından da daha sorunsuz bir şekilde çalışabilecekleri düşünülmektedir. Briketçiler Sitesi Mevcut yapıda istasyonun ve demiryolu hattının güneyinde kalan bu site planlama kararları çerçevesinde yapı yasağı alanı lejantı ile tanımlanmıştır. Dolayısıyla bu alanın planın öngördüğü süreç içerisinde yapılaşma gelişimine kapalı olması ve mümkünse tarımsal faaliyetler ile yeniden işlevlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu sitedeki işletmelerin taşınması için saptanmış olan alan ise yeni keresteciler sitesi olarak İzzetpaşa Mahallesi nin güneyinde kalan alanın da güneyinde, demiryolu hattının hemen kuzeyinde yer almaktadır. Bu sitenin de buraya taşınması ile burada tanımlanan alt bölge; keresteciler ve birikeçtiler siteleri bütünlüğünün sağlanması ile kentin ses ve görüntü olarak kirlilik oluşturan, trafik yükünde olumsuzluk oluşturan iş kollarının yer aldığı bir küçük sanayi alt bölgesi halini alacaktır. Bu alan kentin çeperlerine yakın bir alanda konumlandığı için kente eskisine oranla daha az olumsuz etkilerde bulanacağı gibi, demiryoluna yakın bu alanda gelişme eğilimi göstermek istemeyen konut, ticaret gibi fonksiyonlar yerine geçerek alanın daha rantabl kullanılmasını sağlayacaktır. Depolama Alanları Erzincan planlama çalışması kapsamında tasarlanan depolama alanları fonksiyonel nitelikleri nedeniyle daha çok küçük sanayi alanlarına yakın alanlarda konumlandırılmıştır. Yapılan planlarda da görüleceği üzere konu itibariyle tasarlanan yeni depolama alanları Yoğurtlu Beldesi sınırları içinde planlanan Küçük Sanayi Alanları içinde ve bu alanın hemen kuzeyinde bulunan Hizmet Alanları alt bölgesi, içinde çözümlenmektedir. M.1.1.7. Tarihi, Kültürel, Arkeolojik ve Turistik Özellikler Konu hakkında ayrıntılı bilgi F ve G bölümlerinde verilmiştir. M.1.2. Kırsal Alanlar M.1.2.1. Kırsal Yerleşme Deseni M.1.2.2. Arazi Mülkiyeti İlimiz genelinde yapılan kadastro çalışmaları Tablo M.1 de verilmiştir. İlimizde hazine adına tescilli toplam 1.816.600.743,61 m2 (yaklaşık 181.660 hektar) arazi vardır. Bu arazilere tarım, orman, kamu kurumlarına tahsisli tüm taşınmaz araziler vb. yerler dahil edilmiştir. (Tescilli taşınmaz tapu sayısı 28.972 adet) (Kaynak : Erzincan Milli Emlak Müdürlüğü, 2010) 210

Tablo.M.1. Erzincan kadastro durumu. (2010) İlçe Kadastro yapılan Kadastro yapılacak Kadastrosu devam eden Oran (%) Mahalle Köy Mahalle Köy Mahalle Köy Merkez 83 64 0 0 0 0 100 Üzümlü 25 22 0 0 0 0 100 Tercan 16 71 0 0 0 0 100 Otlukbeli 3 10 0 0 0 0 100 Çayırlı 3 48 0 0 0 0 100 İliç 4 58 0 0 0 0 100 Kemah 10 73 0 0 0 0 100 Kemaliye 10 62 0 0 0 0 100 Refahiye 4 120 0 1(sorunlu) 0 0 99,20 TOPLAM 158 528 0 0 0 0 Kaynak: Erzincan Merkez ve Refahiye Kadastro Müdürlükleri (2011) M.2. Altyapı Konu hakkında ayrıntılı bilgi L-Alyapı, Ulaşım ve Haberleşme bölümünde verilmiştir. M.3. Binalar ve Yapı Çeşitleri Erzincan ın 1987-1989 döneminde tamamen veya kısmen biten yeni ve ilave yapı sayısı itibarıyla ülke ortalamasına göre oldukça düşüktür. 1990 yılına kadar düşme eğiliminde olan bu pay (yüzde 4 ten %3,1 e) 1991 yılında yüzde4 e çıkmış daha sonraki yıllarda sürekli bir düşme eğilimi göstermiştir. İskelet yapıların (ahşap, betonarme) oranı ülke genelinde olduğu gibi ilimizde de artış göstermekte yığma yapılar ise azalmaktadır. Erzincan da sayı itibarıyla özel teşebbüse ait yapıların payı 1987 de yüzde 88 ile ilk sırayı alırken, yapı kooperatiflerinin payı yüzde 10 ve devletin payı da yüzde 2 olarak gerçekleşmiştir. Bu durum dalgalanmalar göstermekle beraber 1987-1996 dönemi itibarıyla aynı kalmıştır. Kooperatiflerin yaptırdığı konutlar 1990-1998 döneminde depremden sonra büyük artış göstererek %31 lere kadar çıkmıştır. Yine aynı dönemde Türkiye de kurulan şirketlerin %5,2 si ile kooperatiflerin %3,6 sı Erzincan ilinde kurulmuştur. M.3.1. Kamu Binaları Kentte kamu binaları genellikle ulaşımı kolay yerlerde ve şehir içerisinde dağınık olarak kurulmuştur. İl merkezinde kamu binaları genel olarak Ordu Caddesi, 13 Şubat Caddesi, Fabrika Caddesi, Fevzipaşa Caddesi üzerine kurulmuştur. M.3.2. Okullar İl Milli Eğitim Müdürlüğünden alınan bilgilere göre ilimizdeki mevcut okul durumu Tablo.M.2 de verilmiştir. 211

Tablo.M.2. Erzincan İli Okul durumu (2010-2011) İLÇE ADI OKUL ÖNCESİ İLKÖĞRETİM ORTAÖĞRETİM Okul Sayısı Okul Sayısı Okul Sayısı Merkez 71 78 22 Çayırlı 9 9 2 İliç 5 6 1 Kemah 2 10 1 Kemaliye 2 3 1 Otlukbeli 2 4 1 Refahiye 2 5 3 Tercan 11 32 5 Üzümlü 9 8 3 TOPLAM 113 155 39 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü, 2011 M.3.3. Hastaneler ve Sağlık Tesisleri İlimiz genelindeki hastanelerin durumu Tablo M.3 de özetlenmiştir. Tablo.M.3. İlimiz genelindeki sağlık kurumları ve çalışan doktor sayıları (2010) Bulunduğu Yer Doktor Hemşire Sağlık Mem Ebe Diğer Merkez Erzincan Devlet Hst. 100 203 70 56 327 Merkez 1. Basamak Sağ. Kur. 63 48 27 69 218 Çayırlı Çayırlı Devlet Hst. 5 5 4 4 16 Çayırlı 1. Basamak Sağ. Kur. 3 3 2 10 9 İliç İliç Devlet Hastanesi 4 3 1 4 13 İliç 1. Basamak Sağ. Kur. 2 3 4 8 Kemah Kemah Devlet Hst. 2 4 1 2 8 Kemah 1. Basamak Sağ. Kur. 2 1 3 11 Kemaliye Kemaliye Devlet Hst. 2 2 5 4 16 Kemaliye 1. Basamak Sağ. Kur. 2 1 4 Otlukbeli Otlukbeli Devlet Hst. 1 1 2 3 8 Otlukbeli 1. Basamak Sağ. Kur. 1 2 2 Refahiye Refahiye Devlet Hst. 3 7 4 3 31 Refahiye 1. Basamak Sağ. Kur. 3 2 8 1 Tecan Tercan Devlet Hst. 7 5 10 6 28 Tercan 1. Basamak Sağ. Kur. 7 9 4 13 8 Üzümlü Üzümlü Devlet Hst. 6 6 3 28 Üzümlü 1. Basamak Sağ. Kur. 5 5 4 12 12 Kaynak:İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 M.3.4. Sosyal ve Kültürel Tesisler İlimizde şehir merkezinde lunapark, stadyum, sinema, müze, Ülkü spor tesisleri, cirit sahası, bulunmaktadır. Şehir merkezinin kuzeydoğunda Ekşisu tesisleri ve Esentepe dinlenme tesisleri mesire yeri, çay bahçesi, çocuk parkı ve restaurant olarak halka hizmet vermektedir. 212

Refahiye yolu üzerinde Sakaltutan mevkiinde bulunan Akbulut kayak tesisleri ise kış sporlarının yapılabildiği bir tesis olarak hizmet vermektedir. M.3.5. Endüstriyel Yapılar Sanayi ve Teknoloji konu başlığında ayrıntılı olarak incelenmiştir M.3.6. Göçer ve Hareketli Barınaklar İlimiz halkının geçim kaynaklarından biri hayvancılıktır. İl arazisinin %38 ini oluşturan çayır ve meralar özellikle küçükbaş hayvancılık için uygun alanlar olup bu sahalarda göçebe hayvancılık yapılmaktadır. M.3.7. Otel, Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar Bu konuda ayrıntılı bilgi G-Turizm bölümünde verilmiştir. M.3.8. Bürolar ve Dükkanlar 1992 depreminde büyük hasar gören şehirde yıkılan işhanları ve çarşıların yerine deprem sonrasında prefabrik dükkanlar yapılmış fakat ilerleyen süreçte yeni işhanları ve çarşıların yapılması sonucu bu prefabrik yapılar kaldırılmaktadır. M.3.9. Kırsal Alanda Yapılaşma İlimiz nüfusunun özellikle köylerde çok düşük olmasından da anlaşılacağı gibi kırsal alanda yapılaşma oldukça azdır. Köyler genellikle tarım arazilerinin çevresinde yoğunlaşmaktadır. Özellikle kış aylarında bazı köyler tamamen boşalmaktadır. Köyler genellikle yaz aylarında dolmaktadır. M.3.10. Yerel Mimari Özellikler Deprem bölgesinde olan ilimiz tarihi boyunca büyük depremlerle yıkılmış ve yeniden kurulmuştur. 1939 depreminde sonra özellikle de 1992 depreminden sonra il yeniden planlanmış ve Dünya Bankasından alınan kredi ile yeniden yapılmıştır. Yaklaşık 500 milyon dolar harcanarak hastaneler, işyerleri, kooperatif konutlar, şehrin altyapısı, çöp deponi alanı, atık su arıtma tesisi, yaklaşık 3000 ahır ve 11.000 hayvan, kamu lojmanları, kuruluşlara makine parkı ve ekipmanı ve okullar yapılmıştır. M.3.11. Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller İlimizde binalar betonarme olarak yapılmaktadır. Binalarda genellikle Fırat nehrinin taşıyıp getirdiği ve depoladığı kumlar çimento malzemesi olarak kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra İlimiz merkez ilçeye bağlı Mollaköy beldesinde bulunan Perlit madeninden elde edilen malzeme de bina yapımında ve izolasyon malzemesi olarak tercih edilmektedir. Hafifliği ve kolay işlenebilirliği bu madenin tercih sebebidir. M.4. Sosyo-Ekonomik Yapı Erzincan İli nde kamu kesiminin özel kesime göre daha çok personel istihdam ettiği, sabit sermaye ilavelerinde bulunduğu, girdi kullandığı, çıktı ürettiği ve katma değere sahip olduğu görülmektedir. 213

Gıda yem ve dokuma, giyim eşyası sektörlerinde faaliyet gösteren özel sektör işletmelerinin bir kısmı depremden hasar gördükleri için faaliyetlerine ara vermişler veya kapasitelerini azaltmışlardır. M.4.1. İş Alanları ve İşsizlik Genel nüfus sayımlarında 2000 yılına kadar farklı işsizlik tanımları kullanıldığından bu bölümde sadece 2000 yılının sonuçları yorumlanmıştır. 2000 Genel Nüfus Sayımında uluslar arası tanımlar esas alınarak işsizlik bilgileri derlenmiştir. Buna göre Erzincan ilinde işsizlik oranı % 6,8 dir Bu oran, işgücündeki her 100 kişiden 7 sinin işsiz olduğunu göstermektedir. Sayımdan önceki bir hafta içinde çalışmayan ve bir işle de bağlantısı olmayanlardan, iş arayan ve son üç ayda iş bulmak için bir girişimde bulunanların, toplam işgücü nüfusu içindeki oranı, bir başka deyişle işsizlik oranı %6.8 dir. Bu oran erkek nüfusta %8,3 iken kadın nüfusta %3,9 dur. İşsizlik oranı ilçe merkezlerinde il merkezinden daha yüksektir. İl merkezinde %15,3 olan işsizlik oranı, ilçe merkezlerinde %17,1 köylerde ise %1,5 tir. İl merkezi ve ilçe merkezlerinde kadınların işsizlik oranı erkeklerin işsizlik oranından daha yüksekken köylerde erkeklerin işsizlik oranı kadınlarınkinden yüksektir. İl merkezinde işsizlik oranı kadınlarda %33,8, erkeklerde %13,1, köylerde ise kadınlarda %0,7, erkeklerde %2,2 dir. İşsiz nüfusun büyük çoğunluğunu genç nüfus oluşturmaktadır. İşsiz nüfusun %64 ü 30 yaşından küçüktür. Tablo M.10 ve M.11 İlimizdeki istihdam ve işsizlik konusunda özet bilgiler içermektedir. İlimizde işgücüne dahil olmayan nüfusun, çalışabilir nüfus içindeki oranı sürekli artmaktadır. 1980-2000 döneminde işgücüne dahil olmayan nüfusun yıllık artış hızı %0,23,9 dur Bu hız erkeklerde %0,37 kadınlarda ise %0,17 dir. 2000 yılında işgücüne dahil olmayan nüfusun yaklaşık %62 sini kadın nüfus oluşturmaktadır. İşgücüne dahil olmayan kadın nüfus içinde en fazla paya sahip olan ev kadınlarının oranı 1980-2000 döneminde azalmasına rağmen, bu oran 2000 yılında %72,4 ile hala yüksek seviyesini korumaktadır. İşgücüne dahil olmayan nüfus içinde emeklilerin oranında 1980-2000 döneminde her iki cinsiyette de artış görülmektedir. Emeklilerin oranındaki artış 1990-2000 döneminde kadınlarda erkeklerden daha yüksektir. Tablo M.4. Erzincan İlindeki İşgücünün Konumu (2001) Sayım Yılı Toplam İlmi ve tek. elemanlar, serbest meslek sahipleri ve bunlarla ilgili diğer meslekler Müteşebbisler, direktörler ve üst üst kademe yöneticileri İdari personel ve benzeri çalışmalar Ticaret ve satış personeli Hizmet işlerinde çalışanlar Tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık ve avcılık işlerinde çalışanlar Tarım dışı üretim faaliyetlerinde çalışanlar ve ulaştırma makineleri kullananlar 1980 125.020 5.325 627 3.007 3.002 4.542 82.746 25.301 470 1985 135.067 5.349 538 3.483 3.712 5.590 88.393 27.971 31 1990 135.523 5.995 717 4.640 4.396 6.974 84.347 28.537 17 2000 135.205 7.293 999 4.858 3.940 8.075 83.955 26.025 60 Kaynak: İl Planlama Müdürlüğü, 2003 (yeni veri elde edilememiştir) Meslekleri tayin edilemeyenler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Kuruluşlarının kayıtlarına bakıldığında ise aşağıdaki tespitleri yapmak mümkündür. Köyden kente göçün büyük boyutlarda olması, ekonomik büyümenin 214

işgücü arzını karşılayamaması, genel olarak kapasite kullanım düşüklüğü ve diğer ekonomik nedenlerden kaynaklanan işsizlik bütün doğu illerinde olduğu gibi İlimiz içinde temel sorunlardan biridir. Tablo M.5. Cinsiyetine Göre İşgücü Durumu Yıl Toplam Nüfus 12 ve daha yukarı yaştaki nüfus 12 ve daha yukarı yaş oranı İşgücü İstihdam İşsiz İşgücüne katılma oranı İşsizlik Oranı İşgücüne dahil olmayan nüfus GENEL 1975 122.187 120.119 2.068 1980 282.222 191.159 67.8 127.593 125.020 2.573 66,7 2,0 63.427 139 1985 299.985 211.240 70.4 139.143 134.067 4.176 65,9 3,0 71.599 398 1990 299.251 221.814 74.1 141.363 135.623 5.740 63,7 4,1 80.408 43 2000 316.841 247.222 78.01 145.003 135.205 9.798 58,7 6,8 102.205 14 ERKEK 1975 76.115 74.159 1.956 1980 143.530 96.907 67,5 78.218 76.037 2.181 80,7 2,8 18.612 77 1985 154.811 109.064 70,4 86.925 83.292 3.633 79,7 4,2 21.843 296 1990 156.387 116.319 74,4 89.558 84.738 4.820 77,0 5,4 26.737 24 2000 169.046 132.942 78,6 93.890 86.078 7.812 70,6 8,3 39.039 13 KADIN 1975 46.072 45.960 112 1980 138.492 94.252 68,1 49.375 48.983 392 52,4 0,8 44.815 62 1985 145.174 102.176 70,4 52.318 51.775 543 51,2 1,0 49.756 102 1990 142.864 105.495 73,8 51.805 50.885 920 49,1 1,8 53.671 19 2000 147.795 114.280 77,3 51.113 49.127 1.986 44,7 3,9 63.166 1 Kaynak:Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, 2009 (Yeni veri elde edilememiştir) Türkiye İş Kurumu Erzincan İl Müdürlüğünün kayıtlarına göre 30.12.2001 tarihi itibarıyla 4076 erkek, 774 kadın olmak üzere toplam 4850 kişi iş isteği ile başvuruda bulunmuş olup; bu başvuruların 2721 erken ve 460 ı kadın olmak üzere toplam 3181 i işsizlerden oluşmaktadır. Sektör olarak bakıldığında iktisaden faal nüfus oranında tarım sektöründen, tarım dışı sektörlere geçildiği görülmektedir. Tarım ve ormancılık sektöründe çalışanlar Türkiye genelinde olduğu gibi ilimizde de azalmaktadır. İlimizde en fazla artış gösteren sektör toplum hizmetleri, sosyal ve kişisel hizmetler sektörüdür. Bunu inşaat sektörü takip etmektedir. İnşaat sektörü, kırsal kesimden göç eden niteliksiz işgücünün istihdam edilmesi ve işsizlik sorununun hafifletilmesine ve işsizlik sorununun hafifletilmesine olumlu katkı yapmaktadır. M.4.2. Göçler Erzincan İli nde 13 Mart 1992 depreminden sonra göç eden nüfus miktarında artış gözlenmiştir. Deprem öncesi nüfusun 211.239, deprem sonrası ise 181.023 olduğu tahmin edilmektedir. Aradaki 30.216 kişilik fark Erzincan dan diğer illere olan göçün miktarını vermektedir. Ancak bu sayı Erzincan dan göçenleri tamamen göstermez. Çünkü deprem sonrasında önemli ölçüde memur tayini ve kırsal bölgelerden göç olmuştur. Deprem sebebiyle olan göçlerde, en çok göç edilen iller İstanbul, Antalya ile Mersin, Balıkesir gibi Güney ve Batı Anadolu illeridir. Daha sonra ise İzmir ve Bursa gelmektedir. Erzincan İli özellikle Tunceli, Bayburt ve Gümüşhane gibi yakın iller ile Güneydoğu Anadolu illerinden göç almıştır. Göç köylerden kente doğru olmuştur. Bilinme yen 215

Tablo M.6. Erzincan Nüfus Artışında Doğal Artış ve Net Göçle Artışın Payları Tablo M.4.a - İllerin 1995-2000 dönemi net göç hızına göre sıralanışı, 2009-2010 1980-1985 1985-1990 1995-2000 2009-2010 Net göç Net göç Net göç İl hızı hızı hızı Net göç ( ) Net göç ( ) Net göç ( ) Net göç Erzincan -11 583-45,4-25 574-93,3-1 325-4,7 1 833 8,18 Kaynak:TÜİK www.tuik.gov.tr, 2011 Net göç hızı ( ) Tablo M.4.b - İllerin yerleşim yerlerine göre verdiği göç, 2000 A- Toplam B- Erkek C- Kadın 2000 yılı daimi Toplam Şehirden şehire Köyden şehire Şehirden köye Köyden köye ikametgahı A B C B C B C B C B C Erzincan 36 714 19 661 17 053 12 593 10 869 3 094 2 948 3 070 2 415 904 821 Kaynak:TÜİK www.tuik.gov.tr, 2011(Yeni Veri Bulunamamıştır.) Tablo M.4.c - İllerin yerleşim yerlerine göre aldığı göç, 2000 A- Toplam B- Erkek C- Kadın 2000 yılı daimi Toplam Şehirden şehire Köyden şehire Şehirden köye Köyden köye ikametgahı A B C B C B C B C B C Erzincan 35 389 22 446 12 943 14 622 7 594 2 747 1 269 4 260 3 320 817 760 Kaynak:TÜİK www.tuik.gov.tr, 2011(Yeni Veri Bulunamamıştır.) M.4.3. Göçebe İşçiler (Mevsimlik) İlimizde mevsimsel olarak çok az sayıda göçebe işçi gelmektedir. Bu işçiler yaz aylarında inşaat işçisi veya tarım işçileridir. Genlikle Kelkit ve Gümüşhane den gelen işçiler il merkezinde bulunan otellerde konaklamaktadırlar. M.4.4. Kent Toprağın Mülkiyet Dağılımı Erzincan kent merkezindeki mahallelerde mülkiyet büyük ölçüde şahısların elindedir. Ancak kamu elinde de büyük miktarda arazi bulunmaktadır. M.4.5. Konut Yapım Süreçleri 13 Mart 1992 depreminden sonra Bakanlar Kurulu Kararı ile; -Deprem bölgesinde yer alan, inşaatı tamamlanmış veya devam etmekte olan konutlardan yeniden inşaa edilmeleri Türkiye Emlak Bankası temsilcilerinin de bulunacağı il veya ilçe hasar tespit komisyonlarınca gerekli görülen konutların sahiplerinin Toplu Konut Fonuna olan borçları silinmiştir. - Bu bölgelerden, Toplu Konut Fonu ndan depremden önce kredilendirilen, inşaatı tamamlanmış ve kredi geri ödemesi başlamış konutlardan hasarsız veya onarılabilir durumda olduğu Türkiye Emlak Bankası temsilcilerinin de bulunduğu hasar tespit komisyonlarınca belirlenen konutların sahiplerinin Toplu Konut Fonuna olan borçları, 13.3.1992 tarihinden itibaren 1 yıl süreyle faizsiz ertelenmiştir. - Hasarsız veya onarılabilir oldukları tespit edilen inşaatı tamamlanmamış veya kredi geri ödemesi başlamamış konutlarda kullandırılmış kredi tutarları 13.3.1992 tarihinden itibaren 1 yıl süreyle faizsiz olarak ertelenmiştir. Bunlardan inşaatına devam edilmeyenlerin geri ödemeleri 1 yıllık sürenin sonunda başlatılacaktır. 216

Şehir merkezinde hafif hasarlı 7637 binaya onar milyon, orta hasarlı 5558 binaya onbeşer milyon, ağır hasarlı 4431 binaya yirmibeşer milyon lira bina onarım yardımı yapılmıştır. Sosyal Kalkınma Fonu ve Dünya Bankası Kredisi ile birçok konut ve sosyal tesis onarım görmüş veya yeniden yapılmıştır. M.4.6. Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri İlimizde gecekondu bölgesi yoktur. Fakat 1992 depreminden sonra hasarın fazla olduğu bölgelerdeki binalar yıkılarak yerine rekreasyon alanı yapılması planlanmış. konut sahiplerine şehir dışında yapılan binalardan daire verilerek eski evlerinin yeri kamulaştırılmıştır. M.5. Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri M.5.1. Görüntü Kirliliği İl Merkezinde görüntü kirliliği oluşturan ve 1992 depreminden sonra yapılan prefabrik yapıların yıkımına başlanmıştır. Bunun haricinde düzünsiz bir yapılaşma ile kent dokusunu bozmakta olan Çarşı Mahallesinde bulunan evler tamamen kamulaştırılarak yıkılmış ve TOKİ tarafından 880 haneli toplu konut yapılmıştır. M.5.2. Binalarda Ses İzolasyonu İlimizde gürültü problemi yoğun olarak yaşanmadığı için binalarda özel bir ses izolasyonuna gidilmemektedir. Yüksek seste müzik yayını yapan eğlence yerlerine ise gürültü monitörü takılarak ve düzenli olarak denetlenerek sorun kaynağında çözülmektedir. M.5.3. Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları Konu O-Gürültü bölümünde incelenmiştir. M.5.4. Ticari ve Endüstriyel Gürültü İlimizde endüstriyel yapılaşma şehir merkezinde oldukça uzağı kurulmuş bulunan Organize Sanayi bölgesine kaydırılarak endüstriden kaynaklanan gürültünün önüne geçilmeye çalışılmıştır. Şehir merkezinde ise ticaretten kaynaklanan gürültünün önlenmesi amacıyla bazı yollar tek şerite düşürülmüştür. İlimizde ticari ve endüstriyel faaliyetin yoğun olmaması gürültü probleminin de yoğunluğunu azaltmaktadır. M.5.5. Kentsel Atıklar N-Atıklar bölümünde ayrıntılı olarak incelenmiştir. M.5.6. Binalarda Isı Yalıtımı İlimizde kış aylarının soğuk geçmesinden dolayı ısı yalıtımı da önem kazanmaktadır. 2000 yılında çıkan Isı Yalıtımı Yönetmeliği çerçevesinde ilimizde yapılan binaların kolan ve krişlerinde 30 kg/m3 yoğunluğunda extrüte köpük 3 cm olarak uygulanmaktadır. Duvarlar ise ısı yalıtımı güçlü gaz beton ile veya arası strafor döşeli çift sıra tuğla ile yapılmaktadır. 217

Pencerelerde genellikle ısıcam tercih edilmektedir. Isıcam kullanılmayan binalarda ise çift cam pencereler kullanılmaktadır. M.6. Nüfus 2010 yılında yapılan nüfus sayımına göre Erzincan İli nin toplam nüfusu 224.949 kişidir. Bu nüfusun 134.028 kişisi il ve ilçe merkezlerinde, geri kalan 90.921 kişisi ise belde ve köylerde yaşamaktadır M.6.1. Nüfusun Yıllara Göre Değişimi Tablo M.7. Erzincan da Nüfusun Yıllara Göre Değişimi Sayım Yılı Toplam Şehir Nüfusu (İl-İlçe Mrk.leri) Köy Nüfusu (Belde-Köy Mrk) 1927 134.443 21.067 113.376 1935 157.344 21.729 135.613 1940 158.498 20.129 138.369 1945 171.868 21.879 149.989 1950 197.770 27.826 169.944 1955 215.592 34.408 181.184 1960 243.005 48.236 194.769 1965 258.586 57.406 201.180 1970 276.122 78.198 197.924 1975 283.683 85.190 198.493 1980 282.022 95.239 186.783 1985 299.985 112.347 187.725 1990 299.251 144.119 155.132 1995 279.835 156.548 123.287 2000 316.841 172.206 144.635 2008 210.645 113.231 97.414 2009 213.288 118.695 94.593 2010 224.949 134.028 90.921 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, 2011 (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, 31.12.2010) M.6.2. Nüfusun Cinsiyet ve Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Erzincan ilinin 2009 yılı nüfus sayımındaki nüfusunun yaş ve cins gruplarına göre dağılımı Tablo. M.6 da verilmiştir. 218

Tablo M.8. Erzincan İli Yıl Ortası Nüfusunun Cins Gruplarına Göre Dağılımı (2010 yılı) Yaş Grupları Erkek Kadın Toplam 0-4 7.729 7.360 15.089 5-9 8.099 7.592 15.691 10-14 9.398 8.990 18.388 15-19 9.836 9.609 19.445 20-24 20.964 9.052 30.016 25-29 9.630 8.400 18.030 30-34 8.678 7.976 16.654 35-39 7.843 7.535 15.378 40-44 6.628 5.990 12.618 45-49 6.323 6.458 12.781 50-54 5.249 5.065 10.314 55-59 4.721 4.863 9.584 60-64 3.946 4.434 8.380 65-69 3.135 3.935 7.070 70-74 2.486 3.014 5.500 75-79 2.432 2.542 4.974 80-84 1.240 2.131 3.371 85-89 493 861 1.354 90+ 46 266 312 TOPLAM 118.876 104.368 224.949 Kaynak: www.tuik.gov.tr, 2011 M.6.3. İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları Tablo.M.7 de Erzincan ilçelerinin nüfusları, yüzölçümü ve nüfus yoğunluğu belirtilmiştir. Tablo M.9. Erzincan İlçelerinin Nüfusları, Yüzölçümü ve Nüfus Yoğunluğu ( 2010 ) İlçeler Nüfus Yüzölçümü Nüfus Yoğunluğu Nüfus Yoğunluğu Nüfus Yoğunluğu ( km 2 ) ( kişi/km 2 ) 2000 ( kişi/km 2 ) 2009 ( kişi/km 2 ) 2010 Merkez 149.422 11.619 18 12 13 Refahiye 10.569 1.682 10 6 6 Tercan 20.072 1.528 22 12 13 Otlukbeli 2.610 468 10 6 6 Çayırlı 10.261 1.080 16 9 10 Kemah 6.839 2.298 4 3 3 İliç 6.329 1.356 6 5 5 Kemaliye 5.191 1.007 8 5 5 Üzümlü 13.636 578 86 27 24 TOPLAM 224.949 12.313 27 83 18 *Yüzölçümüne göller dahil değildir. Kaynak: www.tuik.gov.tr, 2011 M.6.4. Nüfus Değişim Oranı Tablo: M.8 de yıllık nüfus artış hızı verilmiştir. 219

Tablo M.10. Erzincan İlinin Nüfusu ve Yıllık Nüfus Artışı Toplam İl ve İlçe Merkez Nüfus Belde ve Köyler Nüfusu 1990 299.251 144.144 155.107 2000 316.841 172.206 144.635 2009 213.288 118.695 94.593 Nüf Artış Hızı ( % ) * - 32,7-31,1-34,6 * 2000 yılı verilerinin Erzincan İÇOM olarak sağlıklı olmadığını düşünüyoruz. 2000 yılından sonraki gözlemlerimiz ildeki nüfusun bu derece değişikliğe uğramadığı yönündedir. KAYNAK: İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, 2009 Tablo M.11. Erzincan da Yıllar İtibariyle Evli Kadın Nüfusunun (12-49 yaş arası) Doğurganlık Durumu Sayım Yılı Evli Kadın Sayısı E.K. Başına Canlı Doğum E.K. Başına Yaşayan Çocuk Say. 1Yaş Bebek Ölüm Hızı 1-5 Grubu Çocuk Ölüm Oranı Toplam Doğurganlık Hızı 1970 4228 4,49 3,28 168 71-1975 5538 4,63 3,38 171 72-1980 5986 4,91 3,60 141 55 3,92 1985 5770 4,74 3,60 113 40 2,65 1990 5707 4,18 3,50 65 15 2,12 2000 6869 4,10 KAYNAKLAR 1. ESEN, A., Erzincan ve Deprem, Erzincan Kültür Eğitim Vakfı, Haziran-1994, Erzincan. 2. İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, 1999 3. Erzincan Valiliği, Erzincan İl Yıllığı, 1999 4. Erzincan Belediyesi İmar Müdürlüğü, 2011 5. İl Planlama Müdürlüğü, 2005 6. İl Milli Eğitim Müdürlüğü, 2011 7. Erzincan Merkez ve Refahiye Kadastro Müdürlükleri, 2011 8. TÜİK, www.tuik.gov.tr, 2011 220

N. ATIKLAR Tüm illerimizde olduğu gibi katı ve sıvı atık problemi Erzincan için de bir sorun olmuştur. Fakat Erzincan gibi şanslı illerimiz yerel yönetimlerin üstün çalışmaları neticesinde bu sorunun üstesinden gelmiştir. Katı atık problemi düzenli atık depolama alanı yapılarak giderilmiştir. Sıvı atıklar için de biyolojik arıtma tesisi mevcut bulunmaktadır. N.1. Evsel Katı Atıklar İl Müdürlüğümüzün gösterdiği çabalarla ilimizde 19 Belediyemize ait katı atıklar, Terzibaba Mevkiinde bulunan Erzincan Belediyesi Düzenli Katı Atık Depolama Sahası nda depolanmaktadır. Erzincan Belediyesine ait bu sahayı kullanabilmesi için 18 Belediyemizin Erzincan Belediyesi ile protokol imzalamaları temin edilmiştir. Diğer 10 Belediyemiz ise şu an itibariyle kendi çöp depolama sahalarında katı atıklarını bertaraf etmektedirler. Ayrıca, belediyelerimiz arasında özellikle atıklar konusunda ortak çalışmaların yürütülebilmesi ve ortak kullanılacak olan standartlara uygun yeni çöp depolama sahalarının yapılabilmesi için tüm belediyelerimizin katılımıyla Belediyeler Birliği kurulmuştur. Bu birlik vasıtasıyla İlimizde 3 tane çöp depolama sahası olacaktır. Bunlardan bir tanesi mevcut olan ama kapasitesi artırılacak olan Erzincan Belediyesi Düzenli Katı Atık Depolama Sahası, bir tanesi doğu blokunda diğeri de batı blokunda olmak üzere 2 tane daha Düzenli Katı Atık Depolama Sahası olacaktır. Bunların hepsi Belediyeler Birliği vasıtasıyla yapılacaktır. Tablo N.1. Erzincan da 2009-2010 Yılında Toplanan Günlük Çöp Miktarlarının İlçelere Göre Mevsimsel Dağılımı (kg/gün) İlçe 2009 yılı 2010 Yılı Kış Ortalaması Bahar Ortalaması Yaz Ortalaması Kış Ortalaması Bahar Ortalaması Yaz Ortalaması Erzincan Bel 155000 137000 132000 155000 137000 132000 Merkez 185000 167000 162000 185000 167000 162000 Tercan 4000 5000 3000 5600 5000 6000 Otlukbeli 1200 1000 1500 2000 1000 2200 Refahiye 8000 10000 20000 9000 12000 24000 İliç 2500 2000 2500 5000 3000 3500 Kemaliye 5000 7000 9000 7000 8000 10000 Çayırlı 3000 4000 6000 3000 5000 7000 Kemah 5000 3500 3000 5000 3500 3000 Üzümlü 6500 6500 8000 7900 6500 9700 KAYNAK: İlçe Belediye Başkanlıkları, Katı Atık Envanter Çalışması, 2011 Tablo N1 den de anlaşılacağı gibi özellikle kış aylarında, kül gibi organik atık miktarı fazla olduğu için, katı atık miktarı artış göstermektedir. Ancak bazı ilçelerimizde bahar ve yaz aylarında başka şehirlerde yaşayan ilçe halkı kendi ilçelerine gelmekte ve nüfus artmaktadır. Dolayısı ile günlük çöp miktarı da artış göstermektedir (Ör : Kemaliye). Yapılan hesaplamalar neticesinde şehir merkezinde toplanan çöp miktarı günlük ortalama 171.333 kg dır. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, tıbbi atık üreticileri ve tıbbi atık bertaraf edicileri ile bir araya gelmiş, bir protokol imzalanmış, her yıl alınan Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile tıbbi atık bertaraf ücretleri tespit edilmiş ve tıbbi atıkların bertarafı 2001 yılından bu yana ayrı yapılmaya başlanmıştır. 2005 yılında Erzincan Belediyesi 1 adet tam teşeküllü lisanslı tıbbi atık aracı ile tıbbi atıkları ayrı toplamaktadır. Evsel atıklarla ilgili diğer tablolar N2, N3 ve N4 de yer almaktadır. 221

Tablo.N.2. Erzincan da Bir Kişinin Ürettiği ve Çalışan Bir Kişinin Ürettiği Günlük Çöp Miktarı İlçe K i (kg/gün) Ç (kg/gün) Merkez 1,40 --- Tercan 0,40 --- Otlukbeli 0,64 --- Refahiye 1,90 --- Ilıç 1,20 --- Kemaliye 2,70 --- Çayırlı ---- --- Kemah 1,40 --- Üzümlü 0,75 --- KAYNAK: İlçe Belediye Başkanlıkları, Katı Atık Envanter Çalışması, 2011 Tablo N.3. Erzincan 1990-2015 Dönemi İlçelere Göre Günlük Tahmini Çöp Miktarları (ton/gün) (Kış-Bahar-Yaz Ortalaması) İlçe 1990 1995 2000 2005 2010 2015 Tercan --- --- --- 46,00 4,00 --- Otlukbeli --- --- --- 3,50 1,23 --- Refahiye --- --- --- 4,83 12,67 --- Ilıç --- --- --- 2,16 2,17 --- Kemaliye --- --- --- 3,33 4,83 --- Çayırlı --- --- --- 24,65 6,33 --- Kemah --- --- --- 3,33 3,83 --- Üzümlü --- --- --- 5,00 7,00 --- KAYNAK: İlçe Belediye Başkanlıkları, Tahmini Çöp Miktarları Verileri, 2006 (Yapılan araştırmalar neticesinde 2005 ile 2010 yılı verileri arasında ciddi bir tutarsızlık görüldüğünden ileriye yönelik projeksiyon yapılamamıştır.) Tablo N.4. Erzincan İli 1990-2015 Dönemi Yıllık Tahmini Çöp Miktarları (Ton/gün) Yıl Yıllık Miktarı 1990 35.0 1995 54.0 2000 73.0 2005 92.0 2010 141.0 2015 156.0 KAYNAK: Erzincan Belediyesi, Temizlik İşleri Müdürlüğü, 2011 N.2. Tehlikeli Atıklar Erzincan da tehlikeli ve zararlı atık oluşturabilecek türde işletme, fabrika veya imalathane sayısı çok azdır. Atığı çıkanlardan çok olanların ise atıklarını İZAYDAŞ a göndermeleri temin edilmektedir. N.3. Özel Atıklar N.3.1. Tıbbi Atıklar Özel atıklar grubuna giren hastane ve veteriner hekimlik veren işyeri atıkları, 1998 yılı itibariyle Çevre Kanununa istinaden çıkarılan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin uygulanması sonucunda, 2001 yılında Hastaneler ve Sağlık Ocakları Belediye Başkanlığı ile işbirliğine girerek bu iş için ayrılmış zaman periyotlarında çöpünü teslim etmek üzere anlaşmaya varmışlardır. 222

İlimizde bulunan askeri hastane bu konuda bir ilki gerçekleştirerek ISO 14001 belgesi almaya hak kazanmıştır. Ayrıca, Erzincan Devlet Hastanesi nin 2 adet, Erzincan Asker Hastanesi nin 1 adet, Özel Neon Hastanesi nin 1 adet standartlara uygun Tıbbi Atık Deposu, Kızılay Tıp Merkezinin de geçici depolama için konteyneri bulunmaktadır. Yaklaşık olarak hesaplanan hastane atıklarının yüzdesel dağılımı aşağıda özetlendiği gibidir; Hasta odaları ve klinikler -------------------------------------------------- :% 23 Ameliyathaneler ve yoğun bakım odaları -------------------------------- :% 12 Laboratuarlar ----------------------------------------------------------------- :% 8 İdari servisler ----------------------------------------------------------------- :% 3 Çamaşırhane ------------------------------------------------------------------ :% 2 Acil servis --------------------------------------------------------------------- :% 1 Morg --------------------------------------------------------------------------- :% 1 Röntgen servisi --------------------------------------------------------------- :% 1 KAYNAK: Erzincan İli Hastaneleri, 1998 ve Erzincan İl Çevre ve Orman Md.lüğü, 2011 İlimizde 2010 yılı içerisinde oluşan tıbbi atıklarla ilgili veriler, Tablo N.5., Tablo N.6. ve Tablo N.7. ye işlenmiştir. Tablo N.5. Erzincan İli 2010 Yılı Sağlık Kuruluşları Yönetmelik Uygulamaları DEĞERLEN DİRME Ünite İçi Atık Yöneti m Planı Evsel Atıklar Kaynağında Ayrı Toplama Ambalaj Atıkları Tıbbi Atıklar Kesici- Delici Atıklar Tehlikeli Atıklar Ünite İçi Atık Taşıma Aracı Geçici Depolama Geçici Atık Deposu Kontey ner Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Person el İçin Özel Eğitim Oluşan Tıbbi Atık Miktarı kg/gün kg/yıl OLUMLU (Adet) 27 33 30 33 33 31 13 10 13 10 26 OLUMLU ( % ) 82 100 91 100 100 94 39 30 39 30 79 OLUMSUZ (Adet) 6 0 3 0 0 2 20 23 20 23 7 OLUMSUZ ( % ) 18 0 9 0 0 6 61 70 61 70 21 308,64 115.976 Kaynak: Sağlık Kuruluşlarından alınan bilgiler ışığında İl Çevre ve Orman Md.lüğü, 2011 223

Tablo N.6. Erzincan İli 2010 Yılı Belediye Yönetmelik Uygulamaları BELEDİYE ADI Tıbbi Atık Yönetim Planı Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atık Taşıma Aracı Sayısı (Adet) Tıbbi Atık Taşıma Lisansı Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Personel İçin Özel Eğitim Toplanan tıbbi atık miktarı kg/gün kg/yıl Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemi Bertaraf Tesislerinin Lisansı Erzincan Belediyesi Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( x ) Var ( x ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( ) Yok ( ) 325,00 118.625,00 Düzenli depolama ( x ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Var ( ) Yok ( x ) Çayırlı Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 2,00 730,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) İliç Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 10,00 3.600,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Kemah Belediyesi Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 3,40 1.239,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Kemaliye Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 1,50 500,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) 224

Tablo N.6. Erzincan İli 2010 Yılı Belediye Yönetmelik Uygulamaları (Devamı) BELEDİYE ADI Tıbbi Atık Yönetim Planı Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atık Taşıma Aracı Sayısı (Adet) Tıbbi Atık Taşıma Lisansı Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Personel İçin Özel Eğitim Toplanan tıbbi atık miktarı kg/gün kg/yıl Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemi Bertaraf Tesislerinin Lisansı Otlukbeli Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( ) Yok ( x ) 5,00 1.825,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Refahiye Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 1,50 547,50 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Tercan Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( ) Yok ( x ) 6,00 2.100,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Üzümlü Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 3,00 1.095,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Akyazı Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( x ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 0 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( ) 1,00 250,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) 225

Tablo N.6. Erzincan İli 2010 Yılı Belediye Yönetmelik Uygulamaları (Devamı) BELEDİYE ADI Tıbbi Atık Yönetim Planı Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atık Taşıma Tıbbi Atık Aracı Sayısı (Adet) Taşıma Lisansı Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Personel İçin Özel Eğitim Toplanan tıbbi atık miktarı kg/gün kg/yıl Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemi Bertaraf Tesislerinin Lisansı Altınbaşak Belediyesi 1 Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 0 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,20 260,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Var ( ) Yok ( x ) Bayırbağ Belediyesi 2 Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,10 36,50 Düzenli depolama (x ) 2 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) Çadırkaya Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,10 25,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Çağlayan Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,10 25,00 Düzenli depolama ( x ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Var ( ) Yok ( x ) Çukurkuyu Belediyesi 3 Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,50 130,00 Düzenli depolama ( x ) 3 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) 226

Tablo N.6. Erzincan İli 2010 Yılı Belediye Yönetmelik Uygulamaları (Devamı) BELEDİYE ADI Tıbbi Atık Yönetim Planı Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atık Taşıma Aracı Sayısı (Adet) Tıbbi Atık Taşıma Lisansı Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Personel İçin Özel Eğitim Toplanan tıbbi atık miktarı kg/gün kg/yıl Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemi Bertaraf Tesislerinin Lisansı Demirkent Belediyesi 4 Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 1,00 250,00 Düzenli depolama (x ) 4 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) Geçit Belediyesi 5 Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,50 125,00 Düzenli depolama (x ) 5 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) Karakaya Belediyesi 6 Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( x ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,25 91,25 Düzenli depolama (x ) 6 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) Kargın Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 0 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,50 182,50 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Kavakyolu Belediyesi 7 Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( ) Kamu ( ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,50 120,00 Düzenli depolama ( x) 7 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama (x ) 7 227

Tablo N.6. Erzincan İli 2010 Yılı Belediye Yönetmelik Uygulamaları (Devamı) BELEDİYE ADI Tıbbi Atık Yönetim Planı Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atık Taşıma Aracı Sayısı (Adet) Tıbbi Atık Taşıma Lisansı Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Personel İçin Özel Eğitim Toplanan tıbbi atık miktarı kg/gün kg/yıl Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemi Bertaraf Tesislerinin Lisansı Mercan Belediyesi Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 5,00 1.250,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Mollaköy Belediyesi Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,30 75,00 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( x ) Var ( ) Yok ( x ) Var ( x ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( x ) Yok ( ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( ) Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Uluköy Belediyesi Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( ) Yok ( x ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,50 125,00 0,25 65,00 Düzenli depolama (x ) 8 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) Düzenli depolama ( ) Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( x ) Yaylabaşı Belediyesi 9 Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( x ) Var ( x ) Yok ( x ) Kamu ( x ) Kamu ( 1 ) Yok ( x ) Yok ( ) Yok ( ) 0,10 25,00 Düzenli depolama ( x ) 9 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) 228

Tablo N.6. Erzincan İli 2010 Yılı Belediye Yönetmelik Uygulamaları (Devamı) BELEDİYE ADI Tıbbi Atık Yönetim Planı Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atıkların Taşınması Tıbbi Atık Taşıma Aracı Sayısı (Adet) Tıbbi Atık Taşıma Lisansı Temizlik İşçilerinin Özel Tıbbi Atık Kıyafeti Personel İçin Özel Eğitim Toplanan tıbbi atık miktarı kg/gün kg/yıl Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemi Bertaraf Tesislerinin Lisansı Yoğurtlu Belediyesi 10 Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( x ) Kamu ( ) Kamu ( ) Yok ( ) Yok ( x ) Yok ( x ) 0,50 187,50 Düzenli depolama (x ) 10 Var ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Yok ( x ) Vahşi Depolama ( ) Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( ) Kamu ( ) Yok ( ) Yok ( ) Yok ( ) Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( ) Kamu ( ) Yok ( ) Yok ( ) Yok ( ) Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( ) Kamu ( ) Yok ( ) Yok ( ) Yok ( ) Var ( ) Özel ( ) Özel ( ) Var ( ) Var ( ) Var ( ) Yok ( ) Kamu ( ) Kamu ( ) Yok ( ) Yok ( ) Yok ( ) GENEL TOPLAM : 958,45 154.477,75 Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Düzenli depolama ( ) Yakma ( ) Sterilizasyon ( ) Vahşi Depolama ( ) Var ( ) Yok ( ) Var ( ) Yok ( ) Var ( ) Yok ( ) Var ( ) Yok ( ) 229

ERZİNCAN İLİ, 2010 YILI BELEDİYE YÖNETMELİK UYGULAMALARI DİPNOTLARI : 1 Altınbaşak Belediyesi, Altınbaşak ASM'den çıkan tıbbi atıklarını, Üzümlü ASM'ye götürdüğünü beyan etmiştir. 2 Bayırbağ Belediyesi, Bayırbağ Sağlık Ocağından çıkan tıbbi atıkların, Üzümlü Devlet Hastanesi'ne götürüldüğünü beyan etmiştir. 3 Çağlayan Belediyesi, Çağlayan ASM'nin tıbbi atıkları Erzincan Devlet Hastanesinin Geçici Tıbbi Atık Deposuna kendi imkanlarıyla götürdüğünü beyan etmiştir. 3 Çukurkuyu Belediyesi tıbbi atıkların Erzincan Belediyesi Katı Atık Depolama Sahasına bu atıkları götürdüğünü beyan etmiştir. 4 Demirkent Belediyesi, tıbbi atıkları Erzincan Belediyesinin Düzenli Katı Atık Depolama Sahasına götürdüklerini beyan etmiştir.. 5 Geçit Sağlık Ocağı, tıbbi atıklarını belli periyotlarla hemen yakındaki 3 Nolu Sağlık Ocağına bıraktıklarını belirtmiştir. 3 Nolu Sağlık Ocağından tıbbi atıklar Erzincan Belediyesince mutad olarak toplanmaktadır. 6 Karakaya Belediyesi, Karakaya Sağlık Ocağından çıkan tıbbi atıkların, Üzümlü Devlet Hastanesi'ne götürüldüğünü beyan etmiştir.. 7 Kavakyolu Belediyesi tıbbi atıkların sağlık ocağı tarafından Erzincan Devlet Hastanesine (A Blok) gönderildiğini beyan etmiştir. 8 Ulalar Belediyesi, Ulalar Sağlık Ocağından çıkan tıbbi atıkları, (şifahen) takriben 2 km. uzaklıktaki Devlet Hastanesi'ne (B Blok) ait "geçici tıbbi atık deposu"na götürdüğünü beyan etmiştir. 9 Yaylabaşı Belediyesi, tıbbi atıkları Erzincan Belediyesinin Düzenli Katı Atık Depolama Sahasına götürdüklerini beyan etmiştir. 10 Yoğurtlu Sağlık Ocağı biriktirilen atıklar Erzincan merkezdeki sağlık ocaklarına verilmekte ve Erzincan Belediyesince buralardan toplanıp imha edilmektedir. NOT : Bahçeliköy, Dörtler ve Yalnızbağ Belediyeleri sınırları içerisinde faal sağlık kuruluşu olmadığından tıbbi atıkları da çıkmamaktadır. Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 230

Tablo N.7. Erzincan İlinde Tıbbi Atık Taşıma Lisansına Sahip Belediye, Firma ve Araçlar Lisans Verilen Belediyenin/Firmanın Lisans Verilen Aracın Adı Adresi Telefon Numarası Faks Numaras ı Lisans Numarası Lisansın Veriliş ve Bitiş Tarihi Lisanslı Araç Sayısı Araç Plakası Lisans Numarası Lisansın Veriliş ve Bitiş Tarihi Erzincan Belediyesi adına, Arcan Sosyal Hizmetler Temizlik İnş. Eğitim Tic.Ltd.Şti. 13 Şubat Cd. No : 30/B Merkez/ERZİNC AN (0446) 224.09.00 214.13.86 (0446) 224.17.15 Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 1 14.11.2008 14.11.2011 1 06 AR 5128 1 14.11.2008 14.11.2011 İlimizde sağlık kuruluşlarından çıkan tıbbi atık miktarları sağlık kuruluşlarının bildirimine göre ve belediyelerimizin bildirimlerine göre ayrı ayrı yukarıdaki tablolara işlenmiştir. Bu tablolardaki atık miktarlarının farklı olmasındaki en büyük etken sağlık kuruluşlarının ve belediyelerin düzenli kayıt tutmamalarıdır. Ancak İl Müdürlüğümüzce yapılan incelemelerimiz neticesinde en sağlıklı verilerin belediyelerden geldiği anlaşılmaktadır. Buna göre ilimizde günlük 958,45 kg/gün, yıllık 154477,75 kg/yıl tıbbi atık üretilmektedir. Bu atıklardan yıllık 118.625,0 kg/yıl ı (325,00 kg/gün) yalnızca Erzincan Belediyesi sınırları içerisinde üretilmekte ve Erzincan Belediyesinin lisanslı tıbbi atık aracı ve özel tıbbi kıyafetli personeli tarafından düzenli bir şekilde toplanmakta ve Erzincan Belediyesi Düzenli Katı Depolama Sahası içerisinde açılan 7 m. lik çukurlara gömülmekte ve çukurların üzeri kireçle kapatılmaktadır. N.3.2. Atık Yağlar Açığa çıkan ve tarafımızdan tespit edilen atık yağlar, enerji elde edilmek üzere işletmelerce enerji elde edilmek üzere İZAYDAŞ a gönderilmesi temin edilmiştir. İZAYDAŞ a gönderilmeyen atık yağlar da Çevre ve Orman Bakanlığınca izinli tesislere ek yakıt olarak kullanılmak üzere gönderilmektedir. N.3.3. Bitkisel ve Hayvansal Yağlar Erzincan Belediyesi lisanslı bir firma ile sözleşme imzalamıştır.ilimizde 2010 yılı itibariyle yalnızca işletmelerden açığa çıkan bitkisel atık yağlar lisanslı firmalar tarafından toplanmıştır. 2010 yılında 4,350 ton atık bitkisel yağ geri dönüşüm sağlanmıştır. N.3.4. Pil ve Aküler İl Müdürlüğümüzce TAP Derneği ile işbirliğine gidilmiş, TAP Derneği tarafından gönderilen atık pil kutularından 58 adet 45 kg lık, 200 adet karton kutu ilimizdeki büyük alış veriş merkezlerine, merkezdeki kamu kurum ve kuruluşlarına, kaymakamlıklara, askeri kurumlara, okullara vb. yerlere konulmuştur. Belli zamanlarda Erzincan Belediyesi tarafından toplanmakta ve TAP Derneğine götürülmektedir. Aküler ise AKÜDER ve TÜMAKÜDER tarafından toplanmaktadır. N.3.5. Jips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller İlimizde jips ve diğer yakma fırınlarından kaynaklanan küller bulunmamaktadır. 231

N.3.6. Tarama Çamurları İlimizde tarama çamuru ile ilgili çalışma yapılmamıştır. N.3.7. Elektrik ve Elektronik Atıklar Düzenli çöp deponi alanında diğer atıklarla karışık depolanmaktadır. N.3.8. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar Kullanım ömrü bitmiş araçlar hurda olarak değerlendirilmektedir. N.4. Diğer Atıklar N.4.1. Ambalaj Atıkları İlimizde ambalaj atığı üreticilerinin bu atıkları ayrı toplamaları ve bunları ayrı toplayanlara teslim etmeleri istenmiştir.ilimizde bir firmaya ambalaj atığı toplama konusunda geçici faaliyet belgesi verilmiştir. İşletme Erzincan Belediyesi ile birlikte ambalaj atığı yönetim planını hazırlamaktadır. Planın Çevre ve Orman Bakanlığınca onaylanmasının ardından ambalaj atıkları İlimiz de ayrı toplanmaya başlanacaktır. N.4.2. Hayvan Kadavraları Bu tür atıklar ilimizde bulunan mezbahalar tarafından üretilmektedir ve düzenli çöp deponi alanında ayrı bir bölmede toplanmaktadır. N.4.3. Mezbaha Artıkları İlimizde 1 adet rendering bulunmaktadır. 2010 yılında faaliyet göstermediğinden rendering tesisi çalıştırılmamıştır. Burada hayvan yemi olarak değerlendirilmeyen atıklar Düzenli Çöp deponi alanında depolanmaktadır. N.5. Atık Yönetimi N.6. Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu Erzincan ili çöpü; cam, metal, kağıt, kağıt ürünleri ile plastik atıklar, sonbaharda dökülen yaprak (gazel) ile ilin iklimsel ve yerleşik yapısı nedeniyle kışın, kül ve cüruf; yazın ise besin artıklarından oluşan bir çeşitlilik gösterir. N.7. Katı Atıkların Biriktirilmesi, Toplanması, Taşınması ve Aktarma Merkezleri Evlerde ve işyerlerinde kapalı poşetlerde toplanan atıklar Belediye temizlik ekipleri tarafından düzenli olarak Beldiyenin gösterdiği alanlardan alınmakta ve Düzenli Çöp Deponi alanına götürülmektedir. Bu işlem sırasında herhangi bir transfer istasyonu bulunmamaktadır. 232

N.8. Atıkların Bertaraf Yöntemleri N.8.1. Katı Atıkların Depolanması Erzincan Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü nün gayretli çalışmaları neticesinde ilimiz temiz bir görünüm kazanmıştır. Nihai bertaraf istasyonu olarak Terzi Baba Mevkiinde, düzenli çöp depolama sistemi mevcuttur. Sıvı atıklarımız için biyolojik arıtma tesisimiz bulunmaktadır Hem gündüz hem de geceleri temizlik faaliyetleri yürütülmektedir. Kış aylarında kül oranı yüksek katı atıklardan dolayı çöpün miktarı artmaktadır. Detaylı bilgi N.1 de verilmiştir. N.8.2. Atıkların Yakılması İlimizde atık yakma tesisi bulunmamaktadır. N.8.3. Kompost İlimizde kompost tesisi bulunmamaktadır. N.9. Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirmesi Bu konuda ilimiz oldukça sıkı çalışmalar başlatmış fakat ulaştırılması sırasında ekonomik olmadığı için bu uygulamadan vazgeçilmiştir. Yerinde ayıklama sistemi kısmi olarak başarılmıştır. Yine de elde edilen malzeme ekonomik değer ihtiva etmediği ve civarda bu atıkları işleyecek herhangi bir atık işleme ünitesi olmadığı için vazgeçilmiştir. Sonuçta vahşi depolama sistemi günümüze kadar devam etmiştir. İlimizde, ERAYKUD atık kağıt değerlendirme kampanyası Haziran 2000 de başlamıştır. N.10. Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri Erzincan; Doğu Anadolu Bölgesi nin en güzel yerleşim bölgesidir. Fakat 1939 ve 1992 yıllarında meydana gelen depremlerden sonra büyük miktarda göç vermiş sonuçta geriye binalardan kalan terk edilmiş moloz yığıntıları kalmıştır. Gerek Dünya Bankası nın ve gerekse de Devletimizin kısa sürede büyük katkılarından dolayı kendini toplayabilmiştir. Çiçeklerin ve güzel kayısı ağaçlarının altında çok güzel bir ilimizdir. Düzenli depolama ve arıtma sistemimiz bulunduğu için atık sorunu olmamıştır. Fakat vahşi depolama yüzünden yerinde ayıklama sistemi tam oturtulamamıştır. KAYNAKLAR 1. Erzincan Belediyesi, 2011 2. İlçe Belediyeleri, 2011 3. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 233

O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM O.1. Gürültü Gürültü; günlük yaşamda karşılaşılan, rahatsız edici boyutlara ulaşan bir kirlilik olup, stres, baş ağrısı, işte verimsizlik gibi sonuçları ile metropol şehir hastalığıdır. İl Müdürlüğümüzün kuruluşu ile birlikte yerel yönetimlerimiz gürültü konusunda ortaklaşa çalışmalar yapmışlardır. Özellikle Dörtyol civarı ve Sivas hattı üzerindeki yol güzergahı üzerinde çift şeritli yoldan geçen araç yoğunluğu düşürülerek büyük çapta önlemler alınmış ve gürültüyü azaltma konusunda başarıya ulaşılmıştır. O.1.1. Gürültü Kaynakları O.1.1.1.Trafik Gürültüsü : Tablo O.1. 2010 Yılı Haziran Ayı Gürültü Ölçüm Sonuçları TARİH ÖLÇÜM GÜRÜLTÜ ÖLÇÜM YERİ BÖLGE SEVİYESİ SAATİ (dba) 01.06.2010 10:00 Bahçelievler Vali Yrd. Konutları 2b 33 01.06.2010 10:21 Ergan Anayol Yakını 3 55 01.06.2010 10:35 Ergan Anayol 4 56 02.06.2010 11:10 Taksim Mahallesi 2b 41 02.06.2010 11:25 3 ncü Ordu Subay Orduevi 2c 42 02.06.2010 11:33 Yunus Emre Mahallesi 2a 34 03.06.2010 10:22 Kazımkarabekir Mh. 2b 41 03.06.2010 10:33 Yavuz Sultan Selim Mh. 2b 40 03.06.2010 10:45 Dörtyol Kavşağı 3 65 04.06.2010 13:12 Özcan Yapı Koop. 2b 43 04.06.2010 13:28 Merkez Çarşısı 2c 51 04.06.2010 13:41 İnönü Mahallesi 3 39 05.06.2010 14:17 Taksim Mahallesi 3 48 05.06.2010 14:30 Kızılay Mahallesi 2c 45 05.06.2010 14:42 Cumhuriyet Mahallesi 3 41 08.06.2010 10:30 Aydınlıkevler Mh. 2b 46 08.06.2010 10:50 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 3 58 08.06.2010 11:10 Astsubay Oduevi Önü 3 48 09.06.2010 09:05 Salı Pazarı 2b 52 09.06.2010 09:14 İçtaş Konutları 2a 42 09.06.2010 09:25 Bahçelievler Mh. 2a 44 10.06.2010 11:13 Buğday Pazarı 3 62 10.06.2010 11:26 Pazartesi Pazarı 2b 54 10.06.2010 11:35 Devlet Hastanesi Önü 2c 49 11.06.2010 11:15 Halitpaşa Mh. 2b 40 11.06.2010 11:26 Aşağı Çarşı Mh. 3 50 11.06.2010 11:33 Astsubay Oduevi Önü 3 46 12.06.2010 14:36 Bulut Siteleri 2b 38 12.06.2010 14:45 Mimar Sinan Mahallesi 2b 47 234

12.06.2010 14:55 Barış Manço Parkı 3 52 15.06.2010 08:40 Merkez Çarşısı 2c 57 15.06.2010 08:51 Bahçelievler Mh. 2a 39 15.06.2010 09:02 Keresteciler Sitesi 2c 56 16.06.2010 11:23 Kelkit Garajı 3 59 16.06.2010 11:36 Taksim Mh. 2b 48 16.06.2010 11:47 Özcan Yapı Koop. 2b 46 17.06.2010 10:11 Akşemsettin Mh. 2b 44 17.06.2010 10:23 Kamu Lojmanları 2b 46 17.06.2010 10:40 Erzurum Yolu Kenarı 4 68 18.06.2010 10:30 Aslanlı Mahallesi 2a 38 18.06.2010 10:45 Bulut Siteleri 2b 39 18.06.2010 10:58 Ergenekon Mahallesi 2b 40 19.06.2010 11:14 Cumhuriyet Mahallesi 2b 36 19.06.2010 11:29 Başbağlar Mahallesi 2b 44 19.06.2010 11:45 Yunus Emre Mahallesi 2c 49 22.06.2010 14:56 Barbaros Mahallesi 2a 40 22.06.2010 15:13 Fatih Mahallesi 2b 39 22.06.2010 15:35 Barış Manço Parkı 3 53 23.06.2010 11:08 Ergan Anayol 4 53 23.06.2010 11:18 Lunapark 3 56 23.06.2010 11:30 Aydınlıkevler Mh. 2b 48 24.06.2010 10:48 Dörtyol Kavşağı 3 65 24.06.2010 11:00 Salı Pazarı 2b 45 24.06.2010 11:11 Otogar 4 63 25.06.2010 10:03 Yavuz Sultan Selim Mahallesi 3 44 25.06.2010 10:17 Yunus Emre Mahallesi 2a 41 25.06.2010 10:30 Kazımkarabekir Mh. 2b 50 26.06.2010 11:22 Kamu Lojmanları 2b 43 26.06.2010 11:35 Akşemsettin Mahallesi 2b 40 26.06.2010 11:45 Kelkit Garajı 3 55 29.06.2010 09:38 3 ncü Ordu Karargahı 2a 38 29.06.2010 09:55 Gülabibey Mahallesi 2a 39 29.06.2010 10:10 Orman Fidanlık 1 35 30.06.2010 14:45 Küçük Sanayi 4 62 30.06.2010 14:58 Barış Manço Parkı 3 52 30.06.2010 15:15 Cumhuriyet Mahallesi 2b 33 Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 O.1.1.2. Endüstri Gürültüsü : Endüstriyel işyerlerinde tesis içi gürültü seviyeleri çalışması mevcut değildir. O.1.1.3. İnşaat Gürültüsü : İnşaat hafriyat yapım çalışmalarından oluşan gürültü ölçümleri yapılmamıştır. O.1.1.4. Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültüler : Tablo O.1 de trafikten kaynaklanan gürültünün yanında yerleşim alanlarındaki gürültü ölçüm sonuçları da verilmiştir. Sonuçlara baktığımızda ilimizde bu alanlarda gürültü seviyesinin sınır değerlerin altında kaldığı görülmektedir. Gerek ilimizdeki araç sayısının az olması gerekse 235

ilde 1992 depreminden sonra düzenli bir kentleşmeye gidilmiş olması gerekse de gerekli denetimlerin düzenli bir biçimde yapılıyor olması gibi sebeplerle bu alanlarda gürültü seviyesi sınır değerlerin altında tutulabilmiştir. O.1.1.5. Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü : Havaalanımızda iniş-kalkış yapan uçak sayısı çok azdır. Haftanın 7 günü Erzincan- Ankara, Ankara-Erzincan, haftanın 7 günü Erzincan-İstanbul, İstanbul-Erzincan seferleri yapılmaktadır. (2010 yılında tarifeli, tarifesiz, askeri olmak üzere toplam 1.772 sefer yapılmıştır). İniş-kalkış yapan uçaklar küçük tipteki uçaklardır. Ayrıca havaalanına en yakın yerleşim bölgesi 4 Km. uzaklıktaki Yoğurtlu Beldesidir. Burada ise uçakların iniş-kalkışı dahi gözlenememektedir. Dolayısıyla havaalanımızda gürültü problemi yoktur. O.1.2. Gürültü ile mücadele Canlı müzik yayını yapmak isteyen işletmeler ruhsat almadan önce ilgili kamu kuruluşu tarafından İl Müdürlüğümüze yönlendirilmekte, İl Müdürlüğümüzce işletmenin yerinde yapılan incelemeler neticesinde işletme canlı müzik izni yapıp yapamayacağı bildirilmektedir. Şartları uygun olmayan işletmelere hiçbir surette izin verilmemektedir. Ayrıca şikayetler yerinde değerlendirilmektedir. İl Müdürlüğümüze gelen şikayet sayısı çok azdır. O.1.3. Gürültünün Çevreye Olan Etkileri O.1.3.1. Gürültünün Fiziksel Çevreye Etkileri : Teknolojinin günümüzde hızla ilerlemesiyle yeni yeni araç-gereçler üretilmekte ve bununla birlikte de çeşitli sorunlar da beraberinde gelmektedir. Bu sorunlardan bir tanesi de maalesef gürültü kirliliğidir. İster istemez bundan ilimizde nasibini almaktadır. Özellikle taşıt trafiğinden kaynaklanan kirlilik ilimizde mevcuttur. Bu da genellikle şehir merkezinde gözlenmektedir. Evet belki ilimizde trafikten kaynaklanan ses düzeyi sınır değerlerin altında kalmaktadır. Ama yine de insanların gün be gün artan yoğun stresi bu kadarlık bir ses düzeyini dahi bazen kaldıramamaktadır. İlimizde yaşanan 1992 depreminden sonra ilimiz planlı bir biçimde imar edilmiş olduğundan ilimizde gürültü sorunu yaşanmamaktadır. O.1.3.2. Gürültünün Sosyal Çevreye Etkisi : Gürültü insanlar üzerinde uyku ve konsantrasyon bozukluğuna neden olmaktadır. Bu da haliyle stres, iş veriminin düşmesi, isteksizlik, zaman kaybı, işgücünün azalması gibi neticeler doğurmaktadır. Bunların hepside direkt olarak ekonomiyi olumsuz etkilemektedir. O.1.4. Gürültünün İnsanlar Üzerine Etkileri O.1.4.1. Fiziksel Etkisi Gürültünün insanların işitme duyusunda geçici veya kalıcı şekilde duyu kaybına/hasara sebebiyet verdiği aşikardır. O yüzden insanlar tedbiren yüksek ses düzeyi olan alanlara girmezler veya girdirilmezler. Bu alanlara girmek zorunda iseler ses düzeyini düşürecek biçimde tasarlanmış olan kulaklıkları kullanırlar/kullanmalıdırlar. Aksi halde iç kulakta meydana gelecek hasar geçici olacağı gibi kalıcı da olabilir ki bu da insanların bir duyu organını kaybetmesinin 236

yanında öğrenmesinde güçlük çekme, bazı davranış bozuklukları, sosyal ilişkilerde olumsuzluklar ve toplumdan kendisini soyutlama gibi durumlarla karşı karşıya kalabilir. O.1.4.2. Fizyolojik Etkisi : Gürültünün insanlar üzerine fiziksel etkilerinin yanında bir de fizyolojik etkileri de vardır. Organizma ansızın çıkan veya yüksek düzeydeki seslere karşı refleks gösterir. Gürültüye maruz kalan organizmalarda irkilme, soluk alıp vermesinde hızlanma, adrenalin miktarında artma, kolestrol miktarında artma, kalp atışlarında artma, adalelerde kasılma, hipertansiyon, göz bebeğinde büyüme, stres, ülser, astım, baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi ve denge duyusunu kaybetme gibi çeşitli fizyolojik rahatsızlıklara maruz kalabilmektedirler. O.1.4.3. Psikolojik Etkisi : İnsanlar gürültünün etkisiyle yorgun ve sinirli bir hal alarak çeşitli tepkiler verecek duruma gelirler. Bu durum insanlarda davranış bozuklukları, uyku bozukluğu, hoşgörüsünü kaybetme, sıkılma, birdenbire öfkelenme, sıkıntı, gerilim, stres vb. gibi anormal hareketler yapmaya zorlayabilir. Tabi ki bunlarla birlikte gelebilecek fiziksel ve fizyolojik rahatsızlıkları da göz ardı etmemek gerekir. O.1.4.4. Performans Etkisi : Gürültünün yukarıda saydığımız fiziksel, fizyolojik ve psikolojik etkileri insanı direkt olarak etkilediğinden organizma alışık olmadığı bu durumun karşısında ne yapacağını bilemediğinden uygunsuz tepkiler vermeye başlar. Neticede de rutin olmayan bu uygunsuz zaman diliminde kişilerde bir performans düşüklüğü gözlenir. Böylece; iş veriminde azalma, çalışmaya karşı isteksizlik, bir türlü konsantre olamama, okuduklarını ve söylenenleri anlayamama, yorgunluk, iş kazaları gibi durumlarla karşı karşıya kalınabilir. O.2. Titreşim : İlimizde bu yönde bir çalışma mevcut değildir. KAYNAKLAR 1. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 2. Erzincan Hava Meydan Müdürlüğü, 2011 237

P. AFETLER P.1. Doğal Afetler Türkiye jeolojik ve topoğrafik yapısı ile iklim özellikleri sebebiyle büyük can ve mal kaybına yol açan doğal afetlerle sık sık karşılaşmaktadır. Ülkemizde görülen doğal afetlerin toplam yapı hasarları içindeki payları şöyledir. Tablo.P.1. Erzincan daki afetler (2010) Tabii Afet Türü Yüzde Oranı Depremler 13 Heyelanlar 43 Su baskınları 16 Kaya Düşmeleri 15 Çığ 4 Yangın 9 Fırtına,Şiddetli Yağış vb. - Kaynak: İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, 2011 P.1.1. Depremler Türkiye nin %94 ü deprem, %44 ü ise aktif fay bölgesindedir Bu sebeple deprem olgusuna karşı devletin ve vatandaşların hassas olmaları gerekmektedir. Şimdilik depremleri önceden tespit etmek mümkün olmadığına göre, zararlarından en az düzeyde etkilenmek için yeterli tedbirlerin alınması gerekir. Deprem zararlarını en aza indirmek için şu tedbirler alınmalıdır: 1. Deprem kaynaklarının (aktif fay hatlarının) belirlenmesi ve yer hareketlerinin sürekli gözlenmesi, 2. Depremsellik bilgilerinin altyapı, yapı tasarımında ve bölge planlamasında değerlendirilmesi, 3. Depreme dayanıklı tasarı, metot ve şartnamelerin geliştirilmesi, bunlara uyulmasının temin edilmesi, 4. Mevcut önemli binaların depreme dayanıklı hale getirilmesi, 5. Makro ve mikro düzeylerde deprem tehlike haritalarının hazırlanması ve bunlara uygun arazi kullanım plan ve programlarının yapılması, 6. Acil yardım ve kurtarma hizmetlerinin geliştirilmesi, 7. Eğitim faaliyetlerinin sürdürülmesi. 1960 yılında İ. YALÇIN ve M. ARDOS un bölgede yaptığı araştırmalarda, kuzey ve güneydeki dağlık alanlarda çok genç faylarla kesilmek suretiyle yüksekte kalmış asılı vadilerin, bir takım bataklıkların varlığı, bölgenin şiddetli depremselliği, çok genç volkanizma, ovanın halen çökmekte, çöktükçe alüvyonlarla dolmakta ve muhtemelen çevresinin yükselmekte olduğunu saptamışlardır. Yapılan araştırmalar Erzincan Ovası nı günümüzde bile oluşumunu sürdüren Türkiye nin en genç ovalarından biri olduğunu göstermektedir. Erzincan depreminin en önemli nedeni; oluşumundan kaynaklanan bu özellikler ve halen faal olan yatay atımlı, sağ yönlü Kuzey Anadolu Fayı nın bölgeden geçmesidir. Kuzey Anadolu Fayı nın yeryüzünde bir benzeri de Kuzey Amerika nın batısındaki San Andreas fayıdır. Jeolojik yapısı itibariyle Erzincan sık sık şiddetli depremlere uğramıştır. Erzincan tarihinde değişik şiddetlerde 30 dan çok deprem olmuştur. Bunların tespit edilebilenleri Tablo P.2 de verilmiştir. 238

Tablo: P.2. Erzincan İli tarihsel depremleri (2010) Gözlemsel Dış Merkez Şiddet Tarih Enlem Boylam Can Kaybı Erzincan - Erzurum 1268 39,75 40,40 IX 15.000 Erzincan - Erzurum 1458 39,75 40,40 X 32.000 Erzincan - Erzurum 21/12/1482 39,75 39,50 IX - Erzincan - Erzurum 17/06/1584 39,75 39,50 IX 15.000 Erzincan - Refahiye 20/05/1890 39,90 38,80 IX - Erzincan - Tercan 21/11/1939 - - VII 43 Erzincan 27/12/1939 - - X-XI 32.968 Erzincan 12/11/1941 - - VIII 15 Erzincan 13/03/1992 - - VIII 653 Kaynak: İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, 2011 Erzincan kendi adını taşıyan ovanın üzerinde kurulmuştur. Yukarı Fırat Havzasında yer alan Erzincan Ovası, jeomorfolojik özellikleri açısından başka ovalardan farklı bir yapı gösterir. Neojen sonlarında meydana gelen epirojenik karakterdeki tektonik hareketler, bu bölgede bir takım yükselme ve alçalmalara neden olmuştur. Böylece, kuzeydeki Keşiş ve güneydeki Munzur dağları yükselme eğilimi göstererek bugünkü durumlarını almışlardır. Bunların arasında kalan Erzincan Ovası ise çökmüştür. Ancak, bu yükselme ve alçalmalar, tektonik duraklamalarla olmuştur. Sonradan alüvyonlarla dolmuş olan ovadaki alüvyon kalınlığı çökme devam ettiğinden artış göstermektedir. 1784 depreminde, şehir içinde ve çevresindeki yapıların hemen hemen tümü yıkılmış, 10.000 in üstünde insan ölmüştür. 1888 depremi, büyük hasara neden olmuştur.1930 depremi, İzzet Paşa Camisinin kubbeleri yıkılmış, Hükümet Konağı, Belediye Dairesi ve Müfettişlik binaları hasar görmüş, pek çok konutta oturulamaz hale gelmiştir. 27 Aralık1939 depremi, 20. yy da yeryüzünde görülen 15 büyük depremden biridir. Bu depremde 32.000 kişi ölmüş, 4.125 kişi de ağır yaralanmıştır. 14.401 bina yıkılmış, 4.043 bina da ağır hasara uğramıştır. Deprem bölgesindeki kurtarma çalışmaları günlerce devam etmiştir. Özellikle Erzincan, Şebinkarahisar, Alucra, Fatsa, Erbaa ve Niksar cezaevlerindeki mahkumlar büyük fedakarlıkla kurtarma çalışmalarına katılmışlardır. Bu çalışmalarından ötürü 241 mahkumun para cezalarının tümü ve geri kalan cezalarının 4/5 ini bağışlayan bir kanun kabul edilmiştir. 1967 de Pülümür de olan deprem, Erzincan da da hissedilmiş, sarsıntılar bir kaç gün devam etmiş ancak şehirde herhangi bir yıkıntıya neden olmamıştır.18 Kasım 1983 de şiddetli bir deprem olmuş, ancak can ve mal kaybı olmamıştır. Erzincan Bölgesinde son 1000 yıl içinde şiddeti 7 den daha büyük 10 dan fazla deprem yaşanmıştır. Güçlü yer sarsıntısını ölçen alet Erzincan da bulunmaktadır. Bu aletle kaydedilen zayıf yer hareketleri 0.40 g, 0.49 g Batı - Doğu, 0.25 g düşeydir. 1939 yılında meydana gelen deprem Erzincan Vadisi nden batıya doğru uzanan 350 km. uzunluğunda 3,7 m.lik bir yüzey çatlağına neden olmuş; depremin etkisi 400 km. bir alana (batıda Amasya ya kadar) yayılmıştır. Bu depremde 32.000 kişi ölmüş, 17.500 kişi yaralanmış, 117.000 ev yıkılmış ya da kullanılamaz hale gelmiştir. Şehir merkezinde 7.206 binanın 6.601 i yıkılmış, geriye kalanı ise tren istasyonu binası hariç kullanılamaz hale gelmiştir. 13.03.1992 Erzincan depreminde ölenlerin toplamı 653 kişidir. Bunların 419 u Erzincan merkezinden diğerleri ise merkeze bağlı köy ve ilçelerdendir. Depremde 3.850 kişi yaralanmıştır. Bu depremde yıkık ve ağır hasarlı konut sayısı 4.427, işyeri sayısı ise 972 dir. 239

Herece ve Akay(2003)Kuzey Anadolu Fay zonu boyunca Geç Eosen den bu yana 33 ile 75 km,en gen Geç Miyosen den bu yana 18 ile 30 km. ve Kuvaterner de ise 6 ile 23 km. arasında değişen sağ-yanal ötelenmelerin geliştiğini belirtmişlerdir.bu olgular;kuzey Anadolu Fay zonunun Geç Eosenden günümüze değin aktif olduğunu,çok büyük atımlara neden olduğunu,bu zon boyunca büyük depremlerin geliştiğini ve gelecekte de gelişebileceğini belirtmektedirler. Koçyiğit(1991) Erzincan kuzeyinden geçen KD-GB gidişli, sol yanal atımlı fayı(akdağ fayı) Kuzeydoğu Anadolu fayı olarak yorumlamıştır. DAF ve KAF zonlarındaki fayların farklı zaman aralığındaki aktiflikleri nedeniyle, birbirlerini peş peşe tekrarlanmalı bir şekilde kestikleri gözlenmiştir. Fayların yanal ve düşey bileşenleri vardır. Bölgede, KAF ve DAF sistemlerine bağlı faylar aktifdirler.bu nedenle,gelecekte bölgede sık sık deprem olması kaçınılmazdır. Erzincan Bölgesinde son 1000 yıl içinde şiddeti 7 den daha büyük 10 dan fazla deprem yaşanmıştır. Erzincan il sınırları içinde 5 adet deprem ölçüm istasyonu bulunmaktadır. Günlük yer hareketleri Ankarada bulunan Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı tarafından 24 saat izlenmektedir. P.1.2. Heyelan ve Çığlar Heyelan; Doğal kaya, zemin, suni dolgu veya bunların bir ya da birkaçının bileşiminden oluşan şev malzemesinin, yerçekimi, jeoloji, ve su içeriği gibi doğal ve doğal olmayan diğer faktörlerin etkisi altında eğim yönünde hareketiyle sonuçlanan kütle hareketine verilen isimdir. Bir heyelan olayına jeoloji, jeomorfoloji, iklim ve bitki örtüsü ile insan kaynaklı etkenlerden biri veya birkaçı neden olabilir. Bu faktörler Ana Nedenler ve Tetikleyici Nedenler olarak 2 gruba ayrılır. 1.ANA NEDENLER: Su Eğim Litoloji 2.TETİKLEYİCİ NEDENLER Depremler Ani kar erimesi Ani sağanak yağış Akarsu aşındırması Patlatma ve vibrasyon Heyelan topuğundan malzeme alınması Pasa, Dolgu ve diğer atık malzemeler Kontrolsüz kazılar Yol açma çalışmaları Şebeke ve depodan su kaçakları vb. Heyelanlar genelde,deprem ve/veya aşırı yağışların tetiklemesiyle dünyada en fazla can ve mal kaybına yol açan olayların arasında yer almaktadır.(cruden ve Fell,1997)Ülkemizde doğal afetlerden kaynaklanan kayıplar ele alındığında,deprem ve heyelan olayları ilk iki sırayı almaktadır.ülkemizde 1950-2005 yılları arasında doğal afete uğramış yerleşim yerlerinde yapılan nakillerin %33 ü heyelanlardan kaynaklanmaktadır.(gökçe ve diğ.,2006)ortada uzun ekseni KB- GD doğrultusunda olan Erzincan çöküntü alanının bulunduğu Otlukbeli,Esence ve Köhnem dağlarının belli alanlarında heyelan yoğunlaşmaları bulunmaktadır.bu yoğunlaşma Erzincandan KD ya Karadivan a kadar devam eder.daha doğuda Esence dağlarının K-G hattında Tanyeri- Çayırlı hattı ve Kargın kuzeybatısında yerel alanlarda heyelan yoğunlaşması bulunmaktadır.tanyeri-çayırlı hattındaki heyelanlar büyük alanlar kaplayan aktif kaymalardır. 240

Çığ; Bir denge bozulması nedeni ile kar tabakası veya tabakalarının, yamaç eğimi yönünde gösterdiği akma hareketidir. Topografik yapı,bitki örtüsü, Meteorolojik koşullar, Kar tabakasının yapısı, Suni etkiler çığın oluşmasına sebeb olan faktörlerdir. İlimizde 2000 yılı içerisinde Refahiye ilçesi, Mendemebaşı Köyü, Bektaşi Mezrası ve İliç İlçesi, Çöpler Köyü muhtemel heyelan tehlikesinden dolayı kontrol etütleri programına alınmıştır. İlimizde 2010 yılı içerisinde herhangi bir heyelan ve çığ olayı olmamıştır. P.1.3. Seller Ülkemizde yaşanan taşkınlar meteorolojik verilere göre en çok Mart Nisan Mayıs Haziran ve Temmuz aylarında meydana gelmektedir. İlimizde 2010 yılı içerisinde herhangi bir sel olmamıştır. P.1.4. Orman ve Otlak Yangınları Erzincan ili nde, 1989 yılında 3, 1993 2010 yılları arasında toplam 29 adet yangın çıkmış bu yangınlar sonucunda 147,81 hektar ormanlık alan tahrip olmuştur. Tablo.P.3 de bu yangınlar ayrıntılarıyla gösterilmiştir. Tablo.P.3. 1993 2010 yılları arası orman yangını kayıtları Sıra İlçe Yanan Yangın Çıkan Ormanın Yangın Tip Yangın Alan Ağaç Cinsi İdare Şekli Sebebi Örtü Tepe (Ha) 1 Merkez 2,10 ÇS Ağç. Sahası Bilinmeyen X 2 İliç 24,00 Meşe BBT-OT Bilinmeyen X 3 Merkez 3,00 Badem Ağç. Sahası Kasıt X 4 Merkez 1,00 Meşe B.Baltalık Sigara İzm. X 5 Merkez 1,00 Meşe, Ardıç Ağç. Sahası Bilinmeyen X 6 Refahiye 1,00 Meşe B.Baltalık Dikkatsizlik X 7 Üzümlü 25,00 Meşe, Ardıç B.Baltalık Bilinmeyen X 8 Üzümlü 4,00 Meşe B.Baltalık İhmal X 9 Merkez 4,00 Ardıç B.Koru Bilinmeyen X X 10 Refahiye 1,5 Ardıç B.Koru Bilinmeyen X X 11 Refahiye 1,00 Çs.Kv N.Koru İhmal X X 12 Üzümlü 2,00 Çs Ağç. Sahası Bilinmeyen X 13 Refahiye 0,05 Çs N.Koru Bilinmeyen X 14 İliç 3 Meşe B.Koru Dikkatsizlik X 15 İliç 0,2 Meşe B.Baltalık İhmal X 16 İliç 0,3 Meşe BBT-OT İhmal X 17 Merkez 5 Meşe Ağç. Sahası Bilinmeyen X X 18 Refahiye 0,4 Çs B.Koru Bilinmeyen X 19 Refahiye 10 Çs B.Koru Sigara İzm. X 20 Kemah 8 Meşe B.Koru Bilinmeyen X 21 Merkez 8 Ardıç B.Koru Bilinmeyen X 22 Merkez 2 Çs Ağç. Sahası Bilinmeyen X 23 Üzümlü 2 Meşe B.Koru Sigara İzm. X 24 Üzümlü 10 Meşe B.Koru Anz Yangın X X 241

25 Refahiye 1 OT B.Koru Cam Kırığı X 26 Refahiye 6 OT N.Baltalık Sigara İzm. X 27 Refahiye 5 Meşe B.Koru Cam Kırığı X 28 Merkez 5,06 BademMeşe Ağç. Sahası Piknik ateş X X 29 Merkez 0,3 BademSedir Ağç. Sahası Bilinmeyen X Kaynak : Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü, 2011 P.1.5. Ormanlar Üzerinde Biyotik veya Abiyotik Faktörlerin Etkileri Erzincan Orman İşletme Müdürlüğü Erzincan İşletme şefliğinde özellikle Sarıçam ağaçlandırma sahalarında görülen diprion pini ile kimyasal mücadele yapılmıştır. Sürgün uçlarında kuruma ve dökülmeye sebep olan diprion pini ağacın büyümesini yavaşlatarak verimini ve gücünü azaltmaktadır. Mayıs ayından itibaren ibrelere yumurtalarını bırakan zararlı ile mücadele yumurta anında ve tırtılın ilk evresinde yapılmaktadır. Yaklaşık 460 hektarlık alanda görülen zararlının erken tespit edilerek anında mücadele yapılması biyolojik ve ekonomik zararı önlemiştir. Mücadeleden %100 başarı sağlanmıştır. P.1.6. Fırtınalar Erzincan İlinde fırtına afet boyutunda yaşanmamaktadır. P.2. Diğer Afetler Depremden önce Erzincan da üç büyük halk hastanesi, iki özel hastane ve yedi revir bulunmaktaydı. Bütün tıbbi kurumlar zarar görmüş ve depremden sonra iş göremez hale gelmiştir. Depremden sonra hayatta kalan hastalar Devlet Hastanesinin önündeki acil durum çadırında tedavi görmüşlerdir. Daha sonra mobil bir sahra hastanesi spor stadyumunda kurulmuştur. Hastaların bir kısmı ambulans ve özel arabalarla Erzurum (189 km), Elazığ (269 km), Tunceli (130 km), Gümüşhane (150 km) ve Ankara (690 km)... gibi şehirlerde bulunan hastanelere gönderilmişlerdir. Tıbbi uzmanlar ekipman ve cihaz eksikliğinden şikayet etmişlerdir. Pek çok doktor olayda 24 saat uyumadan çalıştıklarını rapor etmiştirler. Tablo.P.4. Erzincan İlinde meydana gelen afetler (2010) ETKİLENEN ALAN (Konut ) Afetin Türü 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Heyelan - 9-13 - - - - Su Baskını - - - - - 20 - - Yangın - - - - 14 - - - Kaya Düşmesi 5 - - - 18 13 - - Fırtına - - - - - - - - Çığ - - - - - - - - Yer Sarsıntısı 89 - - - - - - - Kaynak: İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, 2011 P.2.1. Radyoaktif maddeler Radyoaktif serpinti ve zararları hakkında herhangi bir bulguya rastlanmamıştır 242

P.2.2. Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar İlimiz sınırları çevresinde deniz bulunmadığı için bu konuya değinilmemiştir. P.2.3. Tehlikeli Maddeler Bu güne kadar ilimizde bu alanda yaşanmış herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. P.3. Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri 13 Mart 1992 depreminden sonra Organize olmamış arama ve kurtarma faaliyetleri, hayatta kalanlarla hemen başlamıştır. Bu faaliyetleri yürütenlerin çoğu ekipmansız ve deneyimsiz gönüllülerdir. Şehrin elektrik güç istasyonlarında hasar meydana geldiği için ilk gece arama ve kurtarma, otomobil ışıkları ve el fenerleriyle yapılmıştır. Depremden 1 saat sonra Erzurum Valisi, Vali Vekilini Erzincan a Acil Yardım Ekibinin başında göndermiştir. Konvoy Erzincan a 14 Mart sabahı saat 02.00 de ulaşabilmiştir. Konvoyda 13 Ambulans, 70 doktor, 100 Hemşire, çeşitli tıbbi ekipman ve yiyecek bulunmaktadır. Valiliğin Üçüncü Ordu nun da katıldığı tüm kurtarma faaliyetlerini kontrol etmesine karar verilmiştir Depremden bir gün sonra Cumhurbaşkanı T. ÖZAL ve Başbakan S. DEMİREL Erzincan ı ziyaret etmişlerdir. Uluslararası Araştırma ve Kurtarma Desteği, İngiliz, İsviçre, Alman ve Yunan Kurtarma takımları; köpekler ve sesli detektör cihazıyla arama ve kurtarma çalışmalarına katılmışlardır. Kurtarmanın ilk hedefi yıkılmış binalardaki yüzlerce insanı kurtarmak olmuştur. Depremden bir hafta sonra bile enkaz altından sağ olarak insan çıkarılmıştır. Yabancı arama ve kurtarma gruplarının bir çoğu 17 Mart Salı gününden sonra çalışmalarına başlamışlardır. Meclis 14 Mart günü Acil Durum Kanunu çıkarmıştır. P.3.1. Sivil Savunma Birimleri Sivil Savunma Teşkilatı; - Savaş zamanı halkın can ve mal güvenliğini sağlama - Tabii afetlerde can ve mal kurtarma - Büyük yangınlarda can ve mal kaybını azaltma - Yok olmaları ve çalışamaz hale gelmeleri durumunda yaşamı büyük ölçüde etkileyecek olan resmi, özel müessese ve tesisleri koruma, onarma ve yenileme, - Savaş zamanında her türlü savunma gayretlerinin sivil halk tarafından desteklenmesini sağlama, - Cephe gerisi morali kuvvetlendirme amacını gütmektedir. Yukarıda belirtilen görevleri yerine getirmek üzere Erzincan İli nde Sivil Savunma İş ve İşlemleri merkezde İl Müdürlüğü, ilçede Sivil Savunma Memurluğu, Sivil Savunma Planlamasına tabi kamu kurum ve kuruluşlarında Sivil Savunma Servisleri birimlerinde yürütülmektedir. ve memurluk düzeyinde yürütülmektedir. İlimizde Sivil Savunma Teşkilatı Tablo P.5 de gösterilen birimlerden oluşmaktadır. 243

P.3.2. Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri Muhtemel bir yangına karşı önlem alınması amacıyla, resmi kurumlarda bulunan yangın araç ve gereçlerinin çalışıp çalışmadığı Erzincan Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü ekiplerince kontrol edilmektedir. İlk defa işe başlayan bütün özel kuruluşlar açılış izni almadan önce yine İtfaiye Ekiplerince yangına karşı gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı konusunda kontrol edilmektedir. Tablo.P.5. İl Sivil Savunma Teşkilatı Birimleri (2010) Servis Başkanı - Karargah Servisi. İl Afet ve Acil Durum Müdürü - Kılavuz Servisi İl Emniyet Müdürü - Kurtarma Servisi İl Afet ve Acil Durum Müdlüğü Şube Müdürü - İlk Yardım ve Ambulans Servisi İl Sağlık Müdürü - Sosyal Yardım Servisi İl Milli Eğitim Müdürü - İtfaiye Servisi Belediye İtfaiye Müdürü - Emniyet - Trafik Servisi Trafik Şube Müdürü - Hastaneler Servisi Devlet Hastanesi Baştabibi - Teknik Onarım Servisi Belediye Fen İşleri Müdürü Kaynak: İl Sivil Savunma Müdürlüğü, 2011 P.3.3. İlkyardım Servisleri İlkyardım iş ve işlemleri İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde bulunan ekipman ve elemanlarca gerçekleştirilmektedir. P.3.4. Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı Büyük 1939 depreminin hemen akabinde Erzincan Şehrinin çoğunluğu, muhtemelen su tablasına göre daha büyük bir derinlikte allüviyal toprakla kaplı toprağın ve bundan dolayı da daha kaba alüvyon üzerine daha büyük binaların yerleştirildiği ilk yerleşim yerine inşa edildi. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından 1992 yılının yaz ve sonbaharında ağır yapıların yeniden yapılması çalışmaları yaklaşık olarak 4000 yeni müstakil aile evi ve 1992 Aralık ayının sonuna göre 2500 apartman dairesi tamamlanması amaçlandı. Hem iyi bilinen hem de yeni metotlar tamir ve sağlamlaştırma işlerinde uygulandı. Beton kolonların kaplanmasında genellikle bölme duvarlarının ilavesi ve çatlaklara reçine enjekte edilmesinin, kullanılan en yaygın teknikler olduğu görülmektedir. Üç büyük üniversiteden yaklaşık 70 fakülte elamanı ve bazı aracılar yeniden imar etme çalışmalarına katıldılar. Geçici malzeme test lâboratuarları, hem mevcut hem de yeni yapılardan alınan örnekleri değerlendirmek için kuruldu. Geçici toprak test laboratuarları da, su kuyularından alınan örnekleri değerlendirmek için kuruldu. Halk için ve özel kurumlar için kurulan yeni yapıların hepsinde daha iyi dizayn ve yapı kalitesi olduğu aşikardır. P.3.5. Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlar arası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler İlimizde zehirli maddelerin taşınması ilgili İl Müdürlüklerinin mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Ör : LPG ve Petrol ürünleri Ulaştırma Bakanlığı mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmektedir. 244

P.3.6. Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar Afetlerde ortaya çıkacak olan karışıklığı önlemek için İl Sivil Savunma nın acil eylem planı doğrultusunda kurmuş olduğu Kriz Masası nda görevli personel görev yapacaktır. Büyük Endüstriyel kaza şu ana kadar ilimizde gerçekleşmemiştir. Çünkü, ilimizdeki en büyük endüstri Şeker Fabrikasıdır. Ancak büyük endüstriyel kaza olduğu takdirde İl Sivil Savunma radyasyona karşı gerekli tedbirleri alacak, Valilikçe oluşturulacak Kriz Masası da ortaya çıkması muhtemel olumsuzlukların bertarafı için gerekli tedbirleri alacaktır. KAYNAKLAR 1. A. ESEN, Erzincan ve Deprem. Erzincan Kültür Eğitim Vakfı, İstanbul, 1994. 2. İl Sivil Savunma Müdürlüğü, 2011 3. Erzincan Zelzelesi, Ünal TUYGUN, 1992 Erzincan. 4. Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğü, 2011 245

R. SAĞLIK VE ÇEVRE R.1. Temel Sağlık Hizmetleri R.1.1. Sağlık Kurumlarının Dağılımı Erzincan ilinde tedavi edici sağlık hizmetleri hastaneler tarafından verilmektedir. İlimizde Devlet Hastanesi, Askeri Hastane, Sosyal Sigorta Kurumu Hastanesi ve Kızılay Tıp Merkezi olmak üzere 4 adet hastane bulunmaktadır. 1939 depreminde Memleket Hastanesi yıkılmış, yeni kurulan şehirde önce 50 yataklı bir hastane yapılmış, eklerle yatak sayısı 100 e çıkmıştır. 1992 depremiyle 150 yataklı hastane binası ağır hasar görmüş ve kullanım dışı kalmıştır. Bir süre ambulans ve çadır hastaneler görev yapmıştır. Göğüs Hastalıkları Hastanesi, bilahare Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinin onarımları yapılmış ve hizmete sunulmuştur. Bugün Devlet Hastanesi A Blok, 300 kadro yatağı, 276 mevcut yatak, 424 personel, 4 ambulans ile ilimizde hizmet vermektedir. Devlet Hastanesi B Blok (Eski SSK Hastanesi) ilk olarak 1969 yılında kurulmuştur. 120 yatak kapasitesine sahip hastane 1992 depreminde bütün birimleriyle yıkılmış, 1996 yılında 100 yatak kapasiteli olarak yeniden açılmıştır. Askeri Hastane 1862 yılında kurulmuş,1939 depreminde tamamen yıkılmış, 1948 yılında 100 yatak kapasitesiyle yapılmış,1992 depreminde bütün birimleriyle yeniden yıkılmış, 23 Haziran 1996 yılında 100 yatak kapasitesiyle tekrar açılmıştır. Bugün 25 ayrı ünite, 100 yatak, her serviste genellikle bir uzman doktor, bir hemşire ve bir hasta bakıcı, 2 ambulans ile hizmetlerini devam ettirmektedirler. İlimizde Verem Savaş Dispanseri de bulunmaktadır. Erzincan devlet hastanesi ile ilgili envanter dökümü Tablo R.1 de verilmiştir. Nüfusu 5 ile 10 bin arası olan yerleşim birimlerinde sağlık hizmetlerinin yürütüldüğü tıbbi ve sosyal kurumlardır. Erzincan ilinde 46 adet Sağlık Ocağı bulunmaktadır. Sağlık ocağına bağlı olarak çok yönlü hizmet gören kuruluşlardır. Erzincan ilinde 89 adet sağlık evi bulunmaktadır. 112 Hızır Acil Servisi, Sağlık Müdürlüğü bünyesinde 5 Ocak 2000 tarihinde açılmış, bütün acil durumlara müdahale edebilecek donanıma sahip 2 adet ambulans, 5 doktor, 8 sağlık memuru, 4 şoför, 1 telsiz operatörü ile 24 saat nöbetleşe hizmet vermektedir. Tercan ve Refahiye ilçelerinde de birer birim bulunmaktadır. 246

Tablo R.1.Erzincan Devlet Hastanesi ile ilgili Envanter Dökümü (2010) Servisler Yatan Hasta Sayısı Tahsis Edilen Yatak Poliklinik Sayısı Doktor Yardımcı Personel (Hem.-Ebe- SM) Toplam Personel Acil Servis 15 227.391 15 61 76 Beyin Cerrahi 338 6 20.799 2 3 5 Çocuk Cerrahi 159 2 2.835 1 3 4 Çocuk Hastalıkları 1.561 38 48.771 5 13 18 Diyaliz 8 7.133 2 11 13 Dahiliye 1.465 49 50.599 8 12 20 Fizik Ted. Rehabilitasyon 574 26 26.466 4 10 14 Genel Cerrahi 2.967 36 38.549 9 7 16 Göğüs Cerrahi 46 3 721 1 3 4 Göğüs Hastalıkları 1.095 39 24.053 5 10 15 İntaniye 131 4 3.923 2 3 5 Kadın Doğum 4.373 50 52.942 7 29 36 Kalp - Damar Cerrahi 628 14 15.463 2 8 10 Kardiyoloji 1.611 27 28.085 4 12 16 KBB-Göz-Cildiye 1.185 18 108.714 13 11 24 Ketem 1.380 1 4 5 Nöroloji 347 15 31.196 5 6 11 Ortopedi 695 24 30.431 5 4 9 Plastik Cerrahi 534 6 3.812 1 3 4 Psikiyatri 188 12 12.774 2 7 9 Patoloji 2 1 3 Reaminasyon 174 6 3.943 7 59 66 Üroloji 1.043 25 26.902 4 7 11 Diğer 5.777 8 31 39 TOPLAM 19.114 423 772.659 115 318 433 KAYNAK: İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 Erzincan ilinde bulunan sağlık kurumlarının ilçelere göre dağılımı Tablo.R.2 de gösterilmiştir. Tablo R.2.Erzincan İli ve İlçelerine göre Sağlık Kurumlarının Dağılımı (2010) İlçeler Nüfus Hastane Sağlık Evi ASM AÇS/AP Merkezi Dispanser MERKEZ 136.063 2 16 14 1 1 ÇAYIRLI 10.845 1 8 1 İLİÇ 5.843 1 3 1 KEMAH 6.390 1 6 1 KEMALİYE 4.831 1 3 1 OTLUKBELİ 2.708 1 2 1 REFAHİYE 10.715 1 7 1 TERCAN 17.734 1 9 2 ÜZÜMLÜ 12.033 1 7 1 TOPLAM 207.162 10 61 23 1 1 KAYNAK: İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 247

Tablo.R.3. Sağlık Personelinin İlçelere göre dağılımı (2010) Uzman Pratisyen İlçe Diş Hekimi Eczacı Hekim Hekim Sağlık Teknisyeni Hemşire İl Toplamı 99 123 29 5 430 323 210 Merkez 94 71 22 5 277 265 125 Çayırlı 1 7 1 22 8 14 İliç 1 5 15 6 8 Kemah 4 1 16 5 5 Kemaliye 4 1 15 2 8 Otlukbeli 2 1 7 3 5 Refahiye 6 1 24 9 11 Tercan 2 12 1 30 14 19 Üzümlü 1 10 1 24 11 15 Not: Askeri kuruluşları kapsamaz. KAYNAK: İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 R.1.2. Bulaşıcı Hastalıklar İlimizde 2006-2010 yılları arasında görülen ve İl Sağlık Müdürlüğü tarafından tespit edilen bulaşıcı hastalıklar ve sayıları Tablo.R.4 te verilmiştir. Tablo.R.4. Erzincan İli 2006-2010 Dönemi Bulaşıcı Hastalıklar Tablosu Tespit Edilen Hastalıklar 2006 2007 2008 2009 2010 V Ö V Ö V Ö V Ö V Ö Boğmaca 1 1 1 Difteri Tetanoz Kızamık 3 2 2 1* Poliomiyelit 1 Tifo(Salmonellozis) 1 Paratifo(A,B) Basilli Dizanteri Amipli Dizanteri Hepatit-A 54 45 12 2 Hepatit-B 8 3 8 10 Kuduz Şüpheli Isırık 50 194 208 525 279 Menenjit Kızıl Streptekok Anjini Akut Kanlı İshal 1 1 362 1.207 Tüberküloz 30 42 34 39 28 Sıtma Trahom Kabakulak 143 134 90 1 4 Kızamıkçık 2 2 Brucella 395 374 208 123 159 Şarbon 2 Kala Azar Ebe 248

Sifiliz TOPLAM 688 797 565 1.062 1.680 * Kızamık Olası Vaka KAYNAK: İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 Hastalık Tablo.R.5 Erzincan İlinde 2010 Yılında Görülen Bulaşıcı Hastalıkların Aylara Göre Dağılımı Kızamıkcık Kuduz Şüpheli Isırık Brucella Ocak 5 3 1* 7 Şubat 3 1 1* 1 Mart 1 27 10 2* 4 Nisan 31 14 1* 2 Mayıs 33 11 2 Haziran 96 5 2 Temmuz 14 20 1 Ağustos 17 18 1 Eylül 17 18 Ekim 1 14 14 Kasım 13 19 5 Aralık 9 26 3 Kabakulak Kızamık Hepatit B Hepatit A Tüberkülo z TOPLAM 2 279 159 4 1 0 0 28 0 0 * olası vaka KAYNAK : İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 R.1.2.1. İçme, Kullanma ve Sulama Suları : İçme ve kullanma sularının halka sağlıklı ulaşmasını, sağlamak amacıyla İl Sağlık Müdürlüğü aşağıda belirtilen çalışmaları yapmıştır. Boğmaca Şarbon Tablo.R.6. Erzincan İlinde Suların Analiz Sonuçları (2010) Analiz İçme Kullanma Kaynak Kuyu Sarnıç Nehir Dere Su Havuzu Rezervuar Göl Toplam Sayısı 2.348 555 194 5 78 19 36 3.235 Kimyasal Fiziksel Bakteriyolojik Klor Örnek Sayısı 831 831 Uygun Değil 35 35 Örnek Sayısı 3.692 58 3.750 Uygun Değil 839 839 Örnek Sayısı 1.520 1.520 Uygun Değil 659 659 Klorlama Sayısı 584 584 Kontrol Sayısı 10.414 10.414 Yeterli 7.871 7.871 Yetersiz 2.543 2.543 Islah Edilenler 9 9 KAYNAK : İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 249

Tablo R.7.Su Kontrolü Çalışmaları (2010) ALINAN SU NUMUNESİ ÇEŞİDİ UYGUN UYGUN DEĞİL TOPLAM Bakteriyolojik 861 659 1.520 Kimyasal 796 35 831 KAYNAK : İl Sağlık Müdürlüğü,2011 Tablo R.8. Bakiye Klor Ölçümleri (2010) Toplam Ölçüm 10.414 Rezüdüel Klor(+) 7.871 Rezüdüel Klor(+) 2.543 KAYNAK : İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 Yukarıdaki verilerden de anlaşılacağı üzere il genelindeki içme suları temizdir diyebiliriz. Klorlama işlemi tüm Belediyelerimizce düzenli bir şekilde yapılmaktadır. Bunların denetimini ise İl Sağlık Müdürlüğü yapmakta ve sürekli numuneler alıp analizler yapmakta ve neticeleri kaydetmektedir. Klorda sorun çıkması durumunda yapılan incelemelerde elektrik kesilmesi, motorda arıza vs. gibi aksaklıkların buna neden olduğu görülmüştür. Sulama suları için herhangi bir çalışmaya ulaşılamamıştır. R.1.2.2. Denizler : İlimizde deniz mevcut değildir. R.1.2.3. Zoonoz Hastalıklar : Hayvancılığın yaygın olması sebebiyle özellikle hayvansal ürünlerin yoğun tüketildiği Erzincan da pastörizasyon işlemlerinin yapılmaması sebebiyle Brusella hastalığı insanlarda görülen sık bir zoonoz hastalıktır. Diğer zoonoz hastalıkların ör; Trichinella ilimizde yok denecek kadar az olduğu da gözden kaçmamaktadır. R.1.3. Gıda Hijyeni Tablo R.9. Erzincan İline Ait Gıda Maddelerinin Kimyasal Analiz Sonuçları (2010) Analiz Sonuçları Numune Sayısı % G.M. Tüz. Uygun 226 G.M. Tüz. Uygun Değil 9 Toplam 235 KAYNAK: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 Tablo R.10. Erzincan İline Ait Gıda Maddelerinin Bakteriyolojik Analiz Sonuçları (2010) Analiz Sonuçları Numune Sayısı % G.M. Tüz. Uygun 127 G.M. Tüz. Uygun Değil 5 Toplam 132 KAYNAK: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 250

Aşı Tablo R.11. Erzincan İlinde Denetimi Yapılan Gıda İşlekleri (2010) Gıda İşlekleri G.M.T. ne Uygun G.M.T. ne Uygun Değil Et Balık Mamulleri 7 - Şekerli maddeler 3 - Süt ve süt ürünleri 29 - Unlar unlu mamuller 107 - Alkollü ve alkolsüz içecekler 1 - TOPLAM 147 - KAYNAK: Tarım İl Müdürlüğü, 2011 R.1.4. Aşılama Çalışmaları: Tablo R.12. Erzincan ilinde 2010, Yılında Yapılan Aşı Çalışmaları. AŞI YAŞ GRUPLARINA GÖRE HEDEF NÜFUSA YAPILAN AŞI 1 Yaş 15 YAŞ 0 Yaş ( 12- % % 2-4 Yaş Uyg. ( 0-11 Ay ) 23 Ay 5-9 Yaş 10-14 VE (24-59 Ay) Yaş ÜZERİ ) % Topla m Difteri- I 2.865 107 2 2 1 2.870 Boğmaca II 2.949 110 1 3 2.953 Tetanoz Aşısı III 3.074 114 15 1 1 3.091 R 2.323 11 1 2.335 TOPL. DBT. 11.24 ORAL POLİO AŞISI TOPL. POLİO 9 I 3.036 113 6 3.042 II III R 2.333 11 3.101 863 6.308 9.350 251

KONJUGE PNÖMOKO K AŞISI I 2.868 107 2 1 2.871 II 2.946 110 1 2.947 III 3.080 115 12 3.092 R 2.810 105 2.810 TOP. KPA 11.72 0 Hib aşısı I 1783 1783 TOP. Hib KKK AŞISI I 2.857 106 3 2 2 2.864 (Kızamık- R Kızamıkçık- 5.775 Kabakulak) 5.775 TOPL. KKK. 8.639 TÜBERKÜLİ Yapılan N (PPD) 53 13 51 79 82 3.436 3.714 BCG I 2.867 107 3 3 2.873 R TOPL. BCG 2.873 HEPATİT B AŞISI I B D Bİ 277 1 T 2771 103 II 2.790 104 2 2 7 5 328 3.134 III 3.077 115 4 3 8 9 640 3.741 TOPL. HEP. 9.646 OKUL Td AŞISI 3.100 6.449 122 KIZAMIKÇI K AŞISI 251 Td AŞISI GEBE I 1.908 GEBE II 1.705 GEBE III 169 GEBE IV 116 GEBE V 84 DİĞER 20 72 103 5.034 G. DEĞİL TOPL Td KAYNAK:İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 2010 yılında Erzincan ilinde yaş gruplarına göre hedef nüfusa yapılan aşı sonuçları Tablo R.12 de verilmiştir. Erzincan ilinde 2006-2010 yılları arasında yapılan bağışıklama çalışmalarını gösterir karşılaştırmalı envanter çalışmaları Tablo R.13 te verilmiştir. 2.771 252

Tablo:R.13. Erzincan İlinde 2006-2010 Yılları Arasında Yapılan Bağışıklama Çalışmaları HEDEF AŞILANAN DaBT-İPA- DaBT-İPA- DaBT-İPA- YILLAR BCG KPA 1 KPA 2 KPA 3 KKK NÜFUS ÇOCUK Hib 1 Hib 2 Hib 3 2006 2.808 2007 2.728 2008 2.825 2009 3.038 2010 2.687 KAYNAK: İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 HEPATİT B1 HEPATİT B2 HEPATİT B3 Td 1 Td 2+ SAYI 3.249 3.108 3.134 3.141 2.532 3.312 3.209 3.058 1.817 1.657 % 116 111 112 112 90 118 114 109 65 59 SAYI 3.111 3.178 3.123 3.120 3.184 3.238 3.075 3.581 1.957 2.116 % 114 117 115 114 117 119 113 131 72 78 SAYI 3.077 3.096 3.023 2.751 1.362 381 6 3.191 2.955 2.914 3.163 1.722 2.094 % 109 110 117 117 48 13 113 105 103 112 61 74 SAYI 2.925 2.925 2.933 2.980 3.065 3.514 3.374 3.116 2.788 2.803 2.969 1.823 2.319 % 96 96 97 98 101 116 111 103 92 92 98 60 76 SAYI 2.867 2.865 2.949 3.074 2.868 2.946 3.080 2.857 2.771 2.790 3.077 1.908 2.074 % 107 107 110 114 107 110 115 106 103 104 115 71 77 253

R.1.5. Bebek Ölümleri : İlimizde bebek ölüm hızlarının 2006-2010 yılları arasındaki oranı Tablo.R.14 te verilmiştir. İlimizde meydana gelen bu bebek ölümlerinin nedeni ise aşağıdadır. 1. Kardiyo Pulmoner Arrest (Kalp Akciğer Durması) 2. Prematüre 3. Sepsis (Zehirlenme) 4. Solunum Yetmezliği 5. Diğer Nedenler (Boğulma vb.) Tablo R.14.İlimizde Yıllara Göre Bebek(0-11ay)Ölüm Hızları (binde) 2006 2007 2008 2009 2010 8 14,6 8,4 11,1 6 KAYNAK : İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 R.1.6. Ölümlerin Hastalık, Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı : 2010 yılında Erzincan İli nde vuku bulan ve Sağlık Müdürlüğü ne bildirilen ölümlerin sebep ve cins gruplarına göre dağılımı Tablo.R.15 de verilmiştir. 2010 yılları arasında bütün ölenlerin yaş ve cins gruplarına göre dağılımı Tablo.R.16 da verilmiştir. Tablo.R.15. 2010 yılında Bildirilen Ölüm Sayıları ve Sebepleri Ölümler Ölenlerin HASTALIK ADI E K Toplamı Kardiovasküler sistem Hastalıkları 215 186 401 Solunum Sistemi Hastalıkları 95 58 153 Beyin Damarı Serebro Vasküler Hastalıklar 25 46 71 Üriner Sistem Hastalıkları 18 18 36 Sindirim Sistemi Hastalıkları 12 13 25 Karaciğer-Safra Kesesi ve Pankreas Hastalıkları 9 14 23 Kan Hastalıkları 3 3 Yenidoğan Hastalıkları 1 2 3 Diğer 0 TOPLAM 378 337 715 KAYNAK:İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 254

Tablo.R.16. Yıllara Göre Bütün Ölenlerin Yaş ve Cins Gruplarına Dağılımı (2010) Yaş Grupları YILLAR 2006 2007 2008 2009 2010 E K E K E K E K E K 0 11 12 21 15 13 11 14 16 13 5 1-4 2 2 3 2 4 3 5 3 1 1 5-9 1 0 0 0 2 1 3 2 2 10-14 1 0 1 0 0 1 2 1 1 15-24 1 2 3 6 4 3 3 2 1 2 25-44 11 5 15 10 9 6 9 7 10 6 45-49 5 4 11 8 8 8 12 5 19 7 50-64 77 28 82 46 74 39 80 38 73 35 65 + 288 257 297 239 242 290 270 287 301 321 TOPLAM 397 310 433 326 356 362 398 361 421 377 ERKEK VE KADIN TOPLAMI KAYNAK:İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 R.1.7. Aile Planlaması Çalışmaları : 707 759 718 759 798 AÇSAP Merkezleri, Sağlık Ocakları, Devlet Hastaneleri ve Doğumevlerinde uygulanan Aile Planlaması Yöntemlerinin yıllara göre dağılımı Tablo. R.17 de verilmiştir. Tablo.R.17 Erzincan İli 2005-2010 Yılları Arası AÇSAP Şubesinde Uygulanan Aile Planlaması Yöntemleri Yıllar Hap Kondom Enjeksiyon RİA Tüp Ligasyonu Vazektomi Deri altı implantı EtkisizYöntem Kullanan Gebelik sonlandırma 2005 4.381 11.322 740 1.096 2.024 60 65 24.723 37.141 2006 6.302 15.618 1.497 10.910 2.905 5 67 24.777 39.214 2007 5.599 16.179 1.252 795 2.864 5 133 24.688 40.228 2008 6.033 16.614 1.174 9.902 3.064 5 239 24.295 29.027 2009 5.297 17.561 1.219 9.483 3.319 7 773 24.313 17.670 2010 5.278 16.408 1.258 7.408 2.912 6 54 25.536 41.374 KAYNAK:İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 Aile Planlaması Hizmeti Veren Merkezler 1-Hap ve kondom dağıtımı yapan 38 Sağlık Ocağı, 1 Hastane (Erzincan Devlet Hastanesi), 1 AÇSP Merkezi bulunmaktadır. 2-RİA takılan 7 Sağlık Ocağı, 1 Hastane (Erzincan Devlet Hastanesi), 1 AÇSP Merkezi bulunmaktadır. Ria Kursu Gören Personel Sayısı İl Sağlık Müdürlüğü nde görev yapan 18 Doktor, 26 Ebe, 3 Hemşire RİA sertifikalıdır. 255

Tablo R.18. 2010 Yılı AÇS-AP Çalışmaları Kullanılan RİA Sayısı 409 Verilen ORS Sayısı 40 RİA Takılan Kişi Sayısı 409 ORS Verilen Kişi Sayısı 40 Verilen Kondom Sayısı 118.068 FKÜ için Alınan Kan Sayısı 2.846 Kondom Verilen Kişi Kullanılan Enjeksiyon Sayısı 9.839 Sayısı 1.741 Verilen Hap Sayısı 5.833 Enjeksiyon Yapılan Kişi Sayısı 1.741 Hap Verilen Kişi Sayısı 5.833 KAYNAK:İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 R.2. Çevre Kirliliği ve Zararlarından Oluşan Sağlık Riskleri : R.2.1. Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Günümüzde teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte çevre kirliliğinde de aşırı bir artış meydana gelmektedir. Bundan çevrenin cansız öğelerinden hava da nasibini almaktadır. Tabi ki bu da biz insan oğlunun sağlığını direkt olarak etkilemektedir. Havadaki katı, sıvı, gaz kirleticiler insan vücuduna ağız, burun, nefes borusu ve akciğerler vasıtasıyla girmekte ve bu organlarımızdan da kana karışmak suretiyle vücudumuzun diğer bölgelerine kadar ulaşabilmektedir. Hava kirlenmesinin stres etkisi önemli bir faktördür. Solunan CO (karbonmonoksit) kandaki oksijenin (O 2 ) yerini alır ve kanla taşınan O 2 miktarının büyük oranda azalmasına neden olur. Tepkilerin ağırlaşmasına, süregen bir yoğunluk ve uyku haline neden olmaktadır. Kükürt oksitleri (SO x ) soluk borusunu ve akciğerleri olumsuz etkilemektedir ve geçici ve kalıcı zedelenmelere yol açmaktadır. Genellikle yaşlı ve kronik akciğer kalp hastalığı olan hastalar hava kirliliğinden olumsuz etkilenmektedirler. Bu etkilenme akciğerlerde zedelenme sonucu ortaya çıkan hafif belirtilerden, söz konusu kişilerde ölüm oranının artımına kadar değişen etkiler yapabilmektedir. Geçici zedelenmelerden var olan kronik sorunların ağırlığının artmasına kadar değişen bu etkilerin tek bir madde ya da kirletici öğe ile açıklanabilmesi mümkün olmamaktadır. Bütün kirletici faktörlerin bir arada birbirine eklenen etkilerine bağlanmaktadır. Hava kirliliği felaketlerinde ölüm genellikle infantlarda pnömoni ölümleri biçiminde, kronik akciğer ve anfizemi olan yaşlılarda ise kardiyopulmoner sorunlardan olmaktadır. Hava kaynaklı kurşuna bağlı olarak zeka geriliğine neden olmaktadır. Bu nedenle benzinde bulunan kurşun tetraetilin azaltılması ve kullanımının yasaklanmasına yönelik çabalar başlatılmıştır. Kurşun seviyeleri ile incelenen toplumun zeka düzeyleri arasındaki ters ilişki birçok çalışmada gösterilmiştir. 256

R.2.2. Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Su kirliliği insan sağlığının da büyük oranda tehlikeye düşmesine neden olmaktadır. Lağım suları ile kirlenen sularda bakteri ve virüs oranı artar. Tifo, dizanteri, hepatit, kolera, ve diğer bulaşıcı hastalıkların bu yolla yayılımına sebep olur. Bu hastalık etkenleri su kaynaklarına karıştığında patlama biçiminde salgınlar ortaya çıkabilir. Kırsal kesimdeki evlerde, şebeke suyunun bulunmadığı durumlarda kuyu sularından yararlanılabilmektedir. Kuyuların sağlığa uygun yapılmaması, yağmur suları ve diğer akıntılarla kuyunun kirlenmesine neden olabilir. Eğer kuyular tuvaletlere yakın olarak yapılacak olursa hela çukurlarından sızan kirletici etkenler kuyu suyunun kirlenmesine neden olabilir. Bu nedenle kuyu sularının ağız kısımlarının yerden 50 cm den az olmayacak biçimde yükseltilmesi, çevresine sızıntıları engelleyecek bir çimento bölge yapılması, eğimli arazilerde tuvaletlerden yukarı seviyeye yapılması gerekmektedir. İçme suyu içerisinde süspansiyon içerisindeki ince kum, diğer tanecikler, bağırsak mukozasının tahrişi suretiyle ishallere sebep olabilirler. Asbest lifleri de bu grupta ele alınabilir. Genelde Salmonellozları oluşturan Salmonellalar ve özellikle S. Paratyphi B de su ile geçebilmektedir. Shigellosisin yani basilli dizanterinin etkeni olan Shigella dysenteriaeler de yine su ile geçebilmektedir. Su ile kolaylıkla geçebilecek en önemli ve tehlikeli hastalık koleradır. Etkeni olan Vibrio cholerae pis sularda uzun süre canlılığını muhafaza edebilir. Hele dip çamurlarında bu süre çok daha uzundur. Su ile geçebilen viral etkenler arasında çocuk felci, enfeksiyöz hepatit, enterisit, şap hastalığı, sığır vebası, domuz vebası vb. sayılabilir. R.2.3. Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Bu konuda bilgiye ulaşılamamıştır. R.2.4. Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Gürültünün belli sürede belirli şiddette etkilenmesinin ilk sonucu işitme eşiğinin yükselmesidir. Etkilenimden sonra bu en yüksek düzdedir. Giderek şiddetinde azalma olmaktadır. Eğer gürültü yeterli şiddet ve sürede etkilememişse işitme eşiğindeki değişim giderek normale inmektedir. Bu geçici eşik kayması (temporary threshold shift, TTS) olarak tanımlanmaktadır. Eğer şiddet ve sürede etkileme söz konusu ise bu kez kalıcı eşik kayması ortaya çıkar (permanent threshold shift, PTS) PTS relatif olarak yüksek şiddetteki seslere kısa süreli maruziyet sonucu ortaya çıkabilmektedir. Ancak zararlı gürültünün relatif olarak düşük düzeylerine tekrarlanan ve uzun süreli maruziyet sonucu da ortaya çıkabilmektedir. Uzun süreli etkilenimin kümülatif etkisi kıl hücresi sayısında azalma olmasıdır. TTS, PTS ye benzer değerlendirme sonuçlaru verdiğinden zararlı gürültü etkileniminden 12-24 saat sonra kişilerin odyometrik değerlendirmeye alınması gerekmektedir. Hastalar tedrici bir işitme kaybından söz etmektedir. En sık rastlanan yakınma özellikle zemin gürültüsü olması durumunda konuşulanların anlaşılmasındaki güçlüktür. Gürültü nedenli işitme kaybı olanlarda yüksek frekanslı seslere karşı etkileme söz konusu olduğundan, sesli 257

harfleri kolay duyarlar. Özellikle yüksek frekanslı (high pitch) seslerle konuşan kadın ve çocukların konuşmalarının anlaşılmasında güçlükler olabilir. Zemin gürültüsü işitmenin korunan bölümünü etkilediğinden anlamayı daha da güçleştirir. Kalıcı özellikteki işitme kaybı iç kulaktaki ses duyu hücrelerinde kalıcı değişikliklerin sonucudur. Bunlar iç kulaktaki kıl hücrelerdir ve kıl hücrelerindeki zararın geriye döndürülebilmesi mümkün değildir. İşitme sinir sistemindeki nöronlarda da hasar ortaya çıkabilir. R.2.5. Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Sinir sistemi kendisini koruyacak özel koruyucu mekanizmalara rağmen çevresel etkilenimin dışında kalmamaktadır. Bunda en önemli etmenler: a. Sinir sistemi hücrelerinin heterojenitesi. b. Aksonları çevreleyen kılıf. c. Aktif sinir sisteminin desteklenmesi için gereken zengin kan akımı olarak sıralanabilir. Davranışsal ve nörotoksik etkisi bulunan 850 civarında toksik maddenin bulunduğu belirtilmektedir. Nörolojik bir hastalığa neden olabilme riski olan başlıca maddeler: 1. Pestisitler 2. Halojenli endüstriyel kimyasallar 3. Alüminyum, arsenik, kurşun, civa gibi metaller 4. Solventler dir. Gerek işyerinde gerekse genel çevrede birçok nörotoksik etmenle karşılaşma olasılığı bulunmaktadır. Toksik madde etkilenimiyle ilgili başlıca maddeler ve neden oldukları semptomlar klinisyen tarafından iyi bilinmelidir. Akrilamid, klordan, chlordecone, DDT, n-hexane, Manganese, özellikle metil civa olmak üzere civa, Metil n-bütil keton, metil klorür, toluen ataksi yapmaktadır. Günümüzde organofosfor insektisitlerin 50.000 e yakın çeşidi bulunmaktadır. Bu bileşikler genellikle fosforik, fosfonik ve fosfonik asit sübstütüye bileşikleridir. Karbomat grubu insektisitler organofosfatlara göre daha az toksik olmakla birlikte yaygın kullanımları nedeniyle önemlidir. Bunların bazı türevleri sözgelimi aldicard hem deriden hem de oral yoldan toksik bir bileşiktir. İnsektisitler mide-barsak sisteminden emildikten sonra vücutta yaygın dağılım gösterir. Vücutta birçok esterazla reaksiyona girerler. Bunların toksisiteleri kolinesteraz etkinliğini inhibe etmeleri yoluyladır. Organoklorin insektisitlerin etkileri lipitte veya herhangi bir solventte çözündüğünde artmaktadır. Beyin, adipoz doku ve karaciğer gibi yağdan zengin organlarda birikmektedirler. R.2.6. İyonize Radyasyondan Korunma Konutta ya da kapalı ortamda fiziksel zararlı etkenler arasında toksik gazlar arasında toksik gazları, solunabilir özellikteki asılı parçacıkları, asbest liflerini, radyasyon (özellikle radon), noniyonizan radyasyon ve sigara dumanını sayabiliriz. Radon Radon giderek daha büyük oranda ilgi çekmektedir. Radon atmosferde bulunan radyoaktif bir gazdır. U238 serisinden bir izotoptur. Ra226 nın radyoaktif bozunumu sonucu oluşmaktadır. 258

Biyosferde bol bulunur. Radyum toprakta, kayalarda ve bazı inşaat malzemelerinde çok fazla miktarda bulunmaktadır. Çalışma ortamında yüksek doz radyumun bulunmasına bağlı olarak bronkojenik karsinoma geliştiğini ileri süren kaynaklar vardır. Radon kapalı ortamda çevreye yayıldığında giderek miktarı arttığından düşük dozda bile olsa etkisi açısından tehlikeli olabilmektedir. Çevrede toprak tabanında bol miktarda bulunmaktadır. Gelişmiş ülkelerde radon etkisinin azaltılmasına yönelik önlemleri açıklayan halka yönelik kaynaklar hazırlanmıştır. Ülkemizde evlerde radon ölçümüyle ilgili çalışmalar bulunmamaktadır. Özellikle özel toprak cinsleri ile sıvanmış kırsal kesim evlerinde, yine toprak tabanlı evlerde bu ölçümlerin yapılmasının yararlı olacağı açıktır.1980 yılında gelişmiş ülkelerde başlatılan çalışmalar, bazı evlerde; madenler için izin verilen miktarın üzerinde radon yayınımının söz konusu olduğu gösterilmiştir. R.2.7. Baz İstasyonlarından Yayılan Radyasyonun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Baz istasyonlarının insan sağlığı üzerine olumlu veya olumsuz etkileri tam olarak tespit edilememiştir. Dünya Sağlık Örgütü bu konudaki çalışmalara devam ettiğini duyurmuştur. İlimizde bu konuda yapılmış herhangibir çalışma yoktur. KAYNAKLAR 1. İl Sağlık Müdürlüğü, 2011 2. Tarım İl Müdürlüğü, 2011 259

S. ÇEVRE EĞİTİMİ S.1. Kamu Kuruluşlarının Çevre Eğitimi İle İlgili Faaliyetleri Biz insanların çevre bilincinin geliştirilmesi, çevreye duyarlı, olumlu, kalıcı davranış değişikliklerinin kazandırılması ve bunlara bağlı olarak da doğal, tarihi, kültürel, estetik değerlerin muhafazası ve çevre sorunlarının çözümlenmesinde bizlerin faal katılımlarının sağlanması gayesiyle gösterilen faaliyetlerin tümüne birden Çevre Eğitimi adı verilmektedir. 2010 Eğitim Öğretim dönemi içerisinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü elemanlarınca ilimiz de bulunan 17 okulun öğrenci ve öğretmenlerine, çevre bilincini arttırmak ve çevre sorunlarına çözümcü yaklaşımlar (çevre kirliliği, çevre bilinci, çevre koruma, katı atıkların depolanması, geri dönüşüm vb.) bazında çevre eğitimi seminerleri verilmiştir. Daha önceki dönemlerde de olduğu gibi çevre konusunda ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri ile öğretmen ve vatandaşların ihtiyaçlarına binaen kendilerine gerek şifahi gerekse konuyla alakalı kitapçık, dergi, broşür, afiş vb. kaynaklar vermek suretiyle yardımcı olunmuştur. Eğitim Fakültesi öğrencileri ilimiz sınırları içerisinde bulunan okullarda staj yapmaktadırlar. Staj yapan öğrencilerden bir kısmı da Çevre konusunu işlemişlerdir. Bugüne kadar bu noktada yüzlerce kişi Müdürlüğümüze müracaat etmiş ve kendilerine elimizde mevcut olan kaynaklardan vermek suretiyle yardımcı olunmuştur. Bunun yanında kendilerine gerekirse bu kaynakları nasıl kullanabilecekleri hususunda da yardımcı olunmuş, açıklanması gereken yerlerde de açıklamalar yapılmıştır. Böylece de ilimiz dahilinde bizim ulaşamadığımız daha fazla öğrenci ve öğretmenimize ulaşılabilmiştir. Bundan sonraki dönemlerde de bu çalışmalara devam edilecektir. 5 Haziran Çevre Günü etkinlikleri çerçevesinde Erzincan Belediyesi işbirliği ile Erzincan Valisi, Vali Yardımcısı, Belediye Başkanı, kamu kurum kuruluşları yöneticileri, yaklaşık 1500 öğrenci - öğretmen ve halkın katılımı ile Atatürk Parkı ve Dörtyol da Çevre Temizliği yapılmıştır. Böylece halkın çevre bilincinin artırılmasına çalışılmıştır. halkın birebir çevre ile bütünleşmesi sağlanarak halkın doğayı kendisinin koruması sağlanmıştır. Ayrıca çevre yürüyüşünün ardından Belediye önünde katılımcılara kumanya dağıtılmış ve canlı müzik konseri verilmiştir. Erzincan Müftülüğü nce merkez camilerde Çevre ve Çevrenin Korunması konulu vaaz verilmiştir. İlimiz genelinde yapılan kalorifer kazanlarının denetimi esnasında ayrıca kalorifer kazanlarının yakımının nasıl yapılması gerektiği, baca temizliğinin nasıl ve ne zaman yapılması gerektiği gibi havayı kirletici unsurların azaltılması çerçevesinde ilgili kişilere konu hakkında bilgiler verilmektedir. Bunların yanında kalorifer kazanlarını Yakma Talimatı levhası verilerek havayı kirletici önlemler alınmaktadır. İlimiz yerel yayın organları vasıtasıyla Erzincan halkı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü elemanlarınca çevre konusunda bilinçlendirilmektedir. 260

Tablo S.1.Erzincan İli 01 Eylül 2009-01Mart 2010 Tarihleri arasında Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu tarafından Açılan Meslek, Sosyal ve Kültürel Kurslar Türü Açılan Kurs Belge Alan Toplam Sayısı Kursiyer Sayısı 1. Meslek kursları Makine nakışı 23 211 Giyim 22 275 Bilgisayar 55 965 Kalorifer Ateşçiliği 28 658 El sanatları (takı) 3 21 Ebru 1 15 Ev mefruşatı 113 1593 Avcılık eğitimi 3 81 Ahşap doğrama 1 6 Gübre ve gübreleme t. 3 39 Arıcılık 8 141 Kurban kesimi 1 12 Sığır yetiştiriciliği 1 17 Öz. Eğt. Muh. Brey. Bak. El Yet 1 13 Slaj yapımı (Yem Bitkileri) 1 14 Sıcak Mutfak Aşçılık 1 12 Kuaför ( bayan ) 2 25 İş Mak. Kullanımı (Forklift) 2 37 Örtü Altı Sebze Yetiş. 2 26 El Nakışı 1 10 Kuaför 2 25 Bodur ve Yarı Bod.Elma budama 2 21 İş Mak. Kullanımı (Yükleyici) 1 22 Çıpıt dokuma 1 0 Zirai sulamacılığı 1 11 Ev büro ve kurum temizl. 1 17 Satış görv. Yetiş. 1 11 Evde çocuk bakımı 1 20 Temel muhasebe 1 0 Toplam 282 4286 Okuma yazma I 26 61 Okuma yazma II 8 75 Yüzyüze eğitim 22 111 Rusça Dil 1 15 İngilizce 6 98 A.Ç.E.P 2 37 Gitar 3 41 Bağlama 4 31 Diksiyon 18 329 Halk Oyunları 16 205 Arapça Dil (A.Ö.F.) 1. Sınıf 1 0 Arapça Dil (A.Ö.F.) 2. Sınıf 1 0 Satranç 2 25 THM 1 23 Resim Kursu 1 6 Almanca 2 17 Tiyatro 2 25 Toplam 287 1099 Sosyal ve Kültürel Kursların Genel Toplamı 569 5385 KAYNAK: Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü, 2011 261

S.2. Çevreyle İlgili Gönüllü Kuruluşlar ve Faaliyetleri S.2.1. Çevre Vakıfları TEMA Erzincan İl Temsilciliği 1997 Yılı Ocak ayında faaliyete başlamıştır. Halkı bilinçlendirmek için yazılı ve görsel basında etkili olmaya çalışmış, tiyatro ve sosyal etkinlikler düzenlemiştir. Erzincan ve Tercan Barajları nın ağaçlandırılması, kavak ve odun tarımı gibi 6 adet projeyi Tema Genel Merkezi nin Proje Bölümüne kabul ettirmiştir. Ülke çapında yürütülen 10 milyar adet meşe palamudu kampanyası çalışmaları devam etmektedir. Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı Erzincan Birimi Başkanlığı 01.10.1997 tarihinde açılan Vakfın genel amacı yurt çapında ve Erzincan İli nde günümüz teknolojisine uygun çağdaş eğitim imkanlarını öğrencilere ve yetişkinlere sunmaktır. EKEV Erzincan Eğitim ve Kültür Vakfı 1993 yılında kurulan Vakfın amacı ilin sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınmasını sağlamak, fertler arasında yardımlaşma ve dayanışmayı artırmak, eğitim çağındaki gençlerin milli ve manevi değerlere bağlı, vatansever, bilgili, ilmi seviyesi yüksek birer şahsiyet olarak yetişmesini sağlamaktır. Erzincan Kalkınma Vakfı 20.06.1996 tarihinde işadamları, yöneticiler, Belediye Başkanları tarafından kurulmuştur. Vakfın amacı, Erzincan ın iktisadi, sosyal, kültürel ve manevi yönden kalkınmasını sağlamaktır. Erzincanlılar Kültür ve Sağlık Vakfı 23.01.1998 tarihinde tescil edilerek çalışmalarına başlamıştır. Amacı; Erzincan ın sosyal, ekonomik kültürel ve sağlık yönünden kalkınmasını sağlamaktır. S.2.2. Çevre Dernekleri Erzincan Afetler Araştırma Eğitim Acil Yardım ve Kurtarma Derneği (ERAYKUD) 21 Haziran 1996 tarihinde kurulmuş olan ERAYKUD un amaçları: - Topraklarının % 96 sı deprem afetine maruz kalan Ülkemizin depremler sonunda karşılaştığı mal ve can kayıplarının en aza indirilmesi için deprem öncesi ve sonrasında alınması gereken etkili ve fiili önlemler konusunda,ülke içindeki ve dışındaki ilgili bilimsel kurumlar,özel ve kamu kuruluşları ile işbirliği yapmak, etkinliklerini her bakımdan desteklemek. - Vatandaş kitlelerini deprem ve diğer afetlere karşı koruyucu önlemler konusunda sürekli eğiterek bilinçli, tedbirli ve hazırlıklı bulunmalarını sağlamak. - Bir afetten sonra acil yardım ve kurtarma hizmetlerini yapacak eğitilmiş profesyonel ekipler oluşturmak. 262

- Afetlerle ilgili kurslar açılması, seminerler, sempozyumlar, konferanslar düzenlenmesi; lisans ve lisansüstü eğitim ve öğretim gören öğrencilere burs vermek; onlarla bilimsel ve teknik araştırmalarda bulunmaktır. Dernek; - 8-12 Nisan 1997 de Ankara da Yangınla Mücadele, Kurtarma ve İlgili Teknolojik Gelişmeler konulu Emergency Türkiye 97 Fuarına katılmıştır. - 24-25 Aralık 1996 tarihleri arasında Erzincan ve Dinar Depremleri ışığında afetlerde kurtarma, ilk yardım ve sağlık organizasyonu nasıl olmalıdır? konulu sempozyum gerçekleştirilmiştir. AKUD, Amerikalı Deprem uzmanı Douglass COOP, Dinar Belediye Başkanı ve Kaymakamı da katılmıştır. - 27 Mart 1997 tarihinde ilimizde Çığda Arama, Kurtarma, İlk Yardım ve Yaralı Taşıma Usulleri konulu kurs ve tatbikatı gerçekleştirilmiştir. - 25 Eylül-1 Ekim 1996 tarihleri arasında Yangından Korunma ve Yangın Güvenliği İtfaiye Haftası kutlanmıştır. Munzur Fırat Doğa Sporları Derneği 1997 yılında Erzincan Eski Valisi merhum Recep YAZICIOĞLU ve Belediye Başkanının destekleriyle kurulmuştur.16 çeşit doğa sporunda hizmet vermektedir. Özellikle yamaç paraşütü, rafting ve su kayağı dallarında yaz aylarında ders verilmektedir. Telsiz ve Radyo Amatörleri Cemiyeti ( TRAC ) Telsiz ve Radyo Amatörleri Cemiyeti, Bakanlar Kurulu nun 08.04.1991 tarih ve 91/1741 sayılı kararı ile kamuya çalıştığı kabul edilen bir dernektir. Genel merkezi İstanbul dur. 07.12.1995 tarih ve 95 7671 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile IARU (International Ameteur Radio Union ) üyesidir. S.2.3. Çevreyle İlgili Federasyonlar Erzincan Dağcılık ve Kayakçılık İhtisas Kulübü 1973 yılında kurulan Kulübün amacı Erzincan da kayak ve dağcılık sporunu geliştirmek, bu alandaki spor tesislerinin kurulmasını teşvik etmektir. Derneğin konusu ve amacı; yurdumuzda kamu yararı açısından gerekli olan radyo amatörlüğünü tanıtmak, yaygınlaştırmak, radyo amatörleri arasındaki birliği sağlamak, dayanışmayı ve yardımlaşmayı pekiştirmek, radyo amatörlüğünün kendi kendini kontrol yükümlülüğünü kontrol etmek ve Telsiz Genel Müdürlüğü ile diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarının cemiyete vereceği Amatör Telsizcilik Yönetmeliğinde öngörülmüş görevleri yerine getirmek, umumi afetler, fevkalade haller ve olağanüstü durumlarda amatör radyo istasyonlarının kamu yararına çalışmaları için gerekli düzenleme ve işbölümünü yapmak, T.C İçişleri Bakanlığı Sivil Savunma Genel Müdürlüğü ile 18.10.1993 tarihli protokol gereği, olağanüstü afet ve acil haberleşme için gerekli düzenleme ve iş bölümü sağlamak, uluslar arası toplantılara katılmak ve Türk radyo amatörlerinin hak ve menfaatlerini korumak, geliştirmek, Türk radyo amatörlerini dünyaya tanıtmaktır. Mülga Çevre Bakanlığı ve Çevre Koruma Kuruluşları ile gerekli durumlarda 2813 sayılı Telsiz Kanunu, bağlı yönetmelikler ve Dernekler yasası çerçevesinde işbirliği yapmak da amaçları arasında yer almaktadır. 263

KAYNAKLAR 1. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 2. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü, 2011 3. Erzincan Afetler Araştırma Eğitim Acil Yardım ve Kurtarma Derneği 4. TEMA 5. Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı Erzincan Birim Başkanlığı 6. Erzincan Eğitim ve Kültür Vakfı 7. Erzincan Kalkınma Vakfı 8. Erzincanlılar Kültür ve Sağlık Vakfı 9. Erzincan Dağcılık ve Kayakçılık İhtisas Kulübü 10. Munzur- Fırat Doğa Sporları Derneği 11. Telsiz ve Radyo Amatörleri Cemiyeti 264

T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA T.1. Çevre Kirliliğinin ve Çevre Tahribatının Önlenmesi İl Müdürlüğümüz çevre kirliliğinin ve çevre tahribatının önlenmesi için çevre eğitimi almış yeni nesillerin yetiştirilmesi gerektiği bilinciyle hareket etmiş ve bu amaçla ilköğretim okullarında eğitim çalışması yapmıştır. Bu amaçla ilköğretim kurumlarına bizzat gidilerek bu eğitim ihtiyacı giderilmiş ve öğrencilerle diyalog kurularak onların çevre konusundaki hassasiyetleri yakından gözlemlenmiştir. T.2. Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı, Korunması ve Geliştirilmesi İl Müdürlüğümüzce ağaçlandırma ve erozyon kontrolü noktasında yapılan çalışmalar ekolojik dengeye katkıda bulunmaktadır. Zaman zaman kamu kuruluşları ve eğitim kuruluşlarına verilen ağaçlar sayesinde doğa ve ağaç sevgisi yaygınlaştırılmaya çalışılarak erozyon ıslah çalışmalarına katkı yapılması hususu gerçekleştirilmiştir. T.3. Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Sonuçlarının Çevrenin Taşıma Kapasitesini Aşmayacak Şekilde Planlanması İl Çevre ve Orman Müdürlüğü gerekli denetlemeler yaparak Sanayi Çarşısında atık yanık yağ yakılmasını önlemiştir. Gürültü kirliliğine yol açan eğlence yerlerine gerekli ikazlar yapılıp önlem alınmıştır. ÇED faaliyetleri titizlikle uygulanarak işletme ruhsatı almak isteyen kuruluşlarımıza çevre üzerinde tahribat yapmadan nasıl çalışabilecekleri örneklerle gösterilmiştir. T.4. Çevrenin İnsan-Psikososyal İhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması Erzincan ili halkının özellikle tabiat konusunda hassasiyetini yakından bilen Müdürlüğümüz; bu konuda ilkleri gerçekleştirerek insanlarımızı 5 Haziran Dünya Çevre Günü nde bir araya getirmiş ve insanlarımıza çevrenin dünü ve bugünü hakkında detaylı ve doyurucu bilgiler vermiştir. Bu tür faaliyet alanlarımız geliştirmek usulüyle çevreye daha duyarlı bir toplum yetiştirmeyi hedeflemekteyiz. Bu nedenle çevre eğitimi konusuna önemle yaklaşmaktayız. Biliyoruz ki yarının kuşakları eğitmekle, geleceğimizi dünyayla barışık bir nesil haline getirebiliriz. T.5. Çevreye Duyarlı Arazi Kullanımı Planlaması Clean Up The World Dünyamızı Temiz Tutalım etkinliğiyle yakından ilgilenilmiş olup, 1998 yılı içerisinde Göyne deresi (Erzincan Barajı) çevresinde kamu kurumlarıyla ortaklaşa temizlik kampanyası yürütülmüştür. T.6. Çevresel Etki Değerlendirmesi İlimizde 2010 yılı sonuna kadar ÇED Yönetmeliği gereğince Bakanlığımızdan ÇED Rapru alan faaliyetlerin sayısı 275 dur. 17 Temmuz 2008 tarihinden itibaren ÇED Yönetmeliği EK-II 265

Litesinde yer alan projelere ÇED Gerekli Değildir Belgesi verme yetkisi İl Müdürlüğümüze verilmiştir. Genellikle madencilik faaliyetleri ve kum-çakıl ocakları ile taş ocakları ÇED konusunda Müdürlüğümüze başvuru yapmaktadırlar. 1998-2010 yılları arasında ilimizde ÇED gerekli değildir ve ÇED olumlu kararı verilen işletmelerin listesi Tablo T.1 de verilmiştir. 266

Tablo.T.1. İlimizde ÇED kapsamında değerlendirilen faaliyetler SIRA NO FAALİYETİN YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYETİN KONUSU KARAR TARİHİ KARAR 1 Refahiye Başgözeler Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Devlet Yolu Rehabilitasyonu 26.02.1998 ÇED gerekli değil 2 Tercan Birlik Madencilik Dış Tic. A.Ş Yol İnşaatı 25.05.1998 ÇED gerekli değil 3 Tercan Akpaş Maden Paz. Tic. A.Ş. stok sahası elek harman yeri dnamit deposu 25.05.1998 ÇED gerekli değil 4 Kemaliye Kabataş Köyü Yeni Anadolu Mineral Madencilik Maden arama sondaj 05.12.2000 ÇED gerekli değil 5 Kemah Gölkaynak Köyü Hanyeri Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Taş Ocağı 04.07.2001 ÇED gerekli değil 6 Tercan Büklümdere Köyü Çeşmetepe mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Taş Ocağı 04.07.2001 ÇED gerekli değil 7 Kemah Kömürler Köyü Tuzla Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum-Çakıl Ocağı 04.07.2001 ÇED gerekli değil 8 Merkez Karadiğin Köyü Karasu nehir havzası Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kum-Çakıl Ocağı 03.10.2001 ÇED gerekli değil 9 Merkez Oğlaktepe Çardaklı deresi Temizel Kum Eleme Nak. Taah. San. Ltd. Şti Kum-Çakıl Ocağı 03.10.2001 ÇED gerekli değil 10 Tercan Mercan Beldesi Kumluklar Mevkii Birlik Hafriyat Kum-Çakıl Ocağı 06.03.2002 ÇED gerekli değil 11 Çayırlı Yeşilyaka Köyü Aksu Çayı mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum-Çakıl Ocağı 11.09.2002 ÇED gerekli değil 12 Çayırlı Sırataş Köyü Karasu Irmağı mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum-Çakıl Ocağı 12.09.2002 ÇED gerekli değil 13 Uluköy Beldesi Gökbayır mevkii Koru Gayrimenkul Yatırım İnş. A.Ş. Kum-Çakıl Ocağı 24.03.2003 ÇED gerekli değil 14 Refahiye Aşağısütlü Kızılçay Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum Çakıl Ocağı 01.05.2003 ÇED gerekli değil 15 Tercan Edebük Köyü Kumluklar mevkii Aşkale Çimento san. AŞ. Kum-Çakıl Ocağı 14.05.2003 ÇED gerekli değil 16 Refahiye Biçer Köyü Köyaltı mevkii Be-Sa besin Gıda ve Tic. Şti. Et Entegre tesisi 28.05.2003 ÇED Olumlu 17 Refahiye Altköy Ky.Köroğlu Boğazı Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Taş Ocağı 30.05.2003 ÇED gerekli değil 18 Büyük Çakırman Köyü Pulur tepe İMAŞ Deri San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. Perlit Kumu ocağı 04.06.2003 ÇED gerekli değil 19 Erzincan Merkez Ulalar Beldesi Beybağı Mah. Ulalar Belediye Başkanlığı Kum-Çakıl Ocağı 25.06.2003 ÇED gerekli değil 20 Tercan altunkent Kayıktaşı Mevkii Altunkent Belediyesi Kum-Çakıl Ocağı 10.07.2003 ÇED gerekli değil 21 İliç Bağıştaş Ky. Hasan Mürekkepçi Kum-Çakıl Ocağı 26.12.2003 ÇED gerekli değil 22 Yalnızbağ Beldesi Dereyurt Kuyumcular mevkii Yalnızbağ Beldiyesi Toprak Ocağı 16.02.2004 ÇED gerekli değil 23 Refahiye Çavuştepe Mevkii Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü Taş Ocağı 04.03.2004 ÇED gerekli değil 24 Tercan Karçay Köyü Mar-me Mad. İnş. Taah. Gıda. Krom Mad.Cevher Haz.ocağı 17.05.2004 ÇED gerekli değil 267

25 İliç İlç.Kabataş Köyü Yeni Anadolu Mineral Madencilik Bakır ve altın madeni 30.06.2004 ÇED gerekli değil 26 Refahiye Sağlık Köyü BTC ham petrol boru hattı Ariyet ocağı ve eleme tesisi 30.07.2004 ÇED gerekli değil 27 Çayırlı Yeşilyaka Köyü BTC ham petrol boru hattı Ariyet ocağı 30.07.2004 ÇED gerekli değil 28 Çayırlı Akyurt Kaletaşı mevkii Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü Taş Ocağı 16.09.2004 ÇED gerekli değil 29 Merkez Bahçeli Aydoğdu Göyne deresi Yakup Murat ALBAYRAK Kum-Çakıl Ocağı eleme tesisi 30.09.2004 ÇED gerekli değil 30 Çayırlı Balıklı-Kartepe mevkii Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü Taşkın Koruma ve Taş ocağı 25.10.2004 ÇED gerekli değil 31 Erzincan,Bayburt, Gümüşhane ve Trabzon BOTAŞ A.Ş. Doğalgaz boru hattı 04.11.2004 ÇED Olumlu 32 İliç Çöpler Köyü Çukurdere Madencilik san. Tic. Ltd. Şti. Metalik Mineral İşletmesi 18.01.2005 ÇED gerekli değil 33 Çayırlı Turnaçayırı Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü Sulama Barajı ve Malzme ocağı 04.03.2005 ÇED Olumlu 34 Erzincan Çağlayan Mercan Deresi İÇTAŞ Enerji Otoprodüktör Grubu A.Ş. HES 14 MW 11.03.2005 ÇED gerekli değil 35 Erzincan Üzümlü İlç. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Toplu konut yapımı 27.04.2005 ÇED gerekli değil 36 Erzincan Merkez Oğlaktepe Ky. Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kum-Çakıl Ocağı kırma eleme tesisi 10.06.2005 ÇED gerekli değil 37 Refahiye Hakoğlu Kocaçay deresi Refahiye Belediye Başkanlığı Taşkın Kor.Dere Islahı 24.06.2005 ÇED gerekli değil 38 Üzümlü belediyesi Üzümlü Belediyesi Kanalizasyon 19.07.2005 ÇED gerekli değil 39 Çayırlı Çaykent Özel İdare Kanalizasyon ve arıtma tesisi 19.07.2005 ÇED gerekli değil 40 Merkez köyleri Özel İdare Kanalizasyon ve arıtma tesisi 19.07.2005 ÇED gerekli değil 41 Merkez Uluköy Beldesi Mertekli Köyü Üçgen İnş. Tic. Sa. Ltd. Şti. Kum-Çakıl Ocağı 26.07.2005 ÇED gerekli değil 42 Erzincan Merkez Ganiefendi Koru Gayrimenkul Yatırım İnş.A.Ş. Kırma eleme tesisi 08.08.2005 ÇED gerekli değil 43 Erzincan Merkez Ganiefendi Koru Gayrimenkul Yatırım A.Ş. Kırma eleme tesisi 08.08.2005 ÇED gerekli değil 44 Erzincan Merk.Balıbeyi Ky. Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kum Çakıl Ocağı 15.08.2005 ÇED gerekli değil 45 Erzincan Merk.Elma Ky.Tuztaşı Tepe Mevkii İşbirlik Hafr.İnş.Taah.Tic.Sn.Ltd.Şti Taş Ocağı ve Konkasör 19.08.2005 ÇED gerekli değil 46 Erz.Üzümlü İlç Bayırbağı Ky. Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum Çakıl Ocağı 07.09.2005 ÇED gerekli değil 47 Erzincan Merk Geçit Beldesi Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum Çakıl Ocağı 23.09.2005 ÇED gerekli değil 48 Erzincan Merk Güllüce Ky.Karasu Yatağı Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kum Çakıl Ocağı 26.09.2005 ÇED gerekli değil 49 Erzincan Merk Balıbeyi KY.Karasu Yatağı Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kum Çakıl Ocağı 27.09.2005 ÇED gerekli değil 50 Erzincan Merk Mahmutlu Ky.Karasu Yatağı Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kum Çakıl Ocağı 27.09.2005 ÇED gerekli değil 268

51 Erzincan Merk.Uluköy Beldesi Altıntepe Toprak San.Tic.A.Ş. Kil Ocağı 27.09.2005 ÇED gerekli değil 52 Erzincan Merk.Mengüceli Mah. Başbakanlık Toplu Konut İd.Başk. Toplu konut yapımı 07.10.2005 ÇED gerekli değil 53 Erzincan Organize Sanayi Bölgesi Er-Eğinlioğlu Et ve Süt Üret.Ltd.Şti. Et Kombina Tesisi 25.11.2005 ÇED gerekli değil 54 Erzincan Refahiye Bulak Ky. Mustafa DÜZENLİ Kömür Ocağı 08.12.2005 ÇED gerekli değil 55 Erzincan Kemah ilç.kömür ky. Urartu İnş.Mad.Tic.Ltd.Şti. Stabilize Malzeme Ocağı 14.12.2005 ÇED gerekli değil 56 Erzincan Çayırlı ilç.balıklı Ky.Güneytaş Tep.Mev. Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü Taşkın Kor.Taş Ocağı Enteğr. 26.12.2005 ÇED gerekli değil 57 Erzincan Mrk.Beşsaray Ky.Çardaklı Deresi Mevk. Ulalar Belediye Başkanlığı Kum Çakıl Ocağı 26.12.2005 ÇED gerekli değil 58 Erzincan Mrk.Yeni Sebze Hali Belediye Sos.Tes. Sıla Süt Mamülleri Ltd.Şti. Süt Ürünleri Üretim Tesisi 06.01.2006 ÇED gerekli değil 59 Erzincan Merk.Aydoğdu Ky.Hondoso Mevk. Parmaksızoğlu Nak.Taah.Tur Tic.Ltd.Şt. Kum Çakıl Ocağı 20.01.2006 ÇED gerekli değil m Erz.Mrk.Oğlaktepe Ky.Köyüstü Mev.Göyne Barj Bal-Et Hayv.Ürün.Balık Et Gıda İn T.Şti Alabalık Üretim Tesisi 31.01.2006 ÇED gerekli değil 61 Erz.Tercan İlç.Altunkent Beld.Karasu Yatağı Aşkale Çimento San. T.A.Ş. Kum-Çak.Oc.Yık-El-Kırm.Ts 03.03.2006 ÇED gerekli değil 62 Erz.Kemaliye İlç.Kekikpınar Ky. Alya Madencilik Tic. Ltd.Şti. Manganez Mad.Oca Zenginle 24.04.2006 ÇED gerekli değil 63 Erz.İliç İlç.Çöpler Köyü Çukurdere Madencilik san. Tic. Ltd. Şti. Kolon Testi 28.04.2006 ÇED gerekli değil 64 Erzincan Merk.Oğulcuk Köyü Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü Dolgu Malzemesi Ocağı 15.05.2006 ÇED gerekli değil 65 Erzincan İliç İlç.Kapıkaya KY. Dinç Maden ve Paz.Ltd.Şti Krom Madeni İşletmesi 01.06.2006 ÇED gerekli değil 66 Erzincan-Kemaliye İlç.Gözaydın Ky. Deman Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Demir Madeni 21.06.2006 ÇED gerekli değil 67 Erz.Mrk.Karadiğin ve Balıbey Ky. Erz.Tek.Haz.Beton İnş.Yapı Sn.Ltd.Şti Kum-Çakıl ocağı 21.07.2006 ÇED gerekli değil 68 Erz.Üzümlü Karakaya Beld.Mertekli Ky. Erz.Tek.Haz.Beton İnş.Yapı Sn.Ltd.Şti Kum-Çakıl ocağı 21.07.2006 ÇED gerekli değil 69 Erz.Tercan İlç Tercan Baraj Gölü Şenkal Su Ürünleri A.Ş.Tercan Barajı Alabalık Üretim Tesisi 27.07.2006 ÇED gerekli değil 70 Erz.Refahiye Hakoğlu Deresi Refahiye Belediye Başkanlığı Taşkın Koruma 30.10.2006 ÇED gerekli değil 71 Erz.Refahiye Dikmen Ky.Kayadibi Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ağlayankaya Taş Oc.Kırm.El. 15.11.2006 ÇED gerekli değil 72 Erzincan Merk.Bahçeli-Aydoğdu Ky. Erz.Tek.Haz.Beton İnş.Yapı Sn.Ltd.Şti Kum-Çakıl Oc.Yık.Elem.Tes. 07.12.2006 ÇED gerekli değil 73 Erz.Refahiye İlç.Kayı Ky.Diynesor Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum-Çakıl.Oc.Yık.Elem.Tes. 07.12.2006 ÇED gerekli değil 74 Erz.Merk.Beybağı Mah.Fırat Nehri Atapet Petr.Ür.Paz.Dağ.Taah.Sn.Lt.Şt. Kum-Çakıl Ocağı 11.12.2006 ÇED gerekli değil 75 Erz.Refahiye İlç.Yurtbaşı Ky. Boralar Nk.Hafr.İnş.Taah.Tic.Ltd.Şti Kum-Çakıl Oc.Yık.Elem.Tes. 14.12.2006 ÇED gerekli değil 76 Erz.Merk.Ahmetli Ky. Mevkii Atilla KİŞİOĞLU Krom Ocağı 28.12.2006 ÇED gerekli değil 269

77 Erz.Çayırlı İlç.Çaykent Ky.Engincedüzü Mev. Karaçay İmalat İnş.Tic.Ltd.Şti Kum-Çak-Kırma-Yıkama-Ele 15.01.2007 ÇED gerekli değil 78 Erz.Tercan İlç.Mercan Bel.Karasu Hav.Mev. Özer TÜRKMEN Kum-Çak.Oc.Yık-El-Kırm.Ts 25.01.2007 ÇED gerekli değil 79 Erz.İliç ilç., Dostal Köyü, Adalar Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum-Çakıl Oc. ve Yık. El.Ts. 26.01.2007 ÇED gerekli değil 80 Erz. Refahiye İlç., Çat Köyü,Kızılçay Mevki Karamanlar İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Kum-Çakıl Oc. ve Yık. El.Ts. 01.02.2007 ÇED gerekli değil 81 Erz. İliç İlç., İstasyon Mah., Sadıkbağı Mevkii İliç Belediyesi Kum-Çakıl Ocağı 12.03.2007 ÇED gerekli değil 82 Erz. İli, Merkez İlçesi, Geçit Beldesi, Tepedüzü Mevkii Erzincan Belediye Başkanlığı Kum-Çakıl Ocağı 22.03.2007 ÇED gerekli değil 83 Erz. İli Merkez İlçesi, Ganiefendi Çiftliği Köyü, Fırat Nehri Mevkii Erzincan Belediye Başkanlığı Kum-Çakıl Ocağı 22.03.2007 ÇED gerekli değil 84 Erz. İli Merkez İlçesi, Dereyurt Köyü Civarı Kemal Dalar I-B grubu Tuğla Kiremit Kili Oc. 02.04.2007 ÇED gerekli değil 85 Erz. İli, Merkez İlçesi, Hılır köyü Doğan BESLER Krom Ocağı 17.04.2007 ÇED gerekli değil 86 Sivas İli, Divriği İlçesi, Ağıldere Köyü Osman DOĞAN Talk Ocağı 11.05.2007 ÇED gerekli değil 87 Erz.İli, Çayırlı İlçesi, Yaylalar Köyü Mevkii Ünal Mad. İnş.Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Ocağı 11.06.2007 ÇED gerekli değil 88 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Karasu Çayı İdeal Enerji Üretimi Sanayi ve Ticaret A.Ş Karasu Regülatörü ve HES Projesi 12.06.2007 ÇED gerekli değil Fametal Mad. Turz. İnş. Nak. Ürt. Paz. 89 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Kağışna Köyü İth. İhr. San.veDış Tic. Ltd. Şti. Krom Maden İşletmesi 14.06.2007 ÇED gerekli değil 90 Erzincan İli, Kemah İlçesi Edvar Can Dumani Krom Maden Ocağı 27.06.2007 ÇED gerekli değil 91 Erzincan İli, Çayırlı İlçesi, Veringah Köyü Er-Ne Madencilik Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd.Şti Krom Ocağı 04.07.2007 ÇED gerekli değil 92 Erzincan İli, Tercan İlçesi ME-KA İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Kalker Ocağı-Kırma, Eleme ve Asfalt Plenti Tesisi 06.07.2007 ÇED gerekli değil 93 Erzincan İli, İliç İlçesi, Dostal Köyü Civarı 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Maden İşletmesi 13.07.2007 ÇED gerekli değil 94 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Heybeli Köyü 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Maden İşletmesi 31.07.2007 ÇED gerekli değil 95 Erzincan İli, Çayırlı İlçesi, Mirpet Köyü Er-Ne Madencilik Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd.Şti Krom Ocağı 15.08.2007 ÇED gerekli değil 96 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Ahmediye Köyü Civarı Umut Mad.İnş.Tur.Tic.Ltd.Şti. Krom Ocağı 01.10.2007 ÇED gerekli değil 97 98 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Kökpınar Köyü, Merdin Tepe Mevkii Yaşar Işık Trake-Andezit Taş Ocağı 16.10.2007 ÇED gerekli değil Erzincan İli, Kemah İlçesi, Eşimli Köyü, Sorikaltı Mevkii 99 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Koçyatağı Köyü Edeks Uluslararası Gıda ve Nak. Tic. A.Ş Krom Zenginleştirme Tesi 23.10.2007 ÇED gerekli değil Fametal Mad. Turz. İnş. Nak. Ürt. Paz. İth. İhr. San.veDış Tic. Ltd. Şti. Krom Ocağı 25.10.2007 ÇED gerekli değil 100 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Yalnızbağ Beldesi, Kuşkonmaz Mevkii Erzincan Üniversitesi Eğitim Kampüsü Yeni İmar Sahası 01.11.2007 ÇED gerekli değil 270

101 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Yaylacık Köyü Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş Puzolonik Kayaç (Tras) Ocağı 02.11.2007 ÇED gerekli değil 102 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Organize Sanayi Bölgesi Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş Klinker Öğütme Tesisi Projesi 02.11.2007 ÇED gerekli değil 103 Erzincan Refahiye İlç.Çamlı Ky.Sarıtaştepe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kalker Ocağı-Kırma, Eleme Tesisi 05.11.2007 ÇED gerekli değil 104 Erzincan Tercan İlç.Çadırkaya Beldesi Mevkii Ünal Mad. İnş.Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Ocağı 09.11.2007 ÇED gerekli değil 105 Erzincan Merk.Yeniköy Köyü Ünal Mad. İnş.Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Ocağı 09.11.2007 ÇED gerekli değil 106 Erzincan Merk.İlçesi Civarında Gençler Mad.Müh.San.Tic.Ltd.Şti. Krom Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi 09.11.2007 ÇED gerekli değil 107 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Ağılözü köyü Ünal Mad. İnş.Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Ocağı 14.11.2007 ÇED gerekli değil 108 Erzincan İli, İliç İlçesi TEİAŞ Genel Müdürlüğü Enerji İletim Hattı Projesi 19.11.2007 ÇED Olumlu 109 Erzincan İli, Tercan İlçesi Mustafabey Köyü Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi 11.12.2007 ÇED gerekli değil 110 111 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Tatlısu köyü, Şakşak Sırtı M. Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü 1 (a) Grubu Ariyet Kum Çakıl Ocağı 17.12.2007 ÇED gerekli değil Erzincan İli, Merkez İlçesi, Yalınca Köyü, Mercan Deresi Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 17.12.2007 ÇED gerekli değil 112 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Darıtepe Köyü Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi 17.12.2007 ÇED gerekli değil 113 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Tunceli İli Pülümür sınırları içerisinde AKSA Enerji Üretim A.Ş. Sansa Regülatör ve HES 02.01.2008 ÇED Olumlu 114 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Organize Sanayi Bölgesi Persan Yapı Elemanları Maden San. Tic. A.Ş. Perlit Kiremit Fabrikası 21.01.2008 ÇED gerekli değil 115 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Yaylabaşı Beldesi Başbakanlık Toplu Konut İd.Başk. Toplu konut yapımı 23..01.2008 ÇED gerekli değil 116 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Koçyatağı Köyü Hayfa Mermer ve Mad. San. Krom Maden Ocağı 28.01.2008 ÇED gerekli değil 117 Erzincan İli, BTC Boru Hattı Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı Şirketi BTC Boru Hattı Kapasite Arttırma 29.01.2008 ÇED gerekli değil 118 Erzincan İli, İliç İlçesi, Karasu Irmağı Akdeniz Enerji San.İnş. Tic. A.Ş. Bağıştaş II Reg.ve HES Projesi 11.02.2008 ÇED gerekli değil 119 Erzincan İli, Merkez İlçesi, Geçit Beldesi Başbakanlık Toplu Konut İd.Başk. Toplu konut yapımı 07.03.2008 ÇED gerekli değil 120 Erzincan İli İliç İlçesi Fındıklı Mevkii Yeni Anadolu Mineral Madencilik Demir-Bakır Ocağı 20.03.2008 ÇED gerekli değil 121 Erzincan İli Kemaliye İlç.Gümüşçeşme Mevkii Muharrem UÇAR Demir Madeni Ocağı 21.03.2008 ÇED gerekli değil 122 Erzincan İli Tercan İlç.Köprübaşı Ky.Mevkii İşbirlik Hafr.İnş.Taah.Tic.Sn.Ltd.Şti Kum Çakıl Oc.Yıkama-Eleme Tesis 01.09.2008 ÇED gerekli değil 123 Erzincan İli Merk. İlç.Büyük Çakırman Ky.Pulurtepe Mevkii İMAŞ Deri San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. Perlit Oc.ve Yık.Elem.Kırma Tes. 11.03.2008 ÇED gerekli değil 124 Erzincan İli Merk. İlç.Yaylabaşı Beldesi Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kalker Oc.ve Kırma Eleme Tesisi 07.04.2008 ÇED gerekli değil 125 Erzincan İli Tercan İlç.Mercan Beldesi Akyurt Ky.Mevkii ERTURSA Gıda Tar.Hay.İnş.Taah.San.Tic.L.Şt Kum-Çakıl Ocağı 14.04.2008 ÇED gerekli değil 126 Erzincan İli İliç İlç.Çöpler Ky. Çukurdere Madencilik san. Tic. Ltd. Şti. Kompl(Altın,Gümüş,Mangan,Bakır) 16.04.2008 ÇED Olumlu 127 Erzincan İli Merk.İlç.Ahmediye Ky.Mevkii Cemal BESLER Krom Madeni Ocağı 25.04.2008 ÇED gerekli değil 128 Erzincan İli İliç. İlç.Yakuplu Ky.Mevkii Yeni Anadolu Mineral Madencilik Sn.Tc.Lt.ŞTİ Demir ve Krom Ocağı 25.04.2008 ÇED gerekli değil 129 Erzincan İli, İliç İlçesi, Fırat Nehri Oren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Bağıştaş I Barajı ve HES ile Malzeme Ocakları Projesi 13.05.2008 ÇED Olumlu 130 Erzincan İliç İlç.Ortatepe Köyü Kurudere Madencilik A.Ş. Altın Madeni Ocağı 03.06.2008 ÇED gerekli değil 131 Erzincan İli Merk.ilç.Mıhar Köyü(koçyatağı) Mevkii Besler İnş.Tur.ve Mad.San.Tic.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 06.06.2008 ÇED gerekli değil 271

132 Erzincan İli Merk.İlç.Aydoğdu Ky.Mevkii Yüngül İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti. Asfalt Hazırlama (Plent) Tesisi 09.06.2008 ÇED gerekli değil 133 Erzincan İli Üzümlü İlç.Karatepe Mevkii DSİ VIII.Bölge Müdürlüğü Taş Ocağı 20.06.2008 ÇED gerekli değil 134 Erzincan İli Merk.İlç.Koçyatağı Ky.Mevkii Hayfa Mermer ve Mad. San. Krom Madeni Ocağı 20.06.2008 ÇED gerekli değil 135 Erzincan İli Üzümlü İlç.Büyükköy Köyü Mevkii Besler İnş.Tur.ve Mad.San.Tic.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 23.06.2008 ÇED gerekli değil 136 Erzincan İli Merk.İlç.Koçyatağı Ky.Mevkii Fametal Mad. Turz. İnş. Nak. Ürt. Paz. İth. İhr. San.veDış Tic. Ltd. Şti. Krom Madeni Ocağı 23.06.2008 ÇED gerekli değil 137 Erzincan İli Çayırlı İlç.Paşayurdu(Harşin) Köyü Mevkii Besler İnş.Tur.ve Mad.San.Tic.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 01.07.2008 ÇED gerekli değil 138 Erzincan İli Kemaliye İlç.Salkımlı Ky.Keban Baraj Gölü 1.Bölge Koop Alanı Mevkii Eğin Bozkurt Tur.GıdaTemz.Tic.Ltd.Şti. Ağ Kafeslerde Alabalık Yetştiriciliği 08.07.2008 ÇED gerekli değil 139 Erzincan İli Merk.İlç.Mollaköy Ky.Molla Tepe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı (Kum-Çakıl) 10.07.2008 ÇED gerekli değil 140 Erzincan İli Merk.İlç.Konakbaşı Ky.Deliçay Deresi Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı (Kum-Çakıl) 11.07.2008 ÇED gerekli değil 141 Erzincan İli Üzümlü İlç.Sınırları içerisinde Özerbay Enerji Üretim ve Tic.Ltd.Şti. Üzümlü Reğülatörü ve HES 08.08.2008 ÇED gerekli değil 142 Erzincan İli Kemah İlç.Hakbilir Köyü Mevkii Ramazan KILIMAN Krom Madeni Ocağı 08.08.2008 ÇED gerekli değil 143 Erzincan İli Tercan İlç.Tacer Köyü Mevkii İrfan YILDIZ Krom Madeni Ocağı 25.08.2008 ÇED gerekli değil 144 Erzincan İli Çayırlı İlç.Veringah Köyü Mevkii Er-Ne Madencilik Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd.Şti Krom Madeni Ocağı 25.08.2008 ÇED gerekli değil 145 Erzincan İli Tercan İlç.Tercan Baraj Gölü Mevkii Yaşar TERCANLIGİL Ağ Kafeslerde Alabalık Yetştiriciliği 26.08.2008 ÇED gerekli değil 146 Erzincan İli Merk.İlç.Mecidiye Ky.Mevkii Vedat ÖZDEN Kalsit Oc.Kırma-Eleme (Konkasör) 26.08.2008 ÇED gerekli değil 147 Erzincan İli Merk.İlç.Sakaltutan Ky.Mevkii Ahmet ENGİN Krom Madeni Ocağı 26.08.2008 ÇED gerekli değil 148 Erzincan İli Merk.İlç.Kılıçkaya Köyü Deliklitaş Mevkii Teknopark Mad.Müh.İnş.Enj.Nak.San.Tic.Ltd.Ş Krom Madeni Ocağı 29.08.2008 ÇED gerekli değil 149 Erzincan İli Merk.İlç.Binkoç Köyü Mevkii Ali YILDIRIM Krom Madeni Ocağı 01.09.2008 ÇED gerekli değil 122 Erzincan İli Tercan İlç.Köprübaşı Ky.Göller Mevkii İşbirlik Hafr.İnş.Taah.Tic.Sn.Ltd.Şti Kum-Çakıl Ocağı 21.03.2008 ÇED gerekli değil 151 Erzincan İli Merk.İlçesi Sakaltutan Ky Mevkii Fatih SEZGİN Krom Madeni Ocağı 22.09.2008 ÇED gerekli değil 152 Erzincan İli Merk.İlç.Köseler (Esimli) Ky.Mevkii 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Madeni Ocağı 14.10.2008 ÇED gerekli değil 153 Erzincan İli Tercan İlç.Altunkent Beldesi Mevkii Aşkale Çimento T.A.Ş. Kum-Çakıl Ocağı 15.10.2008 ÇED gerekli değil 154 Erzincan İli Üzümlü İlç.Tatoğlu Tepesi Mevkii Aşkale Çimento T.A.Ş. Perlit Ocağı 15.10.2008 ÇED gerekli değil 155 Erzincan İli Merkez İlç.Çerme Ky. Mevkii Aşkale Çimento T.A.Ş. Kalker Ocağı 15.10.2008 ÇED gerekli değil 156 Erzincan İli Tercan İlç.Çadırkaya Ky.Mevkii Mar-me Mad.İnş.Taah.Gıda.İth.İhr.Paz.Tc.Şti. Krom Madeni Ocağı 03.11.2008 ÇED gerekli değil 157 Erzincan İli Tercan İlç.Gafurefendi Ky.Mevkii Mar-me Mad.İnş.Taah.Gıda.İth.İhr.Paz.Tc.Şti. Krom Madeni Ocağı 03.11.2008 ÇED gerekli değil 158 Erzincan İli Tercan İlç.Altınkaya Ky.Mevkii Mar-me Mad.İnş.Taah.Gıda.İth.İhr.Paz.Tc.Şti. Krom Madeni Ocağı 03.11.2008 ÇED gerekli değil 159 Erzincan İli Belediye Sınırları İçerisinde Erzincan Belediye Başkanlığı İçme Suyu Temin Projesi 19.11.2008 ÇED gerekli değil 160 Erzincan İli Merk.İlç.Organize San.Bölgesi 102 Ada, 1 Parsel Canpi Gıda San.Yatırım ve Dış Tic.A.Ş. Piliç Kesim, Üretim ve Rendering 19.11.2008 ÇED gerekli değil 161 Erzincan Kemaliye İlç.Kekikpınar Köyü Civarı Alya Mad.ve Tic.Ltd.Şti. Manganez Mad.Ocağı 02.12.2008 ÇED gerekli değil 162 Erzincan İli Kemah İlç.Gölkaynak Ky.Mevkii Veşin İnş.Nak.Mad.Gıda Teks.San.Tic.Ltd.Şti. Kalker Kırma-eleme(Konkasör) Tes 03.12.2008 ÇED gerekli değil 163 Erzincan İli Merk.İlç.Buğdaylı Ky.Bozyerler Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Kum-Çakıl Ocağı 26.12.2008 ÇED gerekli değil 272

164 Erzincan İli Merkez İlç. Hürrempalangası Ky.Çardaklı Deresi Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Kum-Çakıl Ocağı 29.12.2008 ÇED gerekli değil 165 Erzincan İli Mrk.İlç.Mihar(Koçyatağı) Ky.Mevkii DKS Bakır ve Krom Mad.İşl.San.ve Tic.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 30.12.2008 ÇED gerekli değil 166 Erzincan İli Üzümlü İlç.Civarında ER-BIMS Mad.Tur.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti. Bazaltik Pomza Taşı Ocağı 12.01.2009 ÇED gerekli değil 167 Erzincan İli Tercan İlç.Altınkaya Ky.Mevkii Özdemir İnş.Enj.Tur.San.ve Tic.A.Ş. Kum-Çakıl ve Yıkama-Elem.Tesisi 29.01.2009 ÇED gerekli değil 168 Erzincan İli Tercan İlç.Dolhacı Ky.Mevkii Özdemir İnş.Enj.Tur.San.ve Tic.A.Ş. Kum-Çakıl Ocağı 29.01.2009 ÇED gerekli değil 169 Erzincan İli Merkez İlç.Mecidiye Ky. Mevkii Yıldıray TUNAY Kömür Ocağı 29.01.2009 ÇED gerekli değil 170 Erzincan Belediye Sınırları İçerisinde Erzincan Belediye Başkanlığı İçme Suyu Temin Projesi 06.02.2009 ÇED gerekli değil 171 Sivas,Erzincan,Erzurum,Tunceli ve Kars İllerinde Ulaştırma Bakanlığı DLHİ Genel Müdürlüğü Sivas-Erzin-Erzur-Kars-Demiryolu 04.02.2009 ÇED Olumlu 172 Erzincan İli, Merkez İlçesi Aydoğdu Ky.Aponi Mevkii 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Zenginleştirme Tesisi 16.02.2009 ÇED gerekli değil 173 Erzincan İli, İliç İlç.Dostal Ky.Mevkii 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Madeni Ocağı 16.02.2009 ÇED gerekli değil 174 Erzincan İli, Tercan İlçesi Mustafabey Köyü Civarında ME-KA İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. Kalker (Taş) Ocağı) 17.02.2009 ÇED gerekli değil 175 Erzincan İli, Merkez İlçesi OSB İçerisinde Tercan Su Ürünleri İth.İhr.Ltd.Şti. Alabalık İşleme ve Paketle Tesisi 04.03.2009 ÇED gerekli değil 176 Erzincan İli Merkez İlç.Ballı Ky.Mevkii İl Özel İdaresi Kalker Oc.ve Kırma Eleme Tesisi 13.03.2009 ÇED gerekli değil 177 Erzincan Kemaliye İlç.Avcı,Buğdaypınarı ve Şahinler Ky.Sınır.İçerisi Elhes Elektr.Üretim.Ltd.Şti Gökçeköy Regülatörü,HES ve Beton Santrali 16.03.2009 ÇED gerekli değil 178 Erzincan Kemaliye ilç.sarıçiçek Yaylası Kurudağ ve Kızılyatak Tepe Mevkilerinde Ado Enerj.Üret.San.ve Tic.A.Ş. Sarıçiçek Rüzgar Enerji Santrali 19.03.2009 ÇED gerekli değil 179 Erzincan İli İliç İlç.Sarıkonak Ky. Garaj Mad.Gay.Yat.Gel.İnş.San.Tc.AŞ. Krom Madeni Ocağı 07.04.2009 ÇED gerekli değil 180 Erzincan Belediye Sınırları İçerisinde Erzincan Belediye Başkanlığı Atıksu Bertarafı İyileştirme 20.04.2009 ÇED gerekli değil 181 Erzincan Üzümlü İlç.Sınırları İçerisinde Yusaka Enerji Elektr.Paz.San.Ltd.Şti. Çakırman Reğülatörü ve HES 24.04.2009 ÇED gerekli değil 182 Erzincan Tercan İlç.Tercan Baraj Gölü Mevkii İrfan DOĞAN Ağ Kafeslerde Alabalık Yetştiriciliği 28.04.2009 ÇED gerekli değil 183 Erzincan Tercan İlç.Altınkaya Ky.Mevkii Polathan Mad.İnş.Gıda.San.Tc.LtdŞti. Krom Cevher Hazırlama Tesisi 06.05.2009 ÇED gerekli değil 184 Erzincan İli Üzümlü İlç.Çardaklı Ky.Mevkiinde Vasfi Enerj.Elek.Ür.Paz.San.Tc.Ltd.Şti. Sölperen Barajı ve HES 14.05.2009 ÇED gerekli değil 185 Erzincan İli Merkez ve Kemah İlçesi Sınırları İçerisinde İçkale Enerji Elektrik Üretim ve Tic.A.Ş. Kemah Barajı ve HES 17.05.2009 ÇED Olumlu 186 Erzincan İli Mrk.İlç.Işıkpınar Ky.Parabağ Mevkii Sıla Süt Mamülleri Ltd.Şti. Süt Ürünleri Üretim Tesisi 25.05.2009 ÇED gerekli değil 187 Erzincan Refahiye İlç. Küreli Ky.Mevkii Kızılırmak İnş.San.Tic.San.Ltd.Şti. Kırma-Eleme Tesisi 15.06.2009 ÇED gerekli değil 188 Erz.Tercan İlç.Çadırkaya Beldesi Mevkii Mar-me Mad.San. ve Ticaret Ltd. Şti. Krom Ocağı vecevher Haz.Tesisi 15.06.2009 ÇED gerekli değil 189 Erz.Mrk.Çukurkuyu Beldesi Bulutlu Mah.232 Ada,7 Parsel Erzincan Kelebek Mob.İnş.San.Tic.Ltd.Şti 273 Yumurta Tavukçuluğu ve Tavuk Gübresi Geri Dönüşüm Tesisis 18.06.2009 ÇED gerekli değil 190 Erz.Merk.Manastır(Kılıçkaya)Ky.Mevkii Hüseyin KILINÇ Krom Madeni Ocağı 19.06.2009 ÇED gerekli değil 191 Erzincan Çayırlı İlç.Hacıbektaş Ky.Mevkii Trabzon Mad.ve Metal San.Tic.Ltd.Şti. Manyezit Madeni Ocağı 24.06.2009 ÇED gerekli değil 192 Erzincan İli, İliç İlçesi Mevkii Çukurdere Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Tuğla Kiremit Kili Ocağı 30.07.2009 ÇED gerekli değil 193 Erzincan İli, İliç İlçesi Mevkii Çukurdere Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Tuğla Kiremit Kili Ocağı 30.07.2009 ÇED gerekli değil 194 Erzincan İli, İliç İlçesi Mevkii Çukurdere Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Tuğla Kiremit Kili Ocağı 21.08.2009 ÇED gerekli değil 195 Erzincan İli, İliç İlçesi Ağıldere köyü Mevkii Divriği Yıldızlar Mad. Petr.Ür. Elek.İnş.ve Nak.Oto Tur.Gıda Tar.Hayv.Tem.Mob.İth.İhr.ve San.Ltd.Şti. Krom Ocağı 26.08.2009 ÇED gerekli değil

196 Erzincan İli Merk.Fatih Mah.2103 Ada 1 Parsel Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Toplu konut yapımı (256 Adet) 08.10.2009 ÇED gerekli değil 197 Erzincan İli Merk.İlç.Hızır İlyas Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 198 Erzincan İli Merk.İlç.Oğlaktepe Ky.Çardaklı Mevkii (2- A) Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 199 Erzincan İli Merk.İlç.Oğlaktepe Ky.Çardaklı Mevkii (2- B) Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 200 Erzincan İli Merk.İlç.Oğlaktepe Ky.Çardaklı Mevkii(2- C) Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 201 Erzincan İli Mrk.İlç.Büyükçakırman Ky.Selhane Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 202 Erzincan İli Çayırlı İLÇ.Çaykent Ky.Seslentaştepe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 203 Erzincan İli Tercan İlç.Yolarüstü Ky.Düzler Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 14.10.2009 ÇED gerekli değil 204 Erzincan İli Kemaliye İlç.Karakoçlu Ky.Sösek Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tes. 23.10.2009 ÇED gerekli değil 205 Erzincan İli Üzümlü İlç.Yasssıtepe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Andezit Ocağı ve Kırma-Eleme Tes. 23.10.2009 ÇED gerekli değil 206 Erzincan İli İliç İlç.Bağlıca Ky.Mevkii Başarı Mermer ve Mad. İnş. Tur. İth. İhr. San.ve Tic.Ltd.Şti. 207 Erz.Mrk.Yaylabaşı Beldesi Mevk. Erzncan Tur.Doğa Spor.ve Çevre Birliği 274 Krom Madeni Ocağı 26.10.2009 ÇED gerekli değil Ergan Atıksu Arıtma Tes.Kanal.Hattı.ve İçme Suyu 25.11.2009 ÇED gerekli değil 208 Erz.Mrk.Ganiefendi Ky.Çiftliği Koru Gayrimenkul Yatırım İnş. A.Ş. Kum-Çakıl Ocağı (17.000 m2) 26.11.2009 ÇED gerekli değil 209 Erz.Mrk.Ganiefendi Ky.Çiftliği Koru Gayrimenkul Yatırım İnş. A.Ş. Kum-Çakıl Ocağı (5762 m2) 26.11.2009 ÇED gerekli değil 210 Erz.Refahiye İlç. KanlıtaşKy.Çataltepe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kalker Oc.ve Kırma Eleme Tesisi 01.12.2009 ÇED Gerekli değil 211 Erzincan ili Tercan İlç. Üçpınar ky. Toptepe mevkii DSİ VIII. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Taş Ocağı 01.12.2009 ÇED gerekli değil 212 Erz.Tercan İlç.Konarlı Ky.Mevkii Enginler Mad.Oto İnş.Turz.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 07.12.2009 ÇED gerekli değil 213 Erz.Merk.ilç.Meyvanlıgoban Deresi Üzerinde As Enerji Üretim Ltd.Şti. Deliçay Regülatörü ve HES 07.12.2009 ÇED gerekli değil 214 Erz.Tercan İlç.Şıhköy Deresi Üzeri Tim Enerji Üretim Ltd.Şti. Haydar Regülatörü ve HES 07.12.2009 ÇED gerekli değil 215 Erz.Merk.İlç. Günbağı (Kısmikör)Ky. Taşkın Kadir METİN Krom Madeni Ocağı 09.12.2009 ÇED gerekli değil 216 Erz.İliç.İlç.Karabudak Çayı Üzerinde Göksu Enerji Üretim A.Ş. Sütlüce Reg.Hes,Malz.Oc.Kırm-Elem-Yık.ve Beton Santrali 10.12.2009 ÇED gerekli değil 217 Erz.Tercan İlç.Başbudak Ky.Mevkii Yaşar IŞIK Andezit Ocağı 10.12.2009 ÇED gerekli değil 218 Erz.Tercan İlç.Kökpınar Ky.Mevkii Yaşar IŞIK Andezit Ocağı 10.12.2009 ÇED gerekli değil 219 Erz.Kemaliye İlç.Demir Ky.Mevkii Asur Enerji Üret.ve Mad.Ltd.Şti. Demir Regülatörü ve Hes 10.12.2009 ÇED gerekli değil 220 Erz.Tercan İlç.Doluca Ky. Kop Krom Mad.A.Ş. Krom Kırma-Eleme (Jig) Tesisi 11.12.2009 ÇED gerekli değil 221 Erz.Kemaliye İlç.Kocaçimendere Mevkii Üçzait Elektr.Üret.Sa.Tic.LtdŞti Burak Ömer Reg.ve Hes 14.12.2009 ÇED gerekli değil 222 Erz.Merk.İlç.Çatalören Ky. Ernisa Gıda Tar.Hayv.İnş.Ltd.Şti. Yumurta Tavukçuluğu Tesisi 16.12.2009 ÇED gerekli değil 223 Erz.Merk.İlç.Organize San.Böl.118 Ada,22 Parselde Özden Ticaret Beton Yapı Elemanları Üretim Tesisi 17.12.2009 ÇED gerekli değil 224 Erz.İli Refahiye İlç.Altköy Ky. Kızılırmak İnş.San.Tic.San.Ltd.Şti. Kalker Ocağı 17.12.2009 ÇED gerekli değil 225 Erz.İli Merk.İlç.Sınırları İçerisinde Özçakıroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi 21.12.2009 ÇED gerekli değil 226 Erz.İli Çayırlı İlç.Esenyurt Ky. 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn.San. ve Tic.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 21.12.2009 ÇED gerekli değil 227 Erz.Üzümlü İlç.Pınarlıkaya Ky. 24 Ayar Mad. Enerji Orman Ürn.San. ve Tic.Ltd.Şti. Krom Madeni Ocağı 21.12.2009 ÇED gerekli değil

228 Erz.Merk.İlç.Organize San.Böl.122 Ada,14Parselde Ünal Mad. İnş.Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Krom Cevheri Hazırlama ve Kırma Eleme Tes. 25.12.2009 ÇED gerekli değil 229 Erz.Çayırlı İlç.Karakulak Ky.Mev. Mar-me Mad.İnş.Taah.Gıda.İth.İhr.Paz.Tc.Şti. Krom Madeni Ocağı 28.12.2009 ÇED gerekli değil 230 Erz.Kemah İlç.Hınzoru Ky.Kürtbahçe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kum-Çakıl Ocağı 14.01.2010 ÇED gerekli değil 231 Erzincan İli, Kemaliye İlçesi, Ergü Köyü Mevkii Lider Yıldızlar İnş.Mad.Tem. Oto Gıda San. ve Tic.Ltd.Şti 275 Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi 18.01.2010 ÇED gerekli değil 232 Erzincan İli Mrk.Bahçeli Ky.Mev. İl Özel İdaresi Kalker Ocağı 08.03.2010 ÇED gerekli değil 233 Erz.İli Kemaliye İlç. Gümüşçeşme Ky.Mevkii Doğa Kor.Tek.Dan.İnş.San.Tic.Ltd. Şti Krom Kırma-Eleme-Yıkama ve Boyutlandırma Tes. 15.03.2010 ÇED gerekli değil 234 Erz.İli İliç İlç.Çiftlikköy Ky.Mevki. Arslanlı Alçı ve Ham.Tic.San.A.Ş. Alçı Taşı (Jips) Ocağı 17.03.2010 ÇED gerekli değil 235 Erz.İli İliç İlç.Bozyayla Ky.Mevki. Arslanlı Alçı ve Ham.Tic.San.A.Ş. Alçı Taşı (Jips) Ocağı 17.03.2010 ÇED gerekli değil 236 Erz.İli Kemah İlç.Çalgı Ky.Mevki Kemah Belediyesi Kum Ocağı 18.03.2010 ÇED gerekli değil 237 Erz.İli Merk.İlç.Tepecik Ky.Mev. Aşkale Çimento San. A.Ş. Pomza Ocağı 18.03.2010 ÇED gerekli değil 238 Erz.İli İliç İlç.Mevkii'nde Babacanoğlu İnş.Tic.San.Ltd.Şti. Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tes. 19.04.2010 ÇED gerekli değil 239 Erz.İli Mrk.İlç.Günebakan Mezr. Muka Mad.İnş.Elekt.İth.İhr.Ltd.Şti. Krom Ocağı 02.06.2010 ÇED gerekli değil 240 Erz.Mrk.Çukurkuyu Beldesi Mev. İşbirlik Hafr.İnş.Taah.Tic.Sn.Ltd.Şti Hazır Beton Üretim Tesisi 18.06.2010 ÇED gerekli değil 241 Erz.İli Mrk.İlç.Koçyatağı Ky. Okyanus Mad.San.ve Tic.A.Ş. Krom Ocağı 01.07.2010 ÇED gerekli değil 242 Erz.İli Refahiye İlç.Sağlık Ky. Okyanus Mad.San.ve Tic.A.Ş. Krom Ocağı 01.07.2010 ÇED gerekli değil 243 Erz.İli Refahiye İlç.Çengerli Ky. Anatolia Tah.Nak.Md.İnş.Sn.Tic.Ltd. Mangan Oc. ve Kırma Eleme Tes 05.07.2010 ÇED gerekli değil 244 Erz.İli, Kemah ve İliç İlçeleri sınırları içerisinde, Fırat Nehrinin Karasu Kolu üzerinde Eriç Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş Eriç Barajı ve HES Projesi 15.07.2010 ÇED Olumlu 245 Erzincan İli, Tercan İlçesi, Konarlı Köyü Kromsa Madencilik İnşaat ve Turizm A.Ş. Krom Ocağı 28.07.2010 ÇED gerekli değil 246 Erz.İli Merk.İlç.Ergan Ky.Mevkii Divriği Yıldızlar Mad. Petr.Ür. Elek.İnş. ve Nak.Oto Tur.Gıda Tar.Hayv.Tem.Mob.İth.İhr.ve Krom Ocağı 11.08.2010 ÇED gerekli değil San.Ltd.Şti. 247 Erz.İli.Kemaliye İlçesi,Keban Ağ Kafeslerde Alabalık Yetştiriciliği EğinBozkurtTur.GıdaTem.Tic.Ltd.Şti. Baraj Gölü 1.Avlak Sahası,Salkımlı Köyü Mevkii ve Kapasite Artımı 01.09.2010 ÇED gerekli değil 248 Erz.İli Merk.İlç.B.Çakırman Ky.Kompyeri ve Başpınar Yumurta Tav.Yetiştirme Tes.Kapasite Artışı ve Hiraoğulları Tav.Yem.San.ve Tic.A.Ş. Mevkii Tavuk Gübresi Geri Dönüşüm Tesisi 08.10.2010 ÇED gerekli değil 249 Erz.Merk.İlç.Mecidiye Ky.Mevki Cihan Mad.ve Met.Ürün.Tic.Nak.Ltd.Şti. Manyezit Madeni Ocağı 12.10.2010 ÇED gerekli değil 250 Erz.İli İliç İlç.Fırat Nehri Üzeri Oren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Bağıştaş I Barajı ve Hidroelektrik Santralı (HES) Kapasite Artırımı (140,628 MW) 18.10.2010 ÇED gerekli değil 251 Erz.İli.Mrk.İlç.OSB 1.Cad.No:18 Erz.Zirve Kağıt Karton Elek.Ür.San.ve Tic.A.Ş. Atık Kağıt Geri Dönüşüm Tesisi 18.10.2010 ÇED gerekli değil 252 Erz.İli.Mrk.İlç.Kavakyolu Beldesi Başbakanlık Toplu Konut İd.Başk. Kavakyolu Toplu Konut Projesi 19.10.2010 ÇED gerekli değil 253 Erz.İli Mrk.İlç.Çatalören Ky.Gelemdi Mevkii Yayla Tavukç.İnş.San.Tic.Ltd.Şti. Yumurta Tavukç.Kapasite Artışı 19.10.2010 ÇED gerekli değil 254 Erz.Mrk.İlç.Çukurkuyu Beld.Bulutlu Mah.232 Ada Erz.Kelebek Dekorasyon Mob.İnş.Sn.Tic.A.Ş. Yumurta Tav.Kapasite Artışı ve Tavuk Gübresi Geri Dönüşüm Tesisi Kapasite Artışı 12.11.2010 ÇED gerekli değil 255 Erz.İli İliç İlç.Ortatepe Ky.Mevkii Anagold Madencilik San. ve Tic.Anonim Şirketi Altın,Bakır,Molibden ve Gümüş Oc. 24.12.2010 ÇED gerekli değil 256 Erz.İli İliç İlç.Çöpler Ky.Bahçe Mh. Anagold Madencilik San. ve Tic.Anonim Şirketi Altın,Bakır,Molibden ve Gümüş Oc. 24.12.2010 ÇED gerekli değil 257 Erz.İli İliç İlç.Mevkii'nde Babacanoğlu İnş.Tic.San.Ltd.Şti. Kalker Oc.ve Kırma Eleme Tesisi 28.12.2010 ÇED gerekli değil 258 Erz.İli İliç İlç.Bağlıca Ky.Mevkii Başarı Mermer ve Mad. İnş. Tur. İth. İhr. San.ve Krom Mad.Oc.Kapasite Artırımı 28.12.2010 ÇED gerekli değil

Tic.Ltd.Şti. 259 Erz.İli.Refahiye İlç.Ekecik Köyü Erz.Alçı San.Tic.A.Ş Alçıtaşı Ocağı 04.01.2011 ÇED gerekli değil 260 Erz.İli.Kemah İlç.Boğaziçi Köyü Erz.Alçı San.Tic.A.Ş Alçıtaşı Ocağı 04.01.2011 ÇED gerekli değil 261 Erz.İli.Kemah İlç.Bozoğlak Köyü Erz.Alçı San.Tic.A.Ş Alçıtaşı Ocağı 04.01.2011 ÇED gerekli değil 262 Erz.İli.Tercan İlç.Çadırkaya Bel. Mar-Me Mad.İnş.Taah.Gıda.İth.İhr.Paz.Tc.Şti. Krom Ocağı 25,01,2011 ÇED gerekli değil 263 Erz.İli.Kemaliye İlçesi,Barasor Çayı Gökçeköy Elektrik Üretim Ltd.Şti Ziyaret Reg. Ve HES 25,01,2011 ÇED gerekli değil 264 Erz.İli.Tercan İlç.Tercan BarajGölü Cuma CEMİLOĞLU(Tercan Su Ürünleri) Alabalık Yetiştiriciliği 14.01.2011 ÇED Olumlu 265 Erz.İli.Merkez İlç.Ağılözü Köyü Detay Yol Yapım İnş.San.Tic.Ltd.Şti Kalker Ocağı 26.01.2011 ÇED Gerekli değil 266 Erz.İli İliç İlçesi, Sabırlı Köyü, Sabırlı Kaya Mevkii DSİ 8.Bölge Müdürlüğü II. Grup Kireçtaşı (kalker) Ocağı 03.02.2011 ÇED Gerekli değil 267 Erz. İli, Tercan İlçesi, Çadırkaya Belediyesi Mevkii Mar-me Mad. İnş. Taah. Gıda İth. İhr. Paz. San. ve Tic. (10,95 ha) Ltd. Şti. Krom Ocağı 03.02.2011 ÇED Gerekli değil 268 Erz. İli, Tercan İlçesi, Çadırkaya Belediyesi Mar-me Mad. İnş. Taah. Gıda İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Mevkii(24,16 ha) Ltd. Şti. Krom Ocağı 03.02.2011 ÇED Gerekli değil 269 Erz.İli.Merkez İlç.Büyükçakırman Köyü Erzincan Belediyesi Jeotermal Kaynak Suyu ve Kaplıca Tesisi 21.02.2011 ÇED Gerekli değil 270 Erz.İli.Merkez İlç.Büyükçakırman Köyü Erzincan Belediyesi Doğal Mineralli Su ve Şişeleme Tesisi 21.02.2011 ÇED Gerekli değil Bağıştaş II Reg. ve Hidroelektrik Santrali 271 Erz. İli, İliç İlçesi, Bağıştaş Köyü (Karasu Irmağı) Akdenizli Elektrik Üretim A.Ş (HES) Kapasite Artırımı, Kırma Eleme Tesisi 01.03.2011 ÇED Gerekli değil ve Hazır Beton Santrali 272 Erz. İli, Çayırlı İlçesi Karayataktepe Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Kireçtaşı Ocağı 07.03.2011 ÇED Gerekli değil 273 Erz. İli, İliç İlçesi, Bağıştaş Köyü, Akbaba Mevkii Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Ariyet Ocağı 07.03.2011 ÇED Gerekli değil 274 Erz. İli, İliç İlçesi Çörekli Köyü Mevkii Arslanlı Alçı ve Hammaddeleri Tic. San. A.Ş. Alçı Taşı Ocağı 08.03.2011 ÇED Gerekli değil 275 Erz. İli, Çayırlı İlçesi, 36 Km Kuzeybatısı Akgün Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş Bedirdüzü 2 Regülâtörü ve Hidroelektrik Santrali (HES) (11,90 MW) 11.03.2011 ÇED Gerekli değil KAYNAK: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 2011 KAYNAKLAR 1. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü verileri, 2011 276