Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu Üstün Yetenekli Bireyler İçin Astronomi Mert ÇAĞLAYAN 130805025 mertcaglayann@yandex.com 1. Özet Projenin temel amacı insanlık tarihinin en başından beri ilgi çekici olan gökyüzü konusu ile bireye araştırma yapmayı ve pozitif bilimleri sevdirmektir. Proje astronomi (gök bilimi) alanının Güneş Sistemi konusunu kapsamaktadır. Projenin hedef kitlesi Piaget in bilişsel gelişim dönemlerin den Soyut İşlemler basamağında bulunan 14 yaş ve üstü öğrenciler ve üstün yetenekli bireylerdir. Mobil format için AppInventor programı kullanılarak hazırlanmıştır. Kullanılan resimlerin düzenlenmesi ve yazıların Türkçe yapılması için Adobe Photoshop programları kullanılmıştır. Uygulama öğretim yöntem ve teknikleri bakımından bireysel çalışma yöntemine uygun Analoji (Bilinen bilgilerden başlayarak bilinmeyenlerin öğretilmesi), Bilişsel Çıraklık (Zamanla azalan destek), Eleştirel düşünme teknikleri kullanılmıştır. 2. Giriş Projenin amacı bireyin ilgisini çekerek pozitif bilimlere ilgi duyma, eleştirel düşünebilme, araştırma yapma becerisi kazandırmaktır. Amacın seçilmesinde toplumların ezberci bir eğitim anlayışlarının olması, zararlı sahte bilim alanlarına ilgi duymaları, gerçek (doğru) ve sahte (hurafe) bilgi arasındaki ayrımın
yapılmaması gibi sorunların olmasıdır. Ayrıca toplumu bilinçlendirecek bireylerin ve çalışmaların yeterli olmamasıdır. Ülkemiz için astronomi hakkında çok fazla mobil uygulama bulunmamaktadır. Var olan birkaç mobil uygulamaya (çoğu çeviri) bakıldığında yaptığımız uygulamadan görsel ve teknolojik olarak üstün olsalar bile kullanıcıya sadece bilgi sunmaktadırlar. Zaten ilgi çekici olan konuda kullanıcının gökyüzüne, pozitif bilimlere yönlendirmede başarısızdır. Yaptığımız uygulama tam olarak bunların üzerine kullanıcıya cevabı bulanabilecek araştırma soruları yönelterek araştırma yapmasını istemektedir. Ayrıca astronomi ve pozitif bilimleri (popüler bilim) sevdirmeyi amaç edinmiş internet siteleri ve bunların sosyal medya oluşumları bulunmaktadır. Bu siteler soru sormaktan çok sorulan soruları cevaplamakta ve haber yapmaktadır. Daha önceden yapılmış olan mobil uygulamalar mağazadan indirilerek incelenmiştir. Ayrıca ortaokul ve lise (ortaöğretim) öğrencilerine sorular sorularak astronomi ile ilgili okulda neler gördükleri ve öğrendikleri bilgiler sorurmuştur. Bu alanda bulunan web siteler incelenmiş ve bulunan bilgiler kullanılmıştır. 3. Proje Kapsamı Koçer e (2002) göre astronomi, temel bilimler ile evren kavrayışı arasında yer alan ve bugünlere ulaşılmasında son derece önemli bir alandır. Günümüz ışıklı kentlerinde yaşayan bizler her ne kadar görebilme imkânına pek sahip olmasak bile. Gökcisimlerinin hayranlık uyandıracak kadar ilgi çekici olması Gök bilimini toplumların en çok ilgisini çeken bilim dalları arasına getirmektedir ( Akoğlu, 2005). Temel bilimler eğitiminde ezberleme yöntemi kullanılırsa kritik etme ve bilimsel düşünme yetenekleri gelişmeyecektir ayrıca Astronomi bilgileri doğru ve kapsamlı kavratılabilseydi toplumumuzun ciddi bir sorunu haline gelen UFO, fal, astroloji gibi zararlılar yaygınlaşmayacaktı (Koçer, 2002). Bu alanın eksikliği üzerine birçok çalışma yapılmakta ve sonuçları ortaya çıkmaktadır.
Ekiz ve Akbaş (2005) ilköğretim öğrencilerinin evren, güneş sistemi, gezegen, yıldız, uydu, yörünge ve güneş kavramlarını anlama düzeylerini ve ilgili yanılgılarını araştırmışlar ve sonuç olarak öğrencilerin ilgili kavramları yeterli düzeyde anlayamadıklarını ve birçok kavram yanılgısına sahip olduklarını belirlemişlerdir. Ayrıca Kurnaz (2007) yaptığı yıldız, kuyruklu yıldız ve takımyıldız kavramlarını tanımlama ve görselleme durumlarını incelediği çalışma sonucunda, öğrencilerin oldukça yetersiz bilgilere ve çeşitli alternatif fikirlere sahip olduğu sonucuna varmıştır. Bu veriler ışığında verilen öneriler arasında analojinin kullanılması gerektiği bildirilmiştir. Projenin konusu ve amacı belirtilen sorunlar nedeniyle seçilmiştir. Projenin hedef kitlesi üstün zekâlı bireylerdir. Günümüzde üstün zekâlı çocukların birçok tanımı yapılmıştır. Bunlar içerisinde en yaygın kabul gören tanıma göre; Zihinsel yeteneklerinin ya da zekâlarının birden çoğunda akranlarına göre üst performans gösteren ya da gizilgüce sahip olan, yaratıcılık yanı güçlü olan ve başladığı işi tamamlama, üstesinden gelmede yüksek görev anlayışı bulunanlara ÜSTÜN ZEKÂLI ÇOCUK denilmektedir. (Akkanat, 1999). Akkanat ın (1999) da belirtiği gibi bu bireylerin açık bir biçimde üstün oldukları matematik, fen vb. alanlarda daha üst düzeye çıkmalarım olası kılınması ve bu alanlarda daha özgür ve ileri çalışmalarını teşvik edip, tekrarlayıcı alıştırmalardan uzak tutmaya çalışılmalıdır. Yaptığımız uygulama da bunlar gibi noktalara uygun bir şekilde yapılmaya çalışırmıştır. 4. Uygulama Geliştirme Projemiz iki ekrandan oluşmaktadır. İlk ekran projenin açıldığı zaman görünen giriş ekranıdır. Bu ekran sayesinde konu seçimi yapılarak bilgilerin bulunduğu ekrana geçilmektedir. Giriş ekranında bulunan butonlar kullanıcıyı ilgili konuya götürmektedir. Giriş ekranında üç adet buton bulunmaktadır. Butonlar tıklandığında ikinci ekrana geçilmektedir, seçilen butona göre ikinci ekrandaki yazılar, resimler ve tutulan değişken değerleri değişmektedir. Bilgilerin bulunduğu ekranda başlık ve içerik için 2 adet label nesnesi, resim için image nesnesi, sayfalar arasında ileri geri gidilmesi için ve giriş ekranına geri dönüş yapılaması için üç
adet buton nesnesi sabit bir şekilde bulunur. Giriş ekranında seçilen buton vasıtasıyla gelen değer ile metinler değişmektedir. İleri ve geri butonları ile konu sayfaları arasında geçiş yapılmaktadır. GİRİŞ EKRANI (kod satırları) Yıldız ve Gezgenle r Güneş Sistemi Araştırma Soruları İÇERİK EKRANI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 50 51 52 53 54 55 56 57 58 65 65 64 63 62 61 60 59 100 101 104 103 105 106 107 111 110 109 108 Şekil: Projenin akış şemasıdır. Giriş ekranında bulunan butonlar ile içerik ekranına ilerleyen programlarda aynı renkte olan kod satırları çalışmaktadır. Projenin statik bir yapısı bulunmaktadır. Proje içerisinde yazılar, müzik ve ses ögeleri bulunmaktadır. Proje iki aşamalarıdır, birinci aşamada konular hakkında bilgi verilmekte ikinci aşamada bu bilgiler ışığında araştırmalar yapılması için sorular verilmektedir. 5. Programlama Gunes_sistemi isimli buton tıklandığı zaman öncelikle arka planda çalan müzik durmaktadır. Ardından yildiz isimli ekran açılmaktadır. Bu ekrana 50 değerinde bir starvalue değişkeni yollamaktadır. Yildiz isimli ekran açıldığında bir önceki ekrandan gelen start value değeri lokasyon isimli global değişkenine alınır.
Arkasından ekran isimli fonksiyon çağırılır. Start value değerini alan lokasyon değişkeni eğer belirtilen değerlerden birine eşir ise ilgili if-then alanı çalışarak başlık, resim ve içerik değerlerini değiştirecektir. Label içinde kalın, italik, altı çizik, paragraf gibi özellikler yapılması için html kodları kullanılmıştır. Bunun için label1 için HTMLFormat alanı işaretlenir. 6. Ekran Görüntüleri
7. Tartışma Geliştirdiğiniz bu uygulamada amacınıza ulaşıp ulaşamadığınızı ve nedenlerini tartışınız. Bu uygulamayı geliştirmek için daha başka neler yapılabileceğini yazınız. Proje sürecinde karşılaştığınız durumların geliştirdiğiniz uygulamaya nasıl etki ettiğinden bahsediniz. Geliştirilen uygulama amacına kısmen ulaşmıştır, amacına ulaşamadığı noktalar statik bir yapıda kalması ve AppInventor programının animasyonlu resimler (.gif) ve 3D modelleme gibi görsel olarak daha iyi olan teknolojiler desteklemesidir. Resim ses ve metin bireylerin ilgileri çekmekte başarısız olabilirler. Uygulamayı geliştirmek için AppInventor programı animasyon ve 3D model desteklediği zaman animasyon ve modeller eklenebilir. Ayrıca program içine internet üzerinden çalışan belgeseller ve eğitsel derler konabilirdir lakin offline (internete ihtiyaç duymayan) bir program yapıldığından eklenmemiştir. 3d model ve animasyonlu resimler desteklenmediği için yerine resim konmak zorunda kalınmıştır.
8. Referanslar Akkanat, H. (1999). Üstün veya özel yetenekliler. I. Türkiye Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi Yayın Dizisi, 168. Akoğlu, A. (2005). Popüler bilim yayıncılığı ve gökyüzü gözlem etkinlikleri. Ekiz, D. ve Akbaş, Y. (2005). İlköğretim 6. Sınıf Öğrencilerinin Astronomi ile İlgili Kavramları Anlama Düzeyi ve Kavram Yanılgıları, Milli Eğitim Dergisi, 165, 61-78. Koçer, D. (2002). Türkiye de Astronomi Eğitim-Öğretiminin Önemi, Gerekliliği Ve Yapılabilecekler. Kurnaz, M. A. (2007). Yıldız, kuyruklu yıldız ve takımyıldız kavramlarıyla ilgili öğrenci algılamalarının belirlenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.