Kanıta-dayalı Tıp
Geleneksel paradigma Geleneksel tıbbi uygulamaların temelinde, hastalığın patofizyolojisinin anlaşılması, bunu değiştirebilecek yöntemlerin bulunması ve bu yöntemlerin geçerliliğinin hasta serileri ile desteklenmesi yatar...
Geleneksel paradigma Ancak, tedavi amacıyla patofizyolojinin düzeltmesi, klinik sonuçlara sanıldığı gibi olumlu olarak yansımayabilir...
KANITA DAYALI TIP Klinik kararların mümkün olabildiğince kanıta dayalı olması gereklidir. Bunun için tüm rastgele kontrollü çalışmaları geniş bir meta analize yığıp, tüm kararlar için bir Odds Ratio (Maruz kalan grupta aranılanın ortaya çıkma olasılığı) bulunmasına çalışılır
KANITA DAYALI TIP Peki ama klinik karara temel oluşturabilecek bir kanıt yoksa?...
KANITA DAYALI TIP O vakit; 1) Kıdeme Dayalı Tıp 2) Güce Dayalı Tıp 3) Zarafetle İknaya Dayalı Tıp (İmaj ) 4) Kadere Dayalı Tıp 5) Çekingenliğe Dayalı Tıp 6) Asabiyete Dayalı Tıp 7) Özgüvene Dayalı Tıp (Sx) 8) Vs,..
KANITA DAYALI TIP Var olan en iyi kanıtların, mantıklı, bilimsel ve açık bir şekilde kullanılarak, hastaların bakımı hakkında karar verilmesidir
KANITA DAYALI TIP Pratikte ise; hekimin sahip olduğu klinik deneyim ile sistematik araştırma sonucunda elde edilen klinik kanıtların birleştirilerek -hasta haklarının da gözetilmesi kaydıylahastalar için kullanılmasıdır
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı Kanıta Dayalı tıp: Bu kavram ilk kez 1992 de Kanada da McMaster Üniversitesi nde kullanılmıştır. Hastaların tanı ve tedavisinde karar verirken, var olan ve kanıtlanmış bilgilerin klinik deneyim ve hasta beklentileri ile bağdaştırılarak kullanılmasıdır. Konu ile ilgili şu anda 10 a yakın dergi yayınlanmaktadır. (Evidence-Based Medicine, Journal of Evidence-Based Health Care, Evidence- Based Cardiovascular Medicine, Evidence-Based Mental Health, Evidence-Based Nursing,vb., )
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı Klinik karar verme sürecinde neler dikkate alınmalı? 1. Kanıtlanmış Bilgiler 2. Klinik Deneyim 3. Hasta Beklentileri
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı 1.Kanıtlanmış Bilgilerin en önemli kaynakları; temel tıp çalışmaları ile özellikle hasta üzerinde yapılan ve klinik geçerliliği olan çalışmalardır.
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı 2.Klinik Deneyim; uzun yıllar süren klinik pratiğin getirdiği yetkinlik ve karar verebilme yeteneğinin yardımı ile etkin tanı koyabilme, hastaya uygun tedavi seçebilme, hasta haklarını anlayabilme ve bakımları ile ilgili klinik kararları doğru verebilme şeklinde tanımlanır.
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı 3.Hasta beklentilerinden anlaşılması gereken hastaların bireysel tercihleri, endişeleri ve daha önceki deneyim ve beklentilerin klinik karar verme süreçlerine, hastanın yararına olacak şekilde dahil edilmesidir.
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı Genellikle hasta hakkında karar verirken, klinik deneyimin önemi vurgulanır. Ancak asıl önemli olan klinik deneyimin, klinik kanıtların doğru kullanılması halinde temel yol gösterici olabileceğidir. Klinik deneyim ve klinik kanıtlar birlikte kullanıldığında değerlidir!!!
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Klinik deneyim; Kavramı Güncelliğini çabuk kaybeder Tıp kitaplarındaki bilgilerin yenilenme süresi uzundur. Deneyimli kişilerin hata yapma olasılığı yüksektir (megalomani, aşırı özgüven, vs ) Klasik Tıp Eğitiminin etkinliği sınırlıdır. Hekimler arasında ciddi farklılıklar olabilir
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı Kanıta Dayalı Tıp Kavramı bir gereksinim midir? Tıbbi bilgilerin hızla değişmesi, kaynakların sürekli yenilenme gereksinimini ortaya çıkarır. Eğer bir Tıp Kitabı kendisini 6 ayda veya yılda bir kez yenileyemiyorsa karar verme aşamasında kullanılması doğru değildir!!!
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı Taze bilginin kullanılabilirliği (yeni ilaçlar, yerleşik ilaçların farklı dozları ve/veya kombinasyonları, yeni endikasyonlar, yeni klinik yaklaşımlar ve protokoller, yeni karşılaşılan yan etkiler, ko-morbitide durumlarında yapılması gerekenler, vb, ) kanıta dayalı bilgilerin toplandığı sistematik derlemelerin yer aldığı yapılar Cochrane e- Kütüphanesi - ve Kanıta Dayalı Tıp Dergileri ile artırılabilir
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı Kanıta Dayalı Tıp Uygulamaları mutlak bir başarıyı/doğruluğu taahhüt eder mi? Klinisyenler vakit darlığı içerisindedir Sağlıklı bilgiye ulaşılması zahmetli olmakta ve zaman almaktadır. KDT eğitimi ve uygulamaları masraflıdır. Yalnız klinik araştırmalara dayalı olması nedeniyle klinik deneyimi geri plana itebilmektedir. Sonuç itibariyle hasta değerlerini ihmal edebilmekte ve hazır şablonlara göre tedavilerin planmasına neden olabilmektedir.
Tıpta Kanıt ve Kanıta Dayalı Tıp Kavramı KDT eğitimi, mezuniyet sonrası eğitiminin bir parçası şeklindedir. Hedef daha İlkokuldan başlayacak şekilde kanıtlara / bilgiye ulaşmanın yöntemlerini öğretmek, ezberci eğitimden sakınılmasını sağlamaktır. Tıp Fakültelerinde ise probleme dayalı öğrenim modeli bu konudaki ilk önemli adımdır.
Gerçek (Kanıta Dayalı) İlaç 100.000 molekülden 1 adet 200-800 milyon Dolar 7-12 yıl İyi Klinik (Araştırma) Uygulamaları 4.000 12.000 insan denek Etkin, güvenli, uygun (maliyet)
Kanıta-dayalı Tıp Uygulamalarının Beş Adımı 1. Cevaplandırılabilir klinik soru sormak 2. Mümkün olan en kaliteli kanıtı bulmak 3. Kanıtları kritik olarak değerlendirmek 4. Kanıtları uygulamaya koymak 5. Performansı izlemek ve değerlendirmek
Kanıt piramidi Meta analiz Randomize kontrollü çalışma Kohort çalışması Olgu-kontrol çalışması Olgu raporu Editorial, klinik görüş, vd Hayvan verileri, in vitro çalışma, vd
http://www.cochrane.org
http://www.guideline.gov
http://scholar.google.com
Kanıta-dayalı tıp sadece meta analizler ve randomize denemelerden ibaret değildir. Sorduğunuz klinik soruya yanıt olabilecek mümkün olan en kaliteli kanıtın aranmasıdır Sackett ve diğ. Editorials: Evidence based medicine: what it is and what it isn't Br Med J 312: 71-72, 1996
Dışınızda var olan kanıtlar size bilgi verir. Ancak, tecrübelerinizin yerini alamaz Sackett ve diğ. Editorials: Evidence based medicine: what it is and what it isn't Br Med J 312: 71-72, 1996
En İyi Tıbbi Ugulama (The Best Medical Practice) Bulunan Kanıt Hastanın tercihi Etik kaygılar Hastaya özgü durumlar