Keçi Sütü Dr. Akın Pala Yrd. Doç. akin@comu.edu.tr Zootekni, COMU Kuru madde Protein Kazein Laktoz Yağ Mineraller Kalsiyum Fosfor Keçi ile inek ve insan sütlerinin karşılaştırılması http://akin.houseofpala.com 1 Klor 0.154 0.105 0.060 Klor Keçi 1.48 3.34.47 4.08 3.8 0.79 1.194 0.70 0.154 İnek 1.69 3.4.63 4.78 3.7 0.73 0.184 0.34 0.105 İnsan 1.4 1. 0.40 6.7 3.6 0.31 0.04 0.060 0.060 Demir Bakır A Vitamini D Vitamini B1 Vitamini B Vitamini C Vitamini Kalori Keçi ile inek ve insan sütlerinin karşılaştırılması Keçi 0.068 0.053 39 0.7 68 10 70 İnek 0.080 0.057 1 0.7 48 159 69 İnsan 0.15 0.055 391 0.7 17 55 3.6 68 Keçi sütünün Beslenmede Yeri Yağ ve protein özelliği nedeniyle sindirimi kolaydır Bebeklerin beslenmesinde önemlidir İnek sütüne alerjisi olanlar tüketebilir Yüksek protein içeriği et balık tüketemeyen fakir halk veya dağ halkı için önemli 3 4 Süt verimini Belirleyen Etmenler Irk Irk Besleme Vücut büyüklüğü Laktasyon sırası Sağım mevsimi Sağım sıklığı ve şekli 5 Kuzey Avrupa ırkları Alpin Anglo-Nubian Toggenburg Alman asil Tropik ve yarı-tropik bölge ırkları Damaskus Nubian Jamunapari Beetal 6 1
Irk Kuzey Avrupa ırkları tropik koşullarda verimleri düşer. Koyun ırkı olan Doğu Friz melezlemede oran %50 nin üstünde başarısız ise farklı koşullarda yüksek verim verebilir Güney Afrika da 63 günde 1011kg Rekortmen hayvan İsrail de ortalama 650kg, bazıları 1000kg Venezuela 95 kg, 78 günde 7 Irk Alpin Alpin Toggenburg Anglo-Nubian LaMancha Granada Beyaz Alman Ülke Fransa İsviçre İsrail Fransa İtalya İsviçre ABD ABD İspanya Almanya Süt (yağ) 675 (%3) 684 650(1000 kg max) 67 (%3) 567 605 75 (%4.5) 800 (%4) 500 (%5) 70 Süre 46 73 39 31 81 80 8 8 Ülkelere göre ırklar Anglo-Nubian Türkiye de bizim Türk keçiler 80 gün laktasyon ve 500-650 kg süt veriyor. %3.5 yağ var ve kuru madde %9.65 Amerika da en yaygın ırk Nubian ve sonra Alpin (sütçü olarak). Alpin Amerika da 916 kg süt ve %3.5 yağ veriyor. Nubian 806 kg süt ve %4 yağ veriyor. 960 kg süt ve %3.5 yağ, Toggenburg 91 ve %3.3 yağ veriyor. 9 10 Murcia-Granada LaMancha 11 1
Toggenburg Alpine 13 14 Tropik bölge sütçü ırkları Tropik bölge sütçü ırkları Tropik bölge ırkları süt verimleri Avrupa ırklarına göre düşüktür Bağışıklık sistemleri daha güçlü Parazitlere daha dayanıklı Laktasyon süreleri daha kısa Genelde süt verimi yüksek hayvanların bağışıklık sistemleri daha zayıf seleksiyon yapılırken hastalıklara dayanıklılık göz önüne alınmıyor 15 Damaskus Nubian Jamunapari Hindistan, sarkık kulak, uzun vücut, papağan (arched)) burun Renk siyahtan beyaza kadar değişir 35 kg/yıl süt verimi, 90-100 gün laktasyon Beetal Hindistan, Pakistan, Jamunapari kökeni Kırmızı/siyah vücut, beyaz lekeler 16 Damaskus Nubian Ülke Kuzey Kıbrıs Türkiye İsrail Ağırlık Does Buck 50-60 60-90 50-60 60-90 40-60 50-60 Laktasyonda süt verimi 60-35 50.8 550 Laktasyon süresi (gün) 00-10 01 90 Yavru sayısı 1.5-1.8 1 17 Uzun üreme sezonu vardır Yüksek yağ oranı İngiltere de yerel ırklarla çiftleşmiş Amerika da var. Yüksek sıcaklıklara dayanıklı 18 3
Jamunapari Beetal 19 0 Laktasyon verimi ile laktasyon süresi arası pozitif korelasyon Laktasyon verimi ile persistens arası pozitif korelasyon Persistens arttıkça bakım ve yönetim kolaylaşır Süt veriminin pik yaptığı yerde beslenme ihtiyacı artar. Keçilerde süt azaldıkça keçi sütü fiyatı artabiliyor. Pik süt verimi yerine yıla yaymak faydalı (yazın ve sonra keçi sütü bulmak zor) 1 Pik döneminde süt verimini arttırmak metabolik stres yapar Hastalıklara daha açık Pik döneminde süt arttıkça SCC artar, mastitise hayvan daha açık olur. Hayvanın refahı artar, çünkü pik döneminde zorlanmak yerine süt verimi yıla daha çok yayılmış olur. Keçilerde pik dönemi laktasyonun 8. ve 1. haftasında. ile 3. aylar arası Süt sığırlarında 4. ve 6. hafta 1 ve 1.5 ay arası Laktasyon Sırası (Parity) En düşük süt verimi 1. laktasyondadır İkinci laktasyonda bir sıçrama gerçekleşir. En yüksek süt verimi 4. ve 5. laktasyonlarda gerçekleşir Sütte yağ oranı en yüksek düzeye 6. ve 7. laktasyonda erişmektedir. 3 4 4
Sağım Mevsimi Sağım sıklığı ve şekli Laktasyon başında SCC fazla Meme yere yakın ve süt verimi fazla Şubat ayındaki doğumlarda süt verimi fazla, yaza yaklaştıkça azalır Mera koşulları kötüleşir Bakteri sayısı artar Irka ve dünyanın hangi bölgesinde olduğuna göre değişir. Barbari keçilerinde Aralık doğumları ile süt verimi artmıştır. 5 Sağım sıklığının artması ile Persistens Süt verimi artmaktadır Makineli sağım süt verimini arttırabilir Vakum düzeyi denetlenmeli Dakikada pulsasyon sayısı 90 olmalı 6 5