KİMLER DOMUZ GRİBİ AŞISI OLMALI?
AĞIR HASTALIK İÇİN TIBBİ RİSK GRUBUNDA MISINIZ? (1) HAYIR EVET AĞIR HASTALIK İÇİN SOSYO-EKONOMİK RİSK GRUBUNDA MISINIZ? (2) GEBE MİSİNİZ? 6 AYDAN KÜÇÜK MÜSÜNÜZ? HAYIR EVET EVET HAYIR EVET SONUÇ: A SONUÇ: B SONUÇ: C SONUÇ: D SONUÇ: E
(1) AĞIR HASTALIK İÇİN TIBBİ RİSK GRUBU Gebelik 2 yaşından küçükler Kronik akciğer hastalığı Kardiyovasküler hastalık (hipertansiyon hariç) (a) Kronik (renal, hepatik, hematolojik ve metabolik) hastalık (b) Nöromusküler hastalık İmmün süpresyon (HIV, malignite, steroid kullanımı vb) Morbid obez (Vücut Kitle İndeksi>40) 18 yaşından küçük olup sürekli aspirin kullanması gerekenler 65 yaşından büyükler Yandaki risk grubundaki kişilerin bağışıklık sistemi sağlıklı insanlara göre daha zayıftır. Listedeki (a) ve (b)nin açıklaması aşağıdadır. Ancak, risk grubunda olup olmadığınız konusunda bir kafa karışıklığınız varsa mutlaka bir hekime danışınız. (a) Kardiyovasküler hastalıklar : 1-Konjestif kalp yetmezliği, 2-Kor-pulmonaleye neden olan sağ kalp yetmezliği, 3-Kardiyomiyopati, 4-Replasman yapılmış kapak hastaları veya dekompanse klinik bulgu veren orta ve ileri derecedeki A-V şantlar, VSD, fallot tetralojisi vb. konjenital kalp hastalıkları. (b) Kronik hastalıklar : 1-Kompanse veya dekompanse kronik böbrek yetmezliği, 2-Dekompanse karaciğer yetmezliği (siroz) 3-Serebrovasküler hastalıklar, 4-Orak hücreli anemi gibi hemoglobinopatiler, 5-Splenektomililer, 6-Organ hasarı gelişmiş veya 50 yaşın üzerindeki tip-2 diyabetliler, 7-Organ hasarı gelişmiş tip-1 diyabetliler, 8-Biyolojik ajan veya immünsüpresif ilaç kullanan romatoid artrit, ankilozan spondilit gibi romatizmal hastalıklar.
(1) AĞIR HASTALIK İÇİN SOSYO- EKONOMİK RİSK GRUBU Sağlıksız, düzensiz ve yetersiz beslenme (yoksulluk, yanlış beslenme alışkanlıkları, yalnız yaşama vb..) Rutubet; yetersiz ısı, ışık, havalandırma gibi sağlıksız ev ve çalışma ortamı (yoksulluk, gece çalışanlar, madenciler vb...) Uyku düzeninde değişkenlik (gece çalışanlar, vardiyalı çalışanlar) Ve diğerleri... Örnekler çoğaltılabilir, ancak konunun esası şudur. Domuz gribine karşı vücudun vereceği bağışıklık yanıtının gücü önemlidir, çünkü hastalığın basit mevsimsel grip şiddetinde atlatılıp atlatılamayacağı buna bağlıdır. Sosyo-ekonomik risk grubundaki kişiler sağlıklı bir yaşam için gerekli alışkanlıkları düzenli olarak aksatmak zorunda kalanlardır ve bu kişilerin bağışıklık yanıtının gücünün risk grubu dışındaki kişilerden daha zayıf olması beklenir. Öte yandan, yoksulluk bakım olanaklarını zayıflatması açısından da çift yönlü olumsuz bir etkiye sahiptir.
SONUÇ: A Tüm dünyada domuz gribinden hastalananların büyük bir çoğunluğu hastalığı ayakta ve doktor tedavisi olmadan atlatmaktadırlar. Domuz gribinin hastalık yapma gücü yüksek olmasına rağmen öldürme riski mevsimsel griple hemen hemen aynı, hatta biraz daha azdır. Bu yüzden, tıbbi ve sosyo-ekonomik risk grubunda olmayan siz, aşı yaptırmadığınız taktirde mevsimsel gripteki kadar riske sahipsiniz demektir, daha fazla değil. Aynı zamanda, aşının güvenli olarak uygulanabileceği gruptasınız. Yani eğer domuz gribi olursanız, çok yüksek olasılıkla hastalığı herhangi bir tıbbi destek almadan atlatacaksınız. Ben en ufak bir riski bile göze almam diyorsanız da, güvenle aşı vurulabilirsiniz.
SONUÇ: B Yani Sonuç (A) dan farklı olarak, siz sosyo-ekonomik risk grubundasınız. Risk faktörlerinizin sayısı ve ciddiyetine göre hastalığı ayakta ve tıbbi destek olmadan atlatma olasılığınız yine yüksek olsa bile, hastalığın ayakta ya da yatış gerektirecek tarzda ciddileşme olasılığı (A) grubuna göre daha yüksektir. 16.11.2009 tarihli verilere göre ülkemizde domuz gribinden ölenlerin yaklaşık %60 ı tıbbi risk grubunda değildir. Bu durumda, sosyo-ekonomik risk grubu varlığı araştırılmadıysa bile, varsayılması mantıklıdır. Üstelik, aşının güvenli olarak uygulanabileceği gruptasınız. Ulaşabildiğiniz taktirde aşılanmayı düşünün!
SONUÇ: C Yani Aşıların ya da başka herhangi bir ilacın gebelerdeki etkilerinin yaygın olarak denenmesi mümkün değildir. Bu etkiler asıl olarak, teorik bilgimiz, hayvan deneylerinden edinilen bilgilerden ve satış sonrası kullanımdan gelen bilgilerden kaynaklanır. Mevsimsel grip aşıları gebenin grip geçirdiği taktirde karşı karşıya kalacağı risk ile aşı vurulduğunda karşı karşıya kalacağı riskin doktor tarafından değerlendirilmesi sonucunda yapılıyor ya da yapılmıyordu. Domuz gribinde gebeler hastalığı çok daha şiddetli geçirmektedir. 16.11.2009 tarihindeki verilere göre ülkemizde gebelerin domuz gribinden hayatını kaybetme riski normalden iki kat fazladır ve konuyla ilgili yerli ve yabancı uzmanlar aşılanmamanın getireceği riskin aşılanmanın getireceği riskten çok daha fazla olduğunu söylemekte ve 20. gebelik haftasını dolduranların aşı vurulmasını önermektedir. Zor bir karar. Konuyu tıbbi ve sosyo-ekonomik riskler açısından gebeliğinizi (sizi ve bebeği) takip eden doktorunuz ile konuşmanız ve onun değerlendirmesi üzerinden son kararınızı vermeniz önerilir.
SONUÇ: D Yani 16.11.2009 tarihli verilere göre, altta yatan kronik bir hastalığı olanların hayatını kaybetme riski normalden 5 kat fazladır. Dünya çapındaki veriler de, yalnız domuz gribinde değil mevsimsel gripte de, kronik hastalığı olanların gribi daha ağır atlattıklarını ya da ölüm risklerinin daha fazla olduğunu desteklemektedir. Aşı vurulmanız gribe bağlı ciddi sağlık sorunları ve ölüm riskini azaltmak için çok faydalıdır.
SONUÇ: E İnaktif grip aşıları 6 aydan küçük çocuklara önerilmiyor ve bu nedenle mevsimsel grip aşısı da bu yaş grubundakilere uygulanmıyordu. Türkiye deki, şu an uygulanan ve geldiğinde gebelere uygulanacağı söylenen adjuvansız aşı dahil aşıların hepsi inaktif grip aşısıdır. Yani Aşı olunmaması önerilir.
SONSÖZ Yukarıda anılan bilgiler Dünya Sağlık Örgütü ve T.C. Sağlık Bakanlığı nın domuz gribi aşısı ile ilgili bilgi ve belgelerinden derlenmiştir. Amacım, akılda kalıcı bir rehber oluşturmaktı. Ancak, tabloyu hazırlarken, bazı noktalarda çubuğu bir tarafa doğru büktüm. Çünkü, tablodaki durumlardan herhangi biriyle karşılaştığımda bir hekim olarak kendim ne yapardım sorusuna verdiğim yanıtları da bu çalışmaya yansıtmak istedim. Dr. Müslüm Güney http://hipokrat.wordpress.com