KISIM-3 GÖRÜNTÜ HARİTALARINI OLUŞTURMAK

Benzer belgeler
KISIM 5 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ (GIS) ANALİZİ KISIM 5: GIS ANALİZİ 1

BÖLÜM-II ERDAS IMAGINE TEMEL KISIM1: IMAGINE VIEWER 1

KISIM 3 GÖRÜNTÜ HARİTALARINI OLUŞTURMA KISIM 3: GÖRÜNTÜ HARİTALARI 1

TÜRKİYE NİN BİTKİ ÖRTÜSÜ DEĞİŞİMİNİN NOAA UYDU VERİLERİ İLE BELİRLENMESİ*

GÖRÜNTÜ SINIFLANDIRMA

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi

TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi 30 Ekim 02 Kasım 2007, KTÜ, Trabzon

Bilgisayar Destekli Haritacılık 2017/ D ve Veri Değişimi. Netcad 7.6

Muğla, Türkiye mermer üretiminde önemli bir yere sahiptir. Muğla da 2008 yılı rakamlarına göre 119 ruhsatlı mermer sahası bulunmaktadır.

Dijital (Sayısal) Fotogrametri

UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE SAYISAL UZAKTAN ALGILAMA

YOĞUN GÖRÜNTÜ EŞLEME ALGORİTMALARI İLE ÜRETİLEN YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ SAYISAL YÜZEY MODELİ ÜRETİMİNDE KALİTE DEĞERLENDİRME VE DOĞRULUK ANALİZİ

ArcGIS Raster Veri Yönetimi

İçerik Fotogrametrik Üretim 2 Fotogrametri 2 Hava Fotogrametrisi...2 Fotogrametrik Nirengi 3 Ortofoto 4 Fotogrametrik İş Akışı 5 Sayısal Hava

3.2. Raster Veriler. Satırlar. Sütunlar. Piksel/hücre büyüklüğü

Ormancılıkta Uzaktan Algılama. 4.Hafta (02-06 Mart 2015)

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI

Fethiye ÖÇK Bölgesi Arazi Örtüsü/Arazi Kullanımı Değişim Tespiti

Dijital (Sayısal) Fotogrametri

Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Uzaktan Algılama ve Teknolojik Gelişmeler

Uzaktan Algılama (3) Yrd. Doç. Dr. Özgür ZEYDAN Renk Teorileri

Adres sorgu ekranında harita üzerindeki katmanların listelendiği Katman Listesi ve bu katmanlara yakınlaşmak için Git düğmesi bulunmaktadır.

EROZYON MODELİNİN GELİŞTİRİLMESİ & HAVZA VERİTABANININ OLUŞTURULMASI. Doğu Karadeniz Havzasının Su Çerçeve Direktifi Sınıflandırma Sistemi

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ

Dijital Fotogrametri

Dijital (Sayısal) Fotogrametri

1. Değişik yeryüzü kabuk tiplerinin spektral yansıtma eğrilerinin durumu oranlama ile ortaya çıkarılabilmektedir.

1: ÖLÇEKLİ FİZİKİ HARİTASI VERİ SÖZLÜĞÜ

EROZYONUN KANTİTATİF OLARAK BELİRLENMESİ. Dr. Şenay ÖZDEN Prof.Dr. Nuri MUNSUZ

ORM 7420 USING SATELLITE IMAGES IN FOREST RESOURCE PLANNING

Görüntü İyileştirme Teknikleri. Hafta-8

ArcGIS for Desktop Giriş Eğitimi

CBS Arc/Info Kavramları

MAPINFO PRO TEMEL VE İLERİ SEVİYE EĞİTİM İÇERİĞİ

MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ

Uzaktan Algılama (3) Öğr. Gör. Dr. Özgür ZEYDAN Renk Teorileri

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun.

ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir.

UZAKTAN ALGILAMA YÖNTEMİ MADEN ARAŞTIRMA RAPORU

QUANTUM CBS YE İLİŞKİN LAB TAKİP NOTLARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

Bilgisayarla Fotogrametrik Görme

UZAKTAN ALGILAMA- UYGULAMA ALANLARI

TEMEL GÖRÜNTÜ BİLGİSİ

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL)

MAPINFO PRO TEMEL SEVİYE EĞİTİM İÇERİĞİ

Uzaktan Algılama Uygulamaları

Şehir Plancıları için İleri Seviye ArcGIS Eğitimi

Metadata Tanımı. Bilgi hakkında bilgi Bilgisayarların yorumlayabileceği ve kullanabileceği standart, yapısal bilgi BBY 220

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ 3D-SPATİAL ANALİZ ve MODEL BUİLDER

HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

1) ENVI 5.2. ENVI klasik arayüzünü açar. ENVI Help kısmında, ENVI ile ilgili yardım klavuzuna ulaşabilirsiniz.

CBS Arc/Info Kavramları

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Prof.Dr. Mehmet MISIR ORMANCILIKTA UZAKTAN ALGILAMA. ( Güz Yarıyılı)

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA

T.C. ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI

ORMAN YOLLARININ UZAKTAN ALGILAMA VE CBS İLE PLANLANMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Gün geçtikçe hayatımızın vazgeçilmez bir

1999 yılı sonundan itibaren 1/ ölçekli harita üretimi sayısal olarak yapılmaya başlanmıştır.

ORM 7420 ORMAN KAYNAKLARININ PLANLANMASINDA UYGU GÖRÜNTÜLERİNİN KULLANILMASI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ DERSİ 1. UYGULAMA KLAVUZU

Saha Jeolojisi Ödevi Açıklamaları

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ İLE MEKANSAL ANALİZ. Mehmet Fatih DÖKER

Koordinat Referans Sistemleri

HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI

FOTOGRAMETRİ ANABİLİM DALI. Prof. Dr. Ferruh YILDIZ

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı. Temel Harita Bilgisi

CAEeda TM GENEL TANITIM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

HARİTA BİLGİSİ ETKİNLİK

CBS Veri. CBS Veri Modelleri. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB

ARAZİ ÖLÇMELERİ. Koordinat sistemleri. Kartezyen koordinat sistemi

Aplikasyon Klavuzu (V )

CBS ALTLıK HARİTA BİLGİLERİ, HARİTALARıN SıNıFLANDıRMA - SıNıRLAMALARI

Dr. Fatih BARUTÇU GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMLARI MÜFREDATLARI BÖLÜM I

5 İki Boyutlu Algılayıcılar

Global Mapper da bir haritanın koordinat sistemine bağlanması

ARŞİV HAVA FOTOĞRAFLARINDAN ORTOFOTO ÜRETİMİ

ULUSAL COĞRAFİ BILGİ SISTEMLERİ KONGRESİ 30 Ekim 02 Kasım 2007, KTÜ, Trabzon

Görüntü İşleme. Dijital Görüntü Tanımları. Dijital görüntü ise sayısal değerlerden oluşur.

raycloud özelligi sayesinde en yüksek dogruluk ile tüm nesneleri tanımlayın ve proje doğruluğunu en üst seviyeye taşıyın.

Alt Araç Çubuğu (Durum Çubuğu) Projeksiyon Bilgisi

TOPOĞRAFİK HARİTALAR VE KESİTLER

BÖLÜM ÜÇ BOYUTLU NESNELERİ KAPLAMA VE GÖLGELENDİRME

Arazi Kullanımı Veri Kaynakları ve Yöntem. Öğrt.Gör.Dr. Rüya Bayar

ARAZİ ÖLÇMELERİ. Coğrafik Objelerin Temsili. Nokta:

NOKTASAL VERİLERİN COĞRAFİK İFADESİ: KOORDİNAT NEDİR?

Digital Görüntü Temelleri Görüntü Oluşumu

ArcGIS DE LAYOUT ĐŞLEMLERĐ

ARAZİ ÖLÇMELERİ. Koordinat sistemleri. Kartezyen koordinat sistemi

AMENAJMAN HARİTALARI ÇİZİM TEKNİĞİ

HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kasım 2013 Sedat BAKICI

Bilgisayar Grafiği. Volkan KAVADARLI

ŞEHİR PLANLAMADA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA ÇALIŞMALARI

ERDAS IMAGINE TEMEL YAZILIMI

Uzaktan Alg ılamaya Giriş Ünite 6 - Görüntü O t r orektifikasyonu

GÖRÜNTÜ İŞLEME HAFTA 1 1.GİRİŞ

Transkript:

KISIM-3 GÖRÜNTÜ HARİTALARINI OLUŞTURMAK AMAÇ: Bu kısım; görüntüleri orthorektifiye etme, mozaikleme, etiketleme maksadı için kullanılan Annotation katmanlarını üretme ve harita dizaynını yapma amaçını taşımaktadır. UYGULAMA-1 ORTHOREKTİFİYE GÖRÜNTÜLERİ ÜRETMEK Orthorektifikasyon işlemi, görüntünün bir harita projeksiyon sistemi ile techiz edilmesidir. Görüntü verisine atanan harita koordinatları, georeferencing (coğrafik referanslama) olarak adlandırılmaktadır. Tüm projeksiyon sistemleri harita koordinatları ile ilişkili olduğundan, rektifikasyon coğrafik referanslamayı kapsar. Ortho rektifikasyon, görüntünün; kamera / sensör oryantasyonu, topografik rölyef ve sistemden kaynaklanan geometrik hatalarını ortadan kaldırma işlemlerini içerir. Orthorektifiye edilmiş görüntüler, yer sathındaki objelerin gerçek dünya üzerindeki X ve Y konumlarını temsil eden planimetrik doğruluğu vermektedir. Bu uygulama, yer kontrol noktaları (GCP s) ve 1: 24.000 ölçekli sayısal harita kullanılarak bir hava fotoğrafının orthorektifiye edilmesini kapsamaktadır. UYGULAMA-2 GÖRÜNTÜLERİ BİRARAYA GETİRMEK Mozaikleme, birbiri ile bindirmeli iki veya daha fazla görüntünün birleştirilerek bir görüntü haline getirilmesidir. Mozaikleme işlemleri, rektifiye ve/veya kalibre edilmiş görüntülerin kullanılması ile yapılmaktadır. Girdi olarak kullanılacak görüntüler, harita ve projeksiyon bilgilerini içermelidir. Görüntülerin, aynı projeksiyon sistemine ve pixel ebadına sahip olmaları gerekmemektedir. Mozaikleme, kamera veya uydu görüntülerine tatbik edilebilir. SAFHA-1 HAVA FOTOĞRAFLARINI MOZAİKLEMEK Aşağıdaki mozaiklemeye yönelik uygulamada, wynoochee nehri sahasını içeren, hava kamerası ile çekilmiş ve orthorektifiye edilmiş iki görüntü kullanılacaktır. SAFHA-2 UYDU GÖRÜNTÜLERİNİ MOZAİKLEMEK Aşağıdaki mozaikleme uygulaması; LANDSAT uydusunun MSS ve TM sensörleri tarafından çekilen rektifiye edilmiş wasia1_mss.img, wasia2_mss.img ve wasia3_tm.img olarak adlandırılmış 3 görüntünün kullanımı ile yapılacaktır.

UYGULAMA-3 ANNOTATION KATMANLARINI ÜRETMEK Annotation, harita veya görüntü üzerindeki kritik veya açıklayıcı verilerdir. Genellikle önemli bölgeleri veya özellikleri göze batacak tarzda, ilave grafiklerle gösteren bir katmandır.viewer veya harita düzenleme (Map Composer) ekranlarına çizilen annotation simgeleri, özellikle görüntü haritalarına ilişkin çıktıların hazırlanması için oluşturulmaktadır. ERDAS IMAGINE yazılımı; dikdörtgen, daire, elips, yay, poligon, çoklu hatlar, metin, grid hatları, tick işaretleri, semboller, ölçek çubukları ve kitabe tarzındaki annotation ları içermektedir. Annotation, tek elemandan meydana gelmektedir. Annotation katmanı ise, muhtelif elemanlardan oluşmaktadır. Raster veya vector katmanlarına benzerler ve bir dosya içinde bulunurlar. SAFHA-1 YENİ ANNOTATION KATMANINI OLUŞTURMAK SAFHA-2 AĞAÇSIZ SAHALARI HESAPLAMAK SAFHA-3 METİN ÜRETMEK Harıta baskısını düzenleme hazırlıkları kapsamında bazı özelliklerin etiketlenmesi gerekmektedir. Örneğin; nehir, göl, karayolu, demiryolu, köprüler vb. önemli özelliklerin adları, yardımcı kaynaklardan da istifade edilerek, metin üretme olanağının kullanımı ile görüntülerin üzerine eklenebilir. UYGULAMA-4 HARİTA BASKI ÇIKTISINI HAZIRLAMAK ERDAS IMAGINE yazılımının Composer ikonu, kartoğrafik kalitedeki haritaları ve sunum grafiklerini üreten bir editördür. Bu haritalar; tek veya çoklu devamlı raster, vector ve annotation katmanlarını içerebilir. Composer un Annotation kapasitesi, otamatik olarak; metin (text), kitabe (Legend), ölçek çubuğu (scale bar), tick işaretlerini, sınırları ve sembollerin üretilmesine olanak sağlar. 16 milyon rengi, birçok çizgi stilini ve 60 ın üzerinde metin font unu kapsamaktadır. Görüntüleme, günleme, üretme ve baskı yapma kabiliyetine sahip Composer genel olarak; Map Frames (harita çercevesi) ve Map Annotation (Harita işaretleri) olarak adlandırılan iki ana kısmı içermektedir. SAFHA-1 HARİTA ÇIKTISINI DÜZENLEMEK

SAFHA-2 HARİTA ÇERÇEVESİNİ ÜRETMEK SAFHA-3 MAP COMPOSER EKRANINA ÖLÇEK ÇUBUĞU, KUZEY OKU VE KİTABE EKLEMEK SAFHA-4 MAP COMPOSER EKRANINA METİN VE BAZI HARİTA ELEMANLARINI EKLEMEK AMAÇ: KISIM-4 ÖZELLİKLERİ ÇIKARMAK Bu kısım; görüntünün indirgemesi, tayfsal özelliklerin düzenlenmesi, band aritmetiği, shapefile dosyalarının üretimi ve günlenmesi ile değişiklikleri belirleme ve onları ortaya çıkarma amaçlı uygulamaları içermektedir UYGULAMA-1 GÖRÜNTÜYÜ İNDİRGEMEK Görüntüyü indirgeme, bir görüntü verisinden ilgi sahasını (AOI), diğer bir deyişle üzerinde çalışma yapılacak küçük bir bölgenin elde edilmesi işlemleri için kullanılan bir terimdir. Bu işlemler sonuçunda, elde edilen görüntünün işlenmesi ve deopolanması daha da kolaylaşmaktadır. Örneğin aşağıdaki uygulamada kullanılacak olan tm_88.img görüntüsü 300 megabyte ebadındadır. Bundan elde edilecek ilgi sahası görüntüsü ise oldukça küçük ebada sahip olacaktır. Böylece, bu görüntü üzerinde yapılacak işlemler daha kısa zamanda olacak ve dopolama yeri de daha küçük olacaktır. AÇIKLAYICI BİLGİLER: tm_88.imge, LANDSAT uydusunun TM sensörü tarafından çekilmiş ve 7 banda sahip bir görüntüdür. 6 ncı band; termal bir band olup mekansal çözümlemesi 120 metre olup termal yayım yapma kabiliyetine sahiptir. Daha sonraki uygulamalarda, tayfsal yansımaya dayalı sınıflandırma işlemleri yapılacağından, işlemlere sürat kazandırmak amaçıyla, gereksinim duyulmayan 6 ncı band, kombinasyondan çıkarılmıştır.

UYGULAMA-2 TAYFSAL ÖZELLİKLERİ KULLANMAK Bu uygulama, görüntünün içerdiği band kombinasyonlarını değiştirmek ve kontrastlığını ayarlayarak, özellikleri geliştirme ve tanınmalarını sağlama amaçını taşımaktadır. SAFHA-1 BAND KOMBİNASYONLARINI DEĞİŞTİRMEK Uydu sensörleri tarafından algılanan görüntülere ilişkin bandların tayfsal yansıma özelliklerinin bilinmesi, ilgi sahasındaki cisimlerin tanınmasına yardım etmektedir. True Color (Gerçek Renkli) olarak adlandırılan Red: 3, Green: 2 ve Blue: 1 olacak şekilde düzenlenir SAFHA-2 BAND KOMBİNASYONLARINI DEĞİŞTİRMEK Muhtelif özellikler, ekseriya çevresindeki benzer renkler veya siyah beyaz tonlar nedeniyle belirgin olarak ortaya çıkmazlar. Farklı sayısal numara (DN) değerlerini içermelerine rağmen çevresi ile benzer görünüştedirler. Bu tip özellikler, kontrastlığın ayarlanması ile geliştirilerek belirgin hale getirilir. İLAVE BİLGİLER: ERDAS IMAGINE yazılımı görüntüyü, default olarak Standart Stretch (Standart esneme) özelliğine göre ekrana getirmektedir. Bu olanak, No Stretch penceresi vasıtasıyla düzenlenmektedir. No Stretch penceresi seçilerek görüntü ekrana açıldığında, renk tonları yeknesak ve koyudur.

No Stretch olanağı uygulanmamış (sol) ve uygulanmış (sağ) görüntüler UYGULAMA-3 BAND ARİTMETİĞİNİ KULLANMAK IMAGINE yazılımı, daha önce tanımlanmış ve Normalized Difference Vegetative Index (NDVI) olarak adlandırlan band aritmetiğini veya indislerini kullanarak; bitki, bulut / su / kar, kaya / çıplak arazi, kesilmiş ormanlık saha vb. özellikleri geliştirerek belirleme olanağını sağlamaktadır. Bu band aritmetiği, elektromanyetik tayfın yakın ınfrared (near Infrared) ve görünen kırmızı (visible red) bandlarına dayalıdır. Muhtelif bandları seçerek yapılan analiz çalışması esnasında yazılım, bitki analizi için default olarak yakın ınfrared ve görünen kırmızı bandlardan bilgi sağlamaktadır. Bitkiler özellikle yakın ınfrared bölgede yansıma yaparlar. Bitki ve su arasındaki kontraslık bu bölgede görünür. Tayfın görünen kırmızı bandında; bitki, çıplak arazi, kayalık arazi ve insan yapısı cisimler çok iyi kontrastlık sağlarlar. Çıplak veya satıhdaki insan yapısı cisimlere göre bitkiler, tayfın görünen kırmızı bandına eğilim gösterirler, bu nedenle koyu renkte görünürler. Çıplak veya satıhdaki insan yapısı cisimler ise, tayfın bu kısmında açık renkte ve parlak bir görüntü verirler. NDVI değerininin hesaplanmasında, farklı bandların sayısal numara (DN) değerleri kullanılır. Bir DN değeri, veri bandındaki bir pixel in değeridir. Keza DN değeri, atmosferin ve yer sathının ne kadar radyasyon emdiğine ve sensöre ne miktar yansımayı geri gönderdiğine bağlı olarak değişmektedir. LANDSAT TM görüntütülerinin NDVI değeri, aşağıda belirtilen formüle göre hesaplanmaktadır: NDVI = Band 4 Band 3 / Band 4 + Band 3 LANDSAT TM sensörü, elektromanyetik tayfdaki yakın ınfrared (IR) yansımayı Band 4 e, görünen kırmızı (R) yansımayı ise Band 3 e kaydetmektedir. Bu durum göz önüne alındığında, formül aşağıda belirtilen şekle dönüşür.

NDVI = (IR R) / (IR + R) NDVI hesaplama yöntemi kullanıldığında, bitki örtüsünün bulunduğu sahaları göze batacak şekilde gösteren, tek bantlı siyah-beyaz bir görüntü meydana gelir. Hesaplamalar sonucunda; bitkiler için 0.1 0.6 pixel değerleri elde edilmektedir. Muhtelif özelliklere ve bandlara göre hesaplanmış değerler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. UYGULAMA-4 SHAPE DOSYALARINI (Shapefiles) ÜRETMEK VE GÜNÇELLEŞTİRMEK Bu uygulama, daha önce geliştirilen ve belirgin hale gelen özellikleri içeren bir çalışma sahası üzerinde, vektor bazlı shape dosyalarının, üretilmesini ve güncelleştirilmesi amaçını taşımaktadır. UYGULAMA-5 DEĞİŞİKLİKLERİ TESBİT ETMEK VE TANIMAK Bu uygulama; iki zaman periyodu arasında örneğin, arazi örtüsü veya arazi kullanımında meydana gelen değişiklikleri ortaya çıkarmak ve onları tanımak amaçını içermektedir. KISIM-5 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ (GIS) ANALİZLERİ Arazi örtüsüne ilişkin sınıflandırma ve ölçümlerine ilişkin konular, birbirini takip eden 3 uygulama üzerinde açıklanacaktır. UYGULAMA-1 UNSUPERVISED SINIFLANDIRMA Bu uygulamada; Landsat TM görüntüsündeki arazi örtüsü sınıflandırılaracaktır. SAFHA-1 ITERATIVE SELF-ORGANIZING ANALYSIS TECHNIQUE (ISODATA) İLAVE BİLGİLER: Maximum Iterations, yazılımın veriyi kaç defa tekrarlayarak kümelendireceğini ifade eder. Convergence Threshold, işlemin tekrarlanması esnasında, değişmeksizin kümelere atanacak olan pixel yüzdesini belirtir.

SAFHA-2 SINIFLARI BELİRLEMEK VE ETİKETLEMEK Görüntülerin karşılıklı olarak mukayesesi ve incelenmesi sonuçunda, arazi örtüsüsünün, orman, çıplak arazi gibi gerçek sınıfları belirlenir. Bu sınıflar Raster Attributes Editor dialoğundaki default Class1, Class2 ve Class 12 olarak tanımlanmış sınıfların yerine konulur. SAFHA-3 SINIFLARI BİRLEŞTİRMEK VEYA TEKRAR KODLAMAK Çalışma esnasında birden fazla tekrarlanarak oluşturulan sınıfların, bir isim altında toplanmasına gereksinim duyulabilir. Birleştirme veya tekrar kodlama amaçına yönelik olarak yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir. UYGULAMA-2 ANALİZLERE YÖNELİK SINIFLANDIRMA HAZIRLIĞI 6 safhayı içeren bu uygulamada; tekrar kodlanan (recoded) dosyanın kullanılması ile, kesilen orman sahası gibi önemli özellikleri ortaya çıkarmak için rutin kümelenme ve çevre uzunluklarının analizi yapılacaktır. SAFHA-1 KÜMELENDİRİLMİŞ GÖRÜNTÜYÜ ÜRETMEK SAFHA-2 KÜMELELERİN ÇEVRE UZUNLUĞUNU HESAPLAMAK SAFHA-3 KESİLMİŞ ORMAN SAHALARINI GÖRÜNTÜ ÜZERİNE ÇİZMEK Bu safhanın amaçı, optimum geometri kullanımı ile kesilmiş ormanlık sahaları görüntü üzerine çizmektir. SAFHA-4 SAHALARI MASKELEMEK Bir önceki safhada kesilmiş orman sahaları belirlenmiş ve görünür hale getirilmiştir. Bu safhada ise maskeleme tekniği (Masking techique) kullanılarak bazı sahaları ön plana çıkaran, bir daimi dosya üretilecektir. SAFHA-5 SAHALAR ETRAFINDA TAMPON BÖLGELERİNİ OLUŞTURMAK Bu safhada, kesilmiş orman sahalarının etrafında tampon bölgeleri meydana getirilecektir. Böylece erozyona sebep olabilecek bu bölgelerin, Wynoochee nehrine olan etkileri analiz edilecektir.

SAFHA-6 KESİLEN ORMAN SAHALARINA YÖNELİK OLUŞTURULAN GÖRÜNTÜLER VE KATMANLARI EKRANA AÇMAK Bu safhada, Kesilen orman sahalarına ilişkin olarak daha önceki uygulamalarda meydana getirilen görüntü ve vector bazlı dosyalar ekrana açılacaktır. Bunun amaçı nehre olan tehdidin belirlenmesidir. UYGULAMA-3 EXPERT SİSTEM İLE NEHRİN HASSASİYETİNİ BELİRLEMEK ERDAS yazılımının uzmanlar tarafından hazırlanmış Knowledge Classifier olarak adlandırılmış bir olanağı bulunmaktadır. Bunun kullanılması ile, nehirlerin, kesilmiş orman sahalarından aldıkları tortunun (sediment) az veya çokluğu belirlenir. KISIM-6 TOPOGRAFİK ANALİZ (Topographic Analysis) Topografik analiz, diğer bir deyişle arazi analizi konusu, yükseklik verisinin işlenmesi ve grafik simülasyonunu kapsar. Topografik analize yönelik yazılım, topoğrafik veri kapsamındaki yükseklik (Z) değerlerini kullanarak işlem yapar ve bu değerleri tüm X ve Y koordinatına göre tekrar kodlar. Topografik veri temelde; toprağın ve arazinin durumuna bağlı olarak insanların, vasıtaların ve makinaların üzerinde hareket edebileceği yerlerin belirlenmesi, rota dizaynı, kirlilik, görünürlük vb. uygulamalar için kullanılır. Bu uygulamaların başlıcaları aşağıda belirtilmiştir. Sayısal Yükseklik Modeli (Digital Elevation Model:DEM) Eğim Görüntüsü (Slope) Bakı Görüntüsü (Aspect) Gölgeli Kabartma Görüntüsü (Shaded Relief) Renkli Kabartma Görüntüsü (Painted Relief) Raster Münhani Görüntüsü (Raster Contour) Görünürlük Analizi (Viewshed Analysis) 3 Boyutlu Stereo Görüntü (Anaglyph) Topografik veri, GIS modellemesi veya sınıflandırmanın ana unsurunu teşkil eder. Örneğin yaban hayatını tanıma, yükseklik verisine bağlıdır. Eğim ve bakı, uygun yerleşimin ve yolar dışı hareketin belirlenmesine olanak sağlar. Keza arazi verisi bitkilerin sınıflandırılmasında da kullanılmaktadır.

UYGULAMA-1 SAYISAL YÜKSEKLİK MODELİNİ ÜRETMEK (Create a Digital Elevation Model) Sayısal Yükseklik Modeli, topografik analizin temelini teşkil eder. Yukarıda belirtilen tüm uygulamalar bu temele dayalı olarak yapılır. Sayısal Yükseklik Modelinin üretimi için; Point Coverage, Line Coverage, Annotation Layer, Image File, ASCII File, SDE File ve Shape File tipi dosya verileri kullanılmaktadır. Görüntü dosyalarından DEM üretimi, Stereo görüntülere ve ERDAS IMAGINE modüllerinden Stereo Analyst ve OrthoBase-Pro yazılımları vasıtasıyla yapılabilmektedir. ERDAS IMAGINE yazılımı, Sayısal Yükseklik Modeli (DEM) üretiminde, TIN metodunu kullanmaktadır. Bu metod Linear ve Nonlinear olarak isimlendirilen seçeneklere sahiptir. Bu seçeneklerin birbirine karşı avantajları ve dezavantajları mevcuttur. Bununla beraber Linear seçeneği süratli ve daha iyi sonuçlar sağlamaktadır. 1. ASCII TİPİ VERİDEN SAYISAL YÜKSEKLİK MODELİ ÜRETMEK: 2. LINE COVERAGE TİPİ VERİDEN SAYISAL YÜKSEKLİK MODELİ ÜRETMEK: UYGULAMA-2 EĞİM GÖRÜNTÜLERİNİ ÜRETMEK (Create a Slope Images) Eğim görüntüleri ekseriya yol yapımı planlamalarında kullanılır. Örneğin yapılacak bir yolun eğiminin azami 15 dereceyi veya yüzde cinsinden bir oranı geçmeyeceği ön görülüyor ise, uygulama sonuçunda bu limite uygun veya olmayan yerler belilenebilir. Diğer tarafdan eğim görüntüleri askeri açıdan önem taşımakta olup, yollar dışı hareketle hedefe yaklaşım planlamasının temel dayanağıdır. Eğim, belirgin mesafelerde yüksekliğin değişmesini belirten bir terimdir. Keza eğim belirgin mesafedeki pixel in ebadına da işaret etmektedir. Yazılımdaki eğim fonksiyonu, topografik görüntü dosyasındaki eğimi derece ve oran cinsinden hesaplamaktadır. ERDAS IMAGINE yazılımının eğime yönelik derece ve oran ilişkileri aşağıda belitildiği gibidir: 45 0 lik açı, %100 eğimi, 90 0 lik açı, %200 eğimi, 45 0 den daha az eğim, %1-100 oranını, 45 0-90 0 arasındaki eğim, %100-200 oranını ifade eder.

UYGULAMA-3 BAKI GÖRÜNTÜLERİNİ ÜRETMEK (Create a Aspect Images) Bakı, herbir pixel deki eğimin hakim olduğu istikamete göre düzenlenmiş gri renkteki bir görüntüsüdür. Bakı, kuzeyden başlamak üzere saat istikametinde 0 0-360 0 leri içerecek tarzda ve derece cinsinden ifade edilir. 90 0 Doğu, 180 0 Güney, 270 0 Batı ve 0 0 veya 360 0 Kuzey yönünü belirtir. Bakı görüntüleri, eğim görüntüleri gibi birçok uygulamada kullanılmaktadır. Örneğin kuzey bölgelerinin kar tutacağı ve buzlanmanın daha uzun olacağı hususları göz önüne alınarak, ulaşım planlamasına olanak sağlamaktadır. Diğer tarafdan tahıl ekim alanlarının ve askeri harekatın planlanmasında da istifade edilen kıymetli bir veridir. Gölgeli kabartma görüntüler, UYGULAMA-4 GÖLGELİ KABARTMA GÖRÜNTÜLERİ ÜRETMEK (Create a Shaded Relief Images) yükseklikteki varyasyonların (değişimlerin) bir resmini sağlamaktadır. Arazinin gölgeli kabartması, güneşin tanımlanan Azimuth (0 0-360 0 ) istikametine ve Elevation (0 0-90 0 ) yükseklik açısına bağlı olarak değişmektedir. Bu görüntüler ya DEM verisinden veya DEM verisi üzerine çakıştırılmış (Drape) bir görüntü kombinasyonundan oluşturulur. Gölgeli kabartma görüntüleri, etkili bir grafik aleti olup analiz amaçları için de kullanılabilir. Örneğin bir seri üretilen relief görüntü vasıtasıyla satıhdaki kar örtüsünün erime zamanı belirlenebilir. Keza gri scale tondaki bu görüntüler, aeromagnetic, radar, yer çekimi haritaları vb. hassas detayların geliştirilmesine de olanak sağlamaktadır. Askeri açıdan, çıkarma ve indirme yapılacak bölgelerin analizinde önemli materyallerdir. UYGULAMA-5 RENKLİ KABARTMA GÖRÜNTÜLERİ ÜRETMEK (Create a Painted Relief Images) Renkli kabartma görüntüler, gölgeli kabartma görüntülerinin renkli bir şekli olup, siyah/beyaz (monokomatik) görüntülere göre arazinin daha çabuk anlaşılmasına olanak sağlarlar. Ayrıca, farklı renkler nedeniyle, eğimin ve yükseklik değişikliklerinin daha kolay tanınmasına imkan verirler. Gölgeli kabartma görüntülerin üretiminde olduğu gibi bunların üretiminde de, güneşin istikameti (Azimuth) ve yükseklik (Elevation) açısı girilerek, istenen zaman dilimindeki arazinin görünüşü ortaya çıkarılır.

UYGULAMA-6 RASTER MÜNHANİ GÖRÜNTÜLERİNİ ÜRETMEK (Create a Raster Contour Images) Uygulama, sayısal yükseklik modelinden istifade edilerek raster tarzda yeni münhani hatları katmanın üretimini içermektedir. Münhani hatlarının renkli olarak oluşması, yükseklik farklılıklarının birbirinden ayırt edilmesini kolaylaştırmıştır. Münhani aralıklarının değiştirilmesi de olanak dahilindedir. UYGULAMA-7 GÖRÜNÜRLÜK ANALİZİ (Viewshed Analysiss) Sivil ve askeri alanda geniş bir uygulama alanı bulunan görünürlük analizi; sayısal yükseklik modeli (DEM) üzerine gözlemci olarak adlandırılan insan, yayın anteni, radar vb. nesnelerin yerleştirilmesine ve bunların arazide görebileceği veya göremiyeceği yerlerin ortaya çıkarılmasına olanak sağlar. Gözlemcinin araziden olan yüksekliği (AGL) veya deniz seviyesinden olan yüksekliği (ASL) ve görüş mesafesi ayarlanabilir. Görünürlük analizi ile; elektronik yayınların ulaşabileceği veya radarın kaplama alanları belirlenebilir. Bu paralelde, yayını engelleyen arazi kesimi göz önüne alınarak yeni yansıtıcı veya role istasyonlarının yapımı planlanabilir. UYGULAMA-8 ANAGLYPH METODU İLE 3 BOYUTLU STEREO GÖRÜNTÜ ÜRETMEK (Create a 3D stereo images with Anaglyph method) Anaglyph, oryante edilmiş veya edilmemiş 2 stereo çiftten 3 boyutlu görüntü oluşturan bir metoddur. Bu metod ile üretilmiş görüntü, kırmızı ve mavi/yeşil renkli gözlük kullanılarak 3 boyutlu olarak görünür. Görünüşü, birbirini izole eden renkler sağlamaktadır.