4. SINIF FEN BİLİMLERİ Bu kitabın bütün hakları Fatih KÜÇÜKAYDIN a aittir. Yazarın yazılı izni olmaksızın kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz ve çoğaltılamaz. Copyright 2015 YAZAR Fatih KÜÇÜKAYDIN Ahmet KÜÇÜKAYDIN KAPAK TASARIMI Gökçe ARİFOĞLU DİZGİ - SAYFA TASARIMI Resul KÖSE BASKI Aydan Yayıncılık A.Ş. Alınteri Bulvarı 1262. Sokak No.: 4 (Örnek Sanayi Sitesi) Ostim - ANKARA Tel: 0312. 385 00 42 www.aydanyayincilik.com.tr BASIM YERİ ve TARİHİ ANKARA - 2015 ISBN: 978-605-65029-6-5
İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM İskelet 5 Kemik, Kas ve Eklem.7 İskelet ve Kas Sağlığı 9 Soluk Alıp Verme 11 Kanın Dolaşımı 13 Nabız ve Egzersiz...15 Vücudumuz.17 Değerlendirme - 1 19 Değerlendirme - 2 21 2. ÜNİTE KUVVET VE HAREKET Kuvvet ve Hareket.25 Kuvvetin Harekete Etkisi..27 Kuvvet Cisimlerin Şeklini Değiştirir..29 Mıknatıs.31 Mıknatısın Kutupları.33 Etkinliklerle Kuvvet ve Hareket..35 Değerlendirme - 3 37 Değerlendirme - 4 39 3. ÜNİTE MADDEYİ TANIYALIM Suda Yüzme ve Batma 41 Suyu Çeken ve Çekmeyen Maddeler 43 Mıknatısla Çekilme...45 Katı, Sıvı, Gaz...47 Sıvılar ve Gazlar..49 Etkinliklerle Katı, Sıvı, Gaz..51 Kütle 53 Hacim...55 Kütle - Hacim...57 Isınma ve Soğuma...59 Erime - Donma...61 Madde ve Cisim...63 Alet - Eşya..65 Saf Madde ve Karışım...67 Karışımları Ayırma...69 Etkinliklerle Maddeyi Tanıyalım 71 Değerlendirme - 5 73 Değerlendirme - 6 75 4. ÜNİTE AYDINLATMA VE SES TEKNOLOJİLERİ Aydınlatma 79 Aydınlatma 81 Aydınlatma 83 Uygun Aydınlatma...85 Ses Teknolojileri...87 Ses Teknolojileri...89 Ses Kirliliği..91 Değerlendirme - 7 93 Değerlendirme - 8 95 5. ÜNİTE MİKROSKOBİK CANLILAR Mikroskop.99 Mikroskobik Canlılar 101 İnsan ve Çevre...103 Etkinliklerle Mikroskobik Canlılar...105 Değerlendirme - 9...107 Değerlendirme - 10..109 6. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİ Yaşamımızdaki Elektrik 113 Basit Elektrik Devreleri 115 Basit Elektrik Devreleri 117 Elektrik Devresi...119 Elektrik Devresi...121 Evdeki Elektrik Sistemleri...123 Etkinliklerle Elektrik Devreleri...125 Değerlendirme - 11.127 Değerlendirme - 12.129 7. ÜNİTE DÜNYA MIZIN HAREKETLERİ Dönme Hareketi 133 Dönme Hareketi 135 Dünya nın Güneş Etrafında Dolanımı...137 Dünya mızın Hareketleri...139 Değerlendirme - 13.141
ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM 3
KONULAR A. DESTEK VE HAREKET B. SOLUK ALIP VERME C. KANIN VÜCUTTA DOLAŞIMI D. EGZERSİZ YAPALIM
4.SINIF FEN BİLİMLERİ İSKELET A. Aşağıdaki noktalı yerlere iskeletimizin bölümlerini yazalım. kol ve bacaklar kafatası göğüs kafesi omurga B. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun kelimeleri yazarak cümleleri tamamlayalım. a) İskeletimizi oluşturan.. sert yapıdadır. b).. bir insanın vücudunda yaklaşık olarak 206 kemik vardır. c) Kemikler dayanıklı olsa da.. sonucu kırılabilirler. d) Canlıların.. birbirinden farklıdır. organlarımızı yetişkin iskeletleri kemikler darbeler e)iskeletimiz iç.. dış etkenlere karşı korur. 5
1. Yukarıdaki yapı iskeletimizin hangi bölümüdür? A. Bacak Kemiği B. Kafatası C. Omurga D. Göğüs Kafesi 2. Çenemizin de yer aldığı yapı aşağıdakilerden hangisidir? A. Kol ve Bacaklar B. Göğüs Kafesi C. Kafatası D. Omurga 3. I. Dayanıklıdır. II. Sert bir yapıdadır. III. Esnektir. IV. İskeleti oluşturur. Kemikler için yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A. I, II, IV B. II, III, IV C. I, III, IV D. I, II, III, IV 4. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A. İskeletimiz dört bölümden oluşur. B. İskelet vücudumuza şekil verir. C. Omurga boynumuzdan başlayıp sırtımız boyunca devam eder. D. Göğüs kafesini oluşturan kemiklerin kırılması mümkün değildir. 5. Hayati önem taşıyan akciğer ve kalp gibi iç organlarımızı korur. Aşağıdakilerden hangisi bu koruma işini yapmaktadır? A. Omurga B. Göğüs Kafesi C. Kafatası D. Kol ve bacaklar 6. Otomobil yarışlarına katılanlar ve bisiklet sürücülerinin kask takmalarının nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A. Kafatasını darbelere karşı korumak için. B. Göğüs kafesindeki kemikleri darbelere karşı korumak için. C. Kol ve bacak kemiklerinin kırılmasını engellemek için. D. Omurganın zarar görmesini engellemek için. 7. I. Farklı şekilde ve boydadırlar. II. Sert oldukları için darbeler karşısında çatlama ve kırılma olmaz. Kemiklerle ilgili ifadeler için hangisi doğrudur? A. I doğru, II yanlış B. I yanlış, II doğru C. İkisi de doğru D. İkisi de yanlış 8. İskeletle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A. Vücudumuzun dik durmasını sağlayan sistemdir. B. Vücudumuza şekil verem sistemdir. C. Vücudumuzun hareket etmesini sağlayan sistemdir. D. Vücudumuzdaki kan dolaşımını sağlayan sistemdir. 6
4.SINIF FEN BİLİMLERİ KEMİK, KAS VE EKLEM A. Aşağıda verilen iskeletin bölümleriyle görevlerini eşleştirelim. KAFATASI İç organları darbelere karşı korur. GÖĞÜS KAFESİ Beynimizi darbelere karşı korur. KOL ve BACAKLAR Dik durmamıza yardımcı olurlar. OMURGA Hareket etmemizi sağlarlar. B. Aşağıdaki ifadeleri okuyalım. Doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazalım. ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Kemikler tek başına hareket etmemiz için yeterlidir. Kemiklerin birleştiği yerlere eklem adı verilir. Kaslar kemiklerin etrafını saran yapılardır. Vücudumuzda eklemler olmasaydı bir çok hareketi yapamazdık. Kemik, kas ve eklemler hareket anında birlikte çalışırlar. ( ) Omurgamızı oluşturan kısa kemikler birbirlerine eklemlerle bağlıdırlar. C. Aşağıdaki noktalı yerlere uygun kelimeleri yazarak cümleleri tamamlayalım. a) Kaslar gevşeyerek çalışırlar. b) Kemikleri birbirine bağlayan yapıya denir. c) Kemiklerin etrafını saran yapıya denir. d) İki bacak kemiğinin birbirine bağlandığı bölüme denir. e) Kol kemiğinin gövdeye bağlandığı bölüme denir. dirsek diz kas omuz eklem kasılıp f) İki kol kemiğinin birbirine bağlandığı bölüme denir. 7
1. I. kemikler II. kaslar III. eklemler 2. Hareket kabiliyetimizi artıran yapılar hangileridir? A. I - II B. I - III C. II - III D. I - II - III 1 Yukarıdaki iş makinesinde 1 numara ile belirtilen bölüm vücudumuzun hangi parçasına benzetilebilir? A. kas B. eklem C. kemik D. iskelet 3. Yukarıdaki iş makinesinde 2 numara ile belirtilen bölüm vücudumuzun hangi yapısından esinlenerek yapılmıştır? A. kas B. eklem C. kemik D. iskelet 2 5. I. Eklemler kasılıp gevşeme prensibine göre çalışır. II. İskelet, sert bir yapıya sahip olan kaslardan oluşur. Yukarıdaki ifadeler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A. I yanlış, II doğru B. I doğru, II yanlış C. İkisi de doğru D. İkisi de yanlış 6. Kollarımızı açıp kapama, takla atma, yazı yazma, eğilme gibi hareketleri yapmamızı kolaylaştıran yapıya... denir. Noktalı yere hangisi gelmelidir? A. eklem B. kemik C. kas D. kafatası 7. I. göğüs kafesi II. eklem III. kemik IV. kafatası V. kas Yukarıdakilerden hangileri ortaklaşa hareketi sağlarlar? A. I, II, III B. II, III, V C. II, III, IV D. I, IV, V 8. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? 4. Kafatasımızın gövdemize bağlandığı bölüme denir. Noktalı yere hangisi gelmelidir? A. omuz B. dirsek C. bilek D. boyun A. İskeletimiz kaslarla örtülüdür. B. En çok eklem kafatasında vardır. C. Kaslar, iskeleti oluşturan kemiklere bağlıdır. D. Kaslar, kemiklerle birlikte vücuda şekil verir. 8
4.SINIF FEN BİLİMLERİ İSKELET VE KAS SAĞLIĞI A. Aşağıdaki açıklamalara uygun kavramı tablodan bularak numarasını noktalı yere yazarak eşleştirelim. 1 Kemikleri birbirine bağlayan yapı. 2 Vücudumuzun dik durmasını sağlayan yapı. 3 Kasın yaptığı hareket. 4 Beynimizi koruyan yapı. 5 Sert ve dayanıklı yapı. 6 Kemiği saran yapı. 7 İç organlarımızı koruyan yapı. 8 Sırtımızda yer alan yapı. omurga kas kafatası göğüs kafesi eklem iskelet kasılma - gevşeme kemik B. Aşağıdaki meslekleri okuyalım. Kas gücü gerektiren meslekleri tabloya yazalım. avukat öğretmen halterci sekreter hamal boksör KAS GÜCÜ GEREKTİREN MESLEKLER...... işçi spiker çiftçi.... C. Aşağıdaki kelimeleri okuyalım. Kemiklerin sert yapılarını olumlu yönde etkileyecek ürünleri noktalı yerlere yazalım. limon süt balık peynir çikolata çilek KEMİKLERİM GÜÇLENİYOR dondurma simit yoğurt 9
D. Aşağıda iskelet ve kas sistemini olumlu ve olumsuz yönde etkileyecek davranışlar verilmiştir. Olumlu ve olumsuz davranışların numaralarını uygun tabloya yazalım. 1. Düzenli olarak spor yapmak. 1. Aşağıdaki derslerden hangisi iskelet ve kas sağlığımıza olumlu katkıda bulunur? A. Matematik B. Türkçe C. Oyun ve Fiziksel Etkinlik D. Görsel Sanatlar 2. Yüksek yerlerden atlamak. 3. Sandalyede ve sırada dik oturmak. 4. Beslenmede süt ve süt ürünlerine önem vermek. 5. Ağır yük taşımak. 6. Kaslarımızı aşırı zorlayacak sporlar yapmak. 7. Yerdeki bir nesneyi almak için dizlerimizi bükerek eğilmek. 8. Spora başlarken ısınma hareketleri yapmak. 9. Ders çalışırken çok eğilmek. 2. Düzenli egzersiz ve spor yapmak, kas ve kemik sağlığımız için çok önemlidir. Emrah, öğretmeninden öğrenmiş olduğu yukarıdaki bilgiye göre aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır? A. Sırasında dik ve düzgün oturmalıdır. B. Basketbol kursuna yazılmalıdır. C. Ağır eşyalar kaldırmamalıdır. D. Dengeli ve düzenli beslenmelidir. 10. Dengeli ve düzenli beslenmek. 11. Günün yarısını uyuyarak geçirmek. 12. Abur cuburlarla beslenmek. 13. Çantamızı tek omuzda değilde iki omuza takarak taşımak. 14. Bütün kitap ve defterlerimizi çantamıza koyup okula o şekilde gidip gelmek. 3. Kemik gelişimi için ışığı büyük önem taşır. Noktalı yere hangisi gelmelidir? A. Televizyon B. Bilgisayar C. Floresan D. Güneş OLUMLU DAVRANIŞLAR 4. Aşağıdakileri kemik ve kas sağlığımızı olumlu, olumsuz olarak etkiler şeklinde gruplandırdığımızda hangisi dışta kalır? OLUMSUZ DAVRANIŞLAR A. Egzersiz B. Süt ve süt ürünleri C. Ağır yük D. Düzenli uyku 10