Divle Tulum Peynirinde Aflatoksin M1 Düzeyi Üzerine Bir Araştırma

Benzer belgeler
Van da Tüketime Sunulan UHT Sterilize İnek Sütlerinde Aflatoksin M1 Düzeyinin Araştırılması

Determination of Aflatoxin M1 Levels in Unpackaged Sold Raw Cow's Milk

ARAŞTIRMA (Research Report)

Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ

İZMİT BÖLGESİNDE SATIŞA SUNULAN PEYNİRLERDEKİ AFLATOKSİN M 1 DÜZEYLERİNİN ELISA YÖNTEMİYLE TESPİTİ

MERSİN İLİNDE ÇİĞ VE MARKET SÜTLERİNDE AFLATOKSİN M 1

Determination of Some Chemical Properties and Aflatoksin M1 of Raw Cow Milk Produced on Iğdır and Region

Diyarbakır Örgü Peynirinde Aflatoksin M1 ile Verotoksin 1 ve 2 Varlığının Araştırılması 1

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ

FARMAKOLOJİ VE TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI

Elazığ İlinde Satılan Çiğ Süt ve UHT Sütlerde Aflatoksin M1 Düzeyi #

Öğrenim Durumu. Verdiği Dersler

Gıda Analizlerinde LC-MS/MS Aplikasyonları

Elazığ İli Karakoçan İlçesinden Elde Edilen Sütlerde Yağ ve Protein Oranlarının AB ve Türk Standartlarına Uygunluklarının Belirlenmesi

Mısır Silajında Aflatoksin B1 Varlığının ve Süte Geçme [1] [2] Durumunun Araştırılması

ARAŞTIRMA. Elazığ da Üretilen İnek Sütlerinde Aflatoksin M1 Düzeylerinin HPLC ile Araştırılması *

Edirne İlinde Elde Edilen Sütlerin Dünya Sağlık (Who) Standartlarına Uygunluğu

Tunceli İli Pertek İlçesinden Elde Edilen Akkaraman Koyunu ve Yerli Kıl Keçi Sütlerinde Temel Lezzet Parametreleri

Tunceli ili Pertek ilçesinde Yetiştirilen Koyun ve Keçi Sütlerinin Kaliteli Peynir Yapım Standartlarına Uygunluğu

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ

ÖZGEÇMİŞ. İletişim Adresi: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü, 06110, Dışkapı/Ankara Tel:


Geleneksel Ev İsot Baharatının Aflatoksin İçeriğinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Cilt:7 Sayı: 1 Volume:7 Issue:1 ISSN: ISPARTA

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ. Yıl: 5 Sayı: 10 Aralık 2015

FEN BİLİMLERİ DERGİSİ

ZOOTEKNİ BÖLÜMÜ. Araş. Gör. Ertuğrul KUL

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ

AFLATOKSİN M 1 İN DETOKSİFİKASYONUNDA LACTOBACILLUS VE BIFIDOBACTERIUM SUŞLARININ KULLANIMI *

Ayran Üretiminde Peyniraltı Suyu ve Transglutaminaz Enzimi Kullanımının Ürün Özellikleri Üzerine Etkisi

MÜHENDĐSLĐK BĐLĐMLERĐ DERGĐSĐ KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ ĐMAM ÜNĐVERSĐTESĐ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES

Ezgi KARA*, Murat ÇİMEN**, Servet KAYA*, Ümit GARİP*, Mehmet ŞAHİNSOY*

Gıdalarda aflatoksin varlığının değerlendirilmesi

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ. Yıl: 5 Sayı: 9 Haziran 2015

İngilizce 1998 Bahar KPDS 82

Batman İlinden Elde Edilen Sütlerde Toplam Yağın Türk ve Avrupa Birliği Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

Maliye Araştırmaları Dergisi RESEARCH JOURNAL OF PUBLIC FINANCE

GIDALARDA MİKOTOKSİN

TARIM MAKİNALARI BİLİMİ DERGİSİ

- Çok genel olmayan sağ taraf abomasum yer değiştirmelerinde gözlenen semptomlar biraz daha farklıdır.

Maliye Araştırmaları Dergisi RESEARCH JOURNAL OF PUBLIC FINANCE

LCMSMS ile Gıdalarda Multitoksin Analizi

İzmir İli Seferihisar İlçesinde Yetiştirilen Keçilerden Elde Edilen Sütlerde Biyokimyasal Parametrelerin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

PESA International Journal of Social Studies PESA ULUSLARARASI SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ

Elazığ İlinden İlkbahar ve Kış Mevsimlerinde Elde Edilen İnek Sütlerinde Bazı Biyokimyasal Parametrelerin Karşılaştırılması

Yemlerde Bulunan Toksinler ve Hayvanlar Üzerindeki Etkileri

TÜRK GIDA KODEKSİ YENİLEBİLİR KAZEİN VE KAZEİNAT TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO:2018/ )

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Tüketime Sunulan Çeşitli Gıda Gruplarının Bacillus cereus ile Kontaminasyonu, Korelasyonu ve Halk Sağlığı Üzerine Etkilerinin Araştırılması 1

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Özge ALGAN CAVULDAK Doğum Yeri, Yılı Zonguldak, 1979 Yabancı Dil. İngilizce

PESA International Journal of Social Studies PESA ULUSLARARASI SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Hamparsun HAMPİKYAN. 2. Doğum Tarihi: Ünvanı: DOÇ. DR. 4. Öğrenim Durumu: DOKTORA

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

TOKAT İLİ NİKSAR İLÇESİNDEN ELDE EDİLEN İNEK SÜTLERİNDE BİYOKİMYASAL PARAMETRELERİN MEVSİMSEL FARKLILIKLARI

Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of Economical and Social Research. ISSN:

25 Ağustos 2014 PAZARTESİ. Resmî Gazete. Sayı : (Mükerrer) YÖNETMELİK. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

ET ÜRÜNLERİNDE FARKLI HAYVAN TÜRLERİNİN ELISA TEKNİĞİ İLE TESPİT EDİLMESİ

MADDE 3 (1) Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği"ne göre hazırlanmıştır.

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DEVAM SÜTLERİNDE AFLATOKSİN M1 İN ARAŞTIRILMASI MELTEM KAYA TUZ YÜKSEK LİSANS TEZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

ISSN: Yıl /Year: 2017 Cilt(Sayı)/Vol.(Issue): 1(Özel) Sayfa/Page: Araştırma Makalesi Research Article

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI

Yrd. Doç. Dr. Abdulveli SİRAT

Sayılı TGK-KOYULAŞTIRILMIŞ SÜT VE SÜTTOZU TEBLĐĞĐ. ( tarih ve sayılı R.G.)

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ

ARAŞTIRMA. Anahtar Kelimeler: Şavak, tulum peyniri, aflatoksin, kimyasal,kalite.

T.C. NAMIK KEMAL ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ YÜKSEK LĠSANS TEZĠ

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ

SAYI: 2012/Rm-33 SAYFA: SÜTTE GÖRÜNMEZ TEHLİKE; AFLATOKSİN M1 NASIL ÖNLENİR?

Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

YILLARI ARASI EDİRNE BÖLGE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ GIDA GÜVENLİĞİ İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ.

1 Kafkas Üniversitesi Kars / Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Erzurum Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü

ADI SOYADI (Name Kasım TAKIM

INTERNATIONAL JOURNAL OF ECONOMIC STUDIES

MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ KAHRAMANMARA SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES

Amasya İlinde İlkbahar Mevsiminde Elde Edilen İnek Sütlerinde Yağ Depresyonunun Belirlenmesi

TÜRK GIDA KODEKSİ ISIL İŞLEM GÖRMÜŞ İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ Taslak (2014/..)

TOKSİN BAĞLAYICILAR. - Captex T2. - Sorbatox

INTERNATIONAL JOURNAL OF ECONOMIC STUDIES

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

No: 270 Menşe Adı KARAMAN DİVLE OBRUĞU TULUM PEYNİRİ

Adıyaman İlinden Eylül Ayında Elde Edilen İnek Sütlerinin Doğu Afrika Kaliteli Çiğ İnek Sütü Standartlarına Uygunluklarinin Belirlenmesi

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ

TÜRK GIDA KODEKSİ. Dr. Betül VAZGEÇER Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. 8. Tarım Gıda ve Soğuk Zincir Lojistiği Sempozyumu. 29 Mart 2018, Mersin

Edirne İlinden Kış Aylarında Elde Edilen Sütlerde Toplam Yağ ve Protein Değerlerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

BAHAR YARIYILI VİZE TARİHLERİ

GRUP A Anabolik etkiye sahip maddeler ve kullanımına izin verilmeyen maddeler

Prof. Dr. Zafer ULUTAŞ. Gaziosmanpaşa Üniversitesi

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Özge ALGAN CAVULDAK. İngilizce. Fermentasyon teknolojisi, Fenolik bileşikler, Antioksidan kapasite.

TEBLĠĞ TASLAĞI TÜRK GIDA KODEKSĠ KAHVE VE KAHVE EKSTRAKTLARI TEBLĠĞĠ. (Tebliğ No:.)

Urfa Peynirinin Bazı Kalite Nitelikleri

Yetişkinlerde %1-2, çocuklarda % 5-8 olduğu bilinmektedir. Geri çağırma nedenleri içerisinde önemli bir orana sahiptir.

Veteriner Fakültesi Eyyübiye Yerleşkesi/ Şanlıurfa/ Türkiye MEZUNİYETİ (Graduation date) İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi

JOURNAL OF ATATÜRK RESEARCH CENTER

UYGULAMA NOTU. HPLC ve RF-20Axs Dedektör ile Gıda Maddelerinde Aflatoksin Analizi. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi HAZIRLAYAN

Adıyaman İlinde Kış ve İlkbahar Aylarında Üretilen Kaşar Peynirin Bazı Biyokimyasal Parametrelerin Karşılaştırılması

Transkript:

YYU Veteriner Fakultesi Dergisi, 2011, 22 (2), 105-110 ISSN: 1017-8422; e-issn: 1308-3651 ORİJİNAL MAKALE Divle Tulum Peynirinde Aflatoksin M1 Düzeyi Üzerine Bir Araştırma Özgür İŞLEYİCİ 1 Yakup Can SANCAK 1 Fatih MORUL 2 1 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Besin Hijyeni ve Teknolojisi AD, Van, Türkiye 2 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Besin Hijyeni ve Teknolojisi AD, Van, Türkiye Geliş Tarihi: 14.04.2011 Kabul Tarihi: 26.04.2011 ÖZET Anahtar Kelimeler Bu çalışma Karaman ve Konya illerinde tüketilen geleneksel peynir çeşitlerinden Divle tulum peynirinde aflatoksin M1 (AFM1) varlığını ve seviyesini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla halk pazarlarından ve peynir satılan marketlerden alınan 55 peynir örneğinin ELISA tekniği ile AFM1 analizleri yapılmıştır. Örneklerin 10 tanesinde (%18.18) 5.15 ng/kg ile 26.44 ng/kg arasında değişen miktarlarda ortalama 10.835±6.70 ng/kg AFM1 belirlenmiştir. AFM1 örneklerin 23 tanesinde (%41.82) 5 ng/kg ın altında bulunurken, 22 tanesinde (%40.0) hiç tespit edilememiştir. Analize alınan örneklerin tamamının Türk Gıda Kodeksi nde peynirler için verilen maksimum değerin (500 ng/kg) altında AFM1 içerdiği saptanmıştır. Çalışma sonucunda hiçbir Divle tulum peyniri örneğinde yasal limitlerden yüksek AFM1 tespit edilmemesi, bu peynir çeşidimizin AFM1 yönünden halk sağlığı için herhangi bir risk oluşturmadığını ortaya koymuştur. Ancak bazı peynir örneklerinin düşük düzeyde de olsa AFM1 içermesinden dolayı bu peynir çeşidinin halk sağlığı yönünden bir risk oluşturabileceği kanaatine varılmıştır. Divle tulum peyniri, AFM1, ELISA A Study on the Level of Aflatoxin M 1 in Divle Tulum Cheese SUMMARY Key Words This study was conducted to determine the presence and levels of aflatoxin M1 (AFM1) in Divle Tulum cheese consumed in Karaman and Konya provinces. For this purpose, a total of 55 cheese samples obtained from public markets and cheese selling supermarkets and AFM1 analyses have been conducted on those cheese samples using ELISA technique. In 10 of samples taken (18.18%) averagely 10.835 ± 6.70 ng/kg AFM1 is determined in amounts varying between 5.15 ng/kg and 26.44 ng/kg. AFM1 is determined to be below 5 ng/kg in 23 (41.82%) of the samples taken and to be none is determined in 22 (40.0%). It has been determined that all of the samples analyzed contain AFM1 below the maximum value given for cheese by Turkish Food Codex (500 ng/kg). The fact that higher than the legal limits of AFM1 is not determined in any of Divle Tulum Cheese samples has shown that this cheese type of ours does not cause any risks with regards to public health for AFM1. However, the determination of AFM1 low level in some cheese samples indicated that could be pose a risk in terms of public health. Divle tulum cheese, AFM1, ELISA GİRİŞ Mikotoksinler bazı mantarlar tarafından üretilen sekonder metabolitlerdir. Mantar üreyen gıdalarda ve yemlerde oluşabilirler ve bunları tüketen insan ve hayvanlarda mikotoksikozis olarak isimlendirilen zehirlenmeye neden olurlar. Bitkisel ve hayvansal kökenli gıdalarla insan vücuduna giren mikotoksinler, karaciğer ve böbrek bozuklukları, sinir sistemi ve bağışıklık sistemi bozuklukları, deri duyarlılığı veya nekrozu gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açarlar. İnsanlarda bu tür bozukluklara yol açan mikotoksinleri üreten Aspergillus, Fusarium ve Penicillium cinsleri olmak üzere başlıca üç ana grup vardır. Özellikle Aspergillus cinsi içerisinde yer alan A. flavus, A. parasiticus, ve A. nomius gibi türler ürettikleri aflatoksin B1 ismi verilen mikotoksin ile insanlarda karsinojenik, mutajenik ve teratojenik etkiler oluştururlar. A. flavus yalnızca aflatoksin B1 (AFB1) ve aflatoksin B2 (AFB2) üretirken A. parasiticus AFB1 ve AFB2 nin yanı sıra aflatoksin G1 ve aflatoksin G2 yi de üretmektedir (Sweeney ve Dobson, 1998; Frisvad ve ark., 2005; Shephard, 2009). Aflatoksin sentezleyen Aspergillus türleri çevrede yaygın olarak bulunan ve her iklim koşulunda gelişebilen mantarlardır. Bunların ürettiği aflatoksinler ancak 300 oc nin üzerindeki ısılarda tümüyle parçalanabilirler. Bu nedenle pastörizasyon ısısında parçalanmazlar. Alınan AFB1 miktarının sığırlarda %0.18 i, koyunlarda da %0.1 i süte geçebilmektedir (Kaya ve Yavuz, 1993; Şanlı, 1995). Aflatoksinlerin UV ışık altında mavi fluoresans veren bileşenleri AFB1 ve AFB2, sarı-yeşil fluoresans verenleri ise Aflatoksin G1 ve G2 olarak isimlendirilmiştir. Daha sonra aflatoksinli yemleri tüketen hayvanların sütlerinde de aflatoksinlerin hidroksile olmuş türevlerinin salgılandığı ortaya konmuş ve bunlara da Aflatoksin M1 (AFM1) ve Aflatoksin M2 (AFM2) ismi verilmiştir. Sorumlu araştırmacı (Corresponding author): Özgür İŞLEYİCİ Yüzüncü Yıl Üniv., Veteriner Fak., Besin Hijyeni ve Tekn. AD, Van, Türkiye. e-mail: oisleyici@hotmail.com 105

[Özgür İŞLEYİCİ ve ark.] Tablo 1. Türkiye de üretilen bazı peynir çeşitlerinde AFM1 seviyeleri ve Türk Gıda Kodeksi nde verilen limiti (500 ng/kg) aşan örnek sayısı Table 1. Levels of AFM1 in some cheese varieties produced in Turkey and number of samples exceeding the limit (500 ng/kg) of the Turkish Food Codex Örnek çeşidi Örnek sayısı Tespit aralığı Ortalama Pozitif örnek Limiti aşan örnek Literatür Beyaz peynir 70 - - 58 (%82.86) 19 (%27.14) Atasever ve ark., 2006 Beyaz peynir 85 58-860 ng/kg 297±216.1 ng/kg 70 (%82.4) 14 (%16.5) Atasever ve ark., 2010 Beyaz peynir 50 30.37-1237.80 ppt 115.53±23.62 ng/kg 50 (%100) 1(%2) Alkan ve ark., 2006 Beyaz peynir 100 - - 82 (%82) 27 (%27) Sarımehmetoglu ve ark., 2004 Beyaz peynir 193 52-860 ng/kg 284.6±15.8 ng/kg 159 (%82.4) 51 (%26.4) Ardic ve ark., 2009 Beyaz peynir 23 11-106 ng/kg 28.08 ng/kg 9 (%39.1) - Gürses ve ark., 2004 Kaşar peyniri 75 55-850 ng/kg 309.4±206.7 ng/kg 65 (%80) 11(%14.7) Atasever ve ark., 2010 Kaşar peyniri 125 10-740 ng/kg 206.23±15.88 86 (%68.8) 28 (%32.55) Günşen ve Büyükyörük, 2003 Kaşar peyniri 14 7-68 ng/kg 22.80 ng/kg 6 (%42.9) - Gürses ve ark., 2004 Kaşar peyniri 200 120-800 ng/kg 272±59 ng/kg 12 (%6) 2 (%1) Yaroğlu ve ark., 2005 Kaşar peyniri 100 85 (%85) 34 (%34) Sarımehmetoglu ve ark., 2004 Kaşar peyniri 132 50-690 ng/kg 194±15 ng/kg 109 (%82.6) 36 (%27.3) Tekinşen ve Eken, 2008 Tulum peyniri 11 11-202 ng/kg 74.05 ng/kg 7 (%63.6) - Gürses ve ark., 2004 Tulum peyniri 100 - - 81 (%81) 24 (%24) Sarımehmetoglu ve ark., 2004 Tulum peyniri 45 - - - - Gürbüz ve ark., 1999 Küflü Tulum 75 - - - - Gürbüz ve ark., 1999 Küflü peynir 140 - - - - Özkalp ve Durak, 1992 İvriz peyniri 30 - - - - Gürbüz ve ark., 1999 Urfa Peyniri 50 - - 14 (%28) 5 (%10) Filazi ve ark., 2010 Civil peyniri 62 51-116 ng/kg 66.8±22.6 ng/kg 12 (%19.4) - Atasever ve ark., 2010 Civil peyniri 9 12-18 ng/kg 12.32 ng/kg 4 (%44.4) - Gürses ve ark., 2004 Krem peynir 82 52-860 ng/kg 222.9±158.5 ng/kg 69 (%84.2) 5 (%6.1) Atasever ve ark., 2010 Krem peynir 100 0-4100 ng/kg 330±55 ng/kg 99 (%99) 18 (%18) Tekinşen ve Uçar, 2008 Krem peyniri 200 100-700 ng/kg 285±81 ng/kg 8 (%4) 2 (%1) Yaroğlu ve ark., 2005 Lor peyniri 6 13-19 ng/kg 15.95 ng/kg 2 (%33.3) - Gürses ve ark., 2004 106

[Divle Tulum Peynirinde Aflatoksin M1] AFM1 ve AFM2 türevleri, AFB1 ve AFB2 nin süt hayvanlarında metabolik değişikliğe uğratılarak atılan şekilleri olarak kabul edilir (Şanlı, 1995; Akdemir ve Altıntaş, 2004; Shephard, 2009). En zehirli olan aflatoksin, AFB1 dir. AFM1 in etki gücü de AFB1 seviyesindedir. Aflatoksinler bilinen en güçlü karaciğer kanserojenidirler. Uluslar arası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından AFB1 Grup 1 karsinojen, AFM1 ise Grup 2B karsinojen olarak tanımlanmıştır. Özellikle AFB1 karaciğer karsinojeni olarak tanımlanmış ve hepatitis B/HBV ile birlikte hepatosellüler karsinomaların en büyük sebebi olarak değerlendirilmişlerdir. AFM1 in mutajenik ve karsinojenik etkisi AFB1 den daha düşük olmasına rağmen genotoksik etkisi daha yüksektir (Kaya ve Yavuz, 1993; Anonymous, 1993; Şanlı, 1995; Kocabas ve Sekerel, 2003; Aljicevic ve Hamzic, 2010). AFB1 sütlere ve süt ürünlerine geçerek, bunları tüketen insanlarda sağlık problemlerine yol açabilmektedir. AFB1 in AFM1 olarak süte geçme oranı, hayvanın türü, laktasyon periyodu, mevsim ve geçen zaman gibi değişik faktörlere göre değişebilmektedir. Birçok gelişmiş ülkede insan sütünde bulunan AFM1 ile bebeklerin aflatoksinlere maruz kalabildiği bildirilmektedir (Galvano ve ark., 1996; Sarımehmetoglu ve ark., 2004; Tajkarimi ve ark., 2008; Shephard, 2009). Peynir, içerdiği besin elementleri ile beslenmemiz için çok değerli ve yüksek kalorili bir besin maddesidir. Ancak peynirler, içerebilecekleri patojen mikroorganizmalar, toksinler ve kimyasal kalıntılarla bazen halk sağlığı için riskli bir hale gelebilmektedirler (Çağlar ve ark., 1996; Atasever ve Keleş, 1998). Türkiye de ve Dünya da yapılan bir çok araştırmada değişik peynir çeşitlerinde AFM1 varlığı tespit edilmiştir (Galvano ve ark., 1996; Alkan ve ark., 2006; Atasever ve ark., 2006; Montagna ve ark., 2008; Ardic ve ark., 2009; Dashti ve ark., 2009; Atasever ve ark., 2010). Türkiye de üretilen bazı peynir çeşitlerinde AFM1 seviyeleri ile Türk Gıda Kodeksi nde verilen limit değerleri aşan örneklere ilişkin sonuçlar Tablo 1. de gösterilmiştir. Divle tulum peyniri, Karaman ili Ayrancı ilçesine bağlı Divle Köyü ve çevresinde üretilen ve yöreye yakın olan şehirlerde sevilerek tüketilen mahalli peynir çeşitlerinden birisidir. Divle tulum peynirinin diğer tulum peynirlerinden en büyük farkı; üretimi sırasında telemenin 2-3 gün boyunca soğuk su ile yıkanması ve yörede bulunan Divle Obruğu denilen mağaraya konularak olgunlaştırılmasıdır. Koyun sütünden üretilen Divle tulum peyniri obruğa konduktan yaklaşık 1 ay sonra üzerinde önce mavi, sonra beyaz ve daha sonra da kırmızı renkli küf mantarları üremektedir. Oluşan küf, yaklaşık altı ay sonra kurumakta ve tulumun dış yüzeyi de üreyen küfün rengini almaktadır. Bu durum peynirin tam olgunlaştığını göstermektedir (Gönç, 1974; Keleş ve Atasever 1996; Kamber, 2005). Türkiye de üretilen birçok peynir çeşidi ile birlikte tulum peynirlerinde de AFM1 tespit edilmiştir (Tablo 1). Ancak Divle tulum peynirinde AFM1 varlığı ile ilgili bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma ile ülkemizde üretilen ve son zamanlarda giderek daha fazla tanınan mahalli peynir çeşitlerimizden Divle tulum peynirindeki AFM1 düzeyinin ortaya konulması amaçlanmıştır. MATERYAL ve METOT Materyal Bu çalışmada incelenen 55 adet Divle tulum peyniri örneği, 2010 yılı ekim, kasım ve aralık aylarında Ayrancı ve Ereğli de bulunan halk pazarları ile peynir satan marketlerden en az 300 g olacak şekilde steril ağzı kapaklı plastik kaplara aseptik şartlar altında alınarak +4 C lik soğuk zincirde laboratuvara getirilmiş +4 C de buzdolabında muhafaza edilerek en kısa sürede analize alınmışlardır. Metot Peynir örneklerinde AFM1 varlığı ve seviyesi kompetetif ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) yöntemi ile R-Biopharm GmbH tarafından verilen prosedüre göre Ridascreen Aflatoksin M1, R-Biopharm test kiti kullanılarak belirlenmiştir. Kullanılan test kitinin ölçme limiti 50 ppt ve geri alma oranı peynir için ortalama %102 dir. Sonuçların değerlendirilmesi R-Biopharm GmbH tarafından hazırlanan RIDAWIN isimli bilgisayar paket programı kullanılarak yapılmıştır (Anonymous, 2006a). Örneklerin hazırlanması 2 g homojenize edilmiş peynir örneği bir santrifüj tüpüne alınarak üzerine 40 ml dichloromethane eklenerek 15 dk karıştırılmış, karışım filtre edilerek (Whatman Filtre No:1, 125 mm) 10 ml filtrat bir santrifüj tüpüne alınmış ve zayıf N2 akımı altında uçurulmuştur. Geriye kalan yağlı kalıntı 0.5 ml metanol, 0.5 ml PBS buffer ve 1 ml heptane ilave edilerek çözülmüş, çözelti 2700 devirde (rpm) 15 dk santrifüj edilmiş ve üst kısımdan heptan fazı uzaklaştırılmıştır. Alt fazdan 100 µl alınarak 400 µl buffer 1 ile seyreltilmiş ve bu çözeltiden 100 µl alınarak analizde kullanılmıştır (Anonymous, 2006a; Anonymous, 2010). Örneklerin analiz edilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi Standart solüsyonlar (0, 5, 10, 20, 40 ve 80 ppt konsantrasyonda AFM1 içeren solüsyonlar) ve hazırlanan peynir örnekleri için yeterli sayıda kuyucuk, kuyucuk çerçevesine yerleştirilmiştir. Standart solüsyonların ve hazırlanan örneklerin her birinden otomatik pipet ile 100 µl alınarak kuyucuklara aktarılmış ve oda ısısında (20-25 o C) ve karanlık ortamda 30 dakika bekletilmiştir. Daha sonra kuyucuk çerçevesindeki kuyucuklar yine otomatik yıkayıcıda (Bio-Tek Instruments, Inc., EL X 50) 250 µl yıkama çözeltisi ile üç defa yıkatılmıştır. Yıkanan her bir kuyucuğa 100 µl konjugat ilave edilmiş ve tekrar oda ısısında (20-25 o C), karanlıkta 15 dakika bekletildikten sonra kuyucuk çerçevesindeki kuyucuklar otomatik yıkayıcıda 250 µl yıkama çözeltisi ile üç defa yıkatılmıştır. Daha sonra her bir kuyucuğa sırayla 100 µl substrat/kromojen enjekte edildikten sonra 15 dakika oda ısısında ve karanlıkta bekletilmiştir. Son olarak her bir kuyucuğa 100 µl stop solüsyonu ilave edilerek çalkalanmış ve ELISA okuyucuda (Bio-Tek Instruments, Inc., EL X 800) 450 nm de okutularak sonuçlar RIDEWIN ile değerlendirilmiştir (Anonymous, 2006a; Anonymous, 2010). BULGULAR Bu çalışmada Ayrancı ve Ereğli de tüketime sunulan Divle tulum peyniri örnekleri incelenerek AFM1 seviyeleri tespit edilmiştir. Analize alınan 10 örnekte (%18.18) 5.15 ng/kg ile 26.44 ng/kg arasında değişen 107

[Özgür İŞLEYİCİ ve ark.] miktarlarda ortalama 10.835±6.70 ng/kg seviyesinde AFM1 tespit edilmiştir. Örneklerin 22 sinde (%40.0) AFM1 hiç belirlenemezken, 23 ünde (%41.82) 5 ng/kg ın altında bulunmuştur. Örneklerin hepsinin aflatoksin M1 seviyesi yönünden Türk Gıda Kodeksi nde (Anonim, 2002) peynirler için verilen limitlere (500 ng/kg) uygun olduğu ortaya konmuştur (Tablo 2). Tablo 2. Divle tulum peyniri örneklerinde aflatoksin M1 varlığı ve dağılımı Table 2. The presence and distribution of aflatoxin M1 in Divle tulum cheese samples Örnek sayısı (n) Konsantrasyon (ng/kg) AFM1 miktarına (ng/kg) göre örneklerin dağılımı Pozitif Limiti aşan Min Max Ort TE <5 5-250 >250 n n 22 (%40.0) 23 (%41.82) 10 (%18.18) 0 10 0 0 26.44 10.835±6.70 TE: Tespit edilemedi TARTIŞMA ve SONUÇ Sütte AFM1 olarak bulunan AFB1 in metaboliti, sadece sütlere değil bu sütlerden yapılan süt ürünlerine de geçerek insan sağlığı için önemli riskler oluşturmaktadır (Kaya ve Yavuz, 1993; Şanlı, 1995; Decastelli ve ark., 2007). Ülkemizde yapılan araştırmalarda birçok peynir çeşidinde AFM1 varlığına rastlanmıştır (Tablo 1). Divle tulum peynirlerinde AFM1 varlığı ve seviyesini ortaya koymak amacıyla yapılan bu çalışmada ise 55 örneğin 10 tanesinde (%18.18) 5.15 ng/kg ile 26.44 ng/kg arasında değişen miktarlarda AFM1 bulunurken diğer örneklerdeki AFM1 miktarı 5 ng/kg ın altında olarak belirlenmiş ya da hiç tespit edilememiştir (Tablo 2). Örneklerde belirlenen AFM1 seviyesi beyaz peynir ve kaşar peyniri gibi birçok peynir çeşidinde belirlenen düzeylerin altındadır (Günşen ve Büyükyörük, 2003; Sarımehmetoglu ve ark., 2004; Alkan ve ark., 2006; Atasever ve ark., 2006; Tekinşen ve Eken, 2008; Ardic ve ark., 2009). Örneklerin hiçbirinde de Türk Gıda Kodeksi nde peynirler için verilen üst limitten (500 ng/kg) ve Avrupa Birliği Komisyonu tarafından verilen üst limitten (250 ng/kg) daha yüksek oranda AFM1 tespit edilmemiştir (Anonymous, 2006b; Anonim, 2008). Peynir örneklerinin birbirinden farklı oranlarda AFM1 düzeyine sahip olması, peynir yapılan sütlerin farklı sürülerden temin edilmesine ve bu hayvanlarında farklı beslenmelerine bağlanabilir. Peynir örneklerinde tespit edilen AFM1 oranlarının diğer peynir çeşitlerinden farklı çıkmasının nedeni ise hem peynir yapımında hammadde olarak kullanılan sütün farklı hayvan türlerinden elde edilmesine hem de farklı bölgelerden sağlanmasına bağlı olabilir. Bu peynir çeşidinin üretiminde kullanılan üretim tekniğinin diğer peynirlerle aynı olmaması ile örneklerde AFM1 tespitinde kullanılan analiz yöntemlerinin farklılığı da AFM1 tespit seviyesini etkileyen faktörlerdir (Galvano ve ark., 1996; Bakirci, 2001; Ardic ve ark., 2009). Elde edilen bulgular, Divle tulum peynirlerine benzeyen diğer tulum peynirleri ve küflü peynirlerde yapılan çalışmaların sonuçları ile büyük oranda benzerlik göstermektedir. Nitekim, Gürbüz ve ark. (1999) 45 adet tulum peyniri, 75 adet küflü tulum peyniri ve 30 adet İvriz peynirinde, Gürses ve ark. (2004) 11 adet tulum peynirinde, Özkalp ve Durak (1992) ise 140 adet küflü peynirde Türk Gıda Kodeksi nde (Anonim, 2008) verilen limitlerin üzerinde AFM1 içeren örneğe rastlamamışlardır. Sadece Sarımehmetoglu ve ark. (2004) 100 adet tulum peynirinin %24 ünün yasal limitlerin üzerinde AFM1 içerdiğini bildirmişlerdir. Özellikle Divle peynirinin üretildiği bölgeye yakın olan bölgelerden toplanan benzer peynir örnekleri üzerinde yapılan çalışmalarda (Özkalp ve Durak, 1992; Gürbüz ve ark., 1999) AFM1 düzeyinin tespit limitlerinin altında olduğu ve yasal limitleri geçmediği görülmektedir. Bu durum, Divle tulum peyniri ve aynı bölgedeki benzer peynirlerin çoğunlukla koyun sütlerinden üretilmesine bağlanabilir. AFB1 in AFM1 olarak süte geçme düzeyinin koyunlarda ineklere göre daha düşük olduğu bildirilmiştir (Kaya ve Yavuz, 1993; Şanlı, 1995). Ayrıca Divle tulum peyniri ve bu bölgede üretilen diğer koyun sütü peynirlerinin genellikle entansif beslenen koyunların sütünden değil de nisan ayından itibaren sağım sonuna kadar merada otlayan koyunların sütünden yapılması da AFM1 oranını azaltan bir faktör olarak değerlendirilebilir (Akdemir ve Altıntaş, 2004). AFM1 in sütteki seviyesinin yaz aylarında daha düşük olduğu, bunun sebebinin de yaz aylarında konsantre yemlerden çok taze otlarla beslenme olduğu bildirilmiştir (Galvano ve ark., 1996; Sarımehmetoglu ve ark., 2004; Tajkarimi ve ark., 2008). Daha önce yapılan bir çok çalışmada koyun sütü ve peynirinin inek sütü ve peynirinden daha düşük oranlarda AFM1 içerdiği ortaya konulmuştur (Montagna ve ark., 2008; Rahimi ve ark., 2010; Hussain ve ark. 2010). Montagna ve ark. (2008), Güney İtalya da koyun sütünden elde edilen 94 peynir örneğinin 12 tanesini (%12.8), inek sütünden üretilen 92 peynir örneğinin 25 tanesini (%27.2), koyun ve keçi sütü karışımından üretilen 16 peynir örneğinin 5 tanesini (%31.3), keçi sütünden üretilen 12 peynir örneğinin 2 tanesini (%16.7) AFM1 yönünden pozitif bulurken, manda sütünden üretilen 51 peynir örneğinin hiçbirisinde tespit edilebilir seviyede AFM1 bulamamışlardır. Divle tulum peynirinin tamamen kırsal alanda üretilmesi de AFM1 seviyesinin düşük olmasına etki eden faktörlerden birisi olabilir. Nitekim Hussain ve ark. (2008), inek ve manda sütlerindeki AFM1 seviyelerini araştırdıkları bir çalışmalarında kırsal bölgelerden elde edilen süt örneklerinde AFM1 seviyesini şehirleşmiş ya da yarı şehirleşmiş bölgelerden daha düşük olarak bulmuşlardır. Koyunlarda yemlerle alınan AFB1 miktarının sütlerdeki ve bu sütlerden yapılan peynir ve peynir altı suyundaki AFM1 miktarını etkilediği ortaya konmuştur (Bakirci, 2001; Battacone ve ark., 2005). Diğer yandan sütte bulunan AFM1, sütün pastörizasyonu veya peynir üretim aşamalarında uygulanan işlemlerden etkilenerek yok olmamakta ve peynirlerde de bulunabilmektedir (Yaroğlu ve ark., 2005; Tekinşen ve Uçar, 2008). Bazı 108

[Divle Tulum Peynirinde Aflatoksin M1] araştırmacılar peynirde kazein fraksiyonları ile ilişkili olan AFM1 in peynirlerde hammadde olarak kullanılan sütten daha da yüksek oranda bulunabileceğini bildirirken (Gürses ve ark., 2004), bazı araştırmacılar da sütte bulunan AFM1 in peynire aynı oranda geçmediği, peynirde daha düşük oranlarda bulunduğunu bildirmişlerdir (McKinney ve ark., 1973; Stoloff ve ark., 1975). Sonuç olarak, son yıllarda ülke genelinde de adını duyurmaya başlayan Divle tulum peynirinin halk sağlığını riske sokacak düzeylerde AFM1 içermediği, bu peynirin koyun sütünden ilkbahar ve yaz aylarında üretilmesinin AFM1 miktarının az olmasını sağlayan önemli bir faktör olabileceği sonucuna varılmıştır. Ancak bazı örneklerde az da olsa AFM1 tespit edilmiş olması, bu peynirlerde AFM1 riskinin her zaman göz önünde bulundurulması gereken bir problem olduğunu, bu nedenle üretim öncesi hammadde olarak kullanılan sütün elde edildiği koyunların beslenmesinden üretim sonuna ve tüketime kadar olan aşamalarda aflatoksin üreten küflerle kontaminasyondan kaçınmak gerektiğini, gerekli tedbirler alındıktan sonra da hem hayvan yemlerinin, hem sütlerin hem de peynirlerin aflatoksin düzeylerinin rutin kontrollerle sürekli izlenmesinin şart olduğunu göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Böylece AFM1 düzeyi yönünden uygun gıdaların tüketilmesi sağlanarak halk sağlığı da güvenceye alınmış olacaktır. KAYNAKLAR Akdemir Ç, Altıntaş A (2004). Ankara da işlenen sütlerde aflatoksin M1 varlığının ve düzeylerinin HPLC ile araştırılması. Ankara Üniv Vet Fak Derg, 51, 175-179. Aljicevic M, Hamzic S (2010). Aflatoxin in the urine of patients suffering fom HCC and HBV. J of Society for Development in New Net Environment in B&H, 4 (4), 852-856. Alkan Y, Gönülalan Z, Üstün F (2006). Amasya ilinde satışa sunulan beyaz peynirlerde aflatoksin M1, rutubet ve asidite değerleri üzerine bir araştırma. 2. Ulusal Vet. Gıda Hij. Kongresi (Uluslararası katılımlı) Bildiri Kitabı, sh: 775-785, 18-20 Eylül 2006, İstanbul. Anonymous (1993). Some natural occuring substances: Food items and constituents heterocyclic aromatic amines and mycotoxins. IARC monographs on the evaluation of carcinogenic risks to human (Vol. 56), International Agency for Research on Cancer. Anonymous (2006a). Enzyme immunoassay for the quantitative analysis of aflatoxin M1. Art.No.:R1111, Lot:13400, R-Biopharm AG, Darmstadt, Germany. Anonymous (2006b). EC No: 1881/2006 of 19 December 2006 setting maximum levels for certain contaminants in foodstuffs. Off J Eur Union, 364, 5-24, 2006. Anonim (2008). Gıda Maddelerinde Belirli Bulaşanların Maksimum Seviyelerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğ. Resmi Gazete, 17 Mayıs 2008, sayı: 26879, Başbakanlık Basımevi, Ankara. Anonymous (2010). Peynir, Ridascreen Aflatoxin M1 30/15 Aflatoksin M1 in ELISA sistemi ile tespiti. Uygulama Notu, Sincer, R-Biopharm AG, Darmstadt, Germany. Ardic M, Karakaya Y, Atasever M, Adiguzel G (2009). Aflatoxin M1 levels of Turkish white brined Cheese. 3. Ulusal Veteriner Gıda Hijyeni Kongresi Bildiri Kitabı, sh: 229-233, 14-16 Mayıs 2009, Bursa. Atasever MA, Adıgüzel G, Atasever M, Özturan K (2010). Determination of aflatoxin M1 levels in some cheese types consumed in Erzurum-Turkey. Kafkas Univ Vet Fak Derg, 16 (Suppl A), 87-91. Atasever M, Keleş A (1998). İnsan beslenmesinde kalsiyumun rolü ve önemi. Türk Vet Hek Derg, 10 (3), 21-23. Atasever M, Nizamlıoğlu M, Özturhan K, Karakaya Y, Ünsal C (2006). Erzurum bölgesinde tüketime sunulan süt ve süt ürünlerinin aflatoksin M1 yönünden incelenmesi. 2. Ulusal Veteriner Gıda Hijyeni Kongresi (Uluslar arası katılımlı) Bildiri Kitabı, sh:231-240, 18-20 Eylül 2006, İstanbul. Bakirci I (2001). A study on the occurence of aflatoxin M1 in milk and milk products produced in Van province of Turkey. Food Control, 12, 47-51. Battacone G, Nudda A, Palomba M, Pascale M, Nicolussi P, Pulina G. (2005). Transfer of Aflatoxin B1 from Feed to Milk and from Milk to Curd and Whey in Dairy Sheep Fed Artificially Contaminated Concentrates. J Dairy Sci, 88 (9), 3063-3069. Çağlar A, Çoşkun H, Bakırcı İ (1996). Peynirlerde patojen mikroorganizmalar ve bunların kontrol altına alınmaları. Süt Tekn Derg, 1 (1), 42-46. Dashti B, Al-Hamli S, Alomirah H, Al-Zenki S, Abbas AB, Sawaya W (2009). Levels of aflatoksin M1 in milk, cheese consumed in Kuwait and occurence of total aflatoxin in local and imported animal feed. Food Control, 20, 686-690. Decastelli L, Lai J, Gramaglia M, Monaco A, Nachtmann C, Oldano F, Ruffier M, Sezian A, Bandirola C (2007). Aflatoxins occurence in milk and feed in Northern Italy during 2004-2005. Food Control, 18, 1263-1266. Filazi A, İnce S, Temamoğulları F (2010). Survey of the occurrence of aflatoxin M1 in cheeses produced by dairy ewe s milk in Urfa city, Turkey. Ankara Üniv Vet Fak Derg, 57, 197-199. Frisvad JC, Skouboe P, Samson RA (2005). Taxonomic comparison of three different groups of aflatoxin producers and a new efficient producer of aflatoxin B1, sterigmatocystin and 3-Omethylsterigmatocystin, Aspergillus rambellii sp. nov. Syst Appl Microbiol, 28 (5), 442-453. Galvano F, Galofaro V, Galvano G (1996). Occurence and stability of aflatoxin M1 in milk and milk products: A worldwide review. J Food Protect, 59 (10), 1079-1090. Gönç S (1974). Divle tulum peynirinin teknolojisi ve bileşimi üzerine araştırmalar. EÜ Ziraat Fak. Derg., Seri A, 11 (3), 515-533. Günşen U, Büyükyörük İ (2003). Piyasadan temin edilen taze kaşar peynirlerinin bakteriyolojik kaliteleri ve aflatoksin M1 düzeylerinin belirlenmesi. Turk J Vet Anim Sci, 27, 821-825. Gürbüz Ü, Nizamlıoğlu M, Nizamlıoğlu F, Dinç İ, Doğruer Y (1999). Bazı et, süt ürünleri ile baharatlarda aflatoksin B1 ve M1 aranması. Veterinarium, 10, 34-41. Gürses M, Erdoğan A, Çetin B (2004). Occurrence of aflatoxin M1 in some cheese types sold in Erzurum, Turkey. Turk J Vet Anim Sci, 28, 527-530. Hussain I, Anwar J, Asi MR, Munawar MA, Asi MR (2008). Variation of levels Aflatoxin M1 in raw milk from different localities in the central areas of Punjab, Pakistan. Food Control, 19, 1126-1129. Hussain I, Anwar J, Asi MR, Munawar MA, Kashif M (2010). Aflatoxin M1 contamination in milk from five dairy species in Pakistan. Food Control, 21 (2), 122-124. Kamber U (2005). Geleneksel Anadolu Peynirleri. Miki Matbaacılık San ve Tic. Ltd. Şti., sh: 223, Ankara. Kaya S, Yavuz H (1993). Yem ve yem hammaddelerinde bulunan olumsuzluk faktörleri ve hayvanlara yönelik etkileri: 1: Organik nitelikli olumsuzluk faktörleri. AÜ Vet Fak Derg, 40 (4), 586-614. Keleş A, Atasever M (1996). Karaman Divle Tulum Peynirinin Kimyasal, Mikrobiyolojik Ve Duyusal Kalite Nitelikleri. Süt Teknolojisi, 1 (1), 47-53. Kocabas CD, Sekerel BE (2003). Does systemic exposure to aflatoxin B1 cause allergic sensitization? Allergy, 58, 347-352. McKinney JD, Cavanaugh GC, Bell JT, Hoversland AS, Nelson DM, Pearson J, Selkirk RJ (1973). Effects of ammoniation on aflatoxins in rations fed lactating cows. J Am Oil Chem Soc, 50 (3), 79-84. Montagna MT, Napoli C, De Giglio O, Iatta R, Barbuti G (2008). Occurrence of Aflatoxin M1 in Dairy Products in Southern Italy. Int J Mol Sci, 9, 2614-2621. Özkalp B, Durak Y (1992). Konya ve çevresinde üretilen küflü peynirlerde küf florası ve mikotoksinlerin araştırılması. Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya. Rahimi E, Bonyadian M, Rafei M, Kazemeini HR (2010). Occurrence of aflatoxin M1 in raw milk of five dairy species in Ahvaz, Iran. Food Chem Toxicol, 48 (1), 129-131. Sarımehmetoglu B, Kuplulu O, Celik TH (2004). Detection of aflatoxin M1 in cheese samples by ELISA. Food Control, 15, 45-49. Shephard GS (2009). Aflatoxin analysis at the beginning of the twentyfirst century. Anal Bioanal Chem, 395, 1215-1224. Stoloff L, Trucksess M, Hardin N, Francis OJ, Hayes JR, Polan CE, Campbell TC (1975). Stability of aflatoxin in milk. J Dairy Sci, 58 (12), 1789-1793. Sweeney M, Dobson ADW (1998). Mycotoxin production by Aspergillus, Fusarium and Penicillium species. Int J Food Microbiol, 43, 141-158. Şanlı Y (1995). Mikotoksinler. Veteriner Klinik Toksikoloji, (Ed. Sezai Kaya), sh: 283-306, Medisan Yayınevi, Medisan Yayın Serisi no: 21, Ankara. 109

[Özgür İŞLEYİCİ ve ark.] Tajkarimi M, Aliabadi-Sh F, Salah Nejad A, Poursoltani H, Motallebi AA, Mahdavi H (2008). Aflatoxin M1 contamination in winter and summer milk in 14 states in Iran. Food Control, 19, 1033-1036. Tekinsen KK, HS Eken (2008). Aflatoxin M1 levels in UHT milk and kashar cheese consumed in Turkey. Food Chem Toxicol, 46, 3287-3289. Tekinşen KK, Uçar G (2008). Aflatoxin M1 levels in butter and cream cheese consumed in Turkey. Food Control, 19, 27-30. Tekinşen KK, Uçar G (2007). Konya yöresinde üretilen mahalli tulum peynirleri. Gıda, Gıda Müh ve Gıda San Derg, 5 (5), 33-37. Yaroglu T, Oruc HH, Tayar M (2005). Aflatoxin M1 levels in cheese samples from some provinces of Turkey. Food Control, 16, 883-885. 110

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DERGİSİ Veteriner Fakültesi Adına Sahibi Prof. Dr. Zafer SOYGÜDER (Dekan) Sorumlu Müdür Prof. Dr. Ebubekir CEYLAN YYÜ, Veteriner Fak., İç Hastalıkları AD. 65080 / VAN Editör Yardımcıları Prof. Dr. Semiha DEDE Yrd. Doç. Dr. İsmail Hakkı EKİN Yayım Kurulu Prof. Dr. İbrahim TAŞAL Prof. Dr. Mehmet Akif KARSLI Doç. Dr. Fatma İLHAN Prof. Dr. Fatmagül YUR Doç. Dr. Kamil EKİCİ Bu Sayının Hakem Kurulu Prof. Dr. Mehmet AKAN, Ankara Üniv. Prof. Dr. Mustafa ALİŞARLI, Ondokuz Mayıs Üniv. Doç. Dr. Nuri ALTUĞ, Mustafa Kemal Üniv. Prof. Dr. Erol AYAZ, Abant İzzet Baysal Üniv. Prof. Dr. Ebubekir CEYLAN, Yüzüncü Yıl Üniv. Prof. Dr. T. Haluk ÇELİK, Ankara Üniv. Prof. Dr. Serdar DEĞER, Yüzüncü Yıl Üniv. Doç. Dr. Kamil EKİCİ, Yüzüncü Yıl Üniv. Prof. Dr. Osman ERGANİŞ, Selçuk Üniv Prof. Dr. Hasan Basri ERTAŞ, Fırat Üniv. Prof. Dr. Oktay KESKİN, Harran Üniv. Prof. Dr. Mürsel KÜÇÜK, Yüzüncü Yıl Üniv. Prof. Dr. Mustafa NİZAMLIOĞU, Selçuk Üniv. Prof. Dr. Haydar ÖZDEMİR, Ankara Üniv. Doç. Dr. Cem Ecmel ŞAKİ, Fırat Üniv. Prof. Dr. Ufuk Tansel ŞİRELİ, Ankara Üniv. Prof. Dr. Abuzer TAŞ, Yüzüncü Yıl Üniv. Prof. Dr. Murat YILDIRIM, Kırıkkale Üniv. Prof. Dr. Hasan YILMAZ, Yüzüncü Yıl Üniv. Doç. Dr. Orhan YILMAZ, Yüzüncü Yıl Üniv. Yazışma Adresi Dizgi- Tasarım Prof. Dr. Ebubekir CEYLAN Yrd. Doç. Dr. İsmail Hakkı EKİN YYÜ, Veteriner Fak.,, İç Hastalıkları AD, 65080-VAN YYÜ, Veteriner Fak., Mikrobiyoloji AD, 65080-VAN 0 (432) 225 10 24-30/1500 Fax: 0 (432) 225 11 27 0 (432) 225 10 24-30/1538 e-mail: vfd@yyu.edu.tr e-mail: vfd@yyu.edu.tr Bu dergideki bütün makaleler aşağıdaki web adresinden ücretsiz olarak alınabilir. http://vfdergi.yyu.edu.tr Baskı Önder Ofset, Van, Türkiye Bu dergi yılda üç kez yayınlanır Baskı Tarihi: Ağustos 2011 Yıl Cilt Sayı 2011 22 2 ISSN: 1017-8422; e-issn: 1308-3651 Bu Dergi TÜBİTAK-ULAKBİM, CAB Abstracts, Türkiye Atıf Dizini, DOAJ, Index Copernicus ve Google Scholar tarafından indekslenmektedir.

THE JOURNAL OF THE FACULTY OF VETERINARY MEDICINE UNIVERSITY OF YUZUNCU YIL Owner Prof. Dr. Zafer SOYGUDER (Dean) Editor-in Chief Prof. Dr. Ebubekir CEYLAN YYU, Veteriner Fak., Ic Hastaliklari AD. 65080 / VAN Associate Editors Prof. Dr. Semiha DEDE Assist. Prof. Dr. Ismail Hakki EKIN Publication Board Prof. Dr. Ibrahim TASAL Prof. Dr. Mehmet Akif KARSLI Assoc. Prof. Dr. Fatma ILHAN Prof. Dr. Fatmagul YUR Assoc. Prof. Dr. Kamil EKICI Scientific Board of This Issue Prof. Dr. Mehmet AKAN, Univ. of Ankara Prof. Dr. Mustafa ALISARLI, Univ. of Ondokuz Mayis Assoc. Prof. Dr. Nuri ALTUG, Univ. of Mustafa Kemal Prof. Dr. Erol AYAZ, Univ. of Abant Izzet Baysal Prof. Dr. Ebubekir CEYLAN, Univ. of Yuzuncu Yil Prof. Dr. T. Haluk CELIK, Univ. of Ankara Prof. Dr. Serdar DEGER, Univ. of Yuzuncu Yil Assoc. Prof. Dr. Kamil EKICI, Univ. of Yuzuncu Yil Prof. Dr. Osman ERGANIS, Univ. of Selcuk Prof. Dr. Hasan Basri ERTAS, Univ. of Firat. Prof. Dr. Oktay KESKIN, Univ. of Harran Prof. Dr. Mursel KUCUK, Univ. of Yuzuncu Yil Prof. Dr. Mustafa NIZAMLIOGLU, Univ. of Selcuk Prof. Dr. Haydar OZDEMIR, Univ. of Ankara Assoc. Prof. Dr. Cem Ecmel SAKI, Univ. of Firat Prof. Dr. Ufuk Tansel SIRELI, Univ. of Ankara Prof. Dr. Abuzer TAS, Univ. of Yuzuncu Yil Prof. Dr. Murat YILDIRIM, Univ. of Kirikkale Prof. Dr. Hasan YILMAZ, Univ. of Yuzuncu Yil Assoc. Prof. Dr. Orhan YILMAZ, Univ. of Yuzuncu Yil Correspondence Address Composition Prof. Dr. Ebubekir CEYLAN Assist. Prof. Dr. Ismail Hakki EKIN YYU, Veteriner Fak., Ic Hastaliklari AD, 65080-VAN YYU, Veteriner Fak., Mikrobiyoloji AD, 65080-VAN 0 (432) 225 10 24-30/1500 Fax: 0 (432) 225 11 27 0 (432) 225 10 24-30/1538 e-mail: vfd@yyu.edu.tr e-mail: vfd@yyu.edu.tr All articles in this journal are available free of charge from http://vfdergi.yyu.edu.tr Published by Onder Ofset, Van, Türkiye This journal is published three times a year Publication Date: August 2011 Year Volume Number 2011 22 2 ISSN: 1017-8422; e-issn: 1308-3651 This journal indexed / abstracted in TUBITAK-ULAKBIM, CAB Abstracts, Turkiye Atif Dizini, DOAJ, Index Copernicus and Google Scholar

YIL i YEAR CiLT i VOLUME SAYı i NUMBER 2011 22 2