Fötogenez (3. ay - doğum) Plasenta Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD
Doğum Öncesi Yaşam (Prenatal Dönem) (266 ± 10 gün döllenmeden sonra) 1. Embriyon öncesi dönemi (Pre-embriyon dönemi) Döllenmeden (fertilizasyon) 4. haftaya kadar olan süreç 2. Embriyon dönemi 4-8 haftalar Hücrelerde farklanma, histogenezis 3 cm boyunda 4.5 g ağırlığında 3. Fetus dönemi 8-38 haftalar Hücrelerde ileri farklanma, organogenezis
Fötüs Gelişim Döneminin Genel Özellikleri Doku ve organların gelişimi ve fizyolojik süreçlere başlaması Embriyon dönemine oranla çok hızlı büyüme boy (cm) ağırlık (g) 40 35 30 25 20 15 10 5 0 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 3 4 5 6 7 8 9 1 aylar 3 4 5 6 7 8 9 1 aylar
Prenatal Dönemde Büyüme Pre-embriyon dönemi Embriyon dönemi Fetus dönemi Haftalar 0-3 4-8 9-38 Ağırlık 1.65 µg-16 mg 16 mg-4.5 g 4.5 g-3500 g Büyüme hızı x10,000/ay x 300/ay x 100/ay Boy 140 µm-5 mm CRL 5 mm-30 mm CRL 3 cm-36 cm CRL Büyüme hızı x 36/ay x 6/ay x 1.6/ay
8. HAFTA DIŞ Baş fetus boyunun yarısı Ensedeki bükülme 30º Dış genitalya ayırt edilmiyor Gözler ortaya yaklaşıyor Göz kapakları birleşmemiş Kuyruk yok oluyor Burun delikleri kapalı İÇ Göbek bağı içine orta barsak fıtıklaşması Gözyaşı bezleri oluşuyor Erkekte paramezonefroz kanalları geriliyor Barsak kanalı açılıyor Akciğerlerde salgı bezi biçimi gelişiyor Diyafram gelişimi tamamlanıyor İskelette ilk kemikleşme odağı Belirgin aort kavsi şekilleniyor
9. HAFTA DIŞ Boyun oluşuyor, çene yukarı kalkıyor Baş büküntüsü 22º Koryon, iki bölümden oluşuyor (koryon leva, koryon frondozum) Göz kapakları buluşuyor ve birleşiyor İÇ Barsaklar göbek bağına doğru fıtıklaşıyor İlk kas hareketleri Hipofizden ilk ACTH ve GH Sürrenal korteksinden kortikosteroidler salınıyor Kalpte semilunar kapaklar tamam Erkekte üretra katlantıları orta hatta birleşiyor 9 haftalık fetusu hıçkırık tutabilir! Yüksek seslere reaksiyon verebilir!
10. HAFTA DIŞ İÇ Boyun büküntüsü 15º Barsaklar karın içine dönüyor Dış genitalyada cinsiyet ayırımı Safra salgılanıyor yapılabiliyor Dalakta kan adacıkları ortaya Tırnaklar ortaya çıkıyor çıkıyor Göz kapakları birleşmiş Timus lemf kök hücrelerince istila ediliyor Hipofizde prolaktin üretimi başlıyor İlk kalıcı diş tomurcukları oluşuyor Süt dişleri diş çanı şeklinde beliriyor Epidermis üç tabakalı halini alıyor
11. HAFTA DIŞ Boyun büküntüsü 8º Burunda orta köprü oluşuyor İÇ İdrar üretilerek amniyon kesesine bırakılıyor Mide kasları kasılmaya başlıyor T lemfositler genel dolaşıma çıkıyor Tiroid folliküllerinde kolloid birikmeye başlıyor
12. HAFTA DIŞ Baş dikleşiyor Ense hemen hemen düzelmiş Dış kulak belirgin şeklini alıyor ve kalıcı yerini alıyor Vitellus kesesi oldukça küçülüyor Fetus amniyon sıvısı yutmaya başlıyor Fetus deri uyarımlarına yanıt veriyor İÇ Ovaryumlar pelvis bölgesine iner Parathormon üretilir Kan pıhtılaşabilir İlk trimester bitmeden fetus esnemeyi, emmeyi, yutmayı ve koklamayı öğrenmiştir.
4. AY DIŞ Deri incedir, altındaki kan damarları rahatça izlenir Burun delikleri açılır Fetus parmağını emmeye başlar Gözler yüzün önüne gelir Bacaklar kollardan uzundur Başta lanugo belirir El tırnakları iyi gelişmiştir, ayak tırnakları gelişmeye başlar El ayasında ve parmaklarda epitel olukları oluşmaya başlar Amniyosentez için yeterli amniyon sıvısı oluşmuştur Anne fetus hareketlerini hisseder İÇ Vezikula seminalis oluşur Beyincikte transvers oluk ortaya çıkar, piramidal hücreler ve traktüsler oluşur Safra salgısıyla mekonyum yeşil renk alır Mide çukurcuklarından aşağı doğru mide bezleri oluşur Kahverengi yağ dokusu oluşur Kemik iliğinde hematopoezis oluşur Ovaryumlarda primordiyal foliküller belirir Her hakkı saklıdır. İzinsiz çoğaltılamaz.
5. AY DIŞ Deride verniks kazeoza birikmeye başlar Göz kapakları ve kaşlar ortaya çıkmaya başlar Lanugo tüm vücut yüzeyini kaplar İÇ Medulla spinalisin myelinlenmesi başlar Yağ bezleri etkinlik göstermeye başlar Hipofizden TSH salınmaya başlar Testisler aşağıya inmeye başlar Fetusun tad cisimcikleri neredeyse tamamen gelişmiştir. Amniyon sıvısının tadını bilir (kimyon, sarımsak, soğan ve annenin diyetinden bir karışım)
6. AY DIŞ Deri kıvrımlaşmıştır ve kırmızıdır Desidua kapsülaris azalan kan akımına bağlı olarak dejenere olmuştur Lanugo kılları koyulaşır İÇ Sürfaktan salınmaya başlar Medulla spinalis in ucu S1 düzeyindedir FETUSUN DIŞARIDA YAŞAM ŞANSI VARDIR! 6. Ayın sonunda fetus işitebilir. Uterus içi oldukça karmaşık seslerle doludur. Annenin sesi, barsak ve damar içi üfürümler. Anne konuşurken fetusun kalp atımı yavaşlar.
7. AY DIŞ Göz kapakları açılır Kirpikler iyi gelişmiştir Saçlar uzamaya başlar (lanugodan daha uzun hale gelir) İÇ Beyinde sulkus ve giruslar belirmeye başlar Deri altı yağ dokusu birikmeye başlar Testisler skrotuma inmeye başlar Dalakta kan yapımı durmak üzeredir Fetus günde yaklaşık 50 kez hareket eder. elini yüzüne değdirir, ellerini birleştirir, eliyle ayağını veya göbek bağını yakalar, bir ayağını diğer dizine değdirir, uterus duvarını yalar, duvarı ayaklarıyla iterek adeta içinde yürür, İkinci fetusun daha geniş yeri var Her hakkı saklıdır. İzinsiz çoğaltılamaz.
8. AY DIŞ Deri pembe ve düzdür Gözler pupilla refleksine duyarlı hale gelir El tırnakları parmak ucuna ulaşır İÇ Gözdeki merceğin damarlanması sona erer Testisler skrotuma inmiştir Yapılan çalışmalar, 32 haftalık bir fetusla yeni doğan arasında pek az fark olduğunu göstermiş. Günlük yaşamının % 90 nını uyuyarak geçirir. Bazı çalışmalar derin uykudayken düş gördüğünü desteklemektedir.
9. AY DIŞ Ayak tırnakları parmak uçlarına ulaşır Lanugo nun çoğu dökülmüştür Deri, verniks kazeoza ile kaplıdır Yaklaşık 1 litre amniyon sıvısı üretilmiştir Plasenta 500 g ağırlığındadır El tırnakları parmak uçlarını geçmiştir Meme uçları gelişir ve meme az miktar süt salgılar İÇ Büyük miktarda sürfaktan sentezlenir Ovaryumlar hala pelvisin üst bölgesindedir Medulla spinalis in ucu L3 düzeyine çekilir Beyinde myelinlenme başlamıştır Görme en son gelişen duyudur. Fetus uterus içindeyken şiddetli ışığı algılayabilir ve hatta zararlı olabilir!
DOĞUM ZAMANI Döllenmeden sonra 266 gün (38 hafta) Son adet tarihinden sonra 280 gün (40 hafta) Beklenen Doğum Tarihi (SAT + 1 yıl) (3 ay) + 10 gün = BDT (± 10 gün) Örn : SAT: 12 Aralık 2004 BDT:?
Doğum Eylemi Fetus, fetus zarları ve plasentanın kadının üreme kanalından dışarı atılmasıdır... Üç aşamalıdır; 1. Dilatasyon aşaması 2. Atılma aşaması 3. Plasenta aşaması
1 2 3 7 6 4 8 5
koryonik kavite Desidua Bazalis + Villöz Koryon = Plasenta
13. Haftalık fetus CRL=9 cm Plasenta uterusun % 15-30 unu kaplar Her hakkı saklıdır. İzinsiz çoğaltılamaz.
2. AY Her hakkı saklıdır. İzinsiz çoğaltılamaz.
Doğum aşamasındaki Plasenta Disk şeklinde 15-20 cm çapında 3 cm kalınlığında 500-600 g ağırlığında 15-20 kotiledon
Spiral arterler (80-100 adet) Sinsityolar MHC antikorlarını barındırmaz 150ml kan (4 kez/dk) Koryon villusları 4-14m 2 yüzey
Föto-Maternal Bariyer (4. hafta) 1. Sinsityotrofoblastlar 2. Sitotrofoblastlar 3. Mezanşimal bağ dokusu 4. Endotel hücreleri Föto-Maternal Bariyer (4. ay) 1. Sinsityotrofoblastlar 2. Endotel hücreleri
Plasentanın İşlevleri Gaz değişimi O 2 (20-30ml/dk), CO 2, CO Metabolizma ürünlerinin değişimi Besin maddeleri (KH, lipidler, proteinler, vitaminler) Elektrolitler (fetustan anneye), Ca ve Fe nin depolanması Antikorlar (Compleman, IgG, eritrosit Ab*) Hormon üretimi
Plasentanın hormon üretimi Progesteron (5. aydan başlayarak) E 2 (östriol) miada kadar artan miktarda salgılanır kc ve sürrenal de sentezlenir HCG (insan koryonik gonadotropini) (LH benzeri) Sinsityotrofoblastlar tarafından salgılanır İlk 2 ayda salgılanır (8. haftada pik yapar) sonra azalır Somatomammotropin (PL) Büyümeyi, laktasyonu, lipid ve KH metabolizmasını etkile
Eritroblastozis fetalis (yeni doğanın hemolitik hastalığı) Rh (D) antijeninin Rh (+) fetustan Rh (-) anneye geçmesiyle (CV tan sızması veya doğum sırasında transferiyle) oluşur. Annede anti-rh antikorları oluşur Aynı fetusta veya bir sonraki fetusta hemolitik krize neden olur Tanı amniyosentezde bilirubin (hemoglobin yıkım ürünü) düzeyini ölçerek hemolizin derecesini belirleyerek konur. Intrauterin veya postnatal kan transfüzyonu yapılır. EF riski olan durumlarda annede antikor tayini ve gerekirse anti-rh antikoru verilerek yapılır.
Çok basit ve yalın başlangıçtan harikülade çeşitliliğe giden süreçte en mükemmel olan nedir diye sorarsanız Evrimleşmektir, derim... Charles Darwin Türlerin Kökeni nden...