KENT BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI: PELİTLİ BELEDİYESİ ÖRNEĞİ

Giriş İçindekiler Problemin Tanımı Çalışmanın Amacı Yapılan Çalışmalar Tasarım Uygulama Yazılım Güncelleme Test Bulgular Sonuç ve Öneriler

Giriş Bilgi ve etkin kullanımının önemi Kent Bilgi Sistemi (KBS), kentsel faaliyetlerin yerine getirilmesinde optimum karar verebilmek için ihtiyaç duyulan planlama, altyapı, mühendislik, temel hizmetler ve yönetimsel bilgileri hızlı ve sağlıklı bir şekilde irdelemek amacıyla oluşturulan, coğrafi bilgi sistemlerinin kent bazında bir uygulamas ygulaması olan konumsal bilgi sistemlerinden biridir.

Problemin Tanımı Çağdaş bir kent yönetiminde gerekli olan verilerinin bir kısmı yerel yönetimlerde mevcut değildir. Mevcut verilerin büyük kısmında da güncellik problemi yaşanmaktadır. Kent idarecileri il i KBS hakkında tam anlamıyla l bilgi i sahibi olmadıklarından, KBS çalışmalarına nereden başlanmas lanması ve hangi hususlara dikkat edilmesi gerektiği gibi konularda sıkıntılar yaşamaktadırlar. Ülkemizde KBS lerin oluşturulabilmesi ve yaşatılabilmesi için gerekli yasal ve teknik altyapı ve standartlar henüz mevcut değildir. Oluşturulacak KBS çalışmalarına model teşkil edebilecek bir çalış ışma henüz gerçekleşmemi memiştir ştir. KBS lerin temel bileşenlerinden olan mevcut yazılımlar, orta ölçekli belediyelerinin beklentilerinden daha karmaşık bir yapı içermektedir.

Çalışmanın Amacı Çalışmanın temel amacı; ülkemizdekiki KBS uygulamalarında karşı şıla laşı şılabilecek sorunların, yoğun nüfusa sahip olmayan orta ölçekli bir belediyede gerçekleştirilecek pilot uygulamayla belirlenerek, KBS için i sistem kurulmasına yönelik çözüm önerileri i getirilmesi ve uygulamalar için örnek bir model oluşturulmasıdır.

Yapılan Çalışmalar / Tasarım KBS uygulaması işlem adımları belirlenerek irdelenmiştir. KBS uygulaması iş-akış şeması oluşturulmuştur. ş ş KBS uygulaması ve tasarımı iş-akış şeması

Yapılan Çalışmalar / Tasarım KBS nin süreç açısından değerlendirilmesi amacıyla proje planlaması yapılmıştır. Yaklaşık 15000 nüfusa ve 400 hektarlık alana sahip bir kent için yapılmış olan bu planlama çalışmasında, KBS uygulamasının 88 haftada tamamlanabileceği belirlenmiştir. l i KBS projesi yörünge ağı ve kritik yol araştırması

Yapılan Çalışmalar / Tasarım Arayüz çalışmaları sırasında kullanılması planlanmıştır. Veritabanı tasarımı gerçekleştirilmiştir. MapObjects yazılımının Parsel-hisse varlık-ilişki diyagramı Daire-ticari varlık-ilişki diyagramı

Yapılan Çalışmalar / Uygulama Çalışma alanı olarak Trabzon İli Pelitli Beldesi seçilmiştir. Pelitli Beldesi nin konumu Pelitli Beldesi 3 boyutlu görünümü Nüfus: 9530 (2000 yılı sayım sonucu) Yüzölçüm: 397 hektar Mahalle Sayısı: 5 Beldedeki d resmi kurumlardan bazıları: Polis Meslek Yüksek Okulu, MTA, Köy Hizmetleri

Yapılan Çalışmalar / Uygulama Veri toplama ve değerlendirme değerlendirme;; Ý Halihazır H lih h it Kadastral harita, K d t l harita h it ve İmar İ planı l temini t i i Pelitli Beldesi Bina Katmanı Pelitli Beldesi Kadastro Katmanı Pelitli Beldesi İmar Katmanı

Yapılan Çalışmalar / Uygulama Tapu sicil bilgilerinin temini ve değerlendirilmesi Anket çalışması Anket çalışması ile; Bina ve konumu, Daire, İşyeri, Belediye hizmetleri, Şahıs bilgileri, toplam 1517 daireden toplanmıştır. Anket çalışması için hazırlanan formun ön yüzü

Yapılan Çalışmalar / Uygulama Arazi çalışmasıyla, kente ait bina, yol ağı ve adres bilgilerinin toplanması Emlak vergisi bilgilerinin i i temini Verilerin birleştirilmesi Pelitli Belediyesi KBS veritabanı

Yapılan Çalışmalar / Yazılım Yazılım çalışmaları Grafik veri görüntüleme ve sorgulama Yazdır butonuyla açılan pencere Pelitli Belediyesi KBS arayüz çalışması ana formu Harita özellikleri butonuyla açılan pencere

Yapılan Çalışmalar / Yazılım İmar durumu verme arayüzü ile; Bir parselin mahalle, ada ve parsel bilgilerinin seçilmesiyle, o parsele ilişkin imar durumu görüntülenebilmekte, Grafik üzerine mouse ile çift tıklanarak erişilen pencere aracılığıyla, grafiğin ölçeği 1:500, 1:10001000 veya 1:2000 e ayarlanabilmekte, ve Pencere üzerindeki butonlar aracılığıyla, ğ l imar durumunun çıktısı alınabilmektedir. İmar durumu arayüzü ekran görüntüsü

Yapılan Çalışmalar / Yazılım Yapı ruhsatı 2002 yılı öncesi için yapı ruhsatı arayüzü 2002 yılı sonrası için yapı ruhsatı arayüzü

Yapılan Çalışmalar / Yazılım Adres kayıt sistemi Adres kayıt sistemi arayüzü ekran görüntüsü Şahıs sorgulama penceresi

Yapılan Çalışmalar / Güncelleme Sistem güncelleme formları Yeni yapı izleme formu Yapı yıkım izleme formu

Yapılan Çalışmalar / Test Bir kentliye ait kayıt seçildiğinde, o kentlinin i şahıs, h daire ve bina bilgilerine erişilebilmekte, ayrıca o kentlinin ikamet ettiği veya çalıştığı bina da grafik ekranda görüntülene- bilmektedir. Kentli bilgilerinin sorgulanması

Yapılan Çalışmalar / Test Grafik ekran üzerinde bir bina seçildiğinde, o binaya ilişkin öznitelik bilgileri i ile, binada bulunan daire ve ikamet eden bilgilerine erişilebilmektedir. ş Şahıs bilgilerinin sorgulanması

Yapılan Çalışmalar / Test Kadastro parsellerini gösteren grafik ekran üzerinde bir parsel seçildiğinde, ğ o parsele ilişkin öznitelik bilgilerine ve o parselde hissesi bulunan malik bilgilerine erişilebilmektedir. Parsele ilişkin bilgilerin sorgulanması

Bulgular Halihazır haritanın güncelliğinin korunamadığı, Su, emlak, çtv, ilan reklam vergisi i v.b. kayıtların tam anlamıyla tutulmadığı, Hükmünü yitirmiş ş kayıtların veritabanlarından silinmediği, ğ Sayısal ortama veri giriş işlemlerinde yanlış yazımlar ve standart eksikliği, T.C. Kimlik numaralarının Pelitli Beldesi sınırları içinde yaşayan kentlilerin %90 ı tarafından bilinmediği belirlenmiştir. Parsellerin ne kadarlık kısımlarının hangi imar adalarına veya yola isabet ettiği analiz işlemleriyle tespit edilmiştir. Anket çalışmasıyla toplanan veriler değerlendirilerek, kent genelinde bina, daire ve şahıs bilgileri ve istatistikleri oluşturulmuştur.

Bulgular / Uygulama Sonuçları Belde sınırları içerisindeki taşınmaz mükelleflerinden %32 sinin emlak vergisi beyanında bulunmadığı belirlenmiştir. Bu mükelleflere ait parseller de grafik üzerinde görüntülene- öü ül bilmektedir. Emlak vergisi beyanında bulunmayan mükelleflerin tespiti

Sonuç ve Öneriler KBS ler modern toplumlarda kent idarecilerinin vazgeçemeyecekleri önemli karar destek sistemleridir. Çalışmada oluşturulan KBS İş Akışı ve Uygulaması şeması ile, idareci ve uygulayıcılar için önemli bir kaynak hazırlanmıştır. Benzer çalışmalarda model olarak kullanılabilecek bir KBS tasarımı gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen arayüz çalışmalarıyla; o Belediyenin bazı birimlerinde yerine getirilen faaliyetlerin in otomasyonu on sağlanmış, ş o Kentlilerin ikamet ve işyeri adres bilgilerinin sayısal ortamda tutularak, istendiğinde bu bilgilere kolaylıkla erişilebilmesi il i olanaklı hale getirilmiş, il i o Kente ait grafik katmanların görüntülenebilmesi ve detaylarıntanımlanabilmesi sağlanmıştır.

Sonuç ve Öneriler Ülkemiz için gerekli KBS altyapı ve standartları, daha fazla zaman geçirilmeden oluşturulmalıdır. KBS uygulamalarında belirlenmelidir. belediyelerin beklentileri KBS uygulamalarında uygulamanın gerçekleştirilebilirliğinin test edilmesi amacıyla, başlangıçta mutlaka fizibilite çalışması yapılmalıdır. KBS çalışmaları sırasında belediyelerin kurumsal yapısı re- organize edilmelidir. KBS nin önemli altlık haritalarından olan altyapı haritaları mutlaka oluşturulmalıdır. Güncellemeninnin sistem oluşturulması kadar önemli olduğu unutulmamalıdır. l Muhtarların mutlaka sisteme entegrasyonu sağlanmal lanmalıdır. KBS de gerçekleştirilecek tek sicil uygulamalarında T.C. Kimlik No ları kullanılmalıdır. iyi