İstanbul Beyin Merkezleri KAFA TRAVMALARI-YAŞLILIK-ALZHEİMER N ew Y ork Institute for M edical Research, Inc., (aff. w ith N ew Y ork U niversity) O rtho& Sport M erkezi
Beyin Rehabilitasyonu ve Beyin Egzersizleri Beyin B Rehabilitasyonu olarak kullanılan programlar nelerdir? Bunlar hastanın veya beyinin öğrenmesine dayalı yöntemlerdir. *Konuşma kusuru olan bir hastaya konuşmayı yeniden öğretebilmek için uygulanan konuşma egzersizleri Beyin Rehabilitasyonu N edir? Hasar görmüş ve iyi işlemeyen organların iyi işleyebilmesi için yapılan fiziki ve elektriki egzersizler gibi beyin içinde rehabilitasyonlar mevcuttur. Hasar oluşan beynin sağlıklı çalışması veya bozulan birtakım beyin fonksiyonlarını beynin tekrar yapabilmesi beynin rehabilitasyonu yla mümkündür. En sık uygulanan rehabilitasyonlar kafa travmalarından, beyin felçlerinden sonra beyin için yapılan rehabilitasyonlardır. Bunlara bir örnek konuşma rehabilitasyonu (speech terapi) uygulamasıdır ve özel uzmanlara ihtiyaç duyulur. Ayrıca koku alma gibi beynin en basit işlevinden, planlama veya karar verme işlevleri gibi en muğlak ve en karmaşık fonksiyonlarına kadar yönelen geniş bir rehabilitasyon uygulamaları mevcuttur. Yaşlılık Bunamaları (bugün Alzheimer denen) veya hakiki alzheimerlilerde iki türlü beyin rehabilitasyonu yapılır. 1- Alzheimer öncesi(yaşlılık dolayısı ile hafıza bozukluğu veya asgari kognitif azalması) hastalığın ilerlemesine mani olmak için beyin jimnastikleri. 2- Alzheimer teşhisinden sonra hastalığın ilerlemesinde görülen performans bozukluklarına mani olmak için beyin egzersizleri. *Yutma güçlüğü olan bir bireyin yutmasını sağlamak için yutma egzersizleri *Bacağı felçli olan hastaya yürüme kalıplarını yeniden öğretme gibi birçok program mevcuttur. Fizik F Tedavi ve Rehabilitasyon R ile Beyin B Rehabilitasyonu R İli lişkisi N asıldır? Bacağa pasif egzersiz veya masaj yapmak fizik tedavi ve rehabilitasyondur, çünkü bu uygulamalar hastaya nasıl yürüyeceğini öğretmez. Bunlar fizik tedavi uygulamalarıdır, adale sertliğini azaltma, eklemlerin katılaşma veya donmasını önlemeye dönük fiziki egzersizlerdir. Pasif egzersizlerin beyin rehabilitasyonuna yardımcı ve destekleyici etkileri mevcuttur, ancak kasın nasıl kasılmaya sevk edileceği, kası kişinin nasıl kontrol edeceğini öğretmez. Hasta uygulamaya kendisini de katıyor ise, pasif egzersiz yönünde kendisi de çaba gösteriyor, yani sinir sistemini bilinçli bir şekilde aktive ediyor ise, çalışmaları terapist olmadan da kendi başına yürütme çabasında ise beyin rehabilitasyon yapıyor veya alıyor denebilir. Klinik düzelme yavaştır ve değerlendirilmeler kesin olmayabilir
B eyin E gzersizi ile Beyin Rehabilitasyon Farkı N edir? Kafa travması ve beyin felçlerinden sonra yapılan beyin rehabilitasyonu dışında hasar olmadan da beynin fonksiyonlarının kötüye gitmesini önleyecek yöntemler de (beyin egzersizleri) vardır. Beyin Egzersizleri için beyinde travmaya bağlı veya başka bir beyin hastalığına bağlı hasar ve kognitif fonksiyon bozukluğu olması gerekmez. Mevcut sağlıklı durumu elde tutmak veya geliştirmek amaçlıdır. Bu yolda en iyi rehabilitasyonlar Alzheimer hastalığı öncesi ve bu hastalık başladıktan sonra yapılanlardır. B eyin H asarı ve F onksiyon K ayıpları N asıl O luşur? ur? Travma sonrası gelişen beyin hasarı en sık trafik kazaları olmak üzere, motorsiklet ve bisiklet kazaları, yüksekten düşme, iş kazaları,darp gibi nedenlerle meydana gelmektedir. Yukarda belirtilen kazaların sıklığı dikkate alınınca travmaya bağlı beyin hasarı her an herkesin başına gelebilir. B eyin H asarı Sonuçları N elerdir? Travmaya bağlı beyin hasarının akut döneminde ölüm oranı yüksektir. Beyin hasarı oluştuğunda, akciğer, karaciğer hasarı ya da kemik kırığında olduğu gibi iyileşme görülmez. Birkaç saniyelik kötü durumun beyinde yaptığı değişiklikler yaşamı tamamen değiştirebilir.
Travmaya bağlı beyin hasarı kognitif (bilişsel) fonksiyonları etkileyebilir. Bellek, algılama, anlama, dikkatte azalma, konsantrasyon sorunları, sorun çözme, mantıklı düşünme, karar verme gibi çok önemli işlevlerde değişiklikler oluşabilir. Beyin hasarı fiziksel sorunlara da yol açabilir. Kısmi felç, adale sertlikleri, denge ve koordinasyon bozukluğu, yutma güçlüğü, konuşma bozuklukları ile sonuçlanabilir. Bu durumlar da kişileri başkalarına bağımlı hale getirebilir. Beyin hasarı ruhsal yapıda duygulanım, düşünce ve davranış değişikliklerine de yol açabilir. Anksiyete, depresyon, saldırganlık, şiddet ve kontrol kaybı görülebilir. Sosyal ilişkileri bozabilir. Beyin Rehabilitasyonu N e zam an Önerilir? Kaza sonrası hayati risklerin kaybolduğu, yaşam fonksiyonlarının düzenli işlediği zaman hastalar değerlendirilir. Hastanın durumuna göre yoğun ve kapsamlı bir rehabilitasyon programına alınabilir. Beyin Rehabilitasyonundan yararlanm a nasıl belirlenir? Epileptik atak görülebilir. Daha ileri dönemde ağrılar ortaya çıkabilir. En sık baş ağrısıdır, ayrıca boyun, omuz ve bel ağrıları da olabilir. Kişilik değişiklikleri, aile ve arkadaş ilişkilerinde zorluklar, mesleki performansta düşüklük ve iş hayatında başarısızlık olabilir Beyin dokusal özellikleri nedeniyle uyum gücü yüksek, dinamik ve mükemmel yapılanmış bir organdır. Rehabilitasyon çalışmalarına muhakkak cevap verir. Ancak, beyin hasarının şiddeti, yaş, cinsiyet, hastalık öncesi durum, bilişsel işlevlerin durumu ve diğer vücut fonksiyonları, rehabilitasyondan yararlanma ve olabilecek düzelmenin son seviyesinin belirlenmesinde etkilidir. Yaşlılıkta hafıza bozuklukları başlayınca Alzheimer teşhisi konmadan yapılacak beyin jimnastikleri çok faydalı olabilir.
Beyin Rehabilitasyonu yaşam am ı düzenlemeye eye nasıl yardım cı olur? Ağır hasarı olanlar bencil ve çocuksu bir kişilik kazanabilirler. Normal ve uygun olmayan seksüel davranışlar, bazen saldırgan davranışlar gösterebilirler. Beyin rehabilitasyonunun bir parçası olan psikososyal rehabilitasyon önemli ve en çok zaman alan bölüm haline gelebilir. Bu kişilerin sabırlı, destek veren bir çevreye ihtiyaçları vardır. Aile, arkadaş, sosyal çevresi ve toplum hastaların gereksinimlerini bilmelidir Sonuç olarak, rehabilitasyon merkezleri tarafından takip edilme, gerektiğinde gelişen soruna göre yatarak tedaviler ve uzun süreli destek bu kişilerin yaşamını geliştirebilir. B eyin R ehabilitasyonu ve B eyin E gzersizi uygulanan durum lar nelerdir? Beyin hasarı olup ancak iyi rehabilite edilen hastalar, öğrenme, hatırlama gibi bilişsel işlevlerinde sorun olmayanlar tekrar bağımsız hale gelebilirler. Kafa travmasına bağlı beyin hasarı Beyin kanaması veya beyin enfarktüsü sonrası felçler Afazi (beyin felcine bağlı konuşma bozukluğu) Alzheimer hastalığı başlangıcı ve orta evresi Beyin ameliyat sonrası gelişen bozukluklar Beyin hastalıklarına bağlı gelişen kognitif (bilişsel/zihinsel) bozukluklar Genel anestezi altında ağır ve uzun süreli cerrahi müdahalelerden sonra gelişen kognitif bozukluklar Beyin iltihabı (ensafalitis) sonrası kalan kognitif bozukluklar Öğrenme güçlüğü olan çocuk ve ergenler
ADRES: Sülün Sok. No: 9 1. Levent İstanbul Tel: 0212 281 36 96 Fax: 0212 281 36 37 e -mail: info@istanbulbeyinmerkezleri.com New York Institute for Medical Research, Inc., (aff. with New York University) ve Ortho&Sport Merkezi