DENEY 5: FREKANS CEVABI VE BODE GRAFİĞİ 1 AMAÇ Bu deneyin temel amacı; bant geçiren ve alçak geçiren seri RLC filtrelerin cevabını incelemektir. Ayrıca frekans cevabı deneyi neticesinde elde edilen verileri kullanarak kazanç ve faz eğrilerinin çizimi gerçekleştirilecektir. 2 ÖN ÇALIŞMA 2.1 Bant Geçiren Filtre Şekil 1 de verilen devre için devre fonksiyonunu hesaplayınız. Bu fonksiyonu kullanarak yaklaşık Bode grafiğinin şeklini belirleyiniz. Bu bilgilerle; a) Rezonans frekansını, b) Alçak ve yüksek frekans kesme değerini, c) Bant genişliğini, d) Kalite faktörünü, e) Merkez frekansını hesaplayınız. f) Herhangi bir bilgisayar programı kullanarak devrenin gerçek Bode grafiğini (genlik ve faz için) çiziniz. Yaklaşık eğri ile karşılaştırınız. (Çizdireceğiniz grafik üzerindeki dizi adına kendi adınızı ve soyadınızı yazınız!) C 1=47nF V IN L 1=33mh + R 1=500Ω V OUT -- Şekil 1. Bant geçiren filtre
2.2 Alçak Geçiren Filtre Şekil 2 de verilen devre için devre fonksiyonunu hesaplayınız. Bu fonksiyonu kullanarak yaklaşık Bode grafiğinin şeklini belirleyiniz. Bu bilgilerle; a) Rezonans frekansını, b) Kesme frekansını, c) Kalite faktörünü hesaplayınız. d) Herhangi bir bilgisayar programı kullanarak devrenin gerçek Bode grafiğini (genlik ve faz için) çiziniz. Yaklaşık eğri ile karşılaştırınız. (Çizdireceğiniz grafik üzerindeki dizi adına kendi adınızı ve soyadınızı yazınız!) L 1=33mH V IN C 1= 47nF + V OUT R 1=500Ω -- Şekil 2. Alçak geçiren filtre
2.3 Hesaplamalar Bant Geçiren Filtre: Rezonans Frekansı Kesme Frekansı Kalite Faktörü 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 500 56500 112500 168500 224500 280500 336500 392500 448500 504500 560500 616500 672500 728500 784500 840500 896500 952500 Alçak Geçiren Filtre: Rezonans Frekansı Kesme Frekansı Kalite Faktörü 1 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 500 59500 118500 177500 236500 295500 354500 413500 472500 531500 590500 649500 708500 767500 826500 885500 944500
3 YÖNTEM ELM 222 DEVRE TEORİSİ II DENEY 5 LABORATUVAR FÖYÜ 3.1 Bant Geçiren Filtre a) Şekil 1 de verilen devreyi kurunuz. Sinyal üreteci geriliminin tepeden tepeye değerini 10 V a ayarlayınız. b) Sinyal kaynağının frekansını kademe kademe arttırarak her bir frekans değeri için çıkış gerilimini okuyunuz. Bu işlemi yaparken, eşit frekans adımları değil, hesapladığınız kesme frekansları civarında daha fazla ölçme yapacak şekilde adımlarınızı ayarlayınız. c) Ön çalışma sonuçları ile deney sonuçlarını karşılaştırınız. 3.2 Alçak Geçiren Filtre a) Şekil 2 de verilen devreyi kurunuz. Sinyal üreteci geriliminin tepe değerini 10 V a ayarlayınız. b) Sinyal kaynağının frekansını kademe kademe arttırarak her bir frekans değeri için çıkış gerilimini okuyunuz. Bu işlemi yaparken, eşit frekans adımları değil, hesapladığınız kesme frekansları civarında daha fazla ölçme yapacak şekilde adımlarınızı ayarlayınız. c) Ön çalışma sonuçları ile ölçme sonuçlarını karşılaştırınız.
4 RAPORLAMA Devre Elemanlarının Değerleri: ELM 222 DEVRE TEORİSİ II DENEY 5 LABORATUVAR FÖYÜ R 1 L 1 C 1 Değer 500 Ω 33 mh 47 nf Ölçülen Frekans Değeri Bant Geçiren Filtre Frekans Değeri Alçak Geçiren Filtre Fc = Fc = Her bir devre için kutupları ve sıfırları belirleyiniz ve yorumlayınız. Kesme frekansında kaç desibel şiddetinde bir kazanç olduğunu ölçerek hesaplayınız. Kutuplar Sıfırlar Kesme Frekansı Bant Geçiren Filtre Alçak Geçiren Filtre
5 PUANLAMA DENEY 5 - ÖN ÇALIŞMA PUANLAMA No Açıklama Puan Alınan Puan 1 a- Hesaplamalar 25 Bant Geçiren Filtre 2 b- Bode Grafiği 25 4 a- Hesaplamalar 25 Alçak Geçiren Filtre 5 b- Bode Grafiği 25 Toplam 100 DENEY 5 - LABORATUVAR PUANLAMA 1 Devre Elemanlarının Değerleri 5 2 Bant Geçiren Filtre (Tablo Değerleri) 25 3 Alçak Geçiren Filtre (Tablo Değerleri) 25 4 Bant Geçiren Filtre (Kutuplar ve Sıfırlar) 10 5 Alçak Geçiren Filtre (Kutuplar ve Sıfırlar) 10 6 Bant Geçiren Filtre (Kazanç) 10 7 Alçak Geçiren Filtre (Kazanç) 10 8 Yorum 5 Toplam 100 ÖĞRENCİNİN Adı Soyadı İmza