TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN POTANSIYELI : KADıNLAR T.C. Devlet Planlama Teşkilatı Dünya Bankası
TEMEL BULGULAR Türkiye deki birçok kadın çalışmak istiyor ancak çalışmalarını engelleyen bazı zorluklarla karşılaşıyorlar. Özellikle kentlerdeki üniversite eğitimi almamış kadınlar; Düşük maaşlı ve çalışma koşulları çok ağır olan işlere erişebiliyor. Çalışan kadınlar için çocuklara bakacak ve ev işlerini yapacak başka birini tutmanın maliyeti çok yüksek.
% Kadınların İşgücüne Katılımı, % (2008) Türkiye deki işgücü piyasasının belirgin bir özelliği, İş sahibi olan veya iş arayan kadın oranının düşük olmasıdır. 70 60 AB-19 (%64) OECD (%62) 50 40 Seçilen Ülkelerin Ortalaması (%33) 30 24 20 10 0
Kadınlar için daha fazla ve daha iyi iş, sadece kendileri için değil, aynı zamanda aileleri ve bir bütün olarak toplum için de daha fazla gelir ve daha iyi hayat anlamına gelir: DAHA YÜKSEK KADIN İSTİHDAMI Ekonomik büyümenin sağlanması ve yoksulluğun azaltılması için kapasite oluşturmada yararlıdır Gelecek nesiller için eğitim ve sağlık sonuçlarının iyileştirilmesine yardımcı olur
% Türkiye Hükümeti nin 9. Kalkınma Planında belirlediği kadınların işgücüne katılımı hedefine ulaşarak (yani %29), yoksulluk önemli derecede azaltılabilir! 10 5 7.0 3.4 Full Tam time Zam. Part Time Yarı Zamanlı 0-5 -10 Change In Income Gelirdeki Değişim Change in Poverty Yoksulluktaki Değişim -8.0-15 -20-15.0
Türkiye Bulmacası Türkiye de iş sahibi olan veya iş arayan kadınların oranı son yirmi yıldır düşüyor : 70% 60% OECD 50% 40% 34% Seçilen Ülkeler 30% 20% 27% Türkiye 22% 10% 1988 2000 2007/2008*
1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Kadınların İşgücü Piyasasına Katılımı Neden Düşüyor? 60 Kadınların İşgücü Piyasasına Katılımı (%) 50 40 30 20 Rural Kırsal Urban Kentsel 10 0
Kadınların İşgücü Piyasasına Katılımı Neden Düşüyor? KENTLEŞME Kadınlar (ücretsiz tarım işlerinde çalıştıkları) kırsal bölgelerden (çoğunun evde oturduğu) kentsel bölgelere göç etti.
Kadınların İşgücü Piyasasına Katılımı Neden Düşüyor? KIRSAL BÖLGELERDE TARIMSAL İSTİHDAMDAKİ DÜŞÜŞ Kırsal bölgelerdeki genç erkekler, tarımsal istihdamdan imalat ve hizmet sektörlerindeki daha iyi ücretli işlere geçiyor. Geçimlik tarıma dayalı aile faaliyetlerinden uzaklaşma, kadınların işgücü piyasasından çekilmesine yol açıyor.
Neden Kentlerde Çok Az Sayıda Kadın İşgücü Piyasasına Katılıyor? Kentlerdeki eğitim düzeyi düşük kadınların işgücü piyasasına katılma seviyeleri çok düşük! 90.0 Eğitim Durumuna Göre Kadınların Katılımı (Kentsel) 80.0 Çalışma Çağındaki Kadın Nüfusu (Kentsel) 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 İlk öğretim 29.8 Orta öğretim Yüksek öğretim 54.4 15.8 İlk öğretim Orta öğretim Yüksek öğretim
Neden Kentlerde Çok Az Sayıda Kadın İşgücü Piyasasına Katılıyor? Sosyal ve Kültürel Kısıtlar Aile izin vermiyor Güvenlik Güvensizlik Başkaları ne der Bakım sorumluluğu Ekonomik Kısıtlar Düşük ücret (yüksek kayıt dışılık) Uzun çalışma saatleri Ekonomik kriz Yetersiz eğitim Çocuk bakıcısı için para ayıramama
Neden Kentlerde Çok Az Sayıda Kadın İşgücü Piyasasına Katılıyor? Çocuk Bakımı Üniversite eğitimi olmayan kadınlar, çocuklarına bakmak için tutacakları birine aylık en az 500 TL vermek zorunda olacaklarını belirtiyor. Bunu karşılayabilmek için, en az 1.500 TL kazanacakları bir iş bulmaları gerekiyor ancak sahip oldukları beceriler ve eğitim düzeyi göz önüne alındığında bu mümkün değil.
Kayıt Dışı, % % Informal Cumulative Probability 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 Neden Kentlerde Çok Az Sayıda Kadın İşgücü Piyasasına Katılıyor? Ekonomik Kısıtlar Üniversite eğitimi olmayan kadınlar, çoğunlukla ücretlerin düşük olduğu kayıt dışı ekonomide çalışıyor! 0 Eğitim Düzeyine göre Kayıt Dışılık (kadınlar) 86.9 78.9 46.5 42.8 Kayıt Dışı 26.1 20.9 Eğitimsiz Illiterate Inc.Basic İlkokul İlköğretim Primary Ortaokul Inc. High Lise School Voc. Meslek High Secondary Lise School si 8.6 Üniversite Univ. 1 2.5.8 2.0.6 1.5.4 1.0 TL.2 0.5 0 0.0 Üniversite eğitimi olmayan kadınların net ücretleri Minimum Wage -4-2 0 2 4 lwage Kayıtlı Kadın Saatlik Ücret c.d.f. of formal Kayıt Dışı Kadın c.d.f. of informal
Neden Kentlerde Çok Az Sayıda Kadın İşgücü Piyasasına Katılıyor? Ekonomik Kısıtlar VE ZORLU ÇALIŞMA KOŞULLARI İLE KARŞI KARŞIYALAR Eğitim Düzeyi Düşük Kadınların İş Fırsatları Tekstil 33% Kasiyerlik 14% Ev Temizliği 14% Satış 10% Evden Pazarlama 5% Çiftçilik 5% Takı İşi 5% El İşi 5% Çaycılık 5% Sekreterlik 5% Average Hours of Work İşgücü piyasasındaki 15-39 saat 40-59 saat 60+ saat kadınların yaklaşık yüzde 85 i tam zamanlı 14% olarak 29% çalışıyor. Her 10 kadından 3 ü haftada 60 saat 57% veya daha uzun çalışıyor 0.0% 10.0% 20.0% 30.0% 40.0%
Türkiye Kadınlara için Daha İyi ve Daha Fazla İş İçin Nasıl Fırsatlar Sunabilir? İlk kez iş arayanlar için iş fırsatlarının yaratılması Kısa çalışma düzenlemesi Kadınlar için işgücü talebini arttırmaya yönelik programlar Karşılanabilir Çocuk Bakımı Okul Öncesi Kamu ve/veya destekli çocuk bakımı Eğitime yapılan yatırımların sürdürülmesi Eğitime erişim oranlarının yükseltilmesi Mesleki ve teknik eğitime yatırım yapılması
Hangi adımlar atılıyor? DİĞERLERİNİN ARASINDA: 9. Kalkınma Planı kapsamında Cinsiyet Eşitliği için bir Eylem Planının hazırlanması İŞKUR yoluyla kadınlara yönelik mesleki ve teknik eğitime yapılan yatırımların arttırılması Yeni işe alınan kadınlar için sosyal güvenlik primi işveren payı için 5 yıla kadar destek sağlanması Buna benzer programlar, özellikle sağlıklı ekonomik performans dönemlerinde kadınların istihdam oranının arttırılmasına yardımcı olacaktır.
Çalışmak istiyorum çocuklarıma daha iyi bir gelecek sunmak için, dershaneye göndermek ve okuluna yardımcı olmak için, ekonomik bağımsızlığımı kazanmak için, aileme ve eşime yardımcı olmak için. Çocuklarımın mümkün olduğunca yüksek eğitim almasını istiyorum. Bu sebeple, kazandığım parayı okul ihtiyaçları için harcamak istiyorum İstanbul dan genç bir evli kadın Şubat 2009