ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol, %30,3 ile kömür, %23,8 ile doğal gaza aittir. 12 En çok kullanılan enerji türünün petrol ve kömür olduğu görülürken; bu üç türün kullanım oranları arasında dengeli bir dağılım söz konusudur. Türkiye, enerji kaynakları açısından net ithalatçı bir ülke durumunda olup 2010 yılı enerji arzının %72,9 u ithalat ile karşılanmıştır. 13 Türkiye de enerji sektöründe tüketim ve büyüme miktarları son yıllarda büyük bir artış sergilemektedir. Gelişmişliğin önemli göstergelerinden biri olan elektrik ve doğal gaz tüketim oranlarının artışında Türkiye Avrupa da birinci, dünyada da Çin den sonra ikinci sırada yer almaktadır. 2010 yılı itibarıyla Türkiye deki artan bu tüketimin %31,9 si doğalgazdan, %26,7 si petrolden, %30,7 si kömür ve %10,7 si hidrolik dâhil yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanmıştır. Bu oranlar, ülkenin yeni enerji üretim yatırımlarına ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır. Enerji kaynaklarına bakıldığında dünyada petrol, doğal gaz, kömür gibi fosil yakıtların birincil enerji arzında yoğunluğunu koruması beklenmektedir. 2035 yılına kadar olan enerji talebindeki artışın yaklaşık %77,8 lik bölümünün bu tür fosil yakıtlar tarafından sağlanması düşünülmektedir. Bu oran biyokütle ve çöp enerjisi için %7,7, diğer yenilenebilir enerjiler için %6,2; nükleer enerji için %5,7; hidrolik enerji için ise %2,6 dır. 14 Dünyadaki enerji talebi 1991-2011 yılları arasında yıllık %2,4 oranında artış göstermiştir. 2011-2030 yılları arasında ise dünyadaki enerji talebi artışının %1,6 ya düşmesi beklenmektedir. 15 Projeksiyonlara göre, 2011-2030 yılları arasında dünya enerji tüketiminde en hızlı artış yıllık kişi başına %7,6 ile yenilenebilir enerji kaynaklarında gerçekleşecektir. Aynı dönem içerisinde yıllık kişi başına tüketim nükleer enerjide %2,6; doğal gaz ve hidrolikte %2, kömürde %1,2 ve petrolde %0,8 olarak gerçekleşecektir. 16 Yüksek fosil yakıtları fiyatlarının, yenilenebilir enerji kaynaklarına olan talebi arttıracağı tahmin edilmektedir. Sera gazı emisyonlarını azaltmaya veya sınırlamaya yönelik mevzuatların ya da uluslararası anlaşmaların yürürlüğe girmemesi durumunda, 12 http://www.bp.com/assets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/stati stical_energy_review_2011/staging/local_assets/pdf/statistical_review_of_world_energy_full_report _2012.pdf 13 http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/sektor_raporu_euas_2011.pdf 14 http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/sektor_raporu_euas_2011.pdf 15 http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/sektor_raporu_tpao_2011.pdf 16 http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/s tatistical_energy_review_2011/staging/local_assets/pdf/bp_world_energy_outlook_booklet_2013.p df
yenilenebilir enerji kaynaklarının yerine geleneksel yakıtların tercih edilmeye devam edeceği tahmin edilmektedir. Türkiye, elektrik üretiminin büyük bir kısmını doğal gazdan karşılamaktadır. 2011 yılı sonu itibarıyla Türkiye toplam elektrik üretiminin %44,7 si doğal gazdan, %18,2 si yerli kömürden, %22,8 i hidrolik kaynaklardan, %10 u ithal kömürden, %1,7 si sıvı yakıtlardan, %2,1 i rüzgârdan ve %0,34 ü jeotermal ile biyogazdan sağlanmıştır. 17 Yenilebilir enerji kaynaklarının dünya genelinde olduğu gibi ülkede de henüz tam anlamıyla yaygınlaşmadığı görülmektedir. Kişi başına elektrik tüketiminde Kütahya nın yakın çevresindeki illerde 6.302 KWh ile Bilecik ilk sırayı almaktadır. Afyonkarahisar ise 1.693 KWh kişi başına en düşük elektrik tüketimini gerçekleştirmektedir. Kütahya Afyonkarahisar dan sonra yakın çevre iller arasında kişi başına en az elektrik tüketen 2. ildir. Bilecik in yakın çevre iller arasında bu kadar yüksek kişi başına elektrik tüketiminin olması kırsal kesim yerleşiminin az olmasına bağlı olarak görülmektedir. Kütahya ilinde kişi başına elektrik tüketiminin 2002-2013 yılları arasındaki değişimine bakıldığında 2013 yılında kişi başına elektrik tüketiminin 3 kattan daha fazla artarak 3.090 kwh e geldiği belirlenmiştir. Tablo 82 - Kütahya ve Çevresi İllerde Kişi Başına Toplam Elektrik Tüketimi İl Kişi başına toplam elektrik tüketimi (KWh) Kütahya 2.345 Afyonkarahisar 1.693 Bilecik 6.302 Eskişehir 2.762 Uşak 2.827 Kaynak: TÜİK, Bölgesel İstatistikler, Enerji İstatistikleri (2011) Kütahya ve yakın çevresindeki illerde kişi başına sanayi elektriği tüketiminde ilk sırayı Bilecik almaktadır. Bilecik i sırasıyla Uşak, Eskişehir ve Kütahya takip etmektedir. Bilecik kişi başına sanayi elektrik tüketiminde kendisine en yakın olan ilin yaklaşık üç katıdır. Kütahya karşılaştırılan 5 il arasında 4. sıradadır. Afyonkarahisar çevre iller arasında kişi başına en düşük sanayi elektriği tüketimine sahiptir. Tablo 83 - Kütahya ve Çevresi İllerde Kişi Başına Sanayi Elektrik Tüketimi İL Kişi başına sanayi elektrik tüketimi (KWh) Kütahya 1.476 Afyonkarahisar 643 Bilecik 5.176 Eskişehir 1.502 17 http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/sektor_raporu_euas_2011.pdf
Uşak 1.777 Kaynak: TÜİK, Bölgesel İstatistikler, Enerji İstatistikleri (2011) Kütahya zengin linyit kaynaklarına sahiptir. İldeki linyit kaynakları Kütahya Merkez, Gediz ve Tavşanlı ilçelerinde yoğunlaşmaktadır. İlde Türkiye Kömür İşletmelerine bağlı Garp Linyitleri İşletmesi ve Seyitömer Linyitleri İşletmesi tesisleri bulunmaktadır. Kütahya da iki adet Hidroelektrik Enerji Santrali vardır. Kayaköy HES in toplam kurulu gücü 2,56 MW ve yıllık ortalama enerji üretimi 8 GWh dir. Eger HES in ise toplam kurulu gücü 2,31 MW olup yıllık ortalama enerji üretimi 7,17 GWh dir. Kütahya nın çevresinde yer alan illerden Bilecik te Bozüyük ve Darca HES olmak üzere iki adet HES bulunmaktadır ve bunların toplam kurulu gücü 9,27 MW dir. Eskişehir 295 MW ile Kütahya nın çevre illeri arasında en yüksek hidrolik enerji kurulu gücüne sahip ildir. 295 MW Hidrolik enerji kurulu gücü bulunmaktadır. Afyonkarahisar da 3 MW kurulu güce sahip METAK HES bulunmaktadır. Harita 15 - Hidroelektrik Enerji Kapasitesi Haritası Kaynak: Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü (2013) Kütahya da faaliyete geçmiş rüzgâr enerjisi kurulu gücü bulunmamaktadır. Ekonomik bir rüzgâr enerjisi santrali yatırımı için santral kurulması planlanan yerde yıllık ortalama rüzgâr hızının 7 m/s veya üzerinde ve kapasite faktörünün de %35 veya üzerinde olması gerekmektedir. Kütahya çevre illeri arasında Eskişehir rüzgâr enerji potansiyeli açısından yetersizdir. Eskişehir e kurulabilecek potansiyel rüzgâr enerjisi 41,17 MW dir. Bilecik rüzgâr enerji potansiyeli açısından Kütahya ve Eskişehir e göre daha iyidir. Bilecik e
kurulabilecek rüzgâr enerji potansiyeli 308,64 MW dir. Kütahya da kurulabilecek rüzgâr enerjisi potansiyeli 190,16 MW dir. Afyonkarahisar yakın iller arasında 860,24 MW ile en yüksek rüzgâr enerjisi potansiyeline sahip ildir. Uşak ın rüzgâr enerji potansiyeli ise 9,28 MW dir. Harita 16 - Türkiye Kurulu Güce Göre Rüzgâr Enerjisi Haritası Kaynak: Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü (2013) Kütahya jeotermal kaynaklar açısından oldukça zengindir. Kütahya da Simav-Eynal- Çitgöl-Naşa, Gediz-Abide, Muratdağı, Yoncalı, Emet-Yeniceköy-Dereli-Göbel, Ilıca (Harlek), Hisarcık ve Şaphane olmak üzere 8 adet jeotermal enerji merkezi vardır. Kütahya ve çevresi illerde jeotermal enerji ısıtma amaçlı kullanılmaktadır. Kütahya da Simav ilçesinde çevre illerden ise Afyonkarahisar Merkez ve Sandıklı ilçelerinde jeotermal ısıtma yapılmaktadır. Tablo 84 - Türkiye de Jeotermal Bölgesel Isıtma Uygulanan Yerler
Kaynak: Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi, Enerji Raporu, 2011 Kütahya ve çevresindeki illerde işletmede olan jeotermal elektrik santrali bulunmamaktadır. İşletmede olan jeotermal elektrik santralleri Denizli, Aydın ve Çanakkale illerinde bulunmaktadır. Kütahya nın Simav ilçesinde fizibilite aşamasında olan jeotermal elektrik santrali bulunmaktadır 18. Ülkedeki önemli jeotermal kaynaklar Kütahya ve çevresinde bulunmaktadır. Harita 17 den de anlaşılacağı gibi Kütahya, Bilecik, Afyonkarahisar, Eskişehir ve Uşak ta önemli jeotermal alanlar ve sıcak su kaynakları bulunmaktadır. 18 Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi, Enerji Raporu, 2011
Harita 17 - Türkiye Önemli Jeotermal alanları Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü