YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ EĞİTİMİ OCAK 2006

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ EĞİTİMİ 23-24 OCAK 2006"

Transkript

1 1 YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ EĞİTİMİ OCAK 2006 Bursa Büyükşehir Belediyesi nin başkanlık ettiği Sağlıklı Kentler Birliği nin, üye belediyelerin daha etkin ve yerinde projeler uygulamalarını sağlamak amacıyla düzenlediği yeni başlayanlar için Sağlık Etki Değerlendirmesi Eğitimi Ocak 2006 tarihlerinde Bursa da yapıldı. Eğitim DSÖ tarafından Kasım 2005 te Paris te düzenlenen Sağlık Etki Değerlendirmesi eğitimine katılan Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kayıhan Pala tarafından verildi. Politika, program veya projelerin sağlık üzerindeki potansiyel etkilerinin ve bu etkilerin nüfus içindeki dağılımının değerlendirilmesini sağlayarak, şehirlerde yürütülen projelerin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin ölçülmesinde önemli bir rol oynayan Sağlık Etki Değerlendirmesi konusunda Sağlıklı Kentler Birliği ne üye olan şehirlerin iyi uygulamalar yapması desteklenmekte ve Türkiye için yeni bir konu olan SED hakkında çalışmalar devam etmektedir. Eğitim Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği ne üye Bursa, Yalova, Çankaya, Tepebaşı, Aydın, Avanos, Van, Bartın, Gölcük, Nilüfer, Mudanya, Osmancık şehirlerden gelen 2 si belediye başkanı olmak üzere çoğu proje koordinatörü 27 kişinin katılımıyla gerçekleşti. Eğitim Doç. Dr. Kayıhan PALA nın SED nedir? konulu sunumuyla başladı. Bu sunumdan bölümler aşağıda yer almaktadır. Kayıhan PALA: Bundan önceki oturumda (Sağlıklı Kentler Birliği Olağanüstü Meclis Toplantısı) sağlık kavramının içini doldurmakla ilgili Birliğe üye belediye başkanlarının toplumun çok önünde olduklarını gördüm ve bu çok önemli bir şey. Çünkü toplum sağlık dendiği zaman hastalık, hastalık dendiği zaman tedavi edici hizmet, tedavi edici hizmet dendiği zaman da hastanelere odaklanır. Oysa sağlığın çok geniş bir evrensel tanımı vardır. Bu tanımda kişide hastalık, sakatlık olmayacak, ancak bununla yetinilmeyecek, kişide bedensel, ruhsal ve sosyal olarak tam bir iyilik hali olacak denilmektedir yılının başında dünyada ortalama ömür 38 yıl iken 2000 li yılların başında bu sayı 68 e çıktı. Öyle ki 1800 lü yılların başında İngiltere de 20 yaşında bir kömür işçisine yaşlı gözüyle bakılıyordu. Sağlığın bu kadar geniş kapsamlı bir tanımının 1940 larda yapılmış olması başta belediye başkanları olmak üzere kent siyasetiyle ilgilenen politikacılara ve toplumun diğer kesimlerine önemli görevler yüklemektedir. Amerika nın ünlü sağlık örgütü CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi) 1970 li yılların başında çok önemli bir araştırma yürütmüş ve orada bulduğu sonuca göre toplumun sağlığını etkileyen en önemli etmenin yaşam biçimi olduğunu belirtmiştir. Yaşam biçimi denildiği zaman toplumun sağlığını %50 den fazla etkilediği görülmektedir. Bunun içinde başta gelir ve eğitim olmak üzere, sosyo-ekonomik durum, cinsiyet, yaş ve alışkanlıklar yer almaktadır. Health Care denilen sağlık hizmetleri toplumun sağlığını etkilemekle ilgili yalnızca %16 lık bir dilimi kapsamaktadır.

2 2 Toplumumuzda sağlık hizmetini en üst düzeye getirirsek toplumun sağlığının da düzeleceği gibi bir anlayış mevcuttur. Oysa bu çok yanlış bir yaklaşımdır. Yapılan araştırmalar, toplumun sağlığını düzeltmek için öncelikle başka alanlara el atılması gerektiğini ortaya koymuştur lü yılların sonlarından 1900 lü yılların ortalarına doğru geçen zaman içerisinde kişide gözlenen ölümlerin halk sağlığı uygulamalarındaki gelişmeyle nasıl düştüğü bilinmektedir. Sanılır ki dünyadaki ölümlerin azalmasıyla ilgili en önemli adım ilaçların bulunmasıdır. Oysa 1940 lardan önce ölümlerde büyük bir azalma sağlanmıştır. Halk sağlığındaki gelişmelerin 2 temel ayağı vardır; toplumun beslenmesi ve o dönem için barınma koşullarının iyileştirilmesi. Yalnızca beslenme ve barınmaya müdahale edilerek ölümlerde çok ciddi bir azalma sağlanmıştır. Bu da aslında bizim nasıl bir yaklaşımda bulunmamız gerektiğini gösteren iyi bir örnektir. Bu örneği tüberküloz üzerinden çoğaltırsak, verem hastalığından ölümlerle ilgili asıl gelişmenin fiziksel çevre koşullarının iyileştirilmesi ve beslenmenin iyileştirilmesi ile sağlandığı görülmektedir. BCG aşısı dediğimiz verem aşısı ve ilaçla tedavi ancak li yıllarda başlamıştır. Ancak o yıllara kadar verem hastalığında olan ölümler bir milyon kişide 4000 den 500 lerin altına inmiştir. Kişilerin barınma ve beslenme koşulları düzeltilmiştir. Bu iki temel yaklaşım çok ciddi azalmalara yol açmıştır. Bu nedenle tüberkülozdan ölümleri azaltmak için aşı ve ilaçları adres göstermek artık günümüzde çok kabul gören bir yaklaşım değildir. Özetle DSÖ ye göre insanların sağlık durumunu etkileyen 5 temel neden vardır: 1. Gelir ve eğitim, 2. Fiziksel çevre, 3. Sosyal çevre, 4. Sağlık hizmetleri, ve 5. Genetik yapı. Sadece 4.sıradaki sağlık hizmetlerine odaklanmak yanlış bir yaklaşımdır. Bir toplumun sağlığını etkileyen en önemli etmen gelir dağılımıdır. Örneğin, bilindiği gibi Gini katsayısı ekonomide toplumdaki paranın ne ölçüde adil dağıldığını gösteren bir ölçüttür. Gini katsayısı sıfıra yaklaştıkça toplumdaki para adil dağılır, 1 e yaklaştıkça hiç adil dağılmaz. Gini katsayısı sıfıra yaklaştıkça yani gelir adil dağıldıkça toplumda beklenen yaşam ümidinin 55 yıllardan 68 yıllara arttığı görülmektedir. Bu, toplumdaki paranın ne kadar olduğundan bağımsız bir ölçüttür. Yani bu ölçütü gerçekleştirmek için herkese 10 ar bin dolar vermek gerekmiyor. Herkese 1000 er dolar dağıtmak ama adil dağıtmak daha önemlidir. Eğer paranın büyüklüğünden bağımsız olarak gelir dağılımındaki adaleti sağlarsak, toplumdaki yaşam süresini uzatmış oluruz ki, bugüne kadar karşımıza getirilen araştırmaların tümü bunu desteklemektedir. Şimdi Sağlık Etki Değerlendirmesine girelim, bir etki değerlendirme tekniğidir. Türkiye bu konuya yabancı değildir, kısa adı ÇED olan Çevre Etki Değerlendirmesi son 10 yıldır yaygın olarak uygulanmaktadır. Dünyada bunun dışında kullanılan başka etki değerlendirmeleri de bulunmaktadır; Entegre Etki Değerlendirmesi (buradakilerin bir bölümünün birlikte uygulandığı bir yaklaşım), Stratejik Çevre Etki Değerlendirmesi ve Sosyal Etki Değerlendirmesi. Bunların dışında 1990 lı yılların ortalarından bu yana tanımlanan ve son 5 yıldır özelliklede kıta Avrupa sında yaygın bir biçimde kullanılan Sağlık Etki Değerlendirmesi yer almaktadır.

3 3 Sağlık Etki Değerlendirmesi DSÖ nün Göteburg Konsensüs Belgesinde, herhangi bir politika, program ya da projenin, o politikanın söz konusu olacağı nüfusun sağlığı üzerindeki potansiyel etkilerinin değerlendirileceği bir işlem, bir yöntem ve bir araçlar bütünü olarak tanımlanmaktadır. Biraz daha açarsak, sağlık etki değerlendirmesi öyle bir araçtır ki, toplumun sağlığını etkilemesi olası durumların, kanıta dayalı olarak değerlendirildiği işlem, yöntem ve araçların karışımıdır. Örneğin, bundan birkaç yıl önce Bursa da Yalova yolu üzerinde bulunan 2 tane büyük yapı var doğalgaz çevrim santralı; bunlar Ovaakça ya yapılsın mı yapılmasın mı tartışması vardı. İşte bunun kanıta dayalı olarak tartışılabileceği yaklaşım sağlık etki değerlendirmesidir. Günümüzde bütün kentler için bu tip yaklaşımları örnek göstermek mümkündür. Çünkü kent denilen kavram yalnızca seçilmiş kişilerin dudakları arasındaki sözcüklerle yönetilemeyecek kadar önemli bir kavramdır ve o kentlerde çocuklarımız yarınlara aday bireyler olarak yetişmek zorundadırlar. Bu yüzden SED i toplumun sağlığını etkilemesi olası herhangi bir durum söz konusu olduğunda bir teklif söz konusu olduğunda, bu teklifin kanıta dayalı olarak değerlendirilebileceği işlemler bütünü olarak değerlendirmek mümkündür. İşlemler bütünü dendiği zaman bir anlayıştan, süreçten, bir yöntem bilimden ve özelliklede karar vericilere dayanak sağlamak açısından çok önemli bir araçtan söz edilmektedir. Amacımız ilk olarak, Sağlıkla ilgili politikaların her düzeyinde herhangi bir girişimin toplumun sağlığına nasıl etkide bulunacağını önceden kestirerek toplumu ve karar vericileri bilgilendirmektir. Yani doğalgaz çevrim santrali buraya yapılırsa Bursa nın ikliminde bir farklılık olacak, sıcaklık 2 ya da 3 derece artacak diye bunu önceden söyleyecek bir yaklaşımdır. 2. si bir amaç olarak öne sürülen teklifin, politikanın olası olumsuz etkilerini azaltmaktır. Yani doğalgaz çevrim santrali yapılmak zorundaysa belki yer seçimi ile ilgili bir öneride bulunmak ve olumlu etkilerini artırmak, bununla ilgili öne sürülen teklifin ayrıntılı olarak incelenmesinden sonra ne gibi olumlu etkileri olabilecekse bunları artırmakla ilgili çalışmak. SED in değerlerinden söz edersek, uluslararası alanda çok önemsenen bir konu. Çünkü SED yaklaşımı değer olarak öncelikle demokrasiyi hedef almaktadır. SED değeri olarak demokrasi, belediye başkanları ve meclis üyelerinin topluma Bu kentte yaşayan insanların sağlığını etkilemesi olası olan bir teklif var ve bu teklifle ilgili sizin kararlarınızı dinlemeye açığız anlamına gelmektedir. Karar verirken toplumun katılımına özellikle, paydaş denilen o teklifle ilgili herhangi bir şekilde etkilenmesi muhtemel insanların katılımına açık olduklarını topluma beyan etmektedirler. Bu çok önemlidir. Bunu yalnızca beyan düzeyiyle bırakmayıp toplumun katılımını sağlayacak araçları da gündeme getirmek gerekmektedir. SED in ikinci değeri sürdürülebilir kalkınmadır. Sürdürülebilir kalkınma Türkiye de çok kullanılan, ancak içeriği çok doldurulamayan bir kavramdır. Sağlık Etki Değerlendirmesi bir kentin sürdürülebilirliğinin sağlanmasında büyük olanaklar sağlayabilir. SED de diğer önemli bir kavram hakkaniyettir. Özellikle SED in odağında bulunduğu yaklaşım toplumdaki eşitsizliklerin azaltılması ve hakkaniyetin sağlanmasına dönük politikaların uygulanmasıdır. Son olarak da kanıtların ahlaki kullanımı yer almaktadır. SED özünde bilimsel bir yaklaşımdır. Bu bilimsel yaklaşım içerisinde kimi zaman kanıtlar, kararları etkileyecek özellikteyse SED sürecinde yer almayabilir, kimi zamanda yanıltıcı olarak yer alabilmektedir. Bunu ortadan kaldırarak gerçekten

4 4 kanıta dayalı bir yaklaşım sunmak SED in ana değerlerinden biridir. SED ile birlikte toplumun sağlığını etkileyecek olası durumla ilgili bir teklif sunulabilir. Örneğin az önce bahsettiğimiz doğalgaz santralinin yeriyle ilgili, yalnızca uzmanlar çalışacaklar. Önerilen herhangi bir teklifin, toplumun sağlık durumu üzerindeki olası olumlu ve olumsuz etkilerini kanıta dayalı olarak ortaya koyabilir. SED ile birlikte kanıta dayalı bilimsel bir çerçeve başkanlara ve politikacılara çok önemli katkılar sağlayacaktır. SED i kimlerin yürüttüğü kısmına geldiğimizde, dünyada bu iş bir ekip tarafından yürütülmektedir. Bu ekibin içerisinde, kent plancıları, sağlık çalışanları, sosyal çalışmacılar ve politikacılar yer almaktadır. Eğer bir SED süreci içerisinde kent siyasetiyle ilgilenen politikacıların bir ayağı yoksa herhangi bir meclis üyesi başkan, başkan yardımcısı yer almazsa SED in çok başarılı olması mümkün değildir. Bu nedenle burada bulunan siyasetçi dostlarımızdan illerinde SED girişimi söz konusu olduğu zaman mutlaka bu girişimdeki ekip üyeleri içerisinde en azından meclis üyelerini görevlendirmelerinin çok önemli olacağını söylemek isterim. Halk sağlığı konusunda eğitim almış sağlık çalışanlarının da bu süreçte yer alması çok önemlidir. SED sürecinde yer alan kanıtların kullanımı, literatürün gözden geçirilmesi aşamalarında bu uzmanlardan çok ciddi destek alabilirsiniz. SED in topluma en önemli katkısı yönetime katılma olanağının sağlanmasıdır. Burada politikalara ve karar verme süreçlerine bir katılım olanağından söz etmekteyiz. Yeni yerel yönetimler yasasından sonra birçok yerde Kent Konseyleri oluşturuldu ki, araçlarından bir tanesidir. Ancak buradaki katılım özellikle nedene yönelik katılım olduğu için ve insanlar gereksinimlerine yönelik katılıma daha açık oldukları için bu topluma ciddi bir fırsat sağlamaktadır. Doğalgaz çevrim santraliyle ilgili herkesi sürece katamayabilirsiniz, ama böyle bir SED süreci mümkün olduğunda Ovaakça ve çevresinde yaşayan herkes bu sürece dâhil olmak isteyecektir. Çünkü bu onların yaşamını olumlu ya da olumsuz etkileyecektir. SED in eşitsizliklerin azaltılması konusuna da katkısı büyüktür. Çünkü her SED süreci ister ulaşım ister sağlıkla, ister imarla ilgili olsun çocuklar, yaşlılar ekonomik olarak dezavantajlı gruplar gibi mutlaka gözetilmesi gereken gruplarda sağlıkta eşitsizliklerin azaltılmasına odaklanmak zorundadır. Mesela, bir yerleşim alanına büyük bir otel yapacaksınız, o alanın çevresinde yaşayan yoksul insanların sağlığını olumsuz etkileyecekse o zaman SED de buna mutlaka dikkat çekmek zorundasınız. Daha sağlıklı bir çevrede yaşama olanağı kuşkusuz bütün toplumun yönetime katılmasıyla birlikte gerçekleşecek başka bir yaklaşımdır. Belkide en önemlisi elimizdeki kaynakların akılcı kullanımını sağlayacaktır. Hangi konuda SED yapılması gerektiğine bir heyet karar vermektedir. O konular, gerek belediyenin gerekse toplumun öncelikleri arasında yer alacak konular olduğu için kaynakların akılcı kullanımı konusunda politikacılarımıza yarar sağlayacaktır. SED in aşamaları: 1. Tarama- eleme aşaması: Hangi konuda SED yapalım? sorusuna bu aşamada karar verilir. 2. Kapsamlaştırma: Karar verilen konun kapsamı genişletilerek, detaylandırılır. 3. Etki Kestirimi: Teklifin gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak etki kestirilmeye çalışılır. 4. Raporlama

5 5 5. Raporun sunularak karar vericilerin bu konudaki kararlarını destekleme ve etkileme aşaması 6. İzlem ve değerlendirme: Süreklilik sağlanmaya çalışılır. DSÖ kent siyasetçilerinin dünyadaki yaklaşımlara uygun olarak SED den yararlanılabilecek konu başlıklarının bazılarını şöyle sıralamıştır. Ekonomik Politika, SED için en önemli kavramlardan birisidir ve yalnızca Türkiye için değil, örneğin DSÖ nezdinde SED i götüren temel lokomotif güç olan Belfast ın en çok odaklandığı konular ekonomik politikalar ve sağlıkta eşitsizliktir. Yani bunlar yalnızca Türkiye açısından önemli öncelikli konular değil, dünyanın hemen her yerinde öncelikli olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada sosyal reformlardan, inşaat sektörüne alkol fiyatlandırmasına- çünkü alkol ve sigaranın kullanımının azaltılması kent sağlığını doğrudan etkileyen bir kavramdır- zirai politikalardan nakliyata, AB politikası direktiflerinden hava kalitesi emisyonlarına kadar oldukça geniş perspektifte bir SED yapılabilecek konular bulunuyor. Avrupa Bölgesi-bizde bu bölgede yer alıyoruz- çevreyle ilgili sorunların giderek arttığı çok azının da duraksadığı bir bölgedir. Asya Pasifik ve Latin Amerika da ise bütün sorunlar çok ciddi bir şekilde artmaktadır. Bir yandan sanayileşmenin olumsuz etkileri karşımızda bu kadar dayatırken, bir yandan kentler sanayileşmenin istihdam artırıcı özelliklerinden yararlanmak isterken, bu ikilemle ilgili toplumun uzlaşmasını sağlayabilecek çok önemli bir araçtır Sağlık Etki Değerlendirmesi. İster Avrupa da ister dünyanın başka bir yerinde eğer kentlerin yakınında bir yere sanayi sitesi kuruyorsanız oradaki yeraltı suları kirleniyor demektir. Şehrimizde de sanayi bölgelerine yakın yeraltı sularında ciddi bir kirlilik tespit edilmiştir. Bu nedenle kentte yaşayan akademisyen, politikacı, resmi görevli kim olursa olsun sürdürülebilir bir yaşam için SED in böyle bir çerçevede ele alınması bir zorunluluktur. TARAMA-ELEME SED in ilk aşamasıdır. Kentte yaşayan insanların sağlığını etkileme olasılığı olan bir politika, girişim ya da teklif ile ilgili olarak sağlık etki değerlendirmesi yapıp yapmamaya karar verilen sistematik bir değerlendirme yöntemidir. Teklifin SED e uygunluğuna, belediye açısından önemi, toplum için önemi ve sağlık üzerine olası etkileri açısından değerlendirerek karar verilebilir. DSÖ ye göre herhangi bir politika, girişim ya da teklifin geliştirilmesi aşamalarında da tarama yöntemi uygulanabilir. Tarama yöntemini belediye olarak ele alınırsa, başta koordinatörler olmak üzere sağlıklı şehirler projesi kapsamında çalışan personel veya belediye de çalışan teknisyenler uygulayabilirler. SED de deneyim kazanmak söz konusu olduğunda daha önce SED yapmış örneğin belediyelerden, meslek örgütleri ve üniversiteler gibi örgüt ve kuruluşlar tarama aşamasına katılabilirler. Tarama aşaması, teklifle, toplumla ve teklifin sağlık üzerindeki etkileriyle ilgili yeterli bilgiye sahip olan bir kişiyle yürütülebilir. Ancak, diğer kişilerin bilgi ve deneyimlerinden yararlanılması açısından ideal olan taramanın iki ya da daha fazla kişiyle gerçekleştirilmesidir.

6 6 Dünyada ki deneyimlere bakıldığında tarama aşaması belediyede çalışan görevliler tarafından resmi bir süreç olarak çok fazla değerlendirilmemektedir. Bu dikkat edilmesi gereken bir husustur. Bir SED ile ilgili belediyede çalışan görevli karar verme aşamasında daha çok teklifin belediyenin yaklaşımına uygun olup olmadığı üzerinden değerlendirme yapmaktadır. Oysa daha önce de belirtildiği gibi SED yalnızca bu perspektifte değerlendirilmemelidir. Tarama aşamasında doğru değerlendirme yapılması için ölçütler geliştirilmesi gerekmektedir. Bu ölçütler için kontrol listesinden ya da tarama aracından yararlanılabilir. SED yapmak amacıyla elinizdeki konular arasından seçim yapabilmek için hazırlanan check-list niteliğindeki kontrol listesi tarama aşamasında çok yardımcı olmaktadır. Teklifin stratejik önemi, tekliften etkilenecek nüfus, toplumun sağlığı ve refahı üzerindeki etkileri tarama gerçekleştirilirken dikkate alınması gereken ana konulardır. Teklifin Stratejik önemi incelenirken kullanılabilecek ölçütler: Teklifin siyasi önceliği, belediye başkanlarının ve diğer siyasetçilerin seçilmeden önce topluma verdikleri sözleri içerir. Teklifin hayata geçirilmesi için harcanması gereken para Diğer örgüt ve kuruluşların sürece katılımı, meslek örgütleri, üniversitelerle işbirliği gibi. Teklife ilgi duyabilecek toplum kesiminin büyüklüğü. İlgi duyan toplum kesimi ne kadar büyükse teklifin stratejik önemi o kadar artar. Tekliften etkilenecek nüfus incelenirken kullanılabilecek ölçütler: Teklifin etkili olacağı coğrafi alanda yaşayan nüfus Teklifin etkileyebileceği hizmet kullanıcıları, çalışanlar gibi özellikli gruplar. Özellikle sağlıkta eşitsizliklerin azaltılması ve hakkaniyet değeri göz önünde bulundurulduğunda dar gelirli gruplar, yaşlılar, çocuklar gibi korunması gereken gruplar ele alınmaktadır. Teklifin toplumun sağlığı ve refahı üzerindeki etkileri incelenirken kullanılabilecek ölçütler: Teklifin çevresel, sosyal ve ekonomik etmenler gibi sağlığın sosyal belirleyicileri üzerine olası etkileri Etkilenecek kişi sayısı Sağlıkla ilgili oluşabilecek sorunların ciddiyeti ve süresi Teklifle ilgili bazı insanların yaşamasını yitirmesi, bazılarının ise bu tekliften büyük bir oranda yararlanması söz konusu olabilir. Örnek verecek olursak, ABD Başkanı George Bush Körfez Savaşı öncesinde biyolojik silah olarak düşünülen bir ajana karşı kullanılacak bir aşıyı sağlık çalışanları üzerinde deneyip daha sonra o bölgeye göndereceği askerlere uygulamak istemişti. Ancak bilim adamları sağlık çalışanları aşılanırsa 5 ile 100 kişinin ölmesinin söz konusu olabileceğini belirtmiş, sağlık çalışanları da aşıyı yaptırmamış ve aşı kullanılamamıştır. Yani, 5 kişinin ya da 100 kişinin yaşamını yitirmesi bazı kesimler için önemli olmayabilir, ancak bazı ölenlerin kendisi ve yakınları gibi kesimler için önemlidir. Bu nedenle teklifin etkileyebileceği toplumla ilgili değerlendirme çok iyi yapılmalıdır. Taramanın Yararları:

7 7 Başta belediyeler olmak üzere kamu kurumlarının ellerindeki kaynak sınırlı olduğundan, topluma daha iyi geri dönüş sağlayacak seçim yapılabilmesi için akılcı kaynak kullanımını sağlar. SED in belediyenin önceliklerine uygun olarak seçilmesi durumunda politikacılar ve karar vericiler için ciddi bir dayanak oluşturur. Eğitim katılımcılarla birlikte interaktif bir şekilde gerçekleştirilmiştir. 5 çalışma grubu oluşturulmuş ve alıştırmalar gruplar tarafından yapılarak sonuçlar tartışmaya açılmıştır. Alıştırma 1. Tasarıların SED için taranmasında kullanılacak ölçütleri belirleyin ve bu ölçütleri seçme nedenlerinizi belirtiniz. 2. Ölçütlerinizi kullanarak aşağıda verilen örneklere benzer tasarılardan hangisinin SED gerektirdiğini belirleyiniz. Bir yerleşim alanına otel ve diskotek yapılması Bir çevre yolu Eğitim sisteminde çocukların okula bir yıl önce başlaması yönünde yapılacak bir değişiklik. I.GRUP Tarama Ölçütleri: Sağlık üzerinde etkisi Göçe etkisi Siyasi hedeflerle örtüşmesi Ekonomik etkileri Sosyolojik açıdan etkiler Çevresel açıdan etkiler I. Grup ta bulunan belediyelerin kentlerinde yaşadığı sorunlarından yola çıkılarak Körfez in temizlenmesi, Van Gölü nün temizlenmesi gibi konuların yer aldığı SED yapılabilecek seçeneklerden her şehrin ortak sorunu olması dolayısıyla Ulaşım Master Planı seçilmiştir. Ulaşım Master Planıyla ilgili SED yapılması sonucunda; araba kullanma oranının azalacağı, trafikten kaynaklanan stresin azalacağı, benzin maliyetinin azalarak, ekonomiye de etkisi olacağı tespit edilmiştir. Ayrıca, sosyolojik açıdan değerlendirerek ulaşılabilirlik ne kadar artarsa kent sosyolojik olarak o derece gelişecek, insanların sosyal seviyesinde, refah durumunda artış olacak ve ruh sağlığı olumlu etkilenecektir. Egzoz gazı, gürültü kirliliği azalacaktır. Sadece araçların değil yayaların ulaşabileceği bir sistem düşünülmeli, tüm paydaşların ortak memnuniyeti sağlanmalı ve demokratik bir süreçten geçirilmelidir. II.GRUP Tarama Ölçütleri: Etkilenen nüfus (yaş grubu) Siyasi öncelikler Sivil toplum örgütleri Uygulanabilirlik

8 8 Kaynaklar Semt Spor Alanları uygulanabilirlik açısından elverişlidir ve halkın her kesimine açık olduğundan dolayı 7 den 70 e büyük bir nüfus grubunu etkilemektedir. Etki alanı büyük olduğundan siyasi öncelikler arasında eyer almaktadır. III. GRUP Tarama Ölçütleri: Siyasi öncelik Bütçe Halkın beklentileri Nüfus Halk Sağlığına etkiler Coğrafi önem Çevre kirliliği Hafif Raylı Sistem etkilediği nüfus ve coğrafi alan ele alındığında neredeyse kentin tamamını etkilemektedir. Sağlık üzerinde dolaylı ve dolaysız olarak pek çok etkileri gözlemlenebilmektedir. Taşıt kirliliğini engellediğinden dolayı gürültü ve çevre kirliliğine olumlu etki yapmaktadır. Belediyelerin siyasi olarak öncelik verdiği ulaşım projeleri arasında yer almaktadır. IV. GRUP Tarama Ölçütleri: Etkilenecek nüfus Etkilenecek coğrafi alan Mevzuat Finansman Gürültü Kimyasal etkileri Canlı popülasyona etkisi Durum saptama anketler Koku Ayva Derenin Rehabilitasyonu, Raylı Sistemin yerin altından gitmesi projelerinin arasından Arıtma Tesisi Yapılması projesinin seçilmesine karar verilmiştir. Kara verme, izleme ve değerlendirmeyi vurgulayan ölçütleri tanımlamak önemlidir. V. GRUP Tarama Ölçütleri: Siyasi öncelik Nüfus Zaman Bütçe Eşitsizlikler Toplumun ihtiyaçlarına cevap vermesi Ulaşım ve çevre yolu projeleri, belediyelerin siyasi öncelikleri arasında birinci sırada yer almaktadır. Her kentte önemli bir problemdir ve büyük bir nüfusu

9 9 etkilemektedir. Hizmetlere ulaşılabilirlik açısından eşitsizliklere büyük ölçüde etkilemektedir. Ayrıca, sağlığın bütün belirleyicileri ve çevre üzerinde etkileri görülmektedir. Toplumun ihtiyaçlarını karşılayabilme kapasitesi en fazla olan projelerdir. NOT: SED aşamasına girmeden önce belediyenizin SED ölçütleriyle ilgili genel kapsamlı bir kontrol listesi geliştirilmelidir. Konulara göre kontrol listesi oluşturması yanlış seçim yapılmasına neden olmaktadır. KAPSAMLAŞTIRMA Kapsamlaştırmanın önemi: SED in yönetim ve sorumluluğu. Yönetsel alan tanımlamasını başlangıçta yapmamız gerekir. Bilimsel özen ve SED ile bağlantı. Kanıta dayalı bilimsel bir özenden bahsedilmektedir. SED in yönetimi Tarama aşaması tamamlanıp konu belirlendikten sonra kapsamlaştırma aşamasına geçilmiş olur. Kapsamlaştırmayı hazırlamanın 2 adımı vardır; taslak oluşturmak, taslağı düzeltmek ve kapsamlaştırmayı onaylamak. Kapsamın taslağını hazırlarken, eğer SED uygulamasına giriş söz konusuysa belediyede çalışan görevli ve teknisyenlerden yararlanılabilir. Ancak, SED de deneyim kazanmak söz konusu olduğunda diğer örgüt ve kuruluşlardan teknisyen ve görevliler de yer alabilir. Taslak hazırlandıktan sonra onaylanması, gerektiği zamanlarda da düzeltilmesi gerekmektedir. Bu aşamada konusunda uzman kişilerden oluşan SED denetim ekibi(sed Denetçisi) ve yönlendirme kurulu karşımıza çıkmaktadır. Yönlendirme kurulu alanında uzmanlaşmış kişilerden oluşmalı ve bu kurulda belediyeden teklifin gündeme gelmesi aşamasında bulunan teknisyenlerin, SED in kapsamlaştırma aşamasından sonraki etki kestirimi aşamasında çalışacak görevli ya da teknisyenlerin yer alması gerekmektedir. Kapsamlaştırma aşamasında da taramadaki gibi, taslağın içeriğini ortaya koymak amacıyla bir kontrol listesi oluşturulur.(örnek, SED Kitabı sf:42-44) Kontrol listesi oluşturulurken, öncelikle yönlendirme kurulunun görev ve sorumlulukları özellikle de raporlama bölümünde problem yaşanmaması için ilk olarak belirlenmelidir. Ardından SED in sonuçları ortaya çıktıktan sonra karar verme formu hazırlanmalıdır. Ayrıca, paydaşlar-konuyla ilgili kişiler, öne sürülen teklifle ilgisi ya da etkilenme olasılığı olan herkes paydaş olarak nitelendirilir- belirlenmeli ve onlarla iletişim kurmak için yöntemler geliştirilmelidir. Kapsamlaştırma raporda yer alacak kavramların başlıklarının olduğu, ancak onlarla ilgili veri ve sonuçların olmadığı boş bir rapor formattır. SED in yönetiminde belediyelerin öncülük etmesi gerekir ve bunu belli bir formata göre yapmaktadır. Bu formata göre; SED in bir çalışma programı oluşturulmalı

10 10 Değerlendirmeye katılan görevli ile teknisyenlerin rol ve sorumlulukları belirlenmeli Yönlendirme grubunun rapor yazımına ilişkin düzenlemeler yapılmalı Başlangıçtan bitimine kadar hangi işin, ne zaman ve kimin tarafından yapıldığını gösteren zaman çizelgesi oluşturulmalı Gereksinim duyulan kaynakların belirlenmesidir. Kapsamlaştırmanın yararları: SED i objektif olarak izleyebilmek için bir taslak ve nesnel bir format sağlar. SED için başlangıçta gereksinim duyulan çıktıların elde edilebilirliğini artırır. SED in dikkatle incelenmesi için olanak sağlar. SED in iyi yönetilmesine yönelik olarak yönetim ve sorumluluk için temel oluşturur. Alıştırma I.GRUP Yönlendirme grubunda temsil edilecek ilgi alanı ve vasıfların sınırları ne olmalıdır? SED denetim ekibi hangi vasıflara sahip olmalıdır? Kimlerin yönlendirme grubu üyesi olup kimlerin olamayacağı kararının verilmesinde temel teşkil eden unsurlar nelerdir? Yönlendirme grubunun sorumlulukları nelerdir? SED denetim ekibinin sorumlulukları neler olmalıdır? I. ve III. Gruplar o Yönlendirme kurulunda, belediye teknisyenleri(proje koordinatörü, APK, Ulaşım, Fen İşleri, Çevre Koruma, Hesap İşleri ve Sağlık Daireleri ile Zemin Etüd Birimi sorumluları) merkezi idare temsilcisi, ilgili kamu kuruluşları temsilcileri, Vilayete bağlı İl Planlama ve İl Emniyet Müdürlüklerinin temsilcileri, UKOME ve AYKOME temsilcileri, üniversitelerin ulaşım planlama, çevre, halk sağlığı, jeoloji ve jeofizik bölümlerinden uzmanlar yer alabilirler. o Yönlendirme kurulunu seçerken, bilimsel uzmanlığı, kamu yararını halkın refahını ve sağlığının gözetilmesi, çok sektörlü çalışabilmesi, teklifle ilgili herhangi bir çıkar ilişkisi olmaması ve tarafsızlığı temel alınabilir. o Yönlendirme kurulunun sorumlulukları, proje bütçesini zamana göre mümkün olan en iyi şekilde kullanmak, konunun SED e uygunluğunu en iyi şekilde değerlendirmek, ölçütlere teknik ve standart verileri yorumlayabilmek ve objektif olmaktır. o SED denetim ekibinde yer alan kişiler, SED eğitimi almalı ve teknik bilgiye sahip olmalıdır. o SED denetim ekibinin sorumlulukları, marjinal grupların gözetilip gözetilmediğinin denetlenmesi, bütçe ve sürenin uygun kullanılıp kullanılmadığının denetlenmesi ve taslağa uygunluğun denetlenmesi, proje evrelerinin doğru gittiğinin kontrolüdür. II.GRUP Kapsamlaştırma kontrol listesini (sf:42-44) alınız ve EK-1 de verilen (sf:70) olay incelemesini kullanarak SED için görev tanımları taslağını (kapsamlaştırma) oluşturunuz.

11 11 o Teklif hakkında bilgi sahibi olunacak o Teklifin tamamı değerlendirilecek o Teklif için yabancı yatırım politikaları kullanılacak. o Teklif için birden herhangi bir seçenek mevcut değil. o Teklifin çevre kirliliğine yol açması ve istihdamın geliştirilmesi tartışmasız konulardır. o Hedef kitlede istihdam edilmeyi bekleyenler ve ülkenin çıkarlarından etkilenecekler yer almaktadır. o Sağlık belirleyicileri (Ekonomik ve istihdam) o SED yapmaktaki amaç, çevresel ve sosyal riskleri görmektir. o Hedefler, istihdamın maksimum, çevresel risklerin minimum seviyeye getirmektir. o SED parametreleri, su kaynaklarının kirletilmesi, biyolojik çevre, görüntü ve gürültü kirliliğinin değerleridir. o Teklif tarımla ilgili nüfusu etkilemektedir. o Teklif tarımla ilgilenen nüfusu negatif, nüfusun diğer kısmını pozitif etkilemektedir. o 5000 kişinin iş sahibi olması teklifin en dikkate alınması gereken yönüdür. o Teklif gelir düzeyini olumlu yönde etkileyecektir. DEĞER BİÇME / ETKİ KESTİRİMİ SED in nasıl ortaya çıkabileceğine ilişkin önemli bilgilerin sunulduğu bir evredir. Bu aşamada öne sürülen teklifin, sağlığa, iyi olma haline, refaha olası etkileri değerlendirilir. Etkilerin değerlendirmesi ile etkilere odaklanan girişimlerin değerlendirilmesi ortaya konmaya çalışılmaktadır. Etki kestiriminin uygulanmasının temel nedeni toplumun sağlığını korumak, geliştirmek ve sağlıklı ilgili olan olmayan teklifler nedeniyle toplumun refahının bozulmasını önlemektir. Kimi teklifler sağlıkla çok ilgili görünmese bile, aslında sağlığın sosyal belirleyicilerini etkileyebilmektedir. SED, ayrıntılı ve uzun SED ve bir de kısa SED olmak üzere ikiye ayrılır. Hızlı değerlendirme teknikleri kullanılarak yapılan kısa SED de etki kestirimi aşaması en uzun bölümü oluşturur. Etki kestirimi, SED yapılan konuda hem toplumla ilgili hem de konuyla ilgili yeterince bilgi ve deneyim sahibi olan SED değerlendiricisi veya değerlendirme takımı tarafından yapılmaktadır. 3 aşamadan oluşur: 1. Hazırlık Evresi: 4 temel görev içerir. o Teklifin Analizi, söz konusu teklifi ve getirebileceği olası etkilerin anlaşılmasını sağlar. o Basılı bilimsel literatürdeki kanıtların yer aldığı araştırma makalelerinin derlenmesi; bu tip tekliflerle ilgili girişimlerin etkililiğine ilişkin ve teklifin olası etkileriyle ilgili bilgi sağlar.

12 12 o Benzer tekliflerin ya da toplumların yer aldığı SED lerin gözden geçirilmesi; sağlık üzerine olası etkilerle ilgili bilgi ve öneri sağlar. Eğer teklifler değil de toplumlar benzerlik gösteriyorsa toplumun sorunları ve doğabilecek tepkilerle ilgili ipucu verir. o Toplumun profilinin ortaya konması; o teklifin toplum üzerindeki olası etkileri hakkında bilgi sağlar. 2. Değerlendirme Evresi: 2 temel görev içerir. o Sağlık ve refah üzerindeki olası etkilerin değerlendirilmesi o Etkilere odaklanmış girişimlerin değerlendirmesi. Örneğin otomobil fabrikası kurulunca çevre kirlenecek, bu kirliliği azaltmak için arıtma tesisi kurulması etkiye odaklanmış girişim olmaktadır. 3. Raporlama Evresi: Değerlendirme evresinde sağlık etkilerinin tanımlanması çok önemlidir ve bunun için bazı yöntemler uygulanır. Sağlığın sosyal belirleyicilerine yönelik olası etkiler incelendiğinde bir etki kestirimi aracı -bazı ölçütler bazı göstergeler kullanılarak hangi durumda nasıl bir etkinin beklenebileceğine ilişkin bir tür modelleme uygulamasıdırsağlık etkilerini tanımlamada yardımcı olabilir. Ayrıca, etkilerin tanımlanması için herhangi bir yöntem kullanıldığında, sorulması gereken sorularla ilgili geliştirilmiş bir çerçeve uygulayarak, nelerin etkisini kestirmek istediğimizi başlangıçta belirleyebiliriz. Örneğin fabrika kurulduğunda çevrenin kirlenmesi dolayısıyla 10 yıl içinde kaç kişi hastalanır, kaç kişide metal kirliliğine bağlı rahatsızlıklar görülür gibi tahminlerde bulunulabilir. Girişimlerin tanımlanması için ise özgün bir araç olmamakla birlikte literatür taraması yardımcı olabilir. Bununla birlikte, özellikle belediye tarafından önerilen tekliflerin içeriğinde yer alan girişimlerin uygun ya da etkili olup olmadığına ilişkin karar verilmesine yardımcı olacak yeni ölçütler geliştirilebilir. Zaman zaman siyasi öncelikler nedeniyle gündeme getirilen teklifler, toplumun öncelikleriyle bir bütünlük sağlamayabilir. Bu nedenle başlangıçta doğru soruları yöneltmemiz çok önemlidir. Bu aşamada paydaşların da -teklife katılan ya da etkilenen herkes- katkısının alınması gerekmektedir. Çünkü bir teklifin yaşama geçirilmesi aşamasında, o teklif o bölgede yaşayan insanlar tarafında ne kadar içselleştirilirse, etki kestirimi o kadar başarılı olur. Paydaşlar, SED e tarama aşamasından sonra her aşamaya katılabilir. Çünkü tarama aşamasında konu henüz netleşmediğinden dolayı hangi paydaşları katacağınızı da kestiremezsiniz. Paydaş katılımıyla ilgili yöntem seçerken temel kavram zaman ve paradır. İki tür paydaş katılımı mekanizması vardır: Biri etkileşimli katılım, diğeri etkileşimli olmayan, yani karşısındakiyle etkileşme olanağı olmayan katılım. Etkileşimli Katılım Yöntemi: 1. Paydaş Çalıştayları, tüm paydaşların bir araya getirilerek teklifle ilgili görüşlerinin alınmasıdır. 2. Odak Gruplar, teklifle ilgisi fazla olan grupların görüşlerinin alınmasıdır. Bu yöntemle, katılım nedeniyle kısa zaman içerisinde bir kişinin tanımlamasından çok daha fazla oranda, teklifin olası etkileri ve girişimlerle ilgili öneriler tanımlanabilir.

13 13 Ayrıca üretilen teklifi ayrıntılandırmak ve çok sayıda öneri geliştirmek mümkündür. En önemlisi is teklifin paydaşlar tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlayarak, yanlış anlaşmalara mahal vermemektedir. Etkileşimli Olmayan Katılım Yöntemi: 1. Anketler, etkilenme olasılığı olan herkese uygulanabilir. 2. Saha araştırmaları Etkileşimli olmayan katılım yönteminde anket ve araştırmalarla çok sayıda insana ulaşmak mümkündür ve toplumu temsiliyetle ilgili başarı sağlanabilmektedir. Ancak, pahallı ve zaman isteyen bir yöntem olduğundan uygulanması güçtür. DSÖ ye göre her iki seçeneğin de olumlu yanları olduğundan birlikte ele alınması daha iyi sonuç getirmektedir. Paydaş katılımı, deneyim ve bilgi kazandırmasının yanında paydaşların onaylamadıkları konular ile farklılıkların ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Alıştırma: Etki Analizi (sf:63) a) Aşağıda verilen listede sağlık etkilerinin analiz etmek istediğiniz anahtar nitelikleri hangileridir. o Sağlık üzerinde etkiler yaratan faaliyet o Sağlık etkileri (etkilenen sağlık belirleyicileri ve sağlık çıktıları üzerindeki etkiler) o Değişim yönü(pozitif ya da negatif) o Sağlık etkilerinin dağılımı (etkilenen değişik topluluk grupları ve sağlıktaki değişime olan etkiler) o Büyüklük(toplulukta etkilenen kişi sayısı) o Sağlık çıktılarının önemi(ölüm, hastalık veya hasar ve refah) o Etkilerin olasılığı(delilin gücüne bağlı olarak) o Gecikme süresi(etkilerin meydana geldiği zaman, hemen, kısa, orta veya uzun vadede) o Sıklık (etkiler hangi sıklıkta meydana geliyor) o Süre (etkiler ne kadar süre devam ediyor) o Diğer etkilerle etkileşim potansiyeli b) a) maddesinden seçtiğiniz nitelikleri kullanarak kendi sağlık etki matrisinizi oluşturunuz. Oluşturduğunuz sağlık etki matrisini kullanarak olay incelemesindeki bazı potansiyel etkilerin niteliklerini belirleyiniz. I.GRUP Yakın çevrede ikamet Atıklar Kanserojen edenler üzerinde oluşacak Toksinler daha kötü (-) etkiler Tedbirler alınmazsa TEKSTİL FABRİKASI Daha büyük FABRİKANIN Gürültü Meslek Çalışanların sağlıkları BÜYÜKLÜĞÜ

14 14 Hastalıkları üzerinde oluşacak (-) Daha küçük etkiler İstihdam Tedbirler alınırsa DAHA FAZLA REFAH DAHA AZ II.GRUP EVSEL ATIKLARIN GERİ DÖNÜŞÜMÜ Depolama miktarı ve maliyeti DAHA AZ Daha Çevre ÖLÜM sağlıklı Geri dönüşümden Koruma yaşam Sağlanacak ekonomik Gelir İYİLEŞME SAĞLIK Doğal kaynakların KÖTÜLEŞME tüketimi ve Kirletilmesinin azaltılması Sağlık hizmetlerinin Çevre kirliliği Doğal kaynakların kullanımının artması Kirlenmesi III. GRUP Trafik sıkışıklığının Stresten kaynaklanan azalmasıyla ulaşım kalp ve damar SAĞLIK hızının artışı hastalıklarında HARCAMALARINDA azalma DÜŞÜŞ HAFİF RAYLI SİSTEM Taşıt kirliliğinin Solunum yolu Azalması hastalıklarının Azalması Sağlıklı yaşama Ruh sağlığı Yönlenme Kendine zaman ayırma Toplu ulaşım Fiziksel aktivitenin artması Araçlarının Ulaşım süresinin azalması Vakitten kazanç Kullanımının Ulaşım maliyetinin düşmesi Maddi kazanç Artması Trafik kazalarında düşüş

15 15 SAĞLIK HİZMETLERİNİN KULLANIMINDA AZALMA İYİLEŞME SAĞLIK IV. GRUP (TÜM NÜFUS) 1)Yönlendirme 2) Olası Etkiler 4) Raporlama Grubu 3) ÖNERİLER Refahın Yaralanmalar OLUMLU Artması Hastalanmalar Filtrasyon (Turizm) Ölümler Sağlık (İstihdam) Hizmetlerinin Atık su arıtma İYİLEŞTİRME Kullanımında OTOMOBİL FABRİKASI Katı atık dönüşüm Tesisleri Ülke ve şehir SAĞLIK Azalma ekonomisine KÖTÜLEŞTİRME katkılar Peyzaj uygulamaları Sosyal donatılar OLUMSUZ DAHA AZ Yer altı suyu kirlenmesi AZALTIM Ağır metaller Tesir İş stresi ve Tarım ürünleri Kalıntı Görüntü kirliliği ARTIRIM DAHA ÇOK V.GRUP OTOMOBİL FABRİKASI Eğitim İstihdam Gelir düzeyinde Barınma Artması Artma Hijyen Karşılanırsa Sosyal hayat Göç Konut ve sosyal Donatı alanlarına Talep artışı İYİLEŞTİRME ÇEVRE Karşılanamazsa SAĞLIK Su kirliliği KÖTÜLEŞTİRME Hava kirliliği Görüntü kirliliği Ulaşım Motorlu taşıt Nakliye

16 16 RAPORLAMA Bir SED raporunda giriş bölümü, etkilenecek nüfus ile ilgili toplam profil, uzmanların görüş ve değerlendirmesiyle SED in sonuçları ve öneriler bulunmalıdır. Raporda yer alan veriler güvenilir olmalı, şeffaflık ve açıklık ilkeleri ışığında hazırlanmalıdır. Alıştırma : 1. SED raporu neleri içermelidir? 2. Rapora ulaşılabilirliği nasıl sağlayabilirsiniz? 3. Raporun dürüstçe yazılmasını(objektifliğini) neler etkileyebilir? Bu etkileri yok etmek için neler yapılabilir? 4. Medya ile çalışmakla ilgili önerileriniz nelerdir? I.GRUP Kişisel çıkar ve menfaatler, bilimsel kanıtların göz önünde bulundurulmaması, yanlış uygulanmış anket ve istatistikî çalışmalar, siyasi baskılar SED raporunu olumsuz yönde etkileyebilir. Yönlendirme grubunun menfaat sahibi kişilerden ya da etkilenebilecek kişilerden oluşmaması, araştırmalarda uluslararası kuruluşlar tarafından kabul edilen standartların temel alınması, Güç hakkaniyetten yana olmalı, hakkaniyet güçten yana olmamalı düşüncesiyle hareket edilmesi raporun dürüstlüğünü artırabilir. Detaylı bilgiler içeren basın bülteni hazırlamak ve medyayla iyi ilişkiler kurmak medya stratejisi olabilir. II. GRUP Verilerin güvenilir olmaması, siyasi yönlendirme, ekipte yer alanların vasıflarının yeterli olmaması, çıkar grubundan temsilcilerin olması, paydaşların SED sürecine katılımının tam olarak sağlanamaması gibi unsurlar SED raporunun dürüstlüğünü etkileyebilir. Bilimsel kaynaklardan faydalanarak, SED ekibinde yer alanların konunun uzmanı ve çıkar gruplarıyla ilişkisi olmayan kişilerden seçerek, önceden planlanarak tüm paydaşların SED sürecine katılımını sağlayarak SED in objektifliğini sağlayabiliriz. SED sürecine medyanın katılımını sağlayarak ve medyayı sürekli gelişmelerle ilgili bilgilendirerek medyanın desteğini sağlayabiliriz. III. GRUP Çıkar gruplarından ve siyasi gruplardan temsilcilerin bulunması, medyanın yönlendirmesi, karar vericinin yanlış bilgilendirilmesi, yapılan araştırmaların güvenilir

17 17 olmaması ve doğru verilerin kullanılmaması, olumsuz araştırmaların yok sayılarak veri olarak değerlendirilmemesi, az sayıda kaynak kullanımı raporun objektifliğini engellemektedir. Raporumuzu objektif kılmak için güvenilir ve bilimsel kaynaklardan yararlanılmalı, üst düzey yöneticiler doğru bilgilendirilmelidir. Medyaya SED eğitimi verilmesi, medyayı doğru ve sürekli bilgilendirmek, saydam ve şeffaf olmak teklifin kamuoyuna doğru olarak duyurulmasında yardımcı olmaktadır. IV. GRUP Rapor yazan ekipte çıkar gruplarından kimselerin yer alması, siyasi yönlendirilmelerin bulunması, teknik olmayan kişilerin SED ekibinde yer alması, teklif sahibi ve karar vericinin arasındaki ilişkinin irdelenmemesi, rollerin baştan belirlenmemesi SED raporun objektifliğini etkileyen unsurlardır. Objektifliği sağlayabilmek için sağlık etki değerlendirmesi, SWOT analizi, Risk analizi, anket yöntemleriyle ilgili bilgi verilmesi, uzman bir kadro oluşturulması, deneyimli kurum ve kuruluşlardan destek alınması, bilgilendirici broşürlerin hazırlanması, yönlendirme kurulunda yar alan kişilerin mal beyanında bulunması, akademik ve deneyimli kişilerin ekibe seçilmesi gerekmektedir. SED ile ilgili medyaya bilgilendirme yaparak halka sunulmadan önce medyanın fikrini almak, homojen medya gruplarıyla çalışmak, medyaya internet üzerinden anket uygulamak medyayla ilişkilerimizi yönlendirebilir. V.GRUP Geleneksel davranışlar, konunun üzerinde fazla durmadan yüzeysel geçilmesi, politik düşünce ve baskılar, yetersiz hazırlık, taraflı yaklaşım, profesyonellerin yetersizliği, paydaşlardan oluşan baskı grupları ve medya raporun dürüstçe yazılmasını etkilemektedirler. Bu olumsuzlukları gidermek için ise, SED ekibinin özgür davranabilmesi, bilimsellik ve profesyonellerin yeterli katılımı, medyayla iyi ilişkiler kurmak ile baskı ve tehlikeleri önceden sezebilmek gerekmektedir. Medyayla ilgilenecek bir sorumlu belirlemek, belirsizliğe yol açmayacak net ve kısa raporlar sunmak, homojen medya gruplarıyla çalışılmak, medyaya açık davranmak, uluslar arası medyayla çalışılmak medya ile ilgili belirlenebilecek stratejilerdir. NOT: Raporun dürüstçe yazılmasını etkileyebilecek en önemli etmen genelde belediye başkanları olarak görülmektedir. Çünkü bazen belediyede çalışanları, başkan ne der endişeyle raporun objektif yazılmasını etkileyebilmektedirler. Çıkar gruplarının ise raporu etkileme olasılığı çok düşüktür. Çünkü raporu yazanlar arasında çıkar gruplarının zaten bulunmaması gereklidir.

18 18 Karar vermeyi desteklemek: KARAR VERİCİLERİ ETKİLEMENİN ÖNEMİ Rapor karar vericiye, yanlış bir adım atmasını önlemek amacıyla etki kestiriminden hemen sonra ya da yönlendirme kurulu rapor içeriğini onayladıktan sonra sunulabilir. Karar verici, etki kestiriminden sonra sunu yapılarak ya da katılımlarını artırmak ve önerilerini almak için SED süreci boyunca sürekli iletişim halinde bulunularak sonuçlar hakkında bilgilendirilebilir. Özdeşim kurmak yani kapsamlaştırma ve tarama aşamalarında uygun karar vericilerle SED arasında bağlantı kurmak ve karar verme süreçleri için uygun zaman çizelgeleri ve kilometre taşları bulmak karar vericinin karar verme aşamasında çok önemlidir. Karar vericinin bu şekilde doğru yönlendirilmesi sağlanabilir. Karar verici olarak nitelendirilen kişiler, politikacılar ve belediyedeki üst düzey yöneticiler olabilir(belediye başkanları, daire başkanları ve müdürler, meclis üyeleri, partilerin il ve ilçe başkanları gibi), teklif sahibi ya da taraftarı olan kamu ya da özel sektördeki değişik yöneticiler (hafif raylı sistem projesi için vagon üreten firmanın yöneticisi) ve kabul edilmesi halinde sorumlu oldukları alanda değişiklik gerçekleştirecek diğer şahıslardır. (Örneğin belediyenin sağlık alanında yaptığı çalışma İl Sağlık Müdürünün direkt sorumluluk alanına girdiği için o da bir karar vericidir) Karar vermede tek bir süreç söz konusu değildir. Bazı teklifler için toplumun bile görüşünün alınması gerekebilir, bazılarında gerek kalmaz. Karar verme sürecini nasıl etkilemeye çalıştığınızla ilgili bir karardır. Düzenleme: Bağlam Analizi Karar vericinin kararını etkilemek için önceliklerini, SED ile ilgili düşüncelerini ve SED sonuçlarına karşı tutumlarını bilerek hareket etmeli, sürekli bağlantı halinde olarak raporu anlamalarını ve sahiplenmelerini sağlamalıyız. Karar vericileri tarama aşamasından başlayarak sürecin içine katabiliriz. Kapsamlaştırma aşamasında yönlendirme kurulu üyesi olarak (bu çatışmalara neden olabileceğinden dolayı sakınca yaratabilir), etki kestirimi aşamasında paydaş olarak önerileri alınabilir, izlem ve değerlendirme aşamasında da karar vericinin değerlendirmelerini almak çok önemlidir. Ancak en önemlisi karar vericiye SED i çok iyi anlatmak gerekir, çünkü teklifle ilgili engellemeye veya belediye teknisyenine baskıya neden olabilir. Karar verici, SED yüzünden iktidarsızlık yani o alandaki karar verme gücünü yitirme korkusu yaşayabilir. Bu nedenle SED in aslında onların karar verme alanındaki gücünü azaltan değil, güçlendiren bir yaklaşım olduğunu karar vericiye çok iyi

19 19 anlatmalıdır. Karar verici, SED ile kanıta dayalı verilerle kendinden çok emin bir şekilde karar vermiş olur. Karar vericilerle çalışmanın zorluklarını yenme yolları: Politikacıları hedefleyen SED ile ilgili tanıtım kampanyaları düzenlemek, Onlara özel bilgilendirme broşürleri hazırlamak, Belediyede SED ile ilgili eğitim toplantıları düzenlemek SED şampiyonlarını seçmek Politikacıların SED den ne istediklerini bulmak Onları her aşamaya katmak Tam bir SED süreci olmasa bile belediyedeki uygulamaları SED mantığıyla değerlendirmelerini sağlamaktır. DSÖ Sağlıklı Kentler Ağı nın SED sürecinde sağladığı olanaklar; gereksinimlerini karşılamak amacıyla politikacılarla ve karar vericilerle derinlemesine çalışma olanağı ( IV. FAZ zorunlulukları) ve kentlerin gelişiminde SED in yararlarının ortaya konmasıdır. Alıştırma: Karar vericileri etkilemek 1. Karar verme üzerindeki ana etkiler nelerdir? 2. Karar verme sürecinde SED sonuçlarının kullanılmasının ne gibi yararları olabilir? 3. Karar verme sürecinde SED in etkilerini neler sınırlandırabilir? 4. Karar verme sürecinde SED kullanımını sınırlandıracak potansiyel etkenlerin üstesinden gelmek için neler yapılabilir? I.GRUP Karar verme üzerindeki ana etkiler, politik taahhütler ve SED in bunu destekleyip desteklemeyeceğine ilişkin karardır. Çünkü eğer SED sonuçları politik taahhütlerle örtüşürse kararın etkinliği artar, kamuoyu ve diğer siyasetçilerin desteği kazanılır. SED sonuçlarının halkın beklentileri ve politik taahhütlerle desteklenmesi büyük dayanak sağlar, tartışmaları engeller ve doğru sonuca ulaştırır. SED in karar vericinin politik taahhütleriyle uyuşmaması ve kamuoyu ile medyanın etkileri karar verme sürecinde SED i engelleyebilir. SED în her aşamasında karar vericiyle iletişim halinde bulunarak onu sonuca hazırlamak ve bu etkileri paydaşların da değerlendirmesine imkan sağlayarak karar vericiye destek sağlamak sınırlandırıcı etkenlerin üstesinden gelmemizi sağlamaktadır. II. GRUP Karardan etkilenecek nüfus, ihtiyaç düzeyi ve siyasetçiler karar vericinin kararını etkileyebilecek unsurlardır.

20 20 Karar verme sürecinde SED sonuçlarının kullanılması; karar vericiye kamuoyunun desteğini sağlar, siyasi olarak güçlendirir, sonraki çalışmalara temel teşkil eder, sonuçlar kesin olumsuz ise daha tarama sürecinde kaynak israfına yol açmadan çalışmayı sonlandırmaya olanak sağlar, zorunlu yapılacak çalışmalar için ısrarı minimize eder. Karar verme sürecinde SED i sınırlandırabilecek unsurlar; ulusal menfaatler, elde yeterli veri olmaması, siyasi olarak karar verilmesi, medya ve kamuoyu desteğidir. SED i sınırlandırabilecek unsurları aşmak için siyasi ve kamuoyunu bilgilendirmek, yönlendirme kurulunun uzmanlardan oluşmasını sağlamak ve yerel SED çalışmaları için ulusal politikalar göz önünde bulundurmak gerekmektedir. III. GRUP Karar verme sürecini etkileyen unsurlar, verilen siyasi taahhütler, uygulayıcıların tutumları ve önceliklerdir. Karar verme sürecinde SED sonuçlarının kullanılması, bilimsel verilerin kullanılarak hazırlanması nedeniyle tartışamaya mahal vermez ve uzlaşma sağlar, kamuoyu desteğini arkasına alarak güç kazandırır. Politik kaygı, finansman yetersizliği, çıkar gruplarının baskısı ve karar vericilere SED in doğru olarak aktarılamaması karar verme aşamasında SED in önünde engel teşkil etmektedir. SED bilinci oluşturmak, karar vericilerin etki kestirimi aşamasında katılımını sağlanmak ile izlem ve değerlendirme aşamalarında karar vericilerin görüşlerini almak SED sınırlarını ortadan kaldırabilmektedir. IV. GRUP Kentin stratejik planıyla uyumlu olup olmadığı, etkilenecek nüfus ve işin siyasi getirisi ve bu üç parametrenin yaratacağı sonuçlar ve alınan kararın bilim, yasa ve tecrübelere uygunluğu karar vermeyi etkileyen faktörlerdir. Karar vericilere uygun zaman ve mekanda sunum iyi bir sunum yapılamaması, onları etkileyememek, uygun raporlama yapılmaması, SED süresinin gündem dışı ve gelişmeleri takip edememesi, kamuoyunda oluşan SED karşıtı kampanyalar SED i karar verme aşamasında etkileyebilecek engellerdir. Herkesin ulaşabileceği ve anlayabileceği bir SED yapmak, kamuoyunu doğru bilgilendirerek harekete geçirmek, SED in doğru anlaşılmasının sağlamak karar verme sürecinde yardımcı olacaktır. V.GRUP SED sonucunun olumsuz olması, sunumun iyi yapılmaması karar vermeyi etkileyen faktörlerdir.

Karar vericileri etkilemenin önemi. Doç.Dr.Kayıhan Pala Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Karar vericileri etkilemenin önemi. Doç.Dr.Kayıhan Pala Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Karar vericileri etkilemenin önemi Doç.Dr.Kayıhan Pala Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Karar vermeyi desteklemek nedir? SED in sonuçları ve ortaya çıkan önerilerin (teklif

Detaylı

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİSİ Bir politikanın, bir stratejinin programın veya projenin nüfusun ve nüfus gruplarının sağlığı üzerinde dolaylı yada dolaysız etkileridir. SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİNİN

Detaylı

DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER PROJESİ 5. FAZ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI JÜLİDE ALAN SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ NİSAN 2008

DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER PROJESİ 5. FAZ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI JÜLİDE ALAN SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ NİSAN 2008 DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER PROJESİ 5. FAZ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI JÜLİDE ALAN SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ NİSAN 2008 DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER AĞI 5. Faz Ana Konuları 5. FAZ Dünya Sağlık

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Sakarya Ticaret Borsası Sakarya da Tarım ve Hayvancılık Sektör Analizi ve Öneriler Raporu Projesi 1. Proje fikrini oluşturan sorunları nasıl

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

SAĞLIKLI ŞEHİR PROJESİ NEDİR?

SAĞLIKLI ŞEHİR PROJESİ NEDİR? SAĞLIKLI ŞEHİR PROJESİ NEDİR? HERKES İÇİN SAĞLIK, İNSAN HAKLARI BEYANNAMESİ, YEREL GÜNDEM 21 PRENSİPLERİ IŞIĞINDA ŞEHİRDE YAŞAYAN İNSANLARIN FİZİKİ, PSİKOLOJİK ÇEVRESEL SOSYAL REFAHLARINI GELİŞTİRMEYİ

Detaylı

PROJE yerde, süre bütçe ile, amaçların faaliyetler

PROJE yerde, süre bütçe ile, amaçların faaliyetler UYGULAMA Belirli bir yerde, belirli süre içinde, belirli bir bütçe ile, net olarak tanımlanan amaçların gerçekleştirilmesine yönelik olarak planlanan faaliyetler bütünüdür. DÖNGÜSÜ Proje Fikrini Belirleme:

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKĠ DAYANAK, ĠLKELER ve TANIMLAR

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ BURSA İL EYLEM PLANI

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ BURSA İL EYLEM PLANI SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ BURSA İL EYLEM PLANI ÇALIŞMA ALANI MÜDAHALE AKTİVİTE SÜRE UYGULAYICI İHTİYAÇ KAYNAK RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLARA ULAŞMA / SOSYAL MOBİLİZASYON

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Uludağ Üniversitesi Kadın Araştırmaları

Detaylı

T.C. TUŞBA BELEDİYESİ

T.C. TUŞBA BELEDİYESİ T.C. TUŞBA BELEDİYESİ İç Kontrol Standartları EYLEM PLANI 1 1. İÇ KONTROL SİSTEMİNİNİN GENEL ESASLARI Amaç 5018 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinde iç kontrolün amaçları; Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin

Detaylı

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1/5 Revizyon Takip Tablosu REVİZYON NO TARİH AÇIKLAMA 00 01.03.2012 İlk Yayın 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, YTÜ nde KYS politika ve hedeflerinin belirlenmesi ve üniversite içerisinde yayılımı ilgili

Detaylı

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nin (Banka) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk yönetim yapısına

Detaylı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı 1 / 30 İçerik Amaç / Hedef Önem Kamu Destekleri Temel Kavramlar Değerlendirme ne işe yarar? Yöntem 2 / 30 Amaç / Hedef Amaç Etki değerlendirme konusunda,

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

İYTE TOPLUMSAL SORUMLULUK PROJELERİ YÜRÜTME VE DEĞERLENDİRME YÖNERGESİ (TASLAK) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İYTE TOPLUMSAL SORUMLULUK PROJELERİ YÜRÜTME VE DEĞERLENDİRME YÖNERGESİ (TASLAK) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İYTE TOPLUMSAL SORUMLULUK PROJELERİ YÜRÜTME VE DEĞERLENDİRME YÖNERGESİ (TASLAK) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Rektörlüğüne

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME KURULU YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME KURULU YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME KURULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1: Bu Yönergenin amacı; Kocaeli Üniversitesi'nin eğitim, öğretim

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI * 5018 Sayılı Kanun Md.55 İç Kontrol Nedir? İç kontrol;idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ. Birinci Bölüm Amaç, Kapsam ve Tanımlar

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ. Birinci Bölüm Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ Birinci Bölüm Amaç, Kapsam ve Tanımlar Madde 1- Bu yönergenin amacı üniversitenin günlük faaliyetlerinde karşılaştığı veya gelecekteki dönemlerde

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

LOGO İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI. SUNUCULAR Cahit KURTULAN Volkan ÜNLÜ M.Hulisi GÜNŞEN

LOGO İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI. SUNUCULAR Cahit KURTULAN Volkan ÜNLÜ M.Hulisi GÜNŞEN LOGO SUNUCULAR Cahit KURTULAN Volkan ÜNLÜ M.Hulisi GÜNŞEN SUNUM PLANI 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun Getirdiği Sistem İçerisinde İç Kontrol ve İç Denetimin Yeri ve İşlevleri İzmir

Detaylı

Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact)

Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact) ETİK KURALLAR VE KURUMSAL SORUMLULUK Doğuş Otomotiv Etik Kuralları, imzalamış olduğu Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact), kurumsal sosyal sorumluluk politikaları ve şirket

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KARİYER GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, İstanbul Üniversitesi Kariyer

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU Tarih: 15 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 60 Katılımcı listesindeki Sayı: 57 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D. Dr. Şenay ÖZDEMIR Ph.D. İdeal İş sağlığı Ltd.şti. (HS(G)65 BAŞARILI SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİNİ (UK) TEMEL

Detaylı

RİSKLERİ DEĞERLENDİRME REHBERİ

RİSKLERİ DEĞERLENDİRME REHBERİ T.C DÖŞEMEALTI KAYMAKAMLIĞI Döşemealtı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü RİSKLERİ DEĞERLENDİRME REHBERİ İÇİNDEKİLER 1. RİSK DEĞERLENDİRME VE İÇ KONTROL SİSTEMİ ORGANİZASYON ŞEMASI.. 3 ORGANİZASYON ŞEMASI...

Detaylı

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI Faaliyet Ve Proje Bilgileri Özürlülük sadece belli bir kesimin çalışma konusu değildir, tüm toplumun her alanını ilgilendiren sosyal bir konudur. Özürlü bireyleri ihtiyaç sahibi olarak değil, eşit haklara

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKĐN ÜNĐVERSĐTESĐ STRATEJĐ GELĐŞTĐRME KURULUNUN KURULUŞ VE ĐŞLEYĐŞĐ HAKKINDAKĐ YÖNERGE. BĐRĐNCĐ BÖLÜM Genel Hükümler

ÇANKIRI KARATEKĐN ÜNĐVERSĐTESĐ STRATEJĐ GELĐŞTĐRME KURULUNUN KURULUŞ VE ĐŞLEYĐŞĐ HAKKINDAKĐ YÖNERGE. BĐRĐNCĐ BÖLÜM Genel Hükümler ÇANKIRI KARATEKĐN ÜNĐVERSĐTESĐ STRATEJĐ GELĐŞTĐRME KURULUNUN KURULUŞ VE ĐŞLEYĐŞĐ HAKKINDAKĐ YÖNERGE Amaç BĐRĐNCĐ BÖLÜM Genel Hükümler MADDE 1 Bu yönerge, Üniversitenin misyon, vizyon ve temel değerlerinin

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK, İLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde 1-

Detaylı

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından: Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ Hazırlayan Strateji Geliştirme Müdürü Kontrol Başkanlık Hukuk Danışmanı Onay Belediye Başkanı Yürürlük Tarihi 01.02.2010 Sayfa 1 / 9 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı; Kartal Belediyesi Strateji Geliştirme Müdürlüğü

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YEREL YÖNETİMLER

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YEREL YÖNETİMLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YEREL YÖNETİMLER TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. YIL KONFERANSI 10-12 EYLÜL 2014 KIRŞEHİR ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK İKLİM

Detaylı

PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan

PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Açık, ölçülebilir hedefler başarının göstergeleridir. Yüksek performanslı kuruluşlarda ölçüm bir yaşam biçimidir. Ve lider bu ölçümleri yüksek performanslı

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ÇAKUZEM)

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ÇAKUZEM) ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ÇAKUZEM) 2015 YILI FAALİYET RAPORU ÇANKIRI - 2016 SUNUŞ Uzaktan Eğitim, geleneksel öğrenme-öğretme yöntemlerindeki sınırlılıklar

Detaylı

Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi

Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi Erasmus+ Ana Eylem 2 Stratejik Ortaklıklar Tanıtım Etkinliği SUNUM İÇERİĞİ Fikirden Projeye Proje Yönetimi

Detaylı

T.C. KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI İSTANBUL 7. DÖNEM TEMMUZ AYININ 1. TOPLANTISININ 3.BİRLEŞİMİNE AİT M E C L İ S K A R A R I D I R

T.C. KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI İSTANBUL 7. DÖNEM TEMMUZ AYININ 1. TOPLANTISININ 3.BİRLEŞİMİNE AİT M E C L İ S K A R A R I D I R KARARIN ÖZÜ : Görev ve Çalışma Yönetmeliği. TEKLİF : Etüt Proje Müdürlüğü nün 02.07.2014 tarih, 2014/11669 sayılı teklifi. BAŞKANLIK MAKAMI'NA; İlgi : 02.05.2014 tarih ve 6439 sayılı Başkanlık Oluru ilgi

Detaylı

Türk Dermatoloji Yeterlik Kurulu/Eşyetkilendirme (Akreditasyon) Altkurulu. Eğitim Kurumlarını Ziyaret Programının İlkeleri*

Türk Dermatoloji Yeterlik Kurulu/Eşyetkilendirme (Akreditasyon) Altkurulu. Eğitim Kurumlarını Ziyaret Programının İlkeleri* Türk Dermatoloji Yeterlik Kurulu/Eşyetkilendirme (Akreditasyon) Altkurulu Eğitim Kurumlarını Ziyaret Programının İlkeleri* Eğitim kalitesi, tıbbi bakım kalitesini artırmada en önemli belirleyicilerden

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

«KÜRESEL YAŞLI BAKIMI VE YAŞLI TURİZMİ BULUŞMASI» SONUÇ BİLDİRGESİ 1 EKİM 2013 RIXOS OTEL ANKARA

«KÜRESEL YAŞLI BAKIMI VE YAŞLI TURİZMİ BULUŞMASI» SONUÇ BİLDİRGESİ 1 EKİM 2013 RIXOS OTEL ANKARA «KÜRESEL YAŞLI BAKIMI VE YAŞLI TURİZMİ BULUŞMASI» SONUÇ BİLDİRGESİ 1 EKİM 2013 RIXOS OTEL ANKARA ÇALIŞTAY BAŞKANLARI: PROF.DR. EMİNE ÖZMETE UZM.DR. SİNAN İBİŞ RAPORTÖRLER: YARD. DOÇ. DR. BİLGE ÖNAL DÖLEK

Detaylı

T.C. EYYÜBİYE BELEDİYESİ STRATEJİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ

T.C. EYYÜBİYE BELEDİYESİ STRATEJİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ T.C. EYYÜBİYE BELEDİYESİ STRATEJİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler Amaç MADDE 1- Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı

Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı Okul-Aile Birliği nedir? Bir okulun izleyeceği ana yolu belirleme yetkisi verilmiş hukuki bir yapıdır Bir okulun ana idare organıdır Okulun

Detaylı

Ankara Kalkınma Ajansı

Ankara Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı 03.08.2011 Toplantı İçeriği Proje Döngüsü ve Mantıksal Çerçeve Başvuru Formu Proje Döngüsü Yönetimi Mantıksal Çerçeve ve Uygulaması Proje Tanımı Başvuru Sahibi ve Başvuru Süreci

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER

MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER TC MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER AMAÇ Madde 1 Bu yönergenin amacı, Maltepe Üniversitesi Engelli Öğrenci Birimininçalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.

Detaylı

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. nın ( Şirket ) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk

Detaylı

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/7 1. AMAÇ VE KAPSAM: Bu prosedürün amacı, TOTM nin faaliyetlerinin ve hizmetlerinin çevre güvenliği üzerinde gerçek veya potansiyel olarak önemli etkileri olabilecek çevresel boyutlarının (yönlerinin),

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI Hazırlayan: Prof. Dr. Coşkun Can Aktan SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ Hazırlayan:

Detaylı

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP)

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) 1. Bölgesel Eğitim Merkezi (RTP) Bilindiği üzere; Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü Kurumsal Yapılanma Birimi tarafından uygulanan Bölgesel Eğitim

Detaylı

İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- (1) Bu Yönergenin amacı, İstanbul Medeniyet Üniversitesinin

Detaylı

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu?

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu? KONYA "BÖLGESEL İNOVASYON MERKEZİ" GÜDÜMLÜ PROJE ÖZETİ Başvuru Sahibi: Konya Sanayi Odası Proje Ortakları: Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, Konya Ticaret Odası,Konya ABİGEM, Konya Ticaret Borsası,

Detaylı

MALKARA BELEDİYE BAŞKANLIĞI BASIN YAYIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

MALKARA BELEDİYE BAŞKANLIĞI BASIN YAYIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MALKARA BELEDİYE BAŞKANLIĞI BASIN YAYIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1-

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

Programın Denenmesi. Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır.

Programın Denenmesi. Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır. Programın Denenmesi Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır. Deneme sonuçlarından yararlı bilgiler edinilmesi için program

Detaylı

KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME ve KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar

KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME ve KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME ve KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönergenin amacı; Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesinin

Detaylı

MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ (MSGSÜADEK)

MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ (MSGSÜADEK) MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME YÖNERGESİ (MSGSÜADEK) BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı, Mimar Sinan

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının

Detaylı

YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER ÇALIŞTAYI

YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER ÇALIŞTAYI YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER ÇALIŞTAYI SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Europass a Genel Bakışş. ecdc.europa.eu

Europass a Genel Bakışş. ecdc.europa.eu Europass a Genel Bakışş ecdc.europa.eu Europass in Geçmişi Europass Kararı 2004 yılında Avrupa Komisyonu tarafından yeterliliklerin ve yetkinliklerin şeffaflığını sağlayacak tek bir çerçeve olarak kabul

Detaylı

2) ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuruları değerlendirmek, ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuru sayısı : 153

2) ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuruları değerlendirmek, ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan başvuru sayısı : 153 1) Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği gereğince anons, askıda ilan, internet gibi yöntemlerle ÇED süreci ve teklif faaliyetle ilgili olarak vatandaşlara duyuru yapmak, ÇED Yönetmeliği gereğince

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

Sizin varlığınız ve katkılarınızla bu alanda önemli çalışmalar yapacağımıza inancımız sonsuz. Mehmet Onarcan Prof. Dr. Ayfer Karadakovan Aynur Dik

Sizin varlığınız ve katkılarınızla bu alanda önemli çalışmalar yapacağımıza inancımız sonsuz. Mehmet Onarcan Prof. Dr. Ayfer Karadakovan Aynur Dik Sayın İlgili, Evde Bakım Derneği ve Ege Üniversitesi Ödemiş Sağlık Yüksekokulu işbirliği ile 12-14 Nisan 2012 tarihlerinde Kuşadası nda gerçekleştirdiğimiz III. Ulusal Evde Sağlık ve Bakım Kongresi ni

Detaylı

Su Yönetimi Sektörü için pilot SÇD 23 Ekim 2014

Su Yönetimi Sektörü için pilot SÇD 23 Ekim 2014 Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

SODES 2011 ÇALIŞTAYI - GAZİANTEP

SODES 2011 ÇALIŞTAYI - GAZİANTEP SODES 2011 ÇALIŞTAYI - GAZİANTEP SODES 2011 yılı hibe çağrısına yönelik Gaziantep Valiliği SODES Proje Koordinasyon Birimi tarafından 21 Nisan 2011 tarihinde Tilmen Otel de çalıştay düzenlenmiştir. Çalıştay

Detaylı

ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME (ADEK) ESASLARI

ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME (ADEK) ESASLARI ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME (ADEK) ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Esaslar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

T.C ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİK

T.C ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİK T.C ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİK 1 ALANYA BELEDİYESİ KIRSAL HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV, YETKİ VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar, Temel

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞAN ÇOCUKLAR İÇİN MODEL EYLEM PLANI

MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞAN ÇOCUKLAR İÇİN MODEL EYLEM PLANI MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞAN ÇOCUKLAR İÇİN MODEL EYLEM PLANI Yerel Düzeyde Eylem Planı Hazırlık Sürecinde Yanıtı Aranacak Sorular 1. Mevsimlik ve gezici tarım işlerinde çalışan çocuk sayısı kaçtır?

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU

YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU Yükseköğretim Kalite Kurulunun Kurulma Nedeni Yükseköğretimde yapısal değişikliği gerçekleştirecek ilk husus Kalite Kuruludur. Yükseköğretim Kurulu girdi ile ilgili

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 Bu Yönerge, Cumhuriyet Üniversitesi nin ulusal ve uluslararası akademik

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejilerinin Geliştirilmesi Projesi

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejilerinin Geliştirilmesi Projesi Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejilerinin Geliştirilmesi Projesi Projenin Önemi Türkiye nin zeytin üretiminde dünya ikinciliğine ulaşma hedefi Zeytinin ve zeytinyağının insan beslenmesi

Detaylı

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1: Bu yönetmeliğin amacı, Kadın Danışma Merkezindeki hizmetin tür ve niteliğini, işleyişini, işleyişine

Detaylı

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015 Ömer KEDİCİ Tanım Enerji yönetimi ; Planlama, Koordinasyon ve Kontrol gibi birbirinden bağımsız olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin bir araya gelerek oluşturdukları

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı