BİREYSEL SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNDE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR 1: KENTLEŞMEYE YÖNELIK YAŞLI SAĞLIĞI TOPLANTI SONUÇ RAPORU (16 MAYIS )

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİREYSEL SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNDE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR 1: KENTLEŞMEYE YÖNELIK YAŞLI SAĞLIĞI TOPLANTI SONUÇ RAPORU (16 MAYIS - 2015)"

Transkript

1 BİREYSEL SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNDE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR 1: KENTLEŞMEYE YÖNELIK YAŞLI SAĞLIĞI STRATEJİLERİNİN BELİRLENMESI ÇALIŞTAYI TOPLANTI SONUÇ RAPORU (16 MAYIS ) 1

2 2

3 İÇİNDEKİLER Bilimsel Program 4-5 Toplantı Sonuç Raporu 6-7 Çalıştay Raporları 8-38 Çalıştay Katılım Listesi

4 BİLİMSEL PROGRAM 16 Mayıs 2015 Cumartesi KTÜ-Sağlık Bilimleri Fakültesi 09:00 09:30 Açılış konuşması ve çalışma masalarının düzenin sağlanması - Prof.Dr. Aşkın ASAN, - Prof.Dr. Sema KUĞUOĞLU, - Doç.Dr. Birsel Canan DEMİRBAĞ Çağrılı konuşmacılar: - Dr. Aylin ÇİFTÇİ (İstanbul Darülacize Kurum Başkanı) - Doç.Dr. Selma ÖNCEL (Akdeniz Üniv., Sağlık Bilm. Fak., Hemşirelik Böl.) 09:30 12:00 Çalıştayın İşleyişi 1. Masa: Dr. Aylin ÇİFTÇİ (Moderatör), Yeter KURT (Rapörtör) Konu: Yaşlının sağlık siteminde ulaşım kolaylığına yönelik sağlık politikalarının geliştirilmesine yönelik öneriler 2. Masa: Prof.Dr. Sema KUĞUOĞLU (Moderatör), Arş. Gör. Merve AYDIN (Rapörtör) Konu: Yaşlı istismarını belirlemeye ve farkındalık yaratmaya yönelik öneriler 3. Masa: Doç.Dr. Ayla GÜRSOY(Moderatör), Doç.Dr. Dilek ÇİLİNGİR (Moderatör), Arş. Gör. Aydanur AYDIN (Rapörtör) Konu: Yaşlı hastaların pre ve post operatif bakımına yönelik stratejilerin oluşturulması 4. Masa: Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK (Moderatör), Ayşegül SARIOĞLU KEMER (Rapörtör) Konu: Ulusal yaşlı sağlığı programının yaygınlaştırılması ve harekete geçirilmesinde sağlık politikalarının uygulama eksikliğine yönelik girişim stratejilerinin belirlenmesi 5. Masa: Doç.Dr. Sevilay HİNTİSTAN (Moderatör), Arş. Gör. Seher ÇAKMAK (Rapörtör) 4

5 Konu: Kanser olgusuyla yaşayan yaşlının sorunlarını ve çözüm önerilerine yönelik girişimler 6. Masa: Doç.Dr. Selma ÖNCEL (Moderatör), Şule KURT (Raportör), Konu: Yaşlının kentselleşme sürecinde sosyal hayata ve çevreye uyumuna entegrasyonun sağlanmasında çözüm önerileri 7. Masa: Yrd. Doç.Dr. İlknur KAHRİMAN(Moderatör), Arş. Gör. Çiğdem Gamze ÖZKAN (Raportör) Konu: Yaşlıda cinsiyet ayrımının bakıma olumsuz etkisini azaltmaya yönelik çözüm önerileri 8. Masa: Yrd. Doç.Dr. Hacer KOBYA BULUT (Moderatör), Arş. Gör. Betül SAYAN (Raportör), Konu: Ev ortamındaki yaşlının ailenin ebeveynleri ve çocukları yaşamını kolaylaştıracak çözüm önerileri 9 Masa: Yrd. Doç.Dr. Songül AKTAŞ (Moderatör), Öğr. Gör. Reyhan ERKAYA (Raportör), Konu: Yaşlı Kadınlarda Görülen Üreme Sağlığı Sorunları ve Çözüm Önerileri 10. Masa: Başhemşire Ayşe KAVGACI (Moderatör), Hemşire Emel TOR (Raportör) Konu: Kronik hastalıklarla yaşayan hasta da bakım vericilerin aktif etkisinin sağlanmasına yönelik çözüm önerileri 12:00 13:00 ÖĞLE YEMEĞİ 13:00 16:00 Rapor Sunumu *Masa moderatörlerinin oluşturduğu raporun her masa tarafından sunulması, *Raporlara yönelik önerilerin yapılması, *Sunumların moderatörler tarafından imzlanarak genel moderatöre teslim edilmesi *Katılım belgeleri töreni *Kapanış 5

6 BİREYSEL SAĞLIĞIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNDE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR 1: KENTLEŞMEYE YÖNELIK YAŞLI SAĞLIĞI STRATEJİLERİNİN BELİRLENMESI ÇALIŞTAYI TOPLANTI SONUÇ RAPORU (16 MAYIS ) Aile Temelli Hemşirelik Bakımı Sempozyumu-1 kapsamında 16/05/2015 tarihinde Trabzon'da, KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü toplantı salonunda çalıştay gerçekleştirilmiştir. Çalıştay, düzenleme kurulu başkanı Doç. Dr. Birsel Canan Demirbağ'ın Çalıştayın ana temasının ''yaşlı'' olarak belirlenme nedenlerini ve ''Trabzon'da yaşayan yaşlıların sosyal yaşantılarındaki eksiklikleri'' konusunda açılış konuşmasını yapmasıyla başlamıştır. Daha sonra, Prof. Dr. Sema Kuğuoğlu'nun ''ABD'deki'', Doç. Dr. Selma Öncel'in ''Fillandiya'daki yaşlılar ve bakım sistemi'' ve Sosyal Hizmet Uzmanı Mehmet Okyay Akgöl ün ''Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı sistemindeki yaşlı ve Trabzon'daki yaşlıların durumu'' konulu açılış konuşmaları ile devam etmiştir. Çalıştaya 10 moderatör, 4 konuşmacı olmak üzere toplam 100 kişi ile yapılmıştır. Katılımcılardan biri profesör, 7 si doçent, 4 ü yardımcı doçent, 5 i öğretim görevlisi, biri sosyal hizmet uzmanı, 17 si araştırma görevlisi, ikisi başhemşire, biri hemşire ve 62 si öğrencidir. Çalıştay içeriğinde; Yaşlı İstismarını Belirlemeye ve Farkındalık Yaratmaya Yönelik Öneriler; Yaşlı Hastaların Pre ve Postoperatif Bakımına Yönelik Stratejilerin Oluşturulması; Ulusal yaşlı sağlığı programının yaygınlaşması ve harekete geçirilmesinde sağlık politikalarının uygulanma eksikliğine yönelik girişim stratejilerinin belirlenmesi"; "Kanser Olgusuyla Yaşayan Yaşlının Sorunları ve Çözüm Önerilerine Yönelik Girişimler; Ulusal yaşlı sağlığı programının yaygınlaşması ve harekete geçirilmesinde sağlık politikalarının uygulanma eksikliğine yönelik girişim stratejilerinin belirlenmesi"; "Kanser Olgusuyla Yaşayan Yaşlının Sorunları ve Çözüm Önerilerine Yönelik 6

7 Girişimler"; "Yaşlının kentleşme sürecinde sosyal hayata ve çevreye uyumuna entegrasyonunun sağlanmasında çözüm önerileri''; "Yaşlıda Cinsiyet Ayrımının Bakıma Olumsuz Etkisini Azaltmaya Yönelik Çözüm Önerileri"; "Ev Ortamındaki Ebeveynlerin ve Çocukların Yaşlı ile Yaşamasını Kolaylaştıracak Çözüm Önerileri"; "Yaşlı Kadınlarda Görülen Üreme Sağlığı Sorunları ve Çözüm Önerileri"; "Kronik Hastalıklarla Yaşayan Hastada Bakım Vericilerin Aktif Etkisinin Sağlanmasına Yönelik Çözüm Önerileri" başlığındaki çözüm önerileri ayrı ayrı masalarda tartışılmıştır. Her masa ve o masaya ait konulara yönelik çözüm önerileri raportörler tarafından rapor haline dönüştürülerek çalıştay başkanına sunulmuştur. Oluşturulan raporlar öğleden sonra tüm grup tarafından tartışılmış ve ortak karara varılmıştır. Çalıştay içeriğinde görüşülen sorunlar, çözüm önerileri ve çalıştay sonuç raporlarının Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı na iletilmesi konusunda görüş birliğine varılmıştır. Çalıştayın devamlılığını sağlamak için ana konu başlığı değiştirilmeden, yeni bir ara başlık belirlenmesine karar verildi. Bu başlığın ''Engelli veya Çocuk Olarak Yaşam'' konuları olması önerildi. 7

8 ÇALIŞTAY RAPORLARI 8

9 Aile Temelli Hemşirelik Bakımı Sempozyumu-1 kapsamında 16/05/2015 tarihinde KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü toplantı salonunda yapılan grup çalışmalarının raporları aşağıda sunulmuştur. 9

10 *Prof. Dr. Sema KUĞUOĞLU (Moderatör), **Arş. Gör. Merve AYDIN (Raportör), ***Ezgi TAMER, ***Şuayip YAZICI, ****Cüneyit AKYEL * Hamilton Park Nursing and Rehabilitation Center, Brooklyn, NY-USA ** KTÜ Trabzon Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü *** KTÜ Trabzon Sağlık YO. Hemşirelik Bölümü 4. sınıf Öğrencisi *** KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü 2.Sınıf Öğrencisi MASA: YAŞLI İSTİSMARINI BELİRLEMEYE VE FARKINDALIK YARATMAYA YÖNELİK ÖNERİLER başlığı altındaki görüşleri; Dünya; kötülük yapanlar değil seyirci kalıp hiçbir şey yapmayanlar yüzünden tehlikeli bir yerdir. A. Einstein Yaşlılık dönemi; fonksiyonlarda azalmaya bağlı olarak bağımlılığın arttığı, toplumun kültürel değerlerinin ve geleneksel geniş aile yapısının değişmesi sonucu statü kaybının görüldüğü, emeklilik ve üretkenliğin kaybına bağlı ekonomik gücün azaldığı ve sosyal sorunların geliştiği bir dönemdir. Yaşlılıkta görülen sosyal ve fiziksel sorunlar, bunlarla ilişkili olarak yaşlının ve aile bireylerinin yaşadıkları sıkıntılar, yaşlılara bakım ve yaklaşım sorunlarını gündeme getirmiştir. Yaşlılara yaklaşım konuları içerisinde özellikle yaşlı istismarı ve ihmali dünya boyutunda tartışılan önemli bir sosyal sorundur. Yaşlı istismarı ve ihmalinin önlenmesinde istismarın, ihmalin belirtilerini ve risk gruplarını bilmek önemlidir. İstismar ve ihmal tüm yaşlı bireylerde görülebilir ancak özellikle mental bozukluğu, temel ihtiyaçlarını karşılamada başkalarına bağımlılığı, depresyonu olan ya da hasta, duyarlı/hassas yaşlı bireyler risk gruplarını oluşturur yılında 60 yaş ve üzerinde bütün dünyada 200 milyon kişi varken, 1970 yılında bu rakam 291 milyona, 2000 yılında 400 milyona ulaşmıştır. Bu rakamın 2025 yılında milyona, 2050 yılında ise 2 milyara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Ülkemizde ise 2013 yılı Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması sonuçlarına göre, 65 yaş ve üstü nüfus, tüm nüfusun %8,0 ini oluşturmakta ve 10

11 2025 yılında bu oranının %10 a ulaşacağı tahmin edilmektedir. Nüfus yapısındaki bu değişim; yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin değerlendirilmesinin, sağlıklı, güvenli bir çevrede yaşamalarının sağlanmasının önem kazanmasına da neden olmuştur. Bu konu Yaşlanma 2002 Uluslararası Eylem Planı nda Her yerde insanların güvenli ve saygın şekilde yaşlanmalarını ve toplumlarında bütün haklara sahip birer vatandaş olarak yaşamaya devam etmelerini garanti etmek şeklinde ifade edilmiştir. Artan ın, İstanbul ilinde huzurevine girmek üzere müracaat eden 113 yaşlı ve yakınları ile yaptığı Aile İçi Fiziksel Yaşlı İstismarı konulu araştırmasında ;huzurevine müracaat eden yaşlıların %25.6 sının fiziksel istismara maruz kaldığı, bunların çoğunluğunun tokat atma ve şiddetli dövme şeklinde olduğu ve yaşlıların bu durum karşısında yalnızlık, üzüntü, çaresizlik ve nefret duydukları belirtilmektedir. Aynı çalışmada yaşlı yakınlarının yaşlıya yakınlık dereceleri incelendiğinde tamamına yakınının çok yakın akraba olduğu, yaşlı yakınlarının %86.7 sinin yaşlılardan rahatsızlık duyduğu ve bunun temel nedeni olarak yaşlının her işe karışması gösterilmektedir. Ayrıca istismarın suç olması, toplumdan dışlanma ve problemin aile içinde tutulmak istenmesi gibi nedenlerle yaşlı istismarı gizli kalmaktadır. Her toplumda, her kültürde ve her ekonomik düzeyde görülebilen istismar sadece aile içinde ya da genel nüfusta değil, sağlık ve sosyal hizmetlerin verildiği kurumlarda da görülen fiziksel ve psikolojik olarak yaşlıya zarar verme ve ondan faydalanma şeklinde kendini gösteren ciddi toplumsal bir sorundur. Yaşlı bireyin istismar ve ihmale uğraması yaşamını tehdit eden sonuçlara neden olabilir. İstismara uğrayan yaşlı bireylerin, kronik hastalıklar gibi yaşamı tehdit eden hastalığı olan ve istismara uğramayan yaşlı bireylerden daha erken öldüklerini gösteren araştırma sonuçları da bu kanıyı desteklemektedir. Yaşlı İhmal ve İstismarının Önlenmesi Yaşlı istismarı ve ihmalinin hiçbir şekli kabul göremez. Bu nedenle alınacak önlemler ve çeşitli girişimlerle yaşlı istismarı- ihmalinin önlenmesi ve saptanması gerekmektedir. Yaşlı istismarı ve ihmalini önlemede sağlık 11

12 profesyonellerinin farkındalığı, ihmal ve istismar belirtilerini tanıması ve risk gruplarını bilmesi yaşlı bireye yardım etmede son derece de önemlidir. Yaşlı istismarı ve ihmalini belirlemeye ve önlemeye ilişkin öneriler aşağıda belirtilmiştir. 1. Toplumun ve özellikle yaşlıya bakım veren sağlık personelinin, aile üyelerinin yaşlılık ve sorunları, yaşlı istismarı ve ihmali konusunda bilgilendirilmesi ve bu konuda medyanın desteğinin de alınması önemlidir. 2. Yaşlıya sevgi ve saygı bilincinin kazandırılmasında ailelere ve eğitim kurumlarına önemli sorumluluklar düşmektedir. Bu bağlamda ilköğretim, lise ve üniversiteleri kapsayan aktiviteler planlanmalıdır. 3. Özellikle istismar ve ihmal yönünden risk taşıyan yaşlı bireylere (Alzheimer, demans gibi mental sorunu olan hastalar gibi) bakım verenlerin sorumluluklarını yerine getirmede yaşadıkları bilgi ve beceri eksikliği, korku, anksiyete, stres, davranış sorunları, başetmede yetersizlik, iletişim kurma ve tedavi gibi konularda topluma yönelik eğitim, danışmanlık ve sosyal destek hizmetlerinin sağlanması son derece yararlıdır. 4. Yaşlılık konusunda politikaların üretilmesi ve bu politikaları yaşama geçirmesi konusunda ilgili kurumların daha duyarlı davranması gerekmektedir 5. Bakımı üstlenen ailelere doğrudan maddi yardımın sürdürülmesi 6. Yaşlıya hizmet programlarını daha kapsamlı gerçekleştirecek gündüz yaşlı bakım merkezlerinin kurulması. Yaşlıların araçlarla evlerinden alınması ve akşam evlerine bırakılması, 7. Bakımı vermede mevcut destek servisleri ve mesleklerin belirlenmesi, 8. Yaşlı istismarını-ihmalini belirleme ve raporlama sertifika programlarının oluşturulması ve bakım vericilerin sertifika doğrultusunda istihdam edilmesi, sertifikası olmayanların yaşlı bakım hizmetlerinde çalıştırılmaması, sertifika programlarının arttırılması ve 12

13 bakanlık/üniversitelerin denetiminde sürdürülmesi. 9. Yaşlı güvenliğini sağlamak için yaşlılarda; dijital bileklikler kullanılarak hizmet birimlerinden habersiz ayrılışlarını ve kayıplarını önlemek. 10. Yasal açıdan suç unsuru olan istismar, kötü davranma ve ihmalin tüm biçimlerinin bilinmesi, tanınması ve raporlanması 11. Yaşlı istismarının bildirimin yapılabileceği bir telefon hattının oluşturulması, bölgesel disiplinler arası ekipler ile güç birliği sağlanması, 12. Ailede alkol ve madde kullanan bireylerin tespit edilmesi ve denetimde tutulması, 13. Yaşlı istismar ve ihmalini belirlemeye yönelik ölçek ve envanterlerin oluşturulması 14. Yaşlı haklarını arttırma ve bütün yaşlılara hak arama ve kendini savunma eğitiminin verilmesi, kendini savunamayanlara savunma ajanı olunması, 15. Geleneksel yapıdan dolayı yaşlılarını huzur evine göndermek istemeyenler olabilir. Bu durumda evde bakıldığında da bakan kişi ya da kişilerin yaşlıyı çeşitli yönlerden istismar edebileceği göz ardı edilmemeli, 16. Evde bakım veren kişilerin devlet tarafından ücretlendirilmesi ve bakım kalitesinin denetlenmesinin sağlanması. 17. Bireylerin bakım gereksinimleri saptanarak, yaşadıkları yerlere devlet tarafından bakıcı gönderilmesi. Evde bakım vericilerin rol ve sorumluluklarının yasa ve yönetmeliklerle belirlenmesi. Bu önlemlere ek olarak; sağlık çalışanlarının yaşlılıkta istismar ve ihmale yönelik değerlendirme ve müdahalelere yönelik eğitilmeleri, sağlık merkezlerinin her basamağında 65 yaş üzeri bireylerin her başvurusunda istismarın ölçek veya geliştirilen protokollerle değerlendirilmesi önerilebilir. 13

14 *Doç. Dr. Ayla GÜRSOY (Moderatör), *Doç. Dr. Dilek ÇİLİNGİR (Moderatör), *Arş. Gör. Aydanur AYDIN (Raportör), *Arş. Gör. Melek ERTÜRK, *Arş. Gör. Bahar CANDAŞ, *Arş. Gör. Gül ÇAKIR, *Arş. Gör. Enes BULUT, *Arş. Gör. Ayşe GÖNÜL, **Öğr. Gör. Sema KOÇAN, **Öğr. Gör. Ceyda UZUN ŞAHİN * KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü * * RTEÜ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu MASA: YAŞLI HASTALARIN PRE VE POSTOPERATİF BAKIMINA YÖNELİK STRATEJİLERİN OLUŞTURULMASI" başlığı altındaki görüşleri; Yaşlı için hastaneye yatmak, ameliyat olmak ve daha sonra iyileşme dönemi diğer yetişkinlere göre özel bir durum olarak kabul edilmelidir. Yaşlıdaki fizyolojik ve immünolojik değişiklikler nedeniyle özelliği olan bir durum olarak kabul edilmesine neden olmaktadır. Bu nedenle yaşlı hastaların pre ve post operatif bakımlarında şunlara dikkat edilmesi uygun olacaktır; 1. Bakım verici eğitilmeli - Yaşlılıkla ilgili fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişiklikler hakkında bilgilendirilme yapılmalı, - Yaşlının günlük yaşam aktivitelerinin desteklenmesi, -Tüm sistem sorunlarına ilişkin evde baş etme yöntemleri, -İlaçların nasıl kullanılacağına dair bilgilendirme (Akılcı ilaç kullanımı), -Yaşlıya uygun pozisyonuna dair bilgilendirme, -Yaşlının beslenmesinin sağlanması ve sürdürülmesi, -Yaşlıda ameliyat sonrasına ilişkin kullanılabilecek araç-gereçlerin (varis çorabı, korse, walker, baston vb) eğitimi ile sağlanmalıdır. 14

15 - Yaşlının öz bakım yeterliliği sağlanmalı, -Yapabileceği aktivitelerde yaşlı teşvik edilip cesaretlendirilmeli (ağız bakımı) - Davranış değişikliklerine yönelik önlemler alınmalı, - Bakım vericinin rol değişiklikleri önlenmeli, - Ev ortamı değerlendirilmeli ve uygun ev ortamının sağlanması konusunda bilgilendirme yapılmalı. - Gereksinimler belirlenmeli, - Psikolojik destek sağlanmalı (Psikolog), -Bakım vericinin-yaşlının psikolojik olarak değerlendirilmesi ve desteklenmesi, - Alternatif bakım vericilerin belirlenmesi ve eğitiminin sağlanmasıdır. - Evde bakım denetlenmeli, -Yara yeri izlemi, pansumanı ve dikişlerin alınması vb. durumlar bu ziyaretlerde gerçekleştirilmelidir. - Sağlık çağrı merkezi oluşturulmalı -Telefonla izlem sistemi oluşturulmalı - Web sitesi oluşturulmalı (eğitim videoları vb) - Eğitimlerde bakım vericiler için grup görüşmeleri yapılmalı, - Her hastanede bakım verici eğitim birimi oluşturulmalı (Sosyal hizmet uzmanı, Psikolog, Hemşire, Hekim (bakım verici eğitiminde az rol aldıkları için mutlaka olmalı), Din görevlisi, İş-uğraş terapisti, Fizyoterapist vb) 2. Yaşlı ve bakım verici eğitiminde görsel-işitsel materyaller kullanılmalı, 3. Yaşlı hastaneye yattığı anda bakım verici eğitimi başlamalı ve taburculuğa kadar mutlaka bakım verici denetlenmeli, 4. Simülasyon sistemi ile bakım verici eğitimi deneyimlemeli, 15

16 5. Ameliyat olmuş kısa ya da uzun dönemli evde bakım hizmeti gereksinimi olan bireye taburculuk öncesi eğitim verilmeli (a) ve taburculuk sonrası gereksinimleri saptanmalı (b). a. Yaşlı hastanın taburculuk eğitimi klinikte, görsel işitsel araçlarla desteklenen özel bir odada, yanında en az bir yakını bulundurularak planlı ve bireyselleştirilmiş olarak yapılmalıdır. b. Görsel araçların özellikleri: Yazı tipi büyük, renkli, bol resimli, çok önemli görülen alanların vurgulandığı araçlar olmalı. c. Odanın özellikleri: hastane odasından ziyade ev odası tarzında dizayn edilmiş, gürültüden uzak, ısı, nem ve havalandırması uygun bir oda olmalı 6. Finansal destek verilmeli ve bu desteğin kesintisiz sürdürülmesi sağlanmalıdır. 7. Yaşlı ve bakım vericiler için uygun meşguliyet terapileri planlanmalıdır. 8. Yaşlıya verilen eğitimde hasta yaşına bağlı mevcut yeti kayıpları göz önüne alınarak eğitimleri planlanmalı ve uygulanmalıdır. 9. Trabzon İlinin coğrafi şartları göz önüne alındığında ulaşım ile ilgili problem yaşayan yaşlılara donanımlı nakil aracı temin edilmelidir. 10. Cerrahi işlem geçiren yaşlı bireyler arasında sosyal hizmet alması gereken bireylerin belirlenerek ilgili kurumlara bilgilendirme yapılmalıdır. 11. Sağlık kurumları bünyesinde taburculuk sonrası erken dönemlerde problem yaşayabilecek yaşlıları ev ortamında ziyaret edebilecek hemşireler sağlık kurumu tarafından görevlendirilmelidir. 12. Her hastanenin bünyesinde hastane ve evde bakım hizmetleri arasında bir köprü görevi görecek olan bir birim oluşturulmalıdır. - Hemşire tespit ettiği evde bakım ihtiyacı gerektiren durumları bu birime rapor halinde sunmalı. Yaşlı ile klinikten gönderilen rapor bu birimde tekrar değerlendirilmeli ve yaşlının evde bakım ihtiyaçları bu birimdeki hemşire tarafından tespit edilmeli. Trabzon da mevcut olan evde bakım hizmetleri ailenin istemi doğrultusunda yürütülmekte ve bu hizmet 16

17 pansuman, enjeksiyon, üretral katater uygulaması vb. hizmetleri içermektedir. Burada bahsedilen evde bakım hizmeti ise, hemşire tarafından yapılan değerlendirme doğrultusunda yaşlıya planlanan belli bir süre boyunca ve multidisipliner bir yaklaşımla düzenli olarak verilen hizmettir. Bu birimde evde bakım hemşiresi ve sosyal hizmet uzmanı bulunmalıdır. Bu kişiler gerekli olduğunda diğer meslek üyeleri ile koordinasyonu sağlamalıdır. - Taburculuk sonrası merkezde yaşayan yaşlılara ulaşmak her ne kadar kolay olsa da kırsal kesimlerde yaşayanlar için ayrı birimler ve iletişim yöntemleri geliştirilmelidir. - Birimdeki hemşire kişinin bağlı olduğu aile sağlığı merkezindeki ilgili hemşire ile iletişime geçmeli ve yaşlının bakımı için gerekli malzemeler götürülüp oradaki doktora ve hemşireye teslim edilmeli. Yaşlının izlemleri için hastaneye gelmesi gereken günler takip etmelidir. Birimdeki hemşire uzaktaki yaşlılarla periyodik olarak telefon görüşmeleri yapmalıdır. - Ayrıca uzak mesafelerde yaşayan ve sık aralıklarla izlemi gereken yaşlılara taburculuk sonrası evlerine gönderilmeden önce otelcilik hizmeti verecek ara kurumlar kurulmalı, bu kurumlarda yaşlı ve bakım vericiler düzenli olarak eğitilmelidir. Yeterli rehabilitasyon sağlandıktan sonra evlerine gönderilmelidir. - Yakın mesafede yaşayan ve çok sık izlem gereken yaşlılar için evde kamera izlemleri yapılabilir. Farklı teknolojik araçlar geliştirilebilir. Örneğin, yaşlının yaşam bulgularını ölçüp sonuçları birime ulaştıracak bir cihaz yapılabilir. Alet olağan üstü durumlarda alarm verebilir. 17

18 *Doç. Dr. Havva ÖZTÜRK (Moderatör), *Arş. Gör. Ayşegül SARIOĞLU KEMER (Raportör), *Arş. Gör. Esra ÇAYLAK * KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü MASA: ULUSAL YAŞLI SAĞLIĞI PROGRAMININ YAYGINLAŞMASI VE HAREKETE GEÇİRİLMESİNDE SAĞLIK POLİTİKALARININ UYGULANMA EKSİKLİĞİNE YÖNELİK GİRİŞİM STRATEJİLERİNİN BELİRLENMESİ" başlığı altındaki görüşleri; 1. Yaşlı sayısının tespit edilmesi ve sınıflandırılması: - Toplum sağlığı merkezi ve bağlı birimler yönetmeliğinde (Madde 53) belirtilmesine rağmen görevlendirilemeyen sosyal çalışmacıların TSM nin sorumlu olduğu bölgede yaşlıların sınıflandırılması, bölge gereksinimi saptanması amacıyla görevlendirilmesi - Her aile sağlı merkezinde de en az bir sosyal çalışmacının istihdam edilmesi - ASM ve TSM deki sosyal çalışmacıların koordineli bir şekilde çalışmalarının sağlanarak hizmetin sürekliliği ve kalitesinin değerlendirilmesi ve denetlenmesi. Yaşlıların sosyal ve sağlık haklarından yararlanma adımlarını içeren işakış şemalarının oluşturulması. TSM ya da hastanelerde sosyal çalışmacı tarafından ihtiyaç sahiplerinin eksiklerinin belirlenmesi ve ya ilgili alanlara yönlendirilmesi 2. Yaşlı profilinin saptanması ve sınıflandırılması - Yaşlıların SÇ (sosyal çalışmacı) tarafından, bağımsız (sağlık, sosyal ve ekonomik yönden yardıma gereksinimi olmayan), yarı bağımlı (sağlık, sosyal ve ekonomik yönden desteğe ihtiyacı olan ya da ev temizliği, yemek, alışveriş, fatura, komşuluk, evde sağlık hizmeti, sağlık kurumda kısa süreli desteklenmede sorun yaşayanlar) ve tam bağımlı (24 saat 18

19 sağlık, sosyal ve ekonomik yönden tamamen sağlık çalışanları ya da devlet tarafından tamamen desteklenmesi gereken) yaşlı olarak sınıflandırılması. - Bu sınıflandırılmanın da yalnız ve aile ile yaşayan, ekonomik durumu iyi ve kötü, sağlık sorunu olan ve olmayan, sosyal desteğe ihtiyacı olan ve olmayan şeklinde ayrılması 1. Yalnız yaşayan yaşlılar için: Gündüz bakım evlerinin açılması: Yaşlı kahvehanelerinin açılması Vergi indiriminin uygulanması ya da alınmaması Yaşlı sağlığı elemanlarının kurumlarda istihdam edilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılması. Yerel yönetimlerle işbirliği yapılarak aş evlerinin açılması ve beslenmelerinin desteklenmesi 2. Ailesiyle yaşayan yaşlılar için; Belirlenen yaşlı sayısına göre bakım kurumlarının sayısının arttırılması Ekonomik durumu iyi olan evde kalan yaşlıların; Gündüz bakım evlerinden ulaşım ihtiyacı karşılanarak faydalanmasının sağlanması. Sosyal olarak desteklenmesi 3. Ekonomik durumu iyi olmayan yaşlılarda; Yaşlı aylık miktarının geçinebilecekleri düzeyde artırılması, Evi veya arsası olan yaşlılar mevcut durumda yaşlı maaşı alamamakta bu durumun tekrar düzenlenmesi, 4. Sağlık sorunu olan yaşlılar için; Bağımlı yaşlılar için uzun süreli bakım merkezlerinin açılması ve bu merkezlerden ücretsiz faydalanmalarının sağlanması. Bu tip merkezlerden hizmet alan yaşlıların rehabilitasyon merkezlerinden de hizmet almalarının sağlanması. 5. Sağlık sorunu olmayan yaşlılar için; Yaşlılara yönelik Yaşlı Yaşam Evlerinin sayısının arttırılması. 19

20 *Doç. Dr. Sevilay HİNTİSTAN (Moderatör) *Arş. Gör. Seher ÇAKMAK (Raportör) **Yrd. Doç. Dr. Neşe ERDEM ***Öğr. Gör. Hilal PEKMEZCİ ****Öğr. Gör. Vacide AŞIK ÖZDEMİR *Arş. Gör. Seçil GÜLHAN GÜNER *Arş. Gör. Burcu TOPÇUOĞLU *Arş. Gör. Aysun AKÇAKAYA *Arş. Gör. Amine DENİZ * KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü ** Adnan Menderes Üniv. Söke Sağlık Yüksekokulu *** RTEÜ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu **** RTEÜ Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü MASA: "KANSER OLGUSUYLA YAŞAYAN YAŞLININ SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİNE YÖNELİK GİRİŞİMLER" BAŞLIĞI ALTINDAKİ GÖRÜŞLERİ başlığı altındaki görüşleri; 1. Trabzon il ve ilçelerinde mevcut yaşlı oranı, yaşlı kanser oranı, yaşlı kanser türleri vb mevcut durumun belirlenmesi. 2. Trabzon il ve ilçelerinde huzurevi, rehabilitasyon merkezi ve palyatif bakım merkezlerinin mevcut durumunun saptanması 3. Trabzon ili yaşlı kanser hastası ve bakım vericileri için sağlık kuruluşlarında (hastane, huzurevi, rehabilitasyon merkezi vb) tedavisi biten, kurumdan ayrılacak olan yaşlı bireylerin transferinin nasıl sağlanacağı ve nereye yapılacağı konusu ile ilgilenecek sosyal hizmet birimlerinin oluşturulması ve sosyal hizmet uzmanlarının istihdam edilmesi. 4. Trabzon il ve ilçelerinde yaşlı bireylere yönelik kanser tarama programlarının ücretsiz olduğunun duyurulması ve bu programların düzenli aralıklarla tekrarlanması, erken tanılamada etkili ve yeterli cihazların kullanımının sağlanması, 5. Trabzon il ve ilçelerdeki yaşlı kanser hastaları için belediyelerden ev hizmetlerine yönelik (yemek, tadilat, temizlik, alışveriş vb) destek hizmetlerinin etkin kullanımının sağlanması. 20

21 6. Yaşlı kanser hastasının (evde ve kurumda) bağımlılık düzeyinin tespit edilmesi (muhtaç, bağımlı, sosyal endikasyonlu yaşlı) ve bakım verici kriterlerinin belirlenmesi. 7. Karadeniz bölgesine özgü farklılıklar gözetilerek bu il ve ilçelerdeki yaşlı kanser hastalarına özgü geriatrik/onkolojik değerlendirme prosedürlerinin oluşturulması. 8. Yaşlı kanser hastası ve ailesinin düzenli aralıklarla ev ziyaretlerinin yapılması (beslenme, hijyen, cilt vb). 9. Yaşlı kanser hastası ve ailesinin ikamet ettiği evlerin fiziksel alt yapısının izlenmesi, denetlenmesi ve düzenlenmesi. 10. Yaşlı kanser hastası ve ailesi için Trabzon ilinde eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin oluşturulması, burada görev alan sağlık elemanlarının düzenli aralıklarla eğitilmesi. 11. Yaşlı kanser hastası ve ailesi için Trabzon ilinde yaşlı kanserlerine yönelik bilgilendirici/eğitici kamu spotlarının arttırılması. 12. Yaşlı kanser hastası ve ailesinin ekonomik olanaklarının belirlenmesi ve gerekirse belediye, sivil toplum kuruluşları (STK), İŞ-KUR ve ilgili özel kurumlar tarafından desteklenmesi. 13. Yaşlı kanser hastasına eşlik eden diğer komorbid durumların (diyabet, KBY vb.) etkin kontrolünün sağlanması. 14. Trabzon ilinde Yaşlı Kanser Hastası ve Ailesi Derneği/ Vakıfları oluşturulması. 15. Trabzon il ve ilçelerdeki yaşlı kanser hastaları ve ailesine yönelik 24 saat kesintisiz hizmet verebilecek uzman kişilerden oluşan (hekim/hemşire) bir telefon hattının oluşturulması. 16. Trabzon il ve ilçelerinde yaşlı kanser hastalarına yönelik özel/devlet hastanelerinin kurulması. 17. Trabzon ilinde Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünde geriatri derslerinin ve özellikle geriatrik onkolojinin müfredatlara yerleştirilmesi. 21

22 18. Yaşlı kanser hastaları ve aileleri için Trabzon il ve ilçelerinde sağlık profesyonelleri tarafından düzenlenen sosyal programların geliştirilmesi, 19. Yaşlı kanser hastasına evde/hastanede gönüllü bakım veren kişi/ kişilerin ücretlendirilmesi ve sigortalandırılması. 20. Yabancı uyruklu yaşlı kanser hastası ve ailesi için hastane/huzurevi vb kurumlarda tercümanların istihdam edilmesi. 21. Yaşlı kanser hastası ve ailesi için Trabzon ili ve ilçelerinde dinlenme ve bakım evlerinin oluşturulması (FTR, havuz, kütüphane, hobi odaları, sağlık ünitesi, yemek salonu, çarşı vb.) 22. Yaşlı kanser hastası ve ailelerine yönelik hemen hemen her ilçede bulunan halk eğitim merkezleri ile işbirliği yapılarak eğitici/bilgilendirici kursların düzenlenmesi. 23. Yaşlı kanser hastası ve ailesinin evde başvurabileceği başucu kitap/broşür/ video oluşturulması. 24. Yaşlı kanser hastası ve ailesi için mevcut yönetmeliklerin gözden geçirilerek gereksinimler doğrultusunda yeni yönergelerin oluşturulması. 25. Trabzon il ve ilçelerinde yaşlı kanser hastası ve ailesine yönelik il bazında eylem planlarının oluşturulması ve bu planların belli aralıklarla multidisipliner olarak gözden geçirilmesi. 26. Trabzon il bazında özel girişimci sektörler ile işbirliğine girilerek yaşlı kanser hastası ve ailesine yönelik rehabilitasyon merkezlerinin oluşturulması (radyoaktiviteden uzak, yeşil, yüksek, ferah, güneşli ortamlarda yapılmasının planlanması) ve buralara etkin ulaşımın sağlanması. 27. Trabzon il ve ilçelerinde yaşlı kanser hastasının maliyeti azaltma amacına yönelik hiyerarşik yapı içerisinde sevk zincirinin oluşturulması. 28. Trabzon il ve ilçelerinde yaşlı kanser hastaları ve aileleri için yaşlı apartmanları/yaşlı evleri/yaşlı köyleri/yaşlı semtleri oluşturulması. 29. Yaşlı kanser hastaları için gündüz bakım hizmetlerinin kurulması (muhtarlar/belediyelerin dahil olduğu multidisipliner bir ekip ile birlikte). 22

23 30. Yaşlı kanser hastaları ve aileleri için Trabzon-Türkiye ve Dünya Bankası ile projelerin planlanması, maddi kaynakların oluşturulması (Avrupa hibe projeleri gibi). 31. Yaşlı kanser hastası ve ailesi için yurt içi/dışı seyahatlerde (tedavi/bakım vb) devlet desteğinin sağlanması. 32. Trabzon il ve ilçelerinde gönüllü iş adamlarının bu yaşlı kanser hastalarına yönelik binaların yapımı için arsa tahsisine özendirilmesi. 33. Yaşlı kanser hastalarına bakım vermek üzere Trabzon ilinde yaşlı bakım elemanları yetiştirme programlarının (örgün eğitime dahil edilerek) oluşturulması. 34. Yaşlı kanser hastaları ve ailelerine yönelik STK ile siyasi partiler arasında işbirliğinin oluşturulması, konu ile ilgili hazırlanan raporların paylaşılması, hukuksal anlamda yapılandırma ve yasaların oluşturulması. 35. Yaşlı kanser hastası ve ailesinin muhtarlık, yerel mahalle meclisleri gibi kırsal bölgedeki yönetimlerde ele alınarak yerel farkındalıkların oluşturulması. 36. Trabzon Yaşlı Dostu Kent projesinin oluşturulması. 37. Yaşlı kanser hastasının ihmali ve istismarının önlenmesi (ekonomik istismar, fiziksel istismar vb.) 38. Yaşlı kanser hastalarının evde hastane temelli bakımlarının sağlanması. 39. Yaşlı kanser hastalarına olan farkındalığın arttırılmasına yönelik Milli Piyango biletleri, otobüs biletleri ve belediye otobüsleri gibi ortak ulaşım araçlarında halkın rahatlıkla görebileceği yerlerde yaşlılık temalarının işlenmesi, görsel/işitsel uyarı mesajlarının oluşturulması. 23

24 *Doç. Dr. Selma Öncel (Moderatör) *Öğr. Gör. Şule Kurt (Raportör) ***Araş. Gör. Kadriye Özkol Kılıç *Akdeniz Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi **RTEÜ Sağlık Yüksekokulu, Hemşirelik Bölümü ***KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü MASA: "YAŞLININ KENTLEŞME SÜRECİNDE SOSYAL HAYATA VE ÇEVREYE UYUMUNA ENTEGRASYONUNUN SAĞLANMASINDA ÇÖZÜM ÖNERİLERİ" başlığı altındaki görüşleri; Trabzon ilinde yaşlıların yaşam alanları genel olarak incelendiğinde başta fiziki koşullar olmak üzere sosyal destek alanlarının yetersizliği dikkati çekmektedir. Bu nedenle kamu ve özel ilgili kurumların bu konuları öncelikle ele almaları gerekmektedir. Yaşlıların sosyal hayata ve çevreye uyumunda öncelikle başlangıçta çalışmaların yapılması, toplumun yaşlıyı desteklemesi ve yaşlılarında bu döneme hazırlanmaları yerinde olacaktır. Yaşlılar bazen kendi başlarına, bazen bir yakınlarının bakımı altında bazen de bir kurumda kalabilmektedir. olmak da bazen de 1. Her şeyden önce bir yakını tarafından bakılan yaşlıda, yaşlıya bakım veren yakınlarının ya da kişilerin sigortalarının devlet tarafından eşit bir şekilde yaptırılması (yoksa), mevcut gelirlerinin en az asgari geçim düzeyine ulaştırılması ve emeklilik haklarının sağlanması, 2. Yaşlı bakım ücreti alamayan bakım yükümlülüğü olan kişilerin sigortalandırılması ve emeklilik haklarının korunması 3. Yaşlıya bakım hizmetleri kapsamında gönüllü hizmetlerin Aile ve Sosyal politikalar Bakanlığı İl Müdürlüğü çatısı altında oluşturulması 4. Yaşlı sağlığı, bakımı vb. her türlü konuda toplumun bilgilendirilmesi için kamu spotlarının oluşturulması 24

25 5. İl bazında sosyal hizmet uzmanının aile ve sosyal politikalar genel müdürlüğü ile koordineli olarak çalışması 6. Çocuklarda kullanılan Koruyucu aile kavramının yaşlı populasyonu için de entegrasyonunun sağlanması. 7. Yaşlılar için koruyucu ailelerin sosyal ve ekonomik haklarının sağlanması. 8. Yaşlılar için il çapında sorun bildirme ve dertleşme hattının (6161) kurulması 9. Hastane içerisinde hızlı ve kolay sağlık hizmetlerine erişim için geriatri polikliniklerinin oluşturulması ve burada randevulu, beklemeden ulaşılan hizmet için uzman hemşirelerin görevlendirildiği vaka yöneticilerinin çalıştırılması 10. Yaşlıların evlerinden vaka yöneticilerine ulaşımı için tele-sağlık hizmetinin kurulması 11. Evde bakım hizmetlerinden sorumlu hekimin verdiği reçete ya da raporun geçerli sayılması 12. Yaşlı aylığı için uygulanan prosedürlerin azaltılması ya da tek adıma indirilmesi yaş üstü herkesin sağlık hizmetlerinden ekonomik durumu ne olursa olsun vb. ücretsiz yararlanması ve bağımlı olan yaşlılara bu hizmetlerin evlerinde sunulması 14. İl Halk Sağlığı Müdürlüğü tarafından yaşlı sağlığı hizmetlerinin ve görevlilerinin denetiminin işlerliğinin sağlanması 15. Aile sağlığı merkezlerinde uygulanan performans sistemine ilişkin yaşlı sağlığı hizmetinin kat sayısının gebelerle eşitlenmesi ya da performans sisteminde yaşlığı sağlığını gözetilerek bu hizmetin iyileştirilmesinin sağlanması 16. Yaşlılara ilişkin sağlık ve yaşam köylerinin oluşturulması için çaba gösterilmelidir. 25

26 *Yrd. Doç. Dr. İlknur Kahriman (Moderatör) *Araş. Gör. Gamze Çiğdem Özkan (Raportör) * KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü MASA: "YAŞLIDA CİNSİYET AYRIMININ BAKIMA OLUMSUZ ETKİSİNİ AZALTMAYA YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ" başlığı altındaki görüşleri; 1.Bakım veren personelin yaşlıya bakım verme tutumlarının değiştirilmesi için; Kurum personeline yönelik Yaşlılar için tutum ölçekleri v.b. kullanılarak bilimsel çalışmalarla çalışanların olumlu ve olumsuz tutumları değerlendirilerek, hangi kişisel ve mesleki özelliklerin olumsuz tutumlara neden olduğu belirlenip, bu olumsuz tutumları değiştirmeye yönelik kişisel gelişim eğitimleri verilmesi, Sağlık bakımı verenlerin yaşlılara yönelik olumsuz tutum, ön yargı, değer, inanç ve algılarının değiştirilmesine yönelik planlı, tekrarlı ve denetimli eğitimlerin verilmesi, bu eğitimlerin; Hastanede: Doktor, hemşire, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, hemşireler, yaşlı bakım teknikerlerine Huzurevleri ve rehabilitasyon merkezlerinde; Doktor, hemşire, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, temizlik ve bakım elemanlarına Aile Sağlığı merkezlerinde ve Evde Bakım Biriminde çalışan kişiler tarafından bakım hizmetini veren bakıcılara (yaşlının vasisi veya akrabalık tanımında yer alan kişiler) verilmesi Kurumlarda görev alacak bakım elemanlarının; Görev tanımlarının tebliğ edilmesi, görev tanımlarına uygun çalışma koşullarını (cinsiyet ayrımı yapmaksızın) kabul etmesi, işe başlamadan önce sertifika alınması, sertifika programıyla bakım verme yetkisinin sınırlandırılması, bu açıdan da ilgili bakanlıklar tarafından desteklenmesi, 26

27 denetiminin yapılması ve yasal olarak da uygulanmasının sağlanması, kişilerin kurum içi eğitimlere tabii tutulması, Cinsiyet ayrımcılığı yapan çalışanlar hakkında yasal düzenlemelerin yapılarak, alınacak tedbirlerin caydırıcı olması, Çalışanın aldığı ücretin iyileştirilmesi, göstermiş olduğu performansa göre ödüllendirilmelerin yapılması, 2. Evde Bakım Veren Bakım Vericilerin Yaşlıya Bakım Verme Tutumlarının Değiştirilmesi, Yaşlı bakımında, ailede bakım verecek tüm kişilerin yaşlı bireyin bakımından sorumluluk alması için ailedeki tüm bireylerin bu konuda eğitilmeleri ve bilinçlendirilmelerinin sağlanması. Cinsiyet farklılığı nedeniyle bakımı aksayan yaşlı bireylerin gündüz bakım evlerinden yararlandırılması, Mahremiyete ilişkin bakımlarda (perine bakımı, tam yatak banyosu v.s.) bakım vericilerin desteklenmesi, Yaşlılara bakım hizmeti verecek erkek bakıcıların sayısının arttırılması ve desteklenmesi, Ailelerin ekonomik anlamda desteklenmesi ve evde bakım hizmetinin cazip hale getirilmesi, 3. Toplumsal Olarak Yaşlıya Bakım Verme Tutumlarının Değiştirilmesi, Cinsiyet ayrımına yönelik nitel ve nicel çalışmalarla cinsiyet ayrımına neden olan durumların ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenerek uygun stratejilerin geliştirilmesi, Kurumlarda Yaşlıda cinsiyet ayrımının engellenmesine yönelik bakım kavramı nın irdelenmesi, Sağlık personelinin kalıplaşmış düşüncelerinin, ön yargıların belirlenerek bunların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların yapılması, 27

28 Sosyal güvenceden kaynaklanan cinsiyet ayrımcılığının ortadan kaldırılması amacıyla aile içinde yaşlının sosyal statüsünün yükseltilmesi için ekonomik olarak yaşlının güçlendirilmesi, Aile içi değerler başta olmak üzere toplumun her kurumunda özellikle, ilkokullarda yaşlıya yönelik cinsiyet ayrımı yapılmaması ile ilgili değerler eğitimlerinin verilmesi, Genç bakım vericilerin yaşlılık sürecine kendilerini uzak görmelerinden kaynaklanan ayrımcılığın önlenebilmesi için uzmanlar tarafından drama eğitimi, role-play v.s. gibi eğitim yöntemleriyle iletişim ve empati yeteneklerinin arttırılmasına yönelik aktivitelerin düzenlenmesi, Bakım verici rolünün sadece kadının rolü olmadığının vurgulanarak, toplumun yaşlılık ve cinsiyet ayrımı konusundaki farkındalığının arttırılmasına yönelik yürüyüşler, eğlenceler, sempozyum, kongreler, yazılı ve görsel materyaller, kamu spotları gibi etkinliklerin düzenlenmesi 28

29 *Yrd. Doç.Dr. Hacer KOBYA BULUT (Moderatör) **Sosyal Hizmet Uzmanı Mehmet Okyay AKGÖL (Moderatör) *Araş. Gör. Yeter KURT (Raportör) *Araş.Gör. Betül SAYAN (Raportör) ***Hemşire Gülşah YALTIRAK TOPÇU *KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü **Trabzon Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlüğü, Köşk Huzurevi ***KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi MASA: "EV ORTAMINDAKİ EBEVEYNLERİN VE ÇOCUKLARIN YAŞLI İLE YAŞAMASINI KOLAYLAŞTIRACAK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ" VE ''YAŞLININ SAĞLIK SİTEMİNDE ULAŞIM KOLAYLIĞINA YÖNELİK SAĞLIK POLİTİKALARININ GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÖNERİLER'' başlığı altındaki görüşleri; 1. Evde bakım hizmetlerinin çeşitlendirilmesi. Örneğin; yaşlının veya aile üyelerinin günlük ihtiyaçlarının belirlenip (ilaçları, temizlik, bakım, kontroller vb) saatlik veya belirli sürede ihtiyaçlarının desteklenmesi. 2. Yaşlı bakımındaki ihmallerin önlenebilmesi açısından günlük ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik destek hizmetlerinin sağlanması. 3. Çalışan ebeveynler için hem yaşlının hem çocuğun bakımını üstlenebilecek bireylerin olması. 4. Kültür transferi, ailedeki çocukların sevgi içinde gelişimi, sosyalleşmesi, ileride gelişebilecek yaşlı sorunlarının giderilmesi için yaşlının aile ortamında bakılması gerekir. Bunun sağlanabilmesi için; aile içinde formal ve informal bakıcıların sosyal güvence ayrımı olmadan psikolojik, sosyal, ekonomik yönden desteklenmesi sağlanmalı. o Aynı tip yaşlı grubuna sahip ailelerin bir araya getirilip kaynaştırılması, o Sosyal etkinliklerin düzenlenmesi, o Toplumsal duyarlılık kazandırılması. 29

30 o Yaşlıların evden alınarak gündüz yaşlı bakım merkezlerinde bakımlarının desteklenmesi. o Ailedeki bireylere ve yaşlılara grup terapileri yapılması. o Yaşlı bakımı ile ilgili ailelere ihtiyaçları doğrultusunda eğitimler yapılması. o Yaşlı bakımı ile ilgilenen aile üyelerine ve çocuklara yönelik etkileşim gruplarının oluşturulup, kendilerini ifade etmeleri sağlanması. o Aile üyelerine yaşlı bakımı ve psikolojisi konusunda bilgilendirilme yapılması. 5. Toplumsal kaynaklar (okul, aile hekimliği, üniversite, belediye, vb) harekete geçirilerek yaşlının aile içerisindeki bakımına yönelik duyarlılığın sağlanması. 6. Yaşlı bireyin, ailenin ve çocukların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik kanun ve yasaların yeniden düzenlenmesi. 7. Aile içerisindeki yaşlının ebeveynlerinin ve çocuklarının yaşadığı güçlüklere ilişkin çalışmaların yapılması. 8. Ev ortamında yaşlının çevresinin düzenlenmesi ve yaşlılarda ev kazalarına yönelik koruyucu önlemler alınmalıdır. Bunlar; o Tuvalet ve banyoda tutma kolu gibi desteklerinin yapılması o Alafranga tuvaletler, o Yaşlının yaşadığı tüm ev içi alanlarda özellikle tuvalet ve banyoya çağrı cihazı konulması, o Banyo suyunun sabitleştirici sistemlerin konulması, o Evin aydınlatılmasında sensörlü ışıklar kullanılması, o Ev içinde kaygan olmayan zeminle döşenmesi, o Yaşlının evde kullandığı terliklerin kaygan olmaması, o Yaşlının yere yakın oturma ve yatma sistemleri olması ve yatağının korkuluklu olması. o Yaşlının kullanacağı ücretsiz telefon sağlanması, 30

31 o İlaçları ve öz bakımı konusunda hatırlatıcı çağrı sistemlerinin oluşturulması. o Acil çağrı sistemleri olması. 9. Yaşlı bireyin evde bakım hizmeti alabilmesi için 24 saat iletişim kurulabileceği hizmet hattı kurulması. 10. Yaşlı bireylerin kollarına takılabilen çipler ile yaşlı takip sistemi yapılması. 11. Evde bakım vericilerin sertifikalı eğitimle yetiştirilmesi. 12. Aile içinde bakıma ihtiyacı olan yaşlı ve çocuk, ikisi birlikte olduğu durumda (Ebeveynlerin bakım yükünün azaltılması için); o Kurumlardaki hizmetlerden (kreş, günlük yaşlı bakım evleri, hastaneler, eczaneler, ulaşım, okul, banka, vb) yararlanmada öncelik verilmesi. o Bu kurumlardan indirimli hizmet alınmasının sağlanması. 13. Ailedeki çocuk, gençler ve ebeveynlerin yaşlı ile ilişkilerinin artırılması. o Çocukların aile içinden başlayarak, anaokulu ve eğitimin her düzeyinde yaşlıya yönelik duyarlılığın kazandırılması. o Genç ve yaşlı bireylerin birlikte aktivite yapabileceği sosyal yerlerin (klüp, dernek, kahvehaneler, vb) oluşturulması. o Kreş, anaokulları, gündüz yaşlı bakım evleri ve huzurevlerinin aynı yerleşke ve kampus içerisinde oluşturulması. o Aynı kampus içerisinde oluşturulan bu birlikteliğin bütün ile yaygınlaştırılması. 31

32 *Yrd. Doç. Dr. Songül Aktaş (Moderatör) *Öğr. Gör. Reyhan Erkaya (Raportör) *KTÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü MASA: "YAŞLI KADINLARDA GÖRÜLEN ÜREME SAĞLIĞI SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ " başlığı altındaki görüşleri; Normal, biyolojik, sosyal, kronolojik ve psikolojik olarak farklı çeşitlerde tanımlanan yaşlılık; en genel tanımıyla çevresel faktörlere uyum yeteneğinin azalmasıdır. Ülkemizde, yaşlı nüfus (65 ve daha yukarı yaş) 2014 yılında 6 milyon 192 bin 962 kişi olup yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %8 tir. Yaşlı nüfusun %43.6 sını erkek nüfus, %56.4 ünü kadın nüfus oluşturmaktadır. Hem kadın hem de yaşlı olma; üreme sağlığı sorunlarını kat kat artırmaktadır. Bu sorunlar yaşlılarda; öz bakım eksikliği, sosyal izolasyon, maliyet yükü, bağımlı olma, yaşlı ayrımcılığı gibi sosyal, bilişsel ve duyuşsal yetersizliklere neden olabilmektedir. Yaşlılık döneminde görülen üreme sağlığı sorunlarının temelinde; Yaşa bağlı pelvik taban kaslarının zayıflaması (geçmişte çok sayıda ve zor doğum yapmış olma gibi), Menopoz sonrası vajen PH ının alkaliye kayması, Kronik hastalıklar ve bu hastalıkların immün sistemi zayıflatması, Beslenme bozuklukları, Sağlık hizmetleri almada gecikme, Bakıma yönelik yaşlının ihmali ve istismarı gibi ana nedenler yatmaktadır. Bunlara ek olarak çalışmalarda bazı kültürlerde yaşlı kadının dul olması kadının üreme sağlığına yönelik sorunlarda daha az sağlık kuruluşuna 32

33 başvurmasına, bunun sonucu olarak da yaşadığı jinekolojik sorunlarının da geç tanılanmasında etken olduğu belirtilmektedir. Yaşlılardaki üreme sağlığı sorunlarının başında; vajenin ön veya arka tarafına;uterus (uterusprolapsusu), mesane (sistosel), bağırsaklar (enterosel) gibi organların sarkması gelmektedir. Tüm bu sarkmalar, Pelvik Organ Prolapsusları (POP) şeklinde ifade edilmektedir. Pelvik taban kaslarının zayıflamasına bağlı gelişen POP; Yaşlılarda idrar inkontinası gibi işeme, Konstipasyon gibi dışkılama, Ağrılı cinsel ilişki gibi cinsellik sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Yaşlı kadınlarda POP dışında, östrojen azlığına / yokluğuna bağlı; senilvajinitler, vulvar kaşıntı ile karakterize kerozis vulva, vajinal mantar enfeksiyonları gibi bazı alt üreme sistemine ait enfeksiyonlar da görülmektedir. Bu enfeksiyonlar, tedavi edilmediğinde üst üreme sistemi enfeksiyonları için (Örn: PID) büyük risk taşımaktadır. Morbitide ve mortalite riskini artıran vulva, endometrium, serviks, over gibi jinekolojik kanserler de yaşlı kadınlarda çok önemli üreme sağlığı sorunlarını oluşturmaktadır. Trabzon ilinde yaşayan yaşlı kadınların kentleşmeye yönelik yukarıda belirtilen üreme sağlığı sorunlarının bazılarına yönelik çözüm önerileri aşağıda maddeler halinde belirtilmiştir. Bunlar: 1.İnkontinans (idrar tutamama) sorununa yönelik günlük külot, bez/ped kullanımının sağlanılması ve bu temel gereksinimin raporlandırılarak devlet bütçesinden karşılanması, 2.İnkontinans sorununa yönelik, şehir içinde belli mesafe aralıklarıyla tuvalet sayılarının artırılması (belediye ile işbirliği çerçevesinde). Bu 33

34 tuvaletlerin diğer dış ülkelerde olduğu gibi koşullar dâhilinde asansörlü, gömülü tarzda yapılması, 3.İnkontinas sorununa yönelik, yaşlı kadınlara kegel egzersizleri eğitimi verilmelidir. Bu egzersizler halter yapanların kol kaslarını güçlendirdiği gibi, yaşlı kadınları idrar tutmasını sağlayan pelvik taban kaslarının güçlendirir. Kegel egzersizi eğitimi; huzur evi gibi yerlerde hemşire ve hekim tarafından, ailelerde toplum sağlığı hemşireleri ve ebeleri tarafından belli aralıklarla görsel ve uygulamalı olarak öğretilmesi. Bilişsel yetisi azalmış yaşlılara ise, kegel egzersizi uygun olamayacağında, koşullar dahilinde günlük yürüyüş gibi spor aktivite koşullarının sağlanılması (Bu koşullar yaşlının durumuna göre gerek hastanelerde gerekse evde evde bakım hizmetleri işbirliğince ilgili kurumların işbirliği ile sağlanılmalı), 4.İnkontinas (idrar tutamama) sorunu; görünmeyen, ifade edilmeyen, sorgulanmayan bir sorundur. Gerek aile sağlığı merkezlerinde, gerek huzurevinde gerekse diğer sağlıkla ilgili birimlerde çalışan ebe, hemşire ve hekimlerin yaşlı kadınlara bu sorununun olup olmadığını sorgulayan rutin bir gözlem formu oluşturulmasının sağlanılması ve böylelikle sorunun görünür kılınması, 5.Jinekolojik kanserlere yönelik, tarama programlarının yaygınlaştırılması. Örneğin huzur evlerinde kalan yaşlı kadınların, belli zaman aralıklarıyla sağlık personeli tarafından jinekolojk yönden taranması (örneğin her ay, belirli günlerde tarama). Bunun da devlet kurumlarına ait hastanelerin ve evde bakım hizmetlerinin ilgili birimleri ile ortaklaşa planlanması, 6. Yaşlı kadınların pelvik prolapsuslarına yönelik, idrar yolu, senil vajinit gibi enfeksiyonlara yönelik ebeler, kadın doğum hemşireleri ve kadın doğum hekimleri tarafından eğitim programlarının oluşturulması (iç çamaşırının pamuklu olması, sık değiştirilmesi, el hijyeni, perine hijyeni, peser kullanıyorsa vb), 34

35 7.Yaşlı kadınların cinselliğine yönelik istek ve taleplerinin görünür kılınması, olağan karşılanması ve kayganlaştırıcı jel, ağrı kesici gibi rahatlatıcı girişimlerin önerilmesi ve bu hizmetlerin ilgili kurumlarca ücretsiz karşılanması sağlanılmalıdır. Bunun içinde huzurevi, aile sağlığı merkezleri, halk sağlığı kurumları gibi birime özgü kuruluşların multidisipliner yaklaşımıyla soruna çözüm bulunmalı, gereğinde yaşlı cinsel sağlık danışmanlık birimlerinin kurulması, 8. Her şeyden önce kadınların yaşlılık dönemine sağlıklı girebilmesi için; kadınların yaş arasında koruyucu sağlık hizmeti kapsamında doğurganlık çağında sık gebeliklerin, zor doğumların önlenmesi, ağır fiziksel güç gerektirecek işlerin mümkünse yapılmaması/ gereğinde bu işlerin kontrollü yapılması ve bu konuda ilgili yaşamsal dönemde danışmanlık hizmetleri verilerek kadınlarda farkındalık oluşturulması önerilir. 35

36 *Başhemşiresi Ayşe KAVGACI (Moderatör) *Hemşiresi Fulya BATMAZ (Rapotör) *KTÜ Tıp Fakültesi, Farabi Hastanesi MASA: "KRONİK HASTALIKLARLA YAŞAYAN HASTADA BAKIM VERİCİLERİN AKTİF ETKİSİNİN SAĞLANMASINA YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ" başlığı altındaki görüşleri; Yoğun bakımda yatan hastaların tedavi sonrası evde bakım gereksinimlerinin ventilatör ve cihazda hasta bakım gereksinimlerinin karşılanması hedef alınarak öneriler geliştirilmiştir. A. Ailenin sosyoekonomik yetersizliği ve ailenin bilgi eksikliği nedeniyle, yoğun bakımlarda tedavisi bittikten sonra hastaların bakım gereksinimlerinin evde karşılanması için taburculuğun yapılamaması sorunu. Hastanın evde bakımını sağlamak için öneriler: 1. Evde bakım vericilerin belirlenmesi ve eğitimi için hastanede evde bakım biriminin oluşturulması (hekim ve hemşirelerden oluşacak) yani hastane temelli evde bakım sağlanmalıdır. 2. Eğitici kişiler profesyonel hemşirelerden oluşmalı ve aile bu sürece katılmalıdır. Taburculuk öncesi 2 hafta süre ile bakım birimi tarafından hastanede eğitime tabi tutulmalıdır. 3. Aynı birimde görev almak üzere sağlık kurumlarına (sosyal hizmet uzmanı atamalıdır (Trabzon da sosyal hizmet uzmanı eksikliği bulunmaktadır). 4. Aile ortamının kişiye göre düzenlenmesi ve güvenli hale getirilmesi sosyal hizmet uzmanı ve oluşturulacak evde bakım birimi tarafından yerinde değerlendirilerek oluşturulmalıdır. 5. Bu alt yapı oluşturulduktan sonra hastanın ve bakım vericilerin desteklenmesi (psikolojik, sosyo-ekonomik),bunlar evde bakım birimi tarafından 36

37 yürüttürülmelidir. Örneğin farklı ailelerin bakım vericileri birbirleriyle buluşturulup sosyal etkileşim sağlanabilir. 6-Evde bakım birimi bakım vericilerin anlayacağı sadelikte bakım protokolleri hazırlamalıdır. Örneğin: derin trakeal aspirasyon, trakeostomi bakımı. bası yarası gibi 7-Aileye bakım vericilerin yükünü azaltmak için devlet ya da belediye destekli saatlik ücretli bakım vericiler belirlenerek aileye destek sağlanmalıdır. örneğin hastanın parka çıkarılması alışveriş- yemek yapımı temizlik vb. 8-Kişinin evde bakım birimine acil durumlarda ulaşabileceği, sorularına yanıt alabileceği telefonla iletişim sağlanmalıdır. Bakım birimi telefonla takip etmeli, kontrolleri varsa çağrılması gibi. 9 -Düzenli aralıklarla evde bakım birimi ev ziyaretlerinde bulunmalıdır. 10- Periyodik olarak bu birimler denetlenmelidir. Çalışanların ve bakım hizmeti alan ailelerin görüş ve önerilerini alacak bir sistem geliştirilmelidir. Bu Önerilerin Katkıları Neler Olacaktır? 1. Hasta profesyonel kişilerden bakım alacak, 2. Hastanın prognozu iyileşecek, 3. Enfeksiyonlar azalacak, enfeksiyon ve komplikasyonlara yönelik harcamalar azalacaktır. 4. Hasta ailesi bakım verirken zorlanmayacak. Kendini hastane güvencesinde hissedecek, kendilerine zaman ayırabilecek 5. Pahalı yoğun bakım yatakları gerçekten ihtiyacı olan hastalar için kullanılacak seviye hastane olan tıp fakültelerinin yükü azalacaktır 6. Hastane maliyeti düşecek dolayısıyla ülke ekonomisine katkı sağlanacaktır 7. Bakım vericiler ve bakım alıcıların memnuniyeti artacaktır. 37

38 Sonuç olarak; katılımcılar tarafından çalıştay sonucunda önerilen koruyucu önlemler aileye, bakım vericiye, topluma ve yaşlıya yönelik olup; yaşlı bakım evleri, rehabilitasyon merkezleri, gündüz bakım evleri, yaşlı yaşam evleri vd. hizmetler konusunda eksikliklerin giderilmesi, yasa ve yönetmeliklerde yer alan çalışmaların hayata geçirilmesi yerinde olacaktır. Her ilin kendine özel sorunları bulunmaktadır. Bu nedenle ilde bulunan Halk Sağlığı Müdürlüğü, Toplum Sağlığı Merkezleri, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü ve Yerel Yönetimler ortaklaşa çözümler geliştirmelidir. 38

39 ÇALIŞTAY KATILIM LİSTESİ 39

40 40

41 41

42 42

43 43

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük Çorum 3. grup (Kırılgan Gruplar) Moderatör: Yrd. Doç. Dr. Metin UÇAR Raportör: Sümer ÇAKIR I.Bölüm Kırsalda yaşayanlar Sorunlar Gelir kaynakları yetersiz Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

GRUP 6: DOĞU KARADENİZ

GRUP 6: DOĞU KARADENİZ GRUP 6: DOĞU KARADENİZ Gümüşhane Ordu Kars Moderatör: Prof.Dr.Leyla Karaoğlu Raportör: Arş.Gör.Öznur Altıntaş Sekreter: Arş.Gör.Merve Kılıçbay 1) YAŞLANMA SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLERİN ROLÜ Yerel yönetimlerin

Detaylı

Sizin varlığınız ve katkılarınızla bu alanda önemli çalışmalar yapacağımıza inancımız sonsuz. Mehmet Onarcan Prof. Dr. Ayfer Karadakovan Aynur Dik

Sizin varlığınız ve katkılarınızla bu alanda önemli çalışmalar yapacağımıza inancımız sonsuz. Mehmet Onarcan Prof. Dr. Ayfer Karadakovan Aynur Dik Sayın İlgili, Evde Bakım Derneği ve Ege Üniversitesi Ödemiş Sağlık Yüksekokulu işbirliği ile 12-14 Nisan 2012 tarihlerinde Kuşadası nda gerçekleştirdiğimiz III. Ulusal Evde Sağlık ve Bakım Kongresi ni

Detaylı

Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler)

Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler) Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler) Kolaylaştırıcı: Yrd. Doç. Dr. Umut AŞKIN Raportör: Nalan Kangal Kırsalda Yaşayanlar

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması.

A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması. 10.BELEDİYE TABİPLİĞİ A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması. A1.H1: Belediye tabipliği tarafından engelli bireyler için ücretsiz fizyoterapi hizmetinin verilmesi; böylece

Detaylı

DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ MİSYONU (Dişhekiminin Kazandığı Yeni Misyonun Çıktıları/Faydaları) ÇALIŞMA GRUBU-1 RAPORU

DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ MİSYONU (Dişhekiminin Kazandığı Yeni Misyonun Çıktıları/Faydaları) ÇALIŞMA GRUBU-1 RAPORU TDB 20.ULUSLARARASI DİŞHEKİMLİĞİ KONGRESİ MESLEK SORUNLARI SEMPOZYUMU FDI 2020 VİZYONU REHBERLİĞİNDE İSTANBUL DEKLARASYONU (26-27-28 Mayıs 2014 Kuşadası, Aydın) DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ

Detaylı

ALS TANILI HASTALAR İÇİN ERİŞİLEBİLİR; SÜRDÜRÜLEBİLİR VE UYGUN MALİYETLİ BAKIM MODELİ GELİŞTİRME ÇALIŞTAYI 5 6 MAYIS 2016 ANKARA

ALS TANILI HASTALAR İÇİN ERİŞİLEBİLİR; SÜRDÜRÜLEBİLİR VE UYGUN MALİYETLİ BAKIM MODELİ GELİŞTİRME ÇALIŞTAYI 5 6 MAYIS 2016 ANKARA ALS TANILI HASTALAR İÇİN ERİŞİLEBİLİR; SÜRDÜRÜLEBİLİR VE UYGUN MALİYETLİ BAKIM MODELİ GELİŞTİRME ÇALIŞTAYI 5 6 MAYIS 2016 ANKARA ÇALIŞTAYIN AMACI ALS hastalarının yaşam kalitesini geliştirmek ve korumak

Detaylı

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ BURSA İL EYLEM PLANI

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ BURSA İL EYLEM PLANI SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ BURSA İL EYLEM PLANI ÇALIŞMA ALANI MÜDAHALE AKTİVİTE SÜRE UYGULAYICI İHTİYAÇ KAYNAK RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLARA ULAŞMA / SOSYAL MOBİLİZASYON

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP)

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Bir sağlık kuruluşunun temel hedefi hasta bakımıdır. Hastaların benzersiz ihtiyaçlarını destekleyen ve bunlara cevap veren bir ortamda en uygun bakımın

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞAN ÇOCUKLAR İÇİN MODEL EYLEM PLANI

MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞAN ÇOCUKLAR İÇİN MODEL EYLEM PLANI MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞAN ÇOCUKLAR İÇİN MODEL EYLEM PLANI Yerel Düzeyde Eylem Planı Hazırlık Sürecinde Yanıtı Aranacak Sorular 1. Mevsimlik ve gezici tarım işlerinde çalışan çocuk sayısı kaçtır?

Detaylı

Komisyon 7 Özel Eğitim Komisyonu Kararları

Komisyon 7 Özel Eğitim Komisyonu Kararları Komisyon 7 Özel Eğitim Komisyonu Kararları 1. Özel eğitim ile ilgili yasa ve tüzük çalışmalarında ve özel eğitimin yeniden yapılandırılmasında, özel gereksinimli bireylerin kaynaştırılmaları ve uzun vadede

Detaylı

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Değerli Meslektaşlarımız, İki yılda bir düzenlediğimiz 8. Ulusal Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliği Kongresi, 21-24 Kasım 2013 tarihlerinde Kuşadası

Detaylı

Spinal Cerrahi Hemşireliği Sempozyumu

Spinal Cerrahi Hemşireliği Sempozyumu Spinal Cerrahi Hemşireliği Sempozyumu SPİNAL CERRAHİ ve ENSTRÜMANTASYON HEMŞİRELİĞİ KURSU 25-28 Eylül 2014 Sheraton Kongre Merkezi Çeşme, İzmir 26 Eylül 2014 Cuma KURS SPİNAL CERRAHİ ve ENSTRÜMANTASYON

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

GRUP 5 ÇANKIRI KASTAMONU ZONGULDAK

GRUP 5 ÇANKIRI KASTAMONU ZONGULDAK GRUP 5 ÇANKIRI KASTAMONU ZONGULDAK GÜÇLÜ YÖNLER Çankırı ilinde Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ve Çankırı Belediyesi bünyesinde olan bir Yaşlı Koordinasyon birimi bulunmaktadır. Zonguldak ilinde ise 2000 yılında

Detaylı

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI ÇALIŞMA ALANI MÜDAHALE AKTİVİTE SÜRE UYGULAYICI İHTİYAÇ KAYNAK RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLARA ULAŞMA / SOSYAL MOBİLİZASYON

Detaylı

Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar

Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar Dr. Nevzat Do an GİRİŞ Ülkemizde yaşlı ve yaşlılıkla ilgili toplumsal kalıplara tarihsel açıdan bakıldığında, büyüklerimizin kadın ya da erkek daima korunduğu

Detaylı

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; İstanbul

Detaylı

3.ORTAK AKIL TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

3.ORTAK AKIL TOPLANTISI SONUÇ RAPORU BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 3.ORTAK AKIL TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 14 HAZİRAN 2013 ÖNSÖZ Üniversitemiz Rektörlüğü olarak ilkini 14 Mayıs 2011 de Kongre ve Kültür Merkezinde, ikincisini 22 Mayıs 2012 de Burhaniye

Detaylı

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Sayfa No 1/17 ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Acil servise 24 saat içinde aynı şikâyetle tekrar başvuran hasta sayısı ve oranının tespiti

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1: Bu yönetmeliğin amacı, Kadın Danışma Merkezindeki hizmetin tür ve niteliğini, işleyişini, işleyişine

Detaylı

İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI

İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI Dr. Nehire Tüten YÜKSEKOĞLU İzmir İl Sağlık Müdürlüğü M a r t / 2 0 1 5 30 25 20 15 10 5 Senaryolara Göre Seçilmiş 65+ Nüfus Yüzdeleri, 2013-2075 % 9,7

Detaylı

Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri

Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri Abdurrahman Çohaz Yaşlılık kaçınılmaz ve geri dönülmez bir süreç olup, kişinin fiziksel ve ruhsal yönden gerilemesidir. Bir başka tanımla yaşlılık fizyolojik

Detaylı

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları Engelleri Kaldıralım Ülkemizde kentsel yaşam çevreleri fiziksel yaşam düzenlemelerin yetersizliği ve çeşitli engeller nedeniyle engelliler tarafından yeterince kullanılamamaktadır. Engellilerin toplum

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Sayfa No 1 / 5 1.AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan her hastanın vital organ fonksiyonlarının desteklenmesi; organ

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi. Temel Eği)m Genel Müdürlüğü. Funda KOCABIYIK Genel Müdür

Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi. Temel Eği)m Genel Müdürlüğü. Funda KOCABIYIK Genel Müdür Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi Temel Eği)m Genel Müdürlüğü Funda KOCABIYIK Genel Müdür 2013 I. Türkiye de Geçmişten Günümüze Erken Çocukluk Eğitimi II. Türkiye de Erken Çocukluk Eğitiminin Yapısı III.

Detaylı

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması.

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması. LÜLEBURGAZ REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2013/2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ANALARI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILLIK ÇERÇEVE PROGRAM TASLAĞI EYLÜL 23-27 EYLÜL 16-20 EYLÜL 9-13 EYLÜL

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Sosyal Sorumluluk Projeleri

İstanbul Tıp Fakültesi Sosyal Sorumluluk Projeleri İstanbul Tıp Fakültesi Sosyal Sorumluluk Projeleri Sosyal Sorumluluk Projelerinin Amacı Yaşamın sürdürülebilirliği, Toplumsal yaşamın iyileştirilmesi için ortak evrensel değerlerin toplumlar tarafından

Detaylı

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013 Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri Ülker Şener 13.02.2013 Temel sorun alanları Toplumsal yapı: kadın olmaya yüklenen anlam ve toplumsal cinsiyet rolleri İşgücü talebinden kaynaklı sorunlar:

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

YAŞLI BAKIMI MESLEK ELEMANI

YAŞLI BAKIMI MESLEK ELEMANI _ TANIM Yaşlı bireylerin yaşlanma ile ortaya çıkan fiziksel, ruhsal ve sosyal yetersizliklerinin azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla tıbbi ve sosyal bakım hizmeti veren kişidir. _ A-GÖREVLER KULLANILAN

Detaylı

EVDE BAKIM 18.11.2015. 18 December 2006- monday. Home visit

EVDE BAKIM 18.11.2015. 18 December 2006- monday. Home visit EVDE BAKIM Doc.Dr. Ümran Dal 2015-2016 YDÜ Evde sağlık bakımı, sağlığı geliştirmek, sürdürmek, düzeltmek ya da hastalık/sakatlığın etkisini en aza indirirken bağımsızlık düzeyini yükseltmek amacıyla, birey

Detaylı

TIBBİ ONKOLOJİ ÖZLÜK HAKLARI İLE İLGİLİ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

TIBBİ ONKOLOJİ ÖZLÜK HAKLARI İLE İLGİLİ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ TIBBİ ONKOLOJİ ÖZLÜK HAKLARI İLE İLGİLİ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 1- Tıbbi Onkoloji Yan dal Uzmanlık Eğitimi Yan dal uzmanlık kadrolarının belirlenmesi ve dağıtımında karşılaşılan sorunlar: Kadroların

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU FAKÜLTE/BÖLÜM ADI: STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU Stj. Amaç No Hedef No Faaliyet No Performans no Stratejik Amaç / Hedef / Faaliyet Tanımı 2008 mevcut durum 2009 2010 2011 2012 2013 Faaliyet

Detaylı

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI Faaliyet Ve Proje Bilgileri Özürlülük sadece belli bir kesimin çalışma konusu değildir, tüm toplumun her alanını ilgilendiren sosyal bir konudur. Özürlü bireyleri ihtiyaç sahibi olarak değil, eşit haklara

Detaylı

SPİNAL CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ SEMPOZYUMU & SPİNAL CERRAHİ VE ENSTRÜMANTASYON HEMŞİRELİĞİ KURSU

SPİNAL CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ SEMPOZYUMU & SPİNAL CERRAHİ VE ENSTRÜMANTASYON HEMŞİRELİĞİ KURSU SPİNAL CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ SEMPOZYUMU & SPİNAL CERRAHİ VE ENSTRÜMANTASYON HEMŞİRELİĞİ KURSU SP NAL CERRAH HEM REL SEMPOZYUMU SP NAL CERRAH ve ENSTRÜMANTASYON HEM REL KURSU De erli Meslekta larõm, Türk

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI İZMİR EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİ 22 Şubat 2013 Prof. Dr. Behzat ÖZKAN İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreteri

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı

Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı Proje kapsamında verilerin elde edileceği hastanede onkoloji hastaları ile çalışan tüm hemşireleri içine alan bir program yapılması kararlaştırıldı. Hemşirelerle

Detaylı

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ Karınca Dergisi, Ekim 2014, Sayı:934 KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ 1. GİRİŞ Kooperatifler, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılamak

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

Bir hastanın mektubundan...

Bir hastanın mektubundan... Bir hastanın mektubundan... Değerli Meltem Hocam; Size bu satırları büyük bir yorgunluk ve zorlu bir nefes alıp verme gayreti içinde yazmaya çalışıyorum. Bu gün sizin beni evde ziyaretinizden sonra size

Detaylı

Grup 3 EGE BÖLGESİ. İzmir-Kütahya

Grup 3 EGE BÖLGESİ. İzmir-Kütahya Grup 3 EGE BÖLGESİ İzmir-Kütahya Güçlü yönler Gençler Yaşlılar El Ele Projesi (2010 yılı). Sevgi Evleri Projesi. Kütahya da 40 yataklı yaşlı bakım evi. İzmir de 300 yataklı yaşlı bakım evi. Belediyeler

Detaylı

Amasya Kent Konseyi Ulusal Yaşlanma Şurası 22-23 Ekim 2011

Amasya Kent Konseyi Ulusal Yaşlanma Şurası 22-23 Ekim 2011 Amasya Kent Konseyi Ulusal Yaşlanma Şurası 22-23 Ekim 2011 Moderatör:Prof. Dr. Füsun Yarış Raportör:Dr. Ayşenur Alper Gürz Sekreter:Ögr. Gör. Emine Saatcı 1-YAŞLANMA SÜRECİNDE SİZCE YEREL YÖNETİMLERİN

Detaylı

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD Türkiye yaşlanıyor 2010 yılı Türkiye toplam nüfusu 73.722.988 65 yaş

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Hasta Hakları ve Tıbbi Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Hasta Hakları ve Tıbbi Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Hasta Hakları ve Tıbbi Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı SAVUNMASIZ VE ÖRSELENEBİLİR GRUPLARDA SAĞLIK HİZMETİ SUNUM PLANI Temel Hasta Hakları Hasta

Detaylı

Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri

Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri Dr. Sedat GÜLAY Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanı Devlet Devletin Ödevi İşverenlerin

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON HAFTASI FAALİYET RAPORU (9-15 MART 2015) TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ETKİNLİKLERİ

PULMONER REHABİLİTASYON HAFTASI FAALİYET RAPORU (9-15 MART 2015) TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ETKİNLİKLERİ PULMONER REHABİLİTASYON HAFTASI FAALİYET RAPORU (9-15 MART 2015) TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ETKİNLİKLERİ İlimizde, merkez ve tüm ilçelerde 9-15 Mart Pulmoner Rehabilitasyon Haftası etkinlikleri, düzenlenmiştir.

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

2012 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI

2012 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI 0 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI KONULAR AMAÇLAR YÖNTEM VE TEKNİKLER KNAK, ARAÇ VE GEREÇLER 0.0.05.0. 0.0 TÜBERKÜLOZ VE SOLUNUM İZOLASYONU Tüberküloz tanı, belirti

Detaylı

1. AMAÇ: 4. KISALTMALAR: EKK : Enfeksiyon Kontrol Komitesi SHKS : Sağlıkta Hizmet Kalite Standartları 5. UYGULAMA:

1. AMAÇ: 4. KISALTMALAR: EKK : Enfeksiyon Kontrol Komitesi SHKS : Sağlıkta Hizmet Kalite Standartları 5. UYGULAMA: Kalite Yönetim Birimi SAYFA NO 1 / 5 1. AMAÇ: Hastanemizdeki; sağlıkta hizmet kalite standartları ve kalite yönetim sistemine uygunluğunun; sürekliliğini, yeterliliğini ve etkinliğini sağlamak için, planlanmış

Detaylı

II. SOSYAL PEDİATRİ ÇALIŞTAYI RAPORU 15 HAZİRAN 2012, İZMİR

II. SOSYAL PEDİATRİ ÇALIŞTAYI RAPORU 15 HAZİRAN 2012, İZMİR II. SOSYAL PEDİATRİ ÇALIŞTAYI RAPORU 15 HAZİRAN 2012, İZMİR Ülkemizde Sosyal Pediatri alanında mevcut uygulamaların değerlendirilmesi, çalışmaların ve araştırmaların geliştirilmesi, yeni bakış açıları

Detaylı

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri GARD Türkiye Projesi Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri KBYM Triaj Bilgilendirme Eğitim İleri teknoloji hastaneleri 2. Basamak hastane Evde bakım I. basamak Acil Servisler Özel bakım kuruluşları

Detaylı

Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi

Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi Aile Hekimliği Uygulama Daire Başkanlığı 02.04.2015 Aile Hekimliği Uygulamasının Temel Amaçları Sağlık hizmetlerinin

Detaylı

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A.ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli

Detaylı

ARAŞTIRMA BİLGİ SİSTEMLERİ VE SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ ŞUBESİ TARAFINDAN TAMAMLANMIŞ VE ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN PROJELER

ARAŞTIRMA BİLGİ SİSTEMLERİ VE SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ ŞUBESİ TARAFINDAN TAMAMLANMIŞ VE ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN PROJELER 1 ARAŞTIRMA BİLGİ SİSTEMLERİ VE SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ ŞUBESİ TARAFINDAN TAMAMLANMIŞ VE ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN PROJELER 2 MÜDÜRLÜĞÜMÜZ KAYNAKLARIYLA YÜRÜTÜLMEKTE OLAN PROJELER: 3 Sağlığın Adresi Spordan

Detaylı

Stratejik amaç1: En ileri düzeyde mesleki eğitim ve öğretim hizmeti sunmak.

Stratejik amaç1: En ileri düzeyde mesleki eğitim ve öğretim hizmeti sunmak. B-TEMALAR, STRATEJİK AMAÇLAR,HEDEFLER VE STRATEJİLER 1-TEMALAR TEMA 1-İNSAN KAYNAKLARI TEMA 2-FİZİKİ ORTAM TEMA 3-EĞİTİM ÖĞRETİM TEMA 4-MALİ KAYNAKLAR Stratejik amaç1: En ileri düzeyde mesleki eğitim ve

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Sunum Akışı Kesici ve delici alet yaralanmaları Nedenleri ve yaralanma

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI MEDİKO-SOSYAL VE GENÇLİK DANIŞMA MERKEZİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI MEDİKO-SOSYAL VE GENÇLİK DANIŞMA MERKEZİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANLIĞI MEDİKO-SOSYAL VE GENÇLİK DANIŞMA MERKEZİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu yönergenin amacı,

Detaylı

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP)

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) Hakan Yusuf GÜNER Vali Eylül 2014 AMACIMIZ Bilinçli, kendini tanıyan ve kendine güvenen sağlıklı bireyler ile genç nüfusun arttırılmasına destek vermek, sağlıklı

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR)

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) ANTALYA DA TARIM SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI GIDA ALT SEKTÖRÜ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU 6 Eylül 2010, Antalya 1 ANTALYA

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ : Hastanedeki akılcı ilaç kullanımına yönelik uygulamaların belirlenmesi. 2. KAPSAM : Hastalara verilecek ilaç tedavilerinin uygunluğunu, bunun kontrolü için kurulan Akılcı ilaç kullanımı sorumlu

Detaylı

Sağlıklı Kentler Birliği. Yıllık Değerlendirme Raporu 1 Ocak 31 Aralık 2012

Sağlıklı Kentler Birliği. Yıllık Değerlendirme Raporu 1 Ocak 31 Aralık 2012 Sağlıklı Kentler Birliği Yıllık Değerlendirme Raporu 1 Ocak 31 Aralık 2012 Genel Bilgiler Sağlıklı Kentler Birliği tarafından üye belediyelerin çalışmalarını takip etmek, üye belediyeler tarafından sürdürülen

Detaylı

UÜ-SK KLİNİKTE HASTA BAKIMI PROSEDÜRÜ

UÜ-SK KLİNİKTE HASTA BAKIMI PROSEDÜRÜ 1 / 6 1. Amaç: Bu prosedür, UÜ-SK da yatan tüm hastaların aynı kalitede bakım hizmeti almasını tanı-tedavi hizmetlerinin planlı bir şekilde yürütülmesini ve kayıt altına alınmasını amaçlamaktadır. 2. Kapsam:

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Standart Sorumlu veya KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel)

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel) EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ Anket Uygulama Yöntemi Kurumlar, yüzyüze, internet, telefon, posta yolu gibi yöntemler ile anket uygulayabilirler. Anket Uygulanmayacak Kişiler 16 yaşından küçükler

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU

YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU 23/08/2013 YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU Rektörlük makamının 03.01.2011 tarih ve 11 no lu Olur u ile oluşturulan Yalova Üniversitesi Bireysel

Detaylı

1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254

1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ VE İL ÖZEL İDARELERİ TARAFINDAN AFET VE ACİL DURUMLAR İLE SİVİL SAVUNMAYA İLİŞKİN YATIRIMLARA AYRILAN BÜTÇEDEN YAPILACAK HARCAMALARA

Detaylı

Hasta Kayıt Birimi 2

Hasta Kayıt Birimi 2 ÖRNEK UYGULAMALAR 1 Hasta Kayıt Birimi 2 Hasta Kayıt Biriminde Yeterli Oturma Grupları 3 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Öncelikli Oturabilmeleri 4 5 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Önceliği İle İlgili Bir

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No : 01 KALİTE KOMİTESİ HEDEF PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA İZLEME YÖNTEMİ TERMİN 1. Hastane enfeksiyonunun oluşmasını ve yayılmasını önlemek 1.a) Enfeksiyon kontrol programı oluşturmak

Detaylı

Hedefe Ulaşmak. Uzm. Hem. Hülya GÜLYÜZ DEMİR Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Hedefe Ulaşmak. Uzm. Hem. Hülya GÜLYÜZ DEMİR Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Hedefe Ulaşmak Uzm. Hem. Hülya GÜLYÜZ DEMİR Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Diyabet Tedavisi Yaşam Tarzı Değişikliği İlaçlar Eğitim Eğitim Davranış Yaşantı Birey Süreç EĞİTİM Kültürlenme Eğitim, bireyde

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 Sibel YALAZA Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı Kurumsal Yapılanma Başkanlığımız,

Detaylı

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Eşit Tevfik Candan Öngün Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. ÇALIŞTIĞI BÖLÜM

Detaylı

Türkiye de sağlık politikalarında pulmoner rehabilitasyon ve kronik hasta bakımının yeri

Türkiye de sağlık politikalarında pulmoner rehabilitasyon ve kronik hasta bakımının yeri Türkiye de sağlık politikalarında pulmoner rehabilitasyon ve kronik hasta bakımının yeri Doç Dr Rengin Güzel Çukurova Üniv Tıp Fak. Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD Sunum planı Sağlık politikalarında

Detaylı

Evde Sağlık Hizmeti, Evde Fototerapi ve Ek Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Tanıtımı

Evde Sağlık Hizmeti, Evde Fototerapi ve Ek Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Tanıtımı Evde Sağlık Hizmeti, Evde Fototerapi ve Ek Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Tanıtımı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Evde Sağlık

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Reformlar ve Hükümet Programları, Finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 1990 ların başından beri Finlandiya da devlet düzeyinde gerçekleşen

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EVDE VE HASTANEDE EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNERGESİ. (03/02/2010 tarihli ve 4 sayılı Makam Onayı )

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EVDE VE HASTANEDE EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNERGESİ. (03/02/2010 tarihli ve 4 sayılı Makam Onayı ) MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EVDE VE HASTANEDE EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNERGESİ (03/02/2010 tarihli ve 4 sayılı Makam Onayı ) Tebliğler Dergisi : ŞUBAT 2010/2629 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

PALYATİF BAKIM İzmir İl Sağlık Müdürlüğü

PALYATİF BAKIM İzmir İl Sağlık Müdürlüğü PALYATİF BAKIM İzmir İl Sağlık Müdürlüğü Uzm.Dr.Bediha TÜRKYILMAZ N i s a n / 2 0 1 4 İçindekiler Sayfa No DSÖ 3 İzmir ve Palyatif Bakım (Palyatİzmir) 6 Palyatif Bakım Koordinasyon Kurulu Öncesi 7 Palyatif

Detaylı