SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER"

Transkript

1 Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler Journal of Academic R&D-Social Science SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Özet Yazar: Ferhat SAYIM * Her ne kadar sağlık piyasaları talep yönlü değil arz yönlü işleyebilse de, sağlık piyasalarının da içinde bulunduğu genel piyasada bir çok sektör talep yönlüdür. Sektörel özellikler incelenirken de çoğunlukla talep yönlü ele alınmaktadır. Zaten kullanılan bu sistematiğin sağlık piyasaları için nasıl işlediğine dair incelemenin yapılabilmesi için de öncelikli olarak talebi etkileyen faktörlerin neler olduğunun ortaya konmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çalışmada da bu faktörler artaya konarak sağlık piyasasında yansımalarına değinilmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık Hizmeti, Sağlık Ekonomisi, Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlığın Finansmanı, Sağlık Piyasaları, Sağlık Hizmetleri Talebi, 1. GİRİŞ Sağlık hizmetleri talebini etkileyen faktörleri saymanın öncesinde arz ve talep grafiklerini kısaca tanımlamakta fayda bulunmaktadır. Talep grafiği kısa tanımla belli bir fiyattan bir mala ilişkin satın alınmak istenen miktarı gösteren tablo ya da grafik; arz grafiği ise firmaların belli bir fiyattan piyasa sunmak istediği miktarları gösteren tablo ya da grafik olarak tanımlanabilir. Talep ve arz için tanımlama ise şu şekilde yapılabilir; Tüketicinin geliri, zevkleri ve satın alabileceği diğer malların fiyatları sabit kabul edilerek bir * Yalova Ün.İİBF.Öğretim Üyesi-www.ferhatsayim.net-(Makale konusunu geniş sayılabilecek piyasa ve etik bağlamında kaynakçada bilgileri yer alan Sağlık Piyasası ve Etik kitabında inceleyebilirsiniz. ) Makaleye Atıfta Bulunmak İçin: Sayım,Ferhat. SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler, Yıl 2015, Sayı:15-1, İstanbul 79

2 Yıl/Year:2015 Sayı/Issue:15-1 Yazar:Ferhat SAYIM malın belli bir süre içinde talep edilen miktarının sadece o malın fiyatına bağlı olarak değişeceği ifade edilmekte ve bu fiyat-miktar ilişkisine talep adı verilmektedir (Türkay, 2003, s ). Arz, bir firmanın değişik fiyat seviyelerinde bir maldan üretip satmaya hazır olduğu miktarı gösterir. Bir mal ya da hizmetin arz ve talebini etkileyen birbirinden farklı faktörler vardır. Bu faktörlerin bir kısmı aynı adı taşısa da genelde ters yönlü çalışır. Örneğin fiyat mekanizması arz ve talebi farklı yönlerde etkiler. Fiyatı artan bir malın arzı artarken, aynı mala olan talep normal diye tanımlanan mallarda düşmektedir. Fiyatın yükselmesi ise arz üzerinde arttırıcı etki yapmakta ve fiyatı yükselen mal ya da hizmetin üretimi de artmaktadır. Arz ve talebin değişmesine sebep olan tek faktör mal ya da hizmetin fiyatı değildir. Malın fiyatı değişmeksizin de bir malın talebinde ya da arzında değişiklik olabilmektedir. Örneğin tüketicilerin gelirlerinde meydana gelen artışlar malların fiyatı değişmese de bazı mallara olan talebi arttırır. Örneğin geliri artan bireyler daha fazla vitamin kullanmaya, doktora gitmeye karar verebilirler ya da daha fazla giyim eşyası satın alabiliriler. Yine malın fiyatı değişmeksizin toplumdaki genel bekleyiş ve temayüllerin değişmesi de mala olan talebi arttırabilir ya da azaltabilir. Moda kavramı ile de tabir edilen popülarite artışı bir mala olan talebi arttırırken popülaritesi azalan malın talebi düşebilir. Aynı durum sağlık bakımına ilişkin mal ve hizmetler için de söz konusu olmaktadır. Yine malın fiyatında bir değişiklik olmaksızın bir başka malın fiyatında meydana gelen değişiklik inceleme konusu mala olan talebi etkileyebilecektir. Arz için de bir kısmı talebi etkileyen faktörlerle benzer şekilde çeşitli değişkenlerden bahsedebiliriz. Malın satış fiyatında bir değişiklik olmadığı halde o malın maliyetlerinde meydana gelen artış ya da azalışlar maldan arz edilmek istenen miktarı etkileyecektir. Yine malın fiyatı değişmeksizin devletin harcama programında meydana gelen değişiklikler ve beklentilerdeki değişimler arz edilmek istenen miktarı etkileyecektir. Devletin sağlık harcamalarında önemli miktarda artış yapacağına ilişkin bir program yapıldığında, bu sürece hazırlanmak, ihale, sözleşme ya da benzeri imkanlardan faydalanmak üzere sağlık yatırımlarının artması söz konusu olabilecektir. Gerek talebi gerekse de arzı etkileyen bu faktörler farklı zamanlarda tek başlarına etki edebilecekleri gibi aynı anda birkaç faktörün birden etki etmesi 80 İndekslenen Bazı Siteler:

3 Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler Journal of Academic R&D-Social Science de mümkündür. Gerçek hayatta birim zamanda sadece bir faktörün etkilemesi ile arz yada talebin etkilendiği durumları tespit etmek oldukça zordur. Ayrıca bazı faktörler arz ya da talebi azaltıcı etki yaparken diğerleri artırıcı etkide bulunabiliriler. Bu durum arz ve talebe etki eden faktörlerin aynı anda etkisini incelemeyi ve ölçmeyi neredeyse imkansız hale getirmektedir. Ekonomi literatüründe arz ve talebi etkileyen faktörlerin etkisi her bir faktör için ayrı ayrı ve diğer faktörler sabit varsayımı altında yapılmaktadır. Bir faktör dışında diğer bütün faktörlerin değişmez kabul edildiği durum ceteris paribus terimi ile ifade edilir. Örneğin tüketicinin gelirinde meydana gelen artışların talep üzerine etkileri ölçülürken, malın fiyatı, diğer malların fiyatı, zevk ve tercihler gibi diğer bütün faktörlerin sabit olduğu durumda gelir etkisi araştırılır ve ölçülmeye çalışılır. Arz ve talebi etkileyen diğer faktörler eşitken fiyata bağlı etkileşimi gösteren analize ilişkin grafik arz fonksiyonu ve talep foksiyonu olarak ayrı ayrı isimlendirilir. 2. SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Talebi etkileyen faktörler çeşitli başlıklar altında ifade edilmektedir. En çok kullanılan faktörler; Malın Fiyatı Tüketicinin Geliri Diğer İlgili Malların Fiyatı Rakip Malların Fiyatı Tamamlayıcı Malların Fiyatı Tüketicinin Zevk ve Tercihleri Bunun dışında tüketicilerin eğitim düzeyi ve geleceğe dair beklentileri de talebi etkileyen faktörler arasında sayılabilir. (Mutlu & Işık, 2005, s. 71) Tüketicilerin içinde bulunduğu toplumun hayata bakış açıları ile kültür ve inançlarının da mal ve hizmet gruplarının talepleri üzerinde etkileri bulunmaktadır. Makaleye Atıfta Bulunmak İçin: Sayım,Ferhat. SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler, Yıl 2015, Sayı:15-1, İstanbul 81

4 Yıl/Year:2015 Sayı/Issue:15-1 Yazar:Ferhat SAYIM Talebi etkileyen faktörlerin burada sekiz üst ve iki alt başlıkta ifade edilmesi uygun görülmüştür. Aşağıda bu faktörlerin sağlık piyasasında talebi ne şekilde etkilediğine dair kısa açıklamalar yapılacaktır. Şekil 8 Sağlık Hizmetleri Talebini Etkileyen Faktörler Satıcıların Uzmanlık Alanları Malın Fiyatı Diğer Malların Fiyatları Rakip Malın Fiyatındaki Değişimin Etkisi Tamamlayıcı Malların Fiyatındaki Değişimin Etkisi Düzenlenen Kampanya ve Medyadaki Sağlık Köşeleri Sağlık Hizmetleri Talebi Tüketicinin Gelir Seviyesi Sağlıkta Otorite Kabul Edilen Kuruluşlar ve Uzman Görüşleri Eğitim Düzeyi ve Geleceğe Dair Beklentiler Tüketicilerin Zevk ve Tercihleri ile Hayata Bakışları A. Mal ya da Hizmetin Fiyatındaki Değişimlere Bağlı Etkinin Sağlık Piyasasında İşleyişi Malın fiyatı ile talebi arasındaki ilişki talep fonksiyonunu oluşturur. Normal mal olarak isimlendirilen ve çoğunluğu oluşturan gruplarda fiyatla talep arasındaki ilişki negatiftir. Malın fiyatındaki artış talepte azalmayı fiyattaki azalış talepte artışı ortaya çıkarmaktadır. Fiyatı düşmesine karşın talebi azalan mallara düşük mallar denmektedir. Bu mallar daha çok düşük gelirlilerin tükettiği mal ve hizmetler için geçerli olmaktadır. Sağlık piyasalarında yeterli gelirleri olmadığı için sağlık ocakları ve kamu sağlık kurumlarından başka yere gitmeyen tüketicilerin sağlık ocaklarındaki 82 İndekslenen Bazı Siteler:

5 Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler Journal of Academic R&D-Social Science ve diğer kamu kurumlarındaki muayene ücretlerinin düşürülmesi ile tedavi imkanlarının artması sonrasında bir kısım tüketicilerin zamanla kamu sağlık kurumlarına olan taleplerini azaltıp özel sağlık kuruluşlarını da tercih etmeleri akla gelmektedir. Ancak böyle bir yönelimde elbette özel sağlık kurumlarının sigorta kapsamına alınması v.b diğer düzenlemelerin etkisinin büyük olacağı düşünülmeli; ayrıca kamu sağlık kurumlarına olan talebin toplamında meydana gelen değişimin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Düşük malların yanı sıra bir de gösteriş tüketimi mallar ve talep esnekliği sıfır olan mallar tanımları bulunmaktadır (Demir, 1997, s. 36). Gösteriş tüketimi mallar alıcısına prestij sağlayan mallar olarak genellenebilir. Fiyatı artmasına karşın talebi de artan mallar olarak ifade edilebilir. Belli tedavi kurumlarından hizmet almanın, belli doktorların tedavi programlarına dahil olmanın, ya da bir takım tedavi ve iyileştirici yöntemlerini uygulatmış olmanın prestij sağlaması durumunda bu kurum ya da hizmetlerin fiyatları artarken talebi de artış gösterebilir. Talep esnekliği sıfır olan mallar ise talebi fiyat artışlarından etkilenmeyen ya da çok az etkilenen mallar olarak tanımlanabilir. Bunlar toplam harcamaların önemli kısmını oluşturmayan, oturmuş bir tüketim seviyesi olan mallardır. Yemeklerde kullanılan tuz, fiyat artış ve azalışlarından talebi önemli oranda etkilenecek bir mal değildir. Zira insanlar fiyatı düştüğü için daha fazla tuz tüketimine ya da yükseldiği için daha az tuz tüketimine yönelmeyeceklerdir. Tasarruflu kullanım seviyelerinde bir takım değişiklikler olsa da bu fiyat değişikliğini oransal olarak çok uzaktan izleyebilecektir. Hayatta bazı önemli olaylarda(doğum, sünnet, kazalar v.b.) kullanılan sağlık ve bakım araçlarıyla acil tedavi malzemelerinin talep esnekliğinin oldukça düşük olduğu değerlendirilebilir. Acil durumlarda, yaralanmalarda ve bazı tedavi şekillerinde kullanılan bir takım malzemeler ve solüsyonlar da bu çerçevede değerlendirilebilir. B. Diğer Mal veya Hizmetlerin Fiyatlarındaki Değişimlere Bağlı Etkinin Sağlık Piyasasında İşleyişi Talebi incelenen mal dışındaki bazı malların fiyatlarındaki değişimler, fiyatında herhangi bir değişiklik olmadığı halde talebi incelenen malın talebinin artmasına ya da azalmasına sebep olmaktadır. Bu tür mallar genel Makaleye Atıfta Bulunmak İçin: Sayım,Ferhat. SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler, Yıl 2015, Sayı:15-1, İstanbul 83

6 Yıl/Year:2015 Sayı/Issue:15-1 Yazar:Ferhat SAYIM olarak ilişkili mallar olarak adlandırılmaktadır. İlişkili mallar iki türlü olabilir. Rakip Mal(İkame Malı) Tamamlayıcı Mal v. Rakip Mal veya Hizmetin Fiyatındaki Değişimin Sağlık Piyasasında Etkisi vi. Sağlık mallarında bu duruma uygun olarak, tedavi yöntemlerindeki çeşitliliğin sonucu olarak ortaya çıkan, alternatif tedavi yöntemleri örnek verilebilir. Özellikle son teknolojik gelişmeler çerçevesinde ulaşılan bir tedavi yöntemi, ya da görüntüleme cihazına ilişkin maliyetlerin ve fiyatların düşmesinin alternatif tedavi yöntemi ve görüntüleme cihazlarına olan talep üzerindeki etkileri bu çerçevede örnek gösterilebilir. Teknolojiye bağlı yatırımlarda rakip teknolojilerin gelişim seyri ve fiyatları düşürme potansiyeli önemli bir risk olarak dikkate alınmalıdır. Burada, aynı iyileştirici etkiye sahip farklı ilaçların piyasaya girmesiyle mevcut ilacın talebinin etkilenmesi de örnek verilebilir. Tamamlayıcı Mal veya Hizmetin Fiyatındaki Değişimin Sağlık Piyasasında Etkisi Sağlık hizmetlerinde de tamamlayıcı mallar ve hizmetler söz konusudur. Kurumlarda muayene ücretlerinde herhangi bir değişiklik olmaksızın o kurumdaki tahlil ve tetkiklerin fiyatlarındaki değişiklikler muayene talebine olumlu ya da olumsuz yansıyacaktır. Tetkik ücretlerinde meydana gelen bir artış ya da katkı payı artışı, bireylerin bir kısmının muayene taleplerini azaltmalarına sebep olur. Tetkik fiyatlarında yapılan indirimler ile düzenlenen kampanya ve katkı payı indirimleri muayene talebini arttırabilecektir. Yine bazı tedavi türlerinde tedavi sonrası kullanılacak malzemeler ya da rehabilitasyonun fiyatları ve erişim kolaylığı tedavi şekline olan talebi etkileyecektir. C. Tüketicinin Gelir Seviyesindeki Değişimin Sağlık Piyasasında Yansıması Tüketicinin gelir seviyesi malın talebini etkileyen bir başka önemli etmendir. Gelirin alım gücünü genişletecek şekilde artması genellikle talep üzerinde de arttırıcı etki yapar. Alım gücünün azalması neticesini veren gelir seviyesi 84 İndekslenen Bazı Siteler:

7 Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler Journal of Academic R&D-Social Science değişimleri ise genellikle talebi azaltıcı yöndedir. Gelir artışının etkisi bütün malların talebine aynı oranda etki yapmayacaktır. Hatta gelir artışı bazı malların talebini düşürücü etki yapabilir. Düşük mal olarak nitelenen bu mallar yukarıda açıklanmıştı. Gelir artışının etkisi zorunlu kullanım mallarında lüks tüketime göre daha düşük olacaktır. Sağlık hizmetleri talebi de bu şekilde değerlendirilebilir. Gelir artışının acil ve tedavi edici sağlık hizmetleri üzerinde önemli bir etki yapması beklenmeyecektir. Ancak koruyucu sağlık hizmetleri üzerinde sınırlı şekilde değişiklikler olacaktır. Gelir artışının ya da azalışının estetik hizmetler ile sağlık bakım araçları ve malzemeleri talebi üzerine de etkisinin diğerlerine göre yüksek olacağı değerlendirilebilir. Ülkelerin ortalama gelir seviyesindeki değişimlere bağlı olarak açılan sağlık kurumlarının çeşitliliği bu ilişkileri destekler niteliktedir. D. Tüketicilerin Zevk ve Tercihleri ile Hayata Bakışlarındaki Değişimlerin Sağlık Piyasasında Etkisi Tüketici tercihlerinde çeşitli nedenlere bağlı olarak değişimler görülebilir. Bir malın talebi fiyat ve gelir seviyelerinde bir değişim olmaksızın da farklılaşabilir. Bu tüketicilerin çeşitli kampanyalardan etkilenmesi, algı seviyelerinin değişmesi, başa gelen kişisel olaylar, toplumsal olaylar, moda, yeni açıklanan bilimsel araştırmalar ya da çeşitli kişilere ait görüşler v.b. sebeplerle olabilir. Tüketicilerin algı düzeyi zamanla değişebilmektedir. Aslında bu algılama değişikliklerinin sağlık hizmetleri talebi üzerinde önemli etki potansiyeli bulunmaktadır. Özellikle acil olmayan sağlık hizmetlerinin talebi tüketici zevk ve tercihleri ile yakından ilintilidir. Estetik hizmetler, diş tedavi şekilleri, saç ve cilt bakım hizmetleri ile önleyici sağlık hizmetlerinin talebi toplumdaki bireylerin zevk ve tercih değişimlerinden önemli oranda etkilenmektedir. Yine hastanelerde verilen otelcilik hizmetlerinin zevk ve tercihlere uygun şekilde geliştirilmesi sağlık kurumunu seçme de ya da hizmeti satın almada etkin olabilmektedir. Sağlık hizmeti talebini etkileyecek bir başka unsur ise tüketicilerin hayata bakışları olabilmektedir. Özellikle koruyucu sağlık hizmetleri talebi, sağlık Makaleye Atıfta Bulunmak İçin: Sayım,Ferhat. SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler, Yıl 2015, Sayı:15-1, İstanbul 85

8 Yıl/Year:2015 Sayı/Issue:15-1 Yazar:Ferhat SAYIM bakımı ürün ve hizmetleri talebi ile estetik hizmetleri talebinin yaşam süresi beklentisiyle yakından ilgili olduğu düşünülebilir. Çünkü bazı bireyler yaşam sürelerini uzatmak hususunda çok daha fazla harcama yapmaya razı durumdayken bazı bireyler ise bu harcamaları bir seviyeye kadar normal karşılamakta daha fazlasını gereksiz olarak görmektedir. E. Eğitim Düzeyi ve Geleceğe Dair Beklentilerdeki Değişimlerin Sağlık Piyasasında Etkisi Tüketicilerin talep ettiği ve kullandığı mal ve hizmetlerin çeşidi ve miktarı eğitim seviyesiyle bağlantılı olarak farklılık gösterebilmektedir. Eğitim düzeyinin artması bazı sağlık hizmetlerine yönelik talebi düşürürken bazılarını da yükseltecektir. Eğitim seviyesinin artışına paralel olarak koruyucu sağlık hizmetlerinin talebinde artış yaşanacaktır. Ayrıca eğitimli insanların hijyen kurallarına daha fazla önem vermelerinin sonucu olarak bu kişilerin bulaşıcı hastalıklara daha az yakalandığı ve bu hastalıkların tedavisine yönelik talebin düştüğünü ifade edebiliriz (Mutlu & Işık, 2005, s. 81). Ancak estetik, diş, sağlık bakımı ve ürünleri talebinde artış söz konusu olmaktadır. Bireylerin gelecekle ilgili öngörüleri, beklentileri, ekonomik durum analizi ve planları diğer mal ve hizmetlere ilişkin talepleri etkileyeceği gibi sağlık hizmetleri talebini de etkileyecektir. Bu çok geniş bir konudur. Toplumun ve bireylerin geleceğe yönelik tahminleri birçok etmene bağlı olarak değişmektedir. Bu etmenler doğal afetler, savaşlar, teknolojideki gelişmeler, krizler, siyasi iktidar değişimleri, gelir seviyesi değişimleri v.b çok çeşitli olmaktadır. Dolayısıyla yatırımcılar gelecekteki talebi ölçmeye çalışırken bu değişkenleri iyi gözlemleyerek çeşitli senaryolara bağlı olarak talep analizlerine girişebilirler. Hiçbir tahmin geleceği tam olarak yansıtmasa da geleceğe dair beklentilerin türlerine göre ayrımı sonrasında, geçmiş istatistiki veriler yoluyla talep değişimlerine yönelik çalışmalar yapılabilecektir. F. Sağlıkta Otorite Kabul Edilen Kuruluşlar ve Uzman Görüşlerinin Sağlık Piyasasında Etkisi Sağlık hizmeti talebini önemli miktarda etkileyen bir diğer faktör de sağlık hizmetleri ve araştırmalarında otorite olarak kabul görmüş kişi ve kuruluşların görüşleri olmaktadır. Kuruluşlar; Dünya Sağlık Örgütü, çeşitli ülkelerin ve yaşanılan ülkenin sağlık bakanlıkları, araştırma merkezleri gibi 86 İndekslenen Bazı Siteler:

9 Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler Journal of Academic R&D-Social Science kuruluşlar olabilmektedir. Bu kişi ve kuruluşlar araştırma sonuçlarını ve savundukları tezleri bilimsel nitelikli toplantılarda, yazılı ve görsel iletişim araçlarında, çeşitli platformlarda açıklayarak hizmet talebini etkileyebilmektedirler. Bu etki bazen doğrudan tüketiciler üzerinde oluşurken çoğu zaman ise sağlık hizmeti talebini asıl yönlendiren doktorlar üzerinden olmaktadır. Doktorlar aldıkları yeni bilgilere göre çeşitli tanı ve tedavi yöntemlerini kullanmaya başlamakta, reçetelerini yeni gelişmelere uygun hale getirmeye çalışmaktadırlar. Bu bilgiler bazı yeni yöntemler ve ilaçların talebini arttırırken bazı ilaç ve yöntemlerin talebini ise azaltmaktadır. Otorite kuruluş ve uzmanların görüşleri her zaman yenilikler sunmamakta bazen de daha önce uygulamaya alınan bir tanı ya da tedavi yönteminin veya ilacın isteneni vermekten uzak olduğu ya da zararlı olduğunu ortaya koyabilmektedir. Her iki durumda da sağlık hizmetleri talebinin etkilenmesi söz konusudur. G. Düzenlenen Kampanya ve Medyadaki Sağlık Köşelerinin Sağlık Piyasasında Etkisi Sağlık sektörü bilgi asimetrisinin yoğun olduğu sektörlerin başında gelmektedir. Sağlık hizmetlerinde tüketicinin talebi büyük oranda hizmeti arz edenlerin kararlarıyla belirlenmektedir. Bu; tüketicilerin satın alacakları sağlık hizmetinin içeriği, tedavi sürecinde yaşayacakları ve sonuçları hakkında çok az bilgiye sahip olmalarından kaynaklanmaktadır. Bilgi eksikliğinin olduğu alanda merak duygusu da daha üst düzeyde ortaya çıkmaktadır. Tüketicilerin merak ettiklerini anlayacakları bir şekilde açıklayan sağlık programları, reklamlar hatta sağlıkla ilgili yazılar oldukça dikkat çekmekte ve tüketiciler açısından uyarıcı olmaktadır. Tüketiciler bazen kendileri için bazen çocukları ve yakınları için bu kampanya ve programlarla diğer konulara göre daha çok ilgilenmektedir. Bu vasıtalardan elde edilen bilgiler ve tavsiyeler sağlık hizmeti talebini etkileyecek düzeye erişmektedir. Makaleye Atıfta Bulunmak İçin: Sayım,Ferhat. SAĞLIK HİZMETLERİ TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler, Yıl 2015, Sayı:15-1, İstanbul 87

10 Yıl/Year:2015 Sayı/Issue:15-1 Yazar:Ferhat SAYIM H. Satıcıların Uzmanlık Alanlarının Farklılaşmasının Sağlık Piyasasında Etkisi Daha önce de ifade ettiğimiz üzere bilgi asimetrisinin varlığı tüketicilerin sorunları için ne talep etmeleri gerektiği hususunda kararsız durumda kalmalarına sebep olmaktadır. Neyi satın alması gerektiği hususunda bilgisi olmayan tüketici büyük oranda satıcının yönlendirmesine açık durumdadır. Satıcının tavsiyeleri ise genellikle kendi uzmanlık alanı ve elinde bulundurduğu ilaç ve tedavi yöntemleri ile sınırlı olacaktır. Satıcının hastayı kendi portföyünde bulunmayan bir başka hizmeti almaya yönlendirmesi ya da aradığının kendinde bulunmadığını söylemesi etik değerlere bağlılığı ile yakından ilgilidir. Buradan hareketle teorik de olsa şunu ifade edebiliriz. Sağlık hizmeti talebinin çeşitliliğinin ve miktarının belirlenmesinde gerçek objektif ihtiyaçların dışında sağlık hizmeti sunucularının branş bazında dağılımı ve yoğunlaşması etki edebilecektir. Doktorların branşlara yönlenmesinde ihtiyaç istatistiklerinin dışında belli branştaki gelir beklentilerinin yüksekliği etkili olabilecektir. Hizmet satıcısı konumundaki doktorun ise kendisine gelen hastaya ihtiyaç dışı hizmet sunma gayretine girmesi durumunda, talebin gerçek ihtiyaçlara yönlenmesi ve branş dağılımının optimum düzeyi yakalaması engellenecektir. Etik unsurlar dikkate alınmadığında yıllara yaygın kısır döngü halini almış bir mekanizma oluşabilecektir. 3. KAYNAKÇA Demir, Gülten. Mikro Ekonomiye Giriş. İstanbul: Yaylım Yayıncılık, Mutlu, Ayşegül, ve Abdülkadir Işık. Sağlık Ekonomisine Giriş. Bursa: Ekin Kitabevi, Sayım, Ferhat. «Sağlık Piyasası ve Etik.». Bursa: MKM Yayınları, Sayım, Ferhat. «Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Sektörünün Piyasa Yapısı.» Sağlık İşletmeleri Yönetim Rehberi içinde. Ankara: Seçkin Yayınları, Türkay, Orhan. İktisat Teorisine Giriş-Mikroiktisat. 16.Baskı. Ankara: İmaj Yayınları, İndekslenen Bazı Siteler:

SAĞLIK HİZMETLERİ ARZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

SAĞLIK HİZMETLERİ ARZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER Akademik Arge Dergisi-Sosyal Bilimler Journal of Academic R&D-Social Science SAĞLIK HİZMETLERİ ARZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER Özet Yazar: Ferhat SAYIM * Sağlık piyasalarında arzı etkileyen faktörler talebi

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT TALEP Bir ekonomide bütün tüketicilerin belli bir zaman içinde satın almayı planladıkları mal veya hizmet miktarına talep edilen miktar denir. Bu tanımda, belirli

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT Piyasa Dengesi YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 203 MİKRO İKTİSAT - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 PİYASA DENGESİ Bu bölümde piyasa kavramı, piyasa türleri ve piyasa mekanizmasının işleyişi

Detaylı

Ders içeriği (3. Hafta)

Ders içeriği (3. Hafta) Ders içeriği (3. Hafta) 3. Piyasa ve piyasada fiyat oluşumu 4. Talep, Arz ve Piyasa Dengesi 4.1. Talep 4.1.1. Talebin özellikleri 4.1.2. Talebe etki eden faktörler 4.1.3. Talep Kanunu 4.1.5. Talep Fonksiyonu

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından

Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından 3.Ders Talep ve arz kavramları ve bu kavramları etkileyen öğeler spor endüstrisine konu olan bir mal ya da hizmetin üretilmesi ve tüketilmesi açısından önemli unsurlardır. Spor endüstrisi içerisinde yer

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

ARZ, TALEP VE TAM REKABET PİYASASINDA DENGE BÖLÜM 7

ARZ, TALEP VE TAM REKABET PİYASASINDA DENGE BÖLÜM 7 ARZ, TALEP VE TAM REKABET PİYASASINDA DENGE BÖLÜM 7 TALEP Herhangi bir maldan belirli bir sürede ve farklı fiyatlar karşısında satın alınmak istenen miktardır. Talepten söz edebilmek için tüketici isteklerinin

Detaylı

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Çalışma Ekonomisi Dersi Çalışma Soruları - 1

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Çalışma Ekonomisi Dersi Çalışma Soruları - 1 Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Çalışma Ekonomisi Dersi Çalışma Soruları - 1 1. Ünite 1. Basit ekonomik akım tablosunu çiziniz ve kısaca anlatınız. 2. Emek piyasalarının özelliklerini maddeler

Detaylı

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr.

Ünite 3. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen. Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ. Ögr. Öğr. Ana Ekonomik Sorunlar Ve Ekonomik Düzen Ünite 3 Büro Yönetimleri Ve Yönetim Asistanlığı Önlisans Programaı EKONOMİ Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU 1 Ünite 3 EKONOMI Ögr. Öğr. Sinan EMİRZEOĞLU İçindekiler 3.1.

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

Kapalı bir ekonomide yatırım tasarruf eşitliği aşağıdaki gibidir; I = S + ( T G) I = S

Kapalı bir ekonomide yatırım tasarruf eşitliği aşağıdaki gibidir; I = S + ( T G) I = S B.E.A. Tasarruf, Sermaye Birikimi ve Üretim Bir ülkede fiziksel sermaye üretim fonksiyonuna bir girdi olarak girmektedir. Fiziksel sermayedeki artış üretime (aynı zamanda gelire) neden olmaktadır. Gelirde

Detaylı

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Neler Öğreneceğiz? Hükümet Müdahalelerinin denge Oluşumlarına Etkileri Fiyat Kontrolleri Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları Asgari Ücret Politikası Tarımsal Destekleme

Detaylı

Üretim Girdilerinin lması

Üretim Girdilerinin lması Üretim Girdilerinin Fiyatlandırılmas lması 2 Tam Rekabet Piyasasında Girdi Talebi Tek Değişken Girdi Durumu İlk olarak firmanın tek girdisinin işgücü () olduğu durumu inceleyelim. Değişken üretim girdisi

Detaylı

BÖLÜM TALEP 1.Talep Tanımı

BÖLÜM TALEP 1.Talep Tanımı BÖLÜM TALEP Bir ekonomide, tam kullanım, etkin kullanım ve ekonomik büyüme hedeflerine, piyasa ekonomisi diğer bir ifade ile fiyat mekanizmasıyla ulaşılmaktadır. Hangi mallar, ne miktarda, kimler için,

Detaylı

IS-LM-BP Grafikleri. A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği:

IS-LM-BP Grafikleri. A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: IS-LM-BP Grafikleri A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: A.1. Sabit kur rejimi, sınırlı sermaye hareketliliği ve BP nin eğimi, LM in eğiminden düşükken

Detaylı

IS-LM-BP Grafikleri. B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği:

IS-LM-BP Grafikleri. B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: IS-LM-BP Grafikleri B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: B.1. Sabit kur rejimi ve sınırsız sermaye hareketliliği durumunda para politikasının etkinliğini

Detaylı

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi:

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi: .E.. Orta Vadede (Dönemde) iyasa Dengesi: S e D n öyle bir dengede denge şartı noktasında gerçekleşmektedir. Üretim kadar piyasa fiyat düzeyi ise seviyesinde gerçekleşmektedir. Olaya S eğrisi açısında

Detaylı

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE Bu ünite tamamlandığında; Büyümenin kaynaklarının neler olduğunu belirtebileceğiz Büyüme teorilerini açıklayabileceğiz Hızlı büyüme için nelerin

Detaylı

DEVLETİN SAĞLIK FİNANSMANINI ÜSTLENME NEDENLERİ

DEVLETİN SAĞLIK FİNANSMANINI ÜSTLENME NEDENLERİ DEVLETİN SAĞLIK FİNANSMANINI ÜSTLENME NEDENLERİ Özet Yazar: Ferhat SAYIM * Bu çalışmada gerek devlet bütçesi içindeki payı gerekse de GSMH'ye oranı itibariyle ölçülen ve uluslararası karşılaştırmalara

Detaylı

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 4.Bölüm: Esneklikler. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi I. Doç.Dr.Tufan BAL. 4.Bölüm: Esneklikler. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi I 4.Bölüm: Esneklikler Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Esneklikler Daha önce talep edilen miktarı

Detaylı

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE)

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Ünite 10: TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Tam rekabetçi bir piyasada halen çalışmakta olan firmalar kısa dönemde normal kârın üzerinde kâr elde ediyorlarsa piyasaya yeni firmalar

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde Fiyatlar genel düzeyi (Fgd) ile MG dengesi arasındaki ilişkiler incelenecek. Mg dengesi; Toplam talep ile toplam arzın kesiştiği noktada bulunacaktır.

Detaylı

Teknolojinin Hemşirelik Mesleği ve Hasta Bakımına Yansımaları

Teknolojinin Hemşirelik Mesleği ve Hasta Bakımına Yansımaları Teknolojinin Hemşirelik Mesleği ve Hasta Bakımına Yansımaları Hazırlayan: Uzm. Hem. Serpil İSABETLİ*, Uzm. Hem. Berfu ŞENGÖZ** *Acıbadem Maslak Hastanesi, Hasta Bakım Sorumlu Hemşiresi **Acıbadem Sağlık

Detaylı

Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının Ülke Notlarının Değerlendirilmesine İlişkin Akademisyenlerin Algısı

Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının Ülke Notlarının Değerlendirilmesine İlişkin Akademisyenlerin Algısı Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının Ülke Notlarının Değerlendirilmesine İlişkin Akademisyenlerin Algısı Dr. Ramazan YANIK Dr. Ramazan YANIK Kredi Derecelendirme (Rating) Kuruluşlarının Ülke Notlarının

Detaylı

Su Ekonomisi ve Doğal Kaynak Değerlemesi. Doç. Dr. Serkan GÜRLÜK Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü serkan@uludag.edu.

Su Ekonomisi ve Doğal Kaynak Değerlemesi. Doç. Dr. Serkan GÜRLÜK Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü serkan@uludag.edu. Su Ekonomisi ve Doğal Kaynak Değerlemesi Doç. Dr. Serkan GÜRLÜK Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü serkan@uludag.edu.tr Su kaynağı için ödeme isteği ve kabul edilen tazminat bedeli

Detaylı

İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları

İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları İktisada Giriş I. Vize Çalışma Soruları Ders Kitabı: Ekonominin İlkeleri, Case-Fair-Oster, Palme Yayıncılık Sınav Esneklik başlıklı 5. Bölüme kadardır. Kitabımızın bölüm sonu sorularından da sorumluyuz.

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Konu 2 Piyasa Kuvvetleri: Talep ve Arz

Konu 2 Piyasa Kuvvetleri: Talep ve Arz .. Konu 2 Piyasa Kuvvetleri: Talep ve Arz Hadi Yektaş Uluslararası Antalya Üniversitesi İşletme Tezsiz Yüksek Lisans Programı 1 / 157 Hadi Yektaş Piyasa Kuvvetleri: Talep ve Arz . İçerik.1.2 Talep Eğrisinin

Detaylı

PROJEYE ORTAK KURULUŞLARINA AİT BİLGİLER

PROJEYE ORTAK KURULUŞLARINA AİT BİLGİLER PROJEYE ORTAK KURULUŞLARINA AİT BİLGİLER 1. TÜBİTAK (Destekleyici Kuruluş) TÜBİTAK, özellikle doğa bilimlerinde temel ve uygulamalı araştırmaları düzenlemek, koordine etmek ve özendirmek amacıyla 1963

Detaylı

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI 2. BÖLÜM Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ Piyasa kısaca alıcı (talep eden) ve satıcının (arz eden) buluştuğu yerdir Piyasa Çeşitleri Satıcı Tüketici FAZLA AZ İKİ BİR FAZLA Tam rekabet

Detaylı

2009-2010 Güz Dönemi Mikro Iktisat 1. Ö¼gretim 1. Vize S nav 17.11.2009

2009-2010 Güz Dönemi Mikro Iktisat 1. Ö¼gretim 1. Vize S nav 17.11.2009 009-010 Güz Dönemi Mikro Iktisat 1. Ö¼gretim 1. Vize S nav 17.11.009 Ad ve Soyad : Numaras : Soru 1: Tüketici seçiminde yard m ve makbuz karş l ¼g yard m durumunu şekil yard m yla aç klay n z. Siyasal

Detaylı

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç)

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç) PARA ARZI Dar tanımlı para arzı dolaşımdaki nakit ile bankacılık sisteminde vadesiz mevduatların toplamından oluşmakta, geniş tanımlı para arzı ise bu toplama bankacılık sistemindeki vadeli mevduatların

Detaylı

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 ARZ ve TALEP 2 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 2. Arz 6 2.l. Satış Planı Belirleyicileri 6 2.2. Arz Eğrisi 6 2.3. Arz

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar 1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER Daha önceki derslerimizde anlatıldığı bilimsel araştırmalar soruyla başlamaktadır. Ancak sosyal bilimlerde bu soruların cevaplarını genel geçerli sonuçlar

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71 i Bu sayıda; 2013 2. Üç Ay Büyüme Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Yurtiçi talep coştu, stoklar patladı, büyüme tahminleri aştı Ekonomi

Detaylı

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 C.1.2. Piyasa Talep Fonksiyonu Bireysel talep fonksiyonlarının toplanması ile bir mala ait

Detaylı

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 1. Toplam Talep (AD) doğrusunun eğimi hangi faktörler tarafından ve nasıl belirlenmektedir? Açıklayınız. (07.03.2016; 09.00) 2.

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

Tarım Ekonomisi. viii

Tarım Ekonomisi. viii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER iii v BİRİNCİ BÖLÜM 1. TARIM EKONOMİSİNE GİRİŞ 1 1.1. Ekonomik Faaliyetler 2 1.1.1. Üretim 2 1.1.2. Mübadele 3 1.1.3. Tüketim 4 1.2. Tarım Ekonomisi ve Kapsamı 4 1.2.1. Tanımı

Detaylı

Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü

Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü Kaynak: Kalkınma Ekonomisi, Feride Doğaner Gönel, Efil Yayınevi, Ekim 2010. Ulusal sınırlarla kısıtlanmış olan toprak faktörü piyasası tekelci piyasa özellikleri gösterir, yani serbest rekabetçi piyasa

Detaylı

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği www.pwc.com.tr Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği Sermaye Piyasaları Giriş Pegasus un Nisan ayında gerçekleşen halka arzından 278 milyon Euro elde edildi ve bu, son 12 ayda gerçekleşen

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 Ders Planı Kıtlık, Tercih ve Piyasa Sistemi Arz Talep Analizi Tüketici Dengesi Üretici Dengesi Maliyet Teorisi Piyasalar Tam Rekabet Piyasası Tekel Piyasası

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu 2009 BS 3204-1. şağıdakilerden hangisi dayanıksız mal veya hizmet grubu içerisinde ~ almaz? iktiso GiRiş 5. Gelirdeki bir artış karşısında talebi azalan mallara ne ad verili r? ) Benzin B) Mum C) Ekmek

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı, küreselleşen dünya içinde kurum ve kuruluşlar için bir ihtiyaç olarak

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS A. ANALZ A.. Analizi (Mal Piyasası) (Investment aving) (atırım Tasarruf) Eğrisi, faiz oranları ile gelir düzeyi arasındaki ilişkiyi gösterir. Analizin bu kısmında yatırımları I = I bi olarak ifade edeceğiz.

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Ders içeriği (5. Hafta)

Ders içeriği (5. Hafta) 5. Elastikiyet 5.1 Elastikiyet kavramı 5.1.1. Talebin Fiyat elastikiyeti 5.1.2. Arz elastikiyeti 5.2. Arz ve taleple ilgili bazı analizler 5.2.1. Tüketici ve üretici rantı 5.2.2. Örümcek ağı kuramı 5.2.3.

Detaylı

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL 1. Monopolist için fiyat marjinal hasılanın üzerindedir. Çünkü, A) Ortalama ve marjinal hasıla eğrileri birbirine eşittir B) Azalan verimler kanunu geçerli

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ

KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ Bir işletme için kapasite değerlemesinin önemi büyüktür. Daha başlangıçta kurulacak işletmenin üretim kapasitesinin çok iyi hesaplanması gerekir ve elde edilen verilere

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Döviz Kuru ve Uluslararası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Devlet Bütçesi Kamu Harcamaları (G) => G = G I + G C + TR + INT Kamu Yatırımları (G I ) : Sermaye malları

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI 36

Doç.Dr. Yaşar SARI 36 Doç.Dr. Yaşar SARI Genel Ekonomi 106 Talep Esnekliği ile Tüketici Harcamaları Arasındaki İlişki: Firmalar mallarına olan talebin esnekliğini özellikle fiyat politikaları açısından bilmek durumundadır.

Detaylı

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05. Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.2013 İÇERİK Risk, Risk Yönetimi Kavramları Kurumsal Risk Yönetimi (KRY)

Detaylı

BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ

BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ OCAK - MART 216 8 NİSAN 216 İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İÇİNDEKİLER Sayfa ANKET SONUÇLARININ GENEL DEĞERLENDİRMESİ i TABLOLAR Tablo 1 İşletmelere

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

FAİZ HAREKETLİLİĞİ. Mehmet ÖZÇELİK. Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü. KONYA Nisan, 2016 www.kto.org.tr

FAİZ HAREKETLİLİĞİ. Mehmet ÖZÇELİK. Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü. KONYA Nisan, 2016 www.kto.org.tr Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Nisan, 2016 www.kto.org.tr İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. POLİTİKA FAİZİ... 2 3. GECELİK FAİZ... 4 4. FAİZ ve YATIRIM-TASARRUF İLİŞKİSİ...

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıkta Maliyet Kavramı Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Sektörü (Piyasası) Sağlık sektörünü diğer sektörlerden ayıran temel farklılık,

Detaylı

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz.

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz. 1. Emeğin marjinal ürününün formulü nedir? 2. İşçi fazlasının formulü nedir? 3. İşveren fazlasının formulü nedir? 4. İş fazlasının formulü nedir? 5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

21. BM/INTOSAI SEMPOZYUMU: KAMUDA HESAP VEREBİLİRLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN SAYIŞTAY VE VATANDAŞLAR ARASINDA ETKİN İŞBİRLİĞİ

21. BM/INTOSAI SEMPOZYUMU: KAMUDA HESAP VEREBİLİRLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN SAYIŞTAY VE VATANDAŞLAR ARASINDA ETKİN İŞBİRLİĞİ 21. BM/INTOSAI SEMPOZYUMU: KAMUDA HESAP VEREBİLİRLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN SAYIŞTAY VE VATANDAŞLAR ARASINDA ETKİN İŞBİRLİĞİ Seher ÖZER ÜTÜK Birleşmiş Milletler Örgütü (BM) ve Uluslararası Sayıştaylar Birliği

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

LUDENS HAKKINDA. Portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar, emeklilik şirketleri ve şirketler Ludens in müşteri portföyünde yer almaktadır.

LUDENS HAKKINDA. Portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar, emeklilik şirketleri ve şirketler Ludens in müşteri portföyünde yer almaktadır. LUDENS HAKKINDA LUDENS İleri Finansal Hizmetler ve Danışmanlık, finans alanındaki bilimsel yöntemleri pratik uygulamalara dönüştürerek hem piyasa profesyonelleri hem de bireysel yatırımcılar için kullanışlı

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Ekonomide Uzun Dönem Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Neden bazı ülkeler zengin bazı ülkeler fakir? Bilgin Bari İktisat Politikası 2 Bilgin Bari İktisat Politikası 3 Bilgin Bari İktisat Politikası 4 Bilgin

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

İktisada Giriş (TOUR 122) Ders Detayları

İktisada Giriş (TOUR 122) Ders Detayları İktisada Giriş (TOUR 122) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İktisada Giriş TOUR 122 Güz 4 0 0 4 7 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

Uygulama (Saat/Hafta) Ders (Saat/Hafta) AKTS. Yarıyılı. Dersin Amacı. Sağlıklı Toplumda Metabolik Risk Yönetimi I SEC128 1 2 0 3. Ön Koşul Dersleri -

Uygulama (Saat/Hafta) Ders (Saat/Hafta) AKTS. Yarıyılı. Dersin Amacı. Sağlıklı Toplumda Metabolik Risk Yönetimi I SEC128 1 2 0 3. Ön Koşul Dersleri - Dersin Adı Sağlıklı Toplumda Metabolik Risk Yönetimi I Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) AKTS SEC128 1 2 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans

Detaylı

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman)

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE (1987-2007) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) NE YAPILDI? ÖZET - Bu çalışmada, işgücü verimliliği

Detaylı

İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA

İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA KALİTENİN TARİHSEL KİMLİK DEĞİŞİMİ Muayene İstatistiksel Kalite Kontrol Toplam Kalite Kontrol Toplam Kalite Yönetimi İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL İstatistiksel

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Mikro İktisat SPRI 271 1 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Mikro İktisat SPRI 271 1 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Mikro İktisat SPRI 271 1 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Ders (Saat/Hafta) Uygulama (Saat/Hafta) Yarıyılı AKTS. Dersin Amacı. Yaşlı Popülasyonda Akılcı İlaç Kullanımı II SEC127 2 2 0 3. Ön Koşul Dersleri -

Ders (Saat/Hafta) Uygulama (Saat/Hafta) Yarıyılı AKTS. Dersin Amacı. Yaşlı Popülasyonda Akılcı İlaç Kullanımı II SEC127 2 2 0 3. Ön Koşul Dersleri - Dersin Adı Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) AKTS Yaşlı Popülasyonda Akılcı İlaç Kullanımı II SEC127 2 2 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT Esneklikler YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 203 MİKRO İKTİSAT - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 ESNEKLİKLER Talep Esneklikleri Talep esneklikleri: Bir malın talebinin talebi etkileyen

Detaylı

4. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

4. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 4. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 B.3.2. Taban Fiyat Uygulaması Devletin bir malın piyasasında oluşan denge fiyatına müdahalesi,

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ

SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT *Hastanelerin Tanımı *Hastanelerin Özellikleri *Hastanelerin

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

SAY REKLAMCILIK YAPI DEKORASYON PROJE TAAHHÜT A.Ş HALKA ARZ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

SAY REKLAMCILIK YAPI DEKORASYON PROJE TAAHHÜT A.Ş HALKA ARZ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU SAY REKLAMCILIK YAPI DEKORASYON PROJE TAAHHÜT A.Ş HALKA ARZ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 26 Aralık 2013 Raporun Amacı Sermaye Piyasası Kurulu ( SPK, Kurul ) tarafından yayınlanan

Detaylı

Güncel Ekonomik Yorum

Güncel Ekonomik Yorum HAZİRAN 16 Güncel Ekonomik Yorum Finansal piyasalarda Şubat ayından beri süregelen yükselişin başbakanlıkta meydana gelen değişiklik ile piyasalara etkisini gözlemlemiş olduk 2,77 seviyesinden aya başlayan

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

ING EMEKLİLİK A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR

ING EMEKLİLİK A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR ING EMEKLİLİK A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR Bu rapor ING Emeklilik A.Ş. Kamu Borçlanma Araçları Standart Emeklilik Yatırım Fonu nun 01 Ocak 2014 30 Haziran

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı ( ) Uzm. Dr. Şermin BÖREKÇİ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

Akılcı İlaç Kullanımı ( ) Uzm. Dr. Şermin BÖREKÇİ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Akılcı İlaç Kullanımı (29.05.2016) Uzm. Dr. Şermin BÖREKÇİ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sunu Planı 1. Akılcı İlaç Kullanımı Tanım 2. Akılcı İlaç Kullanımı Sorumluluk Sahibi

Detaylı

PERAKENDE SEKTÖRÜ. 2015 Değerlendirmesi, 2016 Beklentileri EMRE YILMAZ

PERAKENDE SEKTÖRÜ. 2015 Değerlendirmesi, 2016 Beklentileri EMRE YILMAZ Perakende sektörü Türkiye nin lokomotif sektörlerinden bir tanesidir. Geçtiğimiz yıl itibarıyla dünya genelinde 16 trilyon dolarlık bir hacme sahip olan perakende sektörü aynı dönemde %11 lik bir büyüme

Detaylı

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015 Pazarlamanın Konusu ve Kapsamı Pazarlamanın Gelişimi, Pazarlama Anlayışı ve Toplumsal Pazarlama Anlayışı Pazarlama İle İlgili Son Gelişmeler Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri.

Detaylı

B. Sermaye stoğunun durağan durum değerini bulunuz. C. Bu ekonomi için altın kural sermaye stoğu ne kadardır?

B. Sermaye stoğunun durağan durum değerini bulunuz. C. Bu ekonomi için altın kural sermaye stoğu ne kadardır? A.Ü. SBE 2015-2016 Bahar Dönemi Makro İktisat - II Çalışma Soruları - 2 1. Nüfus artışı veya teknolojik ilerlemenin olmadığı Solow Modeli nde bazı parametreler şu şekilde olsun: s = 0.2(tasarruf oranı)

Detaylı