Prof.Dr. Ahmet BELCE Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Prof.Dr. Ahmet BELCE Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi"

Transkript

1

2 Prof.Dr. Ahmet BELCE Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Kapak: Doç. Dr. Vehbi ALTUNÇUL Dizayn: Ahmet SÜREK N ot: Bu kitap yazarın Tercüman Gazetesindeki Hayatın Kimyası adlı köşe yazılarından derlenip yeniden düzenlenmiştir. Mayıs

3 İÇİNDEKİLER DİKKAT EKSİKLİĞİ, HİPERAKTİVİTE ve OTİZME... 4 BİYOMEDİKAL YAKLAŞIM... 4 MİNERALLER ve SAĞLIĞIMIZ PASLANMAZ BİR ÇELİK GİBİ OLABİLİR MİYİZ? ANTİOKSİDAN OLARAK YEŞİL ÇAY AYRAN İÇELİM AMA AYRI DÜŞMEYELİM PROBİYOTİK MÜCEVHER KEFİR GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BOZA SAHTE RAKI NAR TANESİ SEVİYOR BİR TANESİ STRES İN MARİFETLERİ OBEZİTE ve KANSER ROMANTİK AŞKIN BİYOKİMYASAL ANALİZİ GÜNCEL TAŞ DEVRİ DİYETİ BİR DUBLE RAKIMI İÇERİM SONRA DA DİREKSİYONA GEÇERİM DİYENLERE GÖZLER HİÇBİR ZAMAN YALAN SÖYLEMEZ AĞIR METALLER VE SAÇ

4 DİKKAT EKSİKLİĞİ, HİPERAKTİVİTE ve OTİZME BİYOMEDİKAL YAKLAŞIM Genetik yatkınlıklar ve travma gibi etkenlerin dışında beslenmenin de bir çok hastalıkla ilişkisinin olduğu gösterilmiştir. Dr. Carl Pfeiffer kırklı yaşlarında enfarktüs geçirdikten sonra gıdaların sadece kalp hastalıkları ile değil nöropsikiyatrik hastalıklarla da ilişkisi olabileceği fikrinden yola çıkarak şizofreni hastalarının kanlarında bir dizi araştırmalar başlatmıştır. Nöropsikiyatrik hastalıklar her ne kadar ilk bakışta sadece beyini ilgilendiriyor gibi görünse de; Dr. Pfeiffer beyin dokusunun ana yakıt kaynağının glukoz olduğu gerçeğinden hareket ederek beslenmenin bu hastalıkları etkileyebileceğini ileri sürmüştür. Takibini yaptığı şizofrenilerin önemli bir bölümünde B vitaminleri ve bakır çinko gibi minerallerin dengesinde bozukluklar saptamış bu 4

5 durumun otizm, Hiperaktivite, fibromiyalji,artirit, kronik yorgunluk gibi durumlarla da ilişkili olabileceğini düşünmüştür. Otizm Araştırma Merkezi Direktörlüğü yapmış olan Dr. Bernard Rimland dikkat eksikliği ve hiperaktivitesi olanlar ile otistik çocuklarda risk faktörlerini belirlemiştir. Dr. Rimland a göre böyle durumlarda öncelikle kişinin tiroid fonksiyonlarının normal olup olmadığına ilişkin T3, T4 ve TSH analizleri yaptırılmalıdır. Kurşun, cıva, bakır, çinko, alüminyum, nikel, arsenik, kadmiyum gibi ağır metallerin analizi saç örneklerinde yaptırılmalı ve eğer hekim tarafından uygun görünür ise; DMSA gibi ağır metal sökücüler kullanıldıktan sonra idrar örneği toplanıp bu örneklerde ağır metaller araştırılmalıdır. Ağır metaller sinir ve beyin hücreleri üzerine doğrudan zehir etkisi gösterirler. Proteinlerin ve enzimlerin kükürtlü kısımlarına oldukça kuvvetlice bağlanarak hücre metabolizmasını ve sinir iletisini durdururlar. Kurşunsuz benzin kullanımı ile her ne kadar kurşun kaynaklarından biri azaltılmış olsa da; havadaki tozlar dâhil çevremizde çok yaygın olarak bulunan kurşundan sakınmak oldukça zordur. Ancak 5

6 kadmiyum ve nikel gibi ağır metallerden çocukların pilleri ağızlarına götürmeleri engellenerek, cıva gibi ağır metallerden dip balıkları gibi bazı deniz ürünlerinden sakınarak, gebe kalmadan önce ve gebelik sırasında cıvalı (amalgam) diş dolguları yaptırmayarak, arsenikten ise içme suyu kaynağının güvenilir olmasına dikkat edilerek korunabiliriz. Çocukların plastik oyuncakları ağızlarına götürme alışkanlıkları var ise yüksek bulunan kurşun ve civanın kaynağı bu oyuncaklar veya resim yaparken kullandıkları pastel boyalar olabilir. Arsenik yüksek bulunursa öncelikle içme suyundan şüphelenmek gerekir. Otistik çocukların kanlarında bakır/çinko oranının 1 den büyük olduğu gösterilmiştir. (İdeal oran=1) Vitamin-mineral preparatlarını kullananların bakırsız formlarını kullanmaları daha uygundur. Üçüncü risk faktörü barsak kaynaklı maya ve mantarlar olabilir. Bunlar sağlıklı bir barsağın içindeki vitamin ve mineralleri tüketerek yok ederler. Ayrıca ortama zehir özelliği gösteren ve 12 gramının öldürücü olduğu bilinen tartarik asit gibi organik asitler salgılarlar. Bu tür asit yapılı ürünler beyin ve sinir hücreleri üzerine toksik etkilerini gösterirler. 6

7 Zararlı mikroorganizmalardan mayaları ve özellikle de Candida albicans gibi mantarları yok ederek yeniden normal dost mikroorganizmaların hakim olmasını sağlamak oldukça zordur. Bu amaçla Probiotic Support formüla gibi çok zengin çeşit ve sayıda dost bakteriler içeren probiyotiklerin düzenli olarak kullanılması önemlidir. Bir başka risk faktörü aminoasitlerin dengesizliğidir. Aminoasitler proteinlerin yapı taşlarıdır. Ayrıca nörotransmitter adı verilen sinirler arasındaki sinyallerin iletisini sağlayan dopamin, adrenalin, noradrenalin ve serotoninin yapı taşlarıdır. Özellikler tirozin ve triptofan gibi aminoasitlerin eksikliğinde sinir ileti molekülleri yeterince sentezlenemediğinden beyindeki sinir ağları arasında iletişim bozukluğu ve kısa devreler meydana gelir ki; bu durum kendini mutsuzluk bazen hiperaktivite ve bazen de içe kapanma şeklinde gösterebilir. Dikkat eksikliği, hiperaktivite ve otizmde B6 ve B12 vitaminlerinin düzeyleri eksik bulunmuştur. Bunun nedeni barsak florasının bozukluğu sonucu artan maya ve mantarların bu vitaminleri tüketmeleri ve ayrıca emilmelerini engellemeleri olabilir. 7

8 Şekerler; maya ve mantarların en sevdiği maddelerdir. Şekerli gıdaların alınması barsaktaki zararlı mikroorganizmaları artırarak barsağın toksin (zehir) yüküne önemli katkıda bulunurlar. Sağlıklı bir kişinin barsaklarında sahip olduğumuz toplam hücre sayısının %10 ile %50 si kadar mikroorganizma yazar. Bunların toplam ağırlığı yaklaşık 1,5 kilogram kadar olup; karaciğer dokumuz kadar yer kaplarlar. Bize dost olan bu mikroorganizmalar normal barsak florasını oluştururlar. Dost bakteriler barsağımızda B ve K vitamini sentezi yaparlar. Barsaklarımızda çok daha az miktarlarda olmak üzere maya hücreleri de bulunur. Sık antibiyotik kullananlarda dost bakteriler de antibiyotiğin öldürücü etkisinden nasibini alarak ölürler. Bu durumu fırsat bilen maya ve mantarlar aşırı miktarda çoğalarak barsak dokusunu ele geçirirler. Maya ve mantarlar o kadar arsızdırlar ki hızla çoğalmakla yetinmeyip; barsak hücrelerinin DNA sının da içine girebilirler. Barsaklarımız normal şartlarda bağışıklık sistemimizin %60-70 inden sorumludur. 8

9 Sinir ve beyin dokularının en önemli yağları olan kolesterol ve fosfolipidlerin düşüklüğü, omega 3 yağ asitlerinin omega 6 yağ asitlerine oranının azalması da önemli bi risk faktörüdür. Omega 3 yağ asidi desteği alırken ağır metal içermeyen markaları tercih etmeye dikkat edilmelidir. Gıda alerjileri üzerinde titizlikle durulması gereken önemli bir risk faktörüdür. Alerji deyince aklınıza hemen kızarıklık, kaşıntı hatta penisilin alerjisi gibi acilen müdahale edilmez ise ölümle sonuçlanabilen bir durum gelmesin. Bu alerjilerin kaynağı normal florası bozulmuş olan barsaklarımızdır. Antibiyotiklerin sık kullanımı sonucu barsakları kaplayan maya ve mantarların salgıladıkları zehirler barsak duvarında mikroskopik delikler açılmasına neden olurlar. Ağır metallerin bağlanması ile etkisiz hale gelen sindirim enzimleri özellikle süt proteini olan kazeini ve buğday proteini olan gluteni amino asitlerine kadar parçalayamaz. Tam olarak sindirilip yeterince parçalanamayan kazeinden kazeomorfin, glutenden gluteomorfin oluşur. Bu maddeler mayaların barsakta açtığı ince deliklerden kana geçerek beyin dokusunun konuşma ve davranış ile ilgili olan 9

10 bölümlerindeki opiat reseptörlerine bağlanarak burada morfin veya eroin benzeri etkiler gösterirler. Bu durumda olanlar uyuşturucu etkisinde olup ağrıyı ve acıyı hissetmezler. Barsak deliklerinden kana geçen tam olarak sindirilememiş proteinler vücut tarafından düşman olarak algılanarak bunları yok edebilmek için antikorlar yapılır. Bu antikorlar sinir moleküllerindeki elektrik iletiminde yalıtım görevi yaparak kısa devreleri önleyen miyelin adı verilen sinir kılıflarına zarar verdiklerinden dolayı beyin ve sinir hücrelerinde elektrik kaçakları oluşur. Esasen sağlam bir hayat sürebilmek için barsak sağlığının yerinde olması gerekir. Mutluluk molekülü olarak bilinen ve beyinde sentezlenen SEROTONİN gibi birçok sinir ileti molekülünün barsakta da yapıldığını biliyoruz.bu nedenle bazı bilim adamları barsağı İKİNCİ BEYİN olarak nitelendiriyorlar. Otizm, hiperaktivite ve dikkat eksikliğinde tanı ve takipte yararlı olabileceği gösterilen laboratuar analizleri: Hemogram FreeT4, TSH İdrarda Amino asitler 10

11 İdrarda Organik Asitler Saçta Ağır Metaller Dışkıda Kapsamlı Sindirim Enzimleri Dışkıda Maya-Mantar, Parazit Kanda B12 Vitamini ve D Vitamini Bakır ve Çinko Amonyak Total Kolesterol Sonuç olarak elde mevcut bilimsel verilere göre dikkat eksikliği, hiperaktivite, otizm ve şizofreni gibi nöropsikiyatrik bozukluklarda kişinin metabolizması ayrıntılı bir şekilde incelenip biyomoleküllerde saptanan dengesizliklerin giderilmesinin hastalığın semptomlarının düzeltilmesinde çok önemli bir yeri olacağı görülmektedir. 11

12 12 MİNERALLER ve SAĞLIĞIMIZ Mineraller; hücrelerimizin fizyolojik fonksiyonlarını devam ettirebilmeleri için gerekli olan elementlerdir. Vücudun günlük ihtiyacı 100 miligramdan fazla olan elementlere makro mineraller, 100 miligramdan daha az ihtiyaç duyulan elementlere mikro mineraller veya eser elementler adı verilir. Eser elementlerin binde biri kadar yani günde 100 mikrogram gerekli olan elementler ise ultra eser elementler olarak adlandırılır. Beslenmemiz vücudun temel gereksinimlerini karşılayabilecek olan protein, şeker, yağ, vitamin ve mineraller gibi bileşenleri yeterli miktarlarda içeren gıdalara dayanmalıdır. Kalsiyum, fosfor, magnezyum, demir, çinko, iyot ve selenyum mineralleri için diyetle günlük alınması önerilen miktarlar; bebekler, çocuklar, ergenlik çağındaki kız ve erkekler, erişkin erkek ve kadınlar, yaşlılar ayrıca gebelik ve emzirme dönemi için ayrı ayrı belirlenmiştir. Kritik önemi olan (=esansiyel) elementler ise; canlılığın devamı için mutlaka alınması gereken yani olmazsa olmaz elementlerdir, eksiklikleri; organ

13 fonksiyonlarında ağır bozukluklara, yokluğu ise; ölüme neden olur. Kritik elementin yetersiz alınımı, hücre fonksiyonlarının bozulmasına yol açar ve sadece bu elementin verilmesi ile fonksiyonlar normale dönebilir. Günümüzde insan için kritik önemi olduğu kabul edilen bazı elementlere örnek olarak magnezyum, demir, çinko, bakır, mangan, molibden, krom, selenyum, kobalt, flor, iyot, boron, nikel, vanadyum ve silikon verilebilir. Elementlerin dokulardaki düzeylerini; barsaktan emilimini, depolanmasını, idrar, dışkı ve ter yolu ile atılımını etkileyen kalıtsal hastalıklar, beslenme bozukluğu, stres, iklim koşulları ve bazı ilaçların alınması gibi birçok faktör etkiler. Elementler arasında çeşitli etkileşimler söz konusudur. Deney hayvanlarının diyetine yüksek miktarda çinko eklenmesi ince barsaktan bakır emilimini etkiler. Bu durum; yeterli miktarda bakır alınmış olsa bile bakır eksikliğine neden olur.bakır eksikliği, demir eksikliğine, demir eksikliği ise; anemiye yani kansızlığa yol açar. 13

14 Sağlıklı hücreler üretim standartlarına uygun olarak çalışan helva fabrikası gibidir. Bir başka ifadeyle un, yağ ve şeker var ise; işini iyi bilen hünerli bir ustanın elinde tadına doyum olmayan bir helva ortaya çıkar. Vücuda yeterli miktarlarda şeker, protein ve yağ alınmış olsa bile; eğer hünerli ustamız olan elementlerden biri veya birkaç tanesi eksik veya yok ise; ilgili hücreler ve organlar fonksiyonlarını yapamaz hale gelebilir. Eksik olan elementin yerine konulması durumunda ise hızlı bir şekilde iyileşme olabilir. Tek başına magnezyum elementi, hücre içerisinde üç yüzden fazla proteinin normal işlevini yapabilmesi için önemlidir. Çinko elementi de benzer şekilde yaklaşık olarak üç yüz proteinin fonksiyonunda rol oynar ayrıca yara iyileşmesinde de çinko önemlidir. Orta derecede çinko eksikliğinde erkek üreme fonksiyonunun etkilenerek sperm sayısının azaldığı gösterilmiştir. Saçınızın gün geçtikçe artan bir hızla başınıza veda etmesinin nedeni sakın miligram düzeyinde almamız gereken çinko elementin eksikliği olmasın? 14

15 PASLANMAZ BİR ÇELİK GİBİ OLABİLİR MİYİZ? Hücrelerimizin enerji fabrikası olan mitokondrilerinde meydana gelen reaksiyonlarda yan ürün olarak, çok az miktarda fakat çok hızlı oksitleyici özellikte süperoksit radikalleri açığa çıkar. Sağlıklı insanlarda süperoksit, ortamda bulunan ve antioksidan özellikleri olan kimyasallar tarafından en kısa zaman içerisinde etkisiz hale getirilir. Bilimsel araştırmalar sonucunda bazı minerallerin ve vitaminlerin ayrıca birçok proteinin antioksidan etkileri olduğu kanıtlanmıştır. Örnek olarak; selenyum, mangan, çinko, beta karoten, C vitamini, E vitamini, süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz ve katalaz verilebilir.bunların bir kısmının vücudumuzda üretimi yapılabilir, önemli bir kısmı ise yediğimiz gıdalardan alınmaktadır. Tıp literatüründe antioksidanlarla ilgili olarak yayınlanmış olan 350 bine yakın makale bulunmaktadır.cerrahpaşa Tıp Fakültesi ndeki arkadaşlarımla beraber bu konuda 18 adet araştırma yapıp yayınladım. Süperoksit radikalleri gibi kimyasalların neden olduğu ve oksidatif stres adı verilen bu ağır 15

16 yüke karşı sağlıklı hücrelerin sahip oldukları antioksidan moleküller göğüs gererek; DNA, proteinler ve yağ molekülleri için koruyucu bir kalkan oluşturur. Sigara içilmesi, çevre kirliliği, ultraviyole ışınlar, ağır egzersiz ve bazı hastalıklar vücudun oksidatif stres yükünü arttırır.kanser, şeker hastalığı, kalp ve damar hastalıkları, Alzheimer, felç, romatoid artrit, katarakt oluşumu, saç dökülmesi ve yaşlanma ile oksidatif stres arasında ilişki olduğunu gösteren birçok araştırma bulunuyor. Antioksidan üretiminin hücre gereksinimini karşılayamadığı ve depoların boşalmış olduğu ayrıca besinlerle yeterli miktarda antioksidan alınamadığı durumlarda savunma mekanizması çaresiz kalır.süperoksit radikali önce oluştuğu yerdeki hücre yapılarına zarar verir.sonra da çağlayan şeklinde oluşan yeni radikallerle çok uzaklardaki dokulara yayılarak birçok organa hasar verir. Domates, kırmızı biber, ıspanak, brokoli, yeşil renkli sebzeler, karaciğer, deniz ürünleri, portakal, greyfurt, çilek ve kayısı, tam buğday ekmeği, fındık, fıstık ve badem, zeytin ve bitkisel 16

17 yağlar önemli antioksidan kaynaklarıdır. Soğan, sarımsak ve pırasada antioksidan aktivite gösteren fitokimyasallar bulunur. Kabuğu soyulmuş elmanın kararmasına ve demirin paslanmasına benzer bir şekilde hücrelerimiz de oksitlenir. Antioksidanların antipas özelliği olduğu bilimsel gerçeğinden yola çıkarak Ne kadar çok antioksidan desteği alırsam ; o kadar sağlıklı olabilirim diye bir düşünce akla gelebilir.ancak bir başka bilimsel gerçek daha vardır ki; İlaç olarak aşırı doz antioksidan alınırsa, antioksidanın bizzat kendisi pas yapıcı yani oksidan özellik kazanabilir.amerikan Bilimler Akademisi, doktor önerisi dışında vitaminlerin sadece gıdalardan alınması gerektiğini öneriyor. Yazımızın başlığına yanıtımız ne yazık ki HAYIR çünkü ; oksijen radikallerinden tamamen kaçınabilmek bugün için olanaksızdır.ancak; oksijen radikallerin zararlı etkilerini belirli bir dereceye kadar frenleyerek bazı hastalıkların ortaya çıkmasını ve yaşlanmayı geciktirebilmek elimizde olabilir. 17

18 ANTİOKSİDAN OLARAK YEŞİL ÇAY Camellia sinensis bitkisinin yapraklarından yeşil çay, oolong çay ve siyah çay olmak üzere üç çeşit ürün elde edilebilir. Yeşil çay; toplandıktan sonra daha az işlem gören fermente olmamış üründür. Yeşil çayın fabrikada işlenmesine devam edimesiyle yarı fermente olmuş oolong çay, tam fermantasyonla ise siyah çay elde edilir. Yeşil çay asya ülkelerinde yaygın olarak tüketilmektedir. Ülkemizde siyah çay tüketimi daha çok tercih ediliyor. İnsan vücudunu bir arabaya benzetecek olursak;, canlı organizmada kontrollü olarak meydana gelen binlerce biyokimyasal tepkime sırasında çok az miktarda da olsa egzoz gazına benzer bir şekilde zararlı yan ürünler açığa çıkmaktadır. Serbest oksijen radikalleri adı verilen hücre yan ürünleri oldukça kuvvetli oksitleyici özelliktedir. Organizmada oksijen radikalleri oluşur oluşmaz bunları hemen etkisiz hale getiren antioksidan adı verilen moleküller bulunur. Diyabet, ateroskleroz ve kanser gibi hastalıklarda dokularda serbest oksijen radikallerinin arttığını biliyoruz. Antioksidanların yetersiz olduğu 18

19 durumlarda bu radikaller etkisiz hale getirilemezler. Oluştukları hücrenin DNA sı da dahil olmak üzere bütün yapılarına zarar verebilir. Hatta bir kısmı kan yolu ile çok daha uzaktaki organlarda hasar oluşturabilir. Ayrıca erken yaşlanmaya, kanser oluşumunun başlamasına ve yayılmasına neden olabilir. Siyah çay ve yeşil çay antioksidan özelliklere sahiptir. Çaya antioksidan özelliğini sağlayan moleküller, polifenolik özellikdeki kateşinlerdir. Çayda bulunan kateşinlerin en aktif bileşeni epigallokateşin gallatdır. Yeşil çayın antioksidan kapasitesi siyah çaya göre altı kat daha fazladır, ancak uyarıcı özelliği olan kafein düzeyi iki-üç kat daha azdır. Çay; beş dakika demlendiğinde kateşinlerinin %80 ini suya salıverir. Kateşinlerin antioksidan etkileri C vitamininden daha fazladır. Ayrıca kafeinden başka uyarıcı etkisi olan teobromin ve teofilin adı verilen alkaloidlerle, B vitamini kompleksi, C, E ve K vitaminleri, florür, sinir ileti molekülü olan GABA ve bir amino asid olan teanin içerir. Tıp literatüründe serbest oksijen radikalleri ve antioksidanlar ile kanserin ilişkisini gösteren 19

20 birçok yayın bulunuyor. Japonya nın çay yetiştirilen bazı bölgelerinde mide ve yemek borusu kanserlerinin çok az görülmesinin nedeninin bol miktarda yeşil çay içilmesi olduğu ileri sürülüyor. Deney hayvanlarına kimyasal maddeler verilerek oluşturulan kanser modellerinde yeşil çayın aktif bileşeni olan epigallokateşin gallat verilmesinin oluşan tümörlerin sayısını ve boyutunu azalttığı hatta tümör oluşumunu önemli derecede önlediği gösterilmiştir. Amerikan Ulusal Kanser Enstitüsünde yeşil çayın tedavide kullanımı üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Deney hayvanlarından elde edilen sonuçların insana uyarlanması oldukça zordur. Çünkü kanserin ortaya çıkmasında kişinin beslenme alışkanlıkları ve genetik özelliklerinin yanı sıra çevresel faktörler de önemlidir. Bir fincan yeşil çay mg. kafein içerir. Erişkinlere günde üç fincan yeşil çay içilmesi öneriliyor. Çocukların yeşil çay içmesi ile ilgili bilimsel veri bulunmadığından çocukluk çağında ayrıca hamilelikte ve emzirme döneminde de yeşil çay içilmemelidir. Bitki çaylarının içerdiği aktif maddeler bazı ilaçlarla etkileşime girerek ilacın tedavi edici 20

21 etkisini azaltabilir veya artırabilir ayrıca ilacın yan etkilerini tetikleyebilir. K vitamini içeren yeşil çay, aspirinle ve warfarin ile birlikte alınmamalıdır. Yeşil çay psikiyatride, kalp ve böbrek hastalıklarının tedavisinde, kemoterapide kullanılan bazı ilaçların etkilerini değiştirebilir. Yeşil çay içildikten sonra en az 40 dakika antipsikotik ilaç alınmamalıdır. Doğum kontrol hapları yeşil çayla beraber alındığında kafeninin uyarıcı etkisi daha uzun sürmektedir. Yeşil çayın bilinçli bir şekilde düzenli olarak içilmesi vücudumuzun antioksidan kapasitesinin önemli derecede artmasını sağlayabilir. AYRAN İÇELİM AMA AYRI DÜŞMEYELİM Ayranın Göktürkler tarafından ekşimiş yoğurdun tadını hafifletmek amacıyla üzerine su eklenmesiyle tesadüfen bulunduğu ileri sürülüyor. Türkçemizdeki yoğurt kelimesinin ingilizce karşılığı yoghurt iken; ayran kelimesinin karşılığı yoghurt drink veya ayran olarak da kullanılıyor. Uluslararası alanda kabul gören bilimsel dergilerde ayran (yoghurt drink) kelimesi geçen sadece 77 adet yayınlanmış makale bulunuyor. 21

22 2006 yılında Taylandlı bilim adamları; ayran, kola, portakal suyu ve sporcu içeceklerinin dişlerin mine tabakası üzerine etkileri araştırmak amacıyla yaptıkları deneylerin sonucunda; ayranın diş minesine zarar vermediğini fakat inceledikleri diğer içeceklerin ise mine tabakasının yüzey sertliğini önemli derecede azalttığını göstermişlerdir. Aysel Köksoy ve Meral Kılıç isimli araştırmacılar, ayranı uluslar arası literatürde Türklerin yoğurt içeceği olarak tanımlamışlar ve ayranın reolojik özellikleri üzerine su ve tuzun etkilerini ayrı ayrı incelemişlerdir. Süleyman Demirel Üniversitesi ile Erciyes Üniversitesi araştırmacılarının ortak yayınında farklı türlerle yapılan ayranın saklanması sırasında E.Coli bakterisinin canlılığını sürdürebilmesi değerlendirilmiştir. İstanbul Üniversitesinden Profesör Doktor Refiye Yanardağ ve çalışma arkadaşları ise; güzel ülkemizin 57 şehrinden toplanan süt ve süt ürünlerinde antioksidan bir element olan selenyum düzeylerini inceleyip; başka ülkelerin verileri ile karşılaştırmışlardır. 22

23 Çağlayan S ve arkadaşları tarafından yapılan bir araştırmada; gastroenteritli çocukların bir kısmına tedavide ağız yolu ile verilen rehidratasyon tuzları su içinde çözüldükten sonra içirilmiş, diğer grupta bulunan çocuklara ise aynı tuz ayran içinde çözüldükten sonra içirilerek değerlendirme yapılmıştır.ishal olgularında rehidratasyon tuzları ayran içinde çözülerek verildiğinde 1-4 yaş arası çocukların tuzlu karışımı çok daha kolay içebildikleri tespit edilmiştir. Yakın zamana kadar Anadolu muzun hangi yöresinde bir eve konuk olsanız ev sahibi ya kendisinin ya da komşularının sahip olduğu koyun, keçi veya ineklerden sağılan sütten evde yaptıkları yoğurttan çabucak ayran hazırlayıp; size ikram ederdi. Gerek düğün evlerinin ve gerekse cenaze evlerinin klasik menüsünde tavuklu pilav, ayran ve limonata mutlaka yer alırdı. Günümüzde ise ne yazık ki ; köylerimizin çoğunda insanımız kendi ihtiyacı olan tarhanayı bile hazırlamak yerine market raflarındaki hazır çorbalara rağbet etmektedir.evde yapılan yoğurttan hazırlanmış ve hiçbir katkı maddesi içermeyen geleneksel içeceğimiz ayranın yakın geçmişimize kadar sahip olduğu egemenliğini, kola 23

24 ve gazoz gibi asitli, katkı maddeli ve gereksiz kalori deposu olan içeceklerden lütfen geri alalım. PROBİYOTİK MÜCEVHER KEFİR Anavatanı Kuzey Kafkasya olan kefir, sütün fermentasyonu ile elde edilen koyu kıvamlı ve patlamış mısır görünümünde tanecikler içeren hafif ekşimsi bir içecektir. Kuzey Kafkasyalılar kendilerine tanrının ilahi bir hediyesi olarak kabul ettikleri kefir mayasını kuşaktan kuşağa aktarmışlardır. 19. yüzyılın başlarında Rusya doktorlar birliği kefir kültürünü ele geçirebilmek için Kafkas dağlarında peynir fabrikası sahibi olan Blandovs kardeşlerden yardım istemiş. Blandovs kardeşler bir plan hazırlayarak Kafkas prensi Bek-Mirza Bachorov u kandırıp onun sahip olduğu kefir mayasını ele geçirebilmek amacıyla genç ve güzel işçilerinden İrina Sakharova yı ikna etmişler. İrina kısa süre içerisinde güzelliği ile prensin gözlerini kamaştırmışsa da prens kefir mayasını vermeyi reddeder. Ancak İrina yı kaybetmek de istemez. 24

25 Prens adamlarına emir verir ve İrina yı kaçırtarak kendi huzuruna getirtir. Onun sevgisini kazanabilmek ve evlenmek için elini uzatır. İrina Prensin teklifini reddeder. Blandovs kardeşler İrina yı Prensin elinden kurtararak Çariçe nin sarayına getirir. Prens işlediği suçun affedilmesi için altın ve mücevherler vermek ister. Ancak İrina ısrarla sadece probiyotik mücevheri yani kefir kültürünü ister yılında İrina kefiri Moskova ya getirir. Sanatoryumda birçok hastada tedaviye yardımcı olarak yıllarca kullanılır yılında 85 yaşında olan İrina ya Rus halkına kefiri getirmesindeki önemli başarısından dolayı Gıda Sanayi Bakanlığı tarafından bir şükran mektubu gönderilir. Kefir taneciklerinde çok sayıda yararlı mikroorganizmalar bulunur. Ayrıca protein, yağ, mineraller ve B vitaminlerinden zengindir. Proteinleri kısmen sindirilmiş olduğundan vücut tarafından kolayca değerlendirilebilir. Kefir, Türkçe keyif (kendini iyi hissetme) kelimesinden gelir. İnsanda sentezi mümkün olmayan ancak gıda ile mutlaka alınması gereken serotoninin ön maddesi olan triptofan gibi esansiyel 25

26 aminoasitlerden zengindir. Sinir sistemini rahatlatıcı bir etkisi vardır. Yoğurt mantarı olarak da adlandırılabilinen kefir taze sütle, pastörize veya pastörize olmamış, yağlı, az yağlı veya yağsız sütle de hazırlanabilir.. Kefir mayası sütün içerisine eklenir ve oda ısısında 24 saat bekletilirse içilmeye hazır hale gelir. Kefirin içinden maya tekrar alınıp üzerine bir miktar süt eklenirse bu işlem sonsuza dek tekrarlanabilir. Çünkü kefir mayası ölümsüzdür. Uluslararası tıp literatüründe kefirle ilişkili olarak 1800 adet yayınlanmış makale bulunuyor. Kefir taneciklerinin yapısında glukoz ve galaktoz şekerlerinin eşit karışımından oluşan kefiran adı verilen jel vardır. Japonya da yapılan bir araştırmada ağız yoluyla kefiran verilen farelerde tümör oluşumunun engellendiği ve tümör boyutunun azaldığı gösterilmiştir. Sıçanda kefiranın serum kolesterolünü ve tansiyonu düşürdüğünü bildiren bir araştırma da yayınlanmıştır yılında yayınlanan bir makalede ise; kefir gibi bazı gıdalarda bulunan laktobasillerin anti obezite yani şişmanlığı önleyici etkisinin olduğu bildirilmiştir. Kefirin insan sağlığına yararları ile ilgili ayrıntılı bilgi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinden 26

27 Prof. Dr. Ahmet Aydın ın hazırladığı (http://www.beslenmebulteni.com) adresinden temin edilebilir. Kelime anlamı canlılığa karşı olan antibiyotiklerin uzun süre kullanımı hedef mikroorganizmaların ölümüne yol açarak tedavi edici etkilerini gösterirken; normalde incebarsakta bulunması gereken vücuda dost mikropların önemli bir bölümünün de yok olmasına neden olur. Probiyotikler canlı için gerekli olup; ince barsaklarda normal floranın yeniden hakim olmasını sağlamaya önemli derecede yardımcı olur. Yoğurt ve kefir farklı tiplerde bakteriler içerir. Yoğurtta bulunmayan ancak kefirde bulunan bazı faydalı bakteriler ince barsağı boydan boya zırh gibi kuşatarak yararlı etkilerini gösterir. 27

28 GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BOZA Yunanlı tarihçi Ksenofon, bozanın milattan önce 401 yılında doğu Anadolu da yapıldığını ve kilden kavanozlar içerisinde toprak altında saklandığını bildirmiştir. Türklerin Anadolu yu fethetmesi ile sadece yöresel olarak yapılıp tüketilen bu içecek, boza adı ile çok daha uzaklara yayılmıştır. Osmanlı imparatorluğu döneminde önemli bir ticari ürün olarak boza altın çağını yaşamış. Ancak 16. yüzyıla kadar dükkanlarda ve sokaklarda serbest olarak satılan boza, içerisine uyuşturucu madde katılarak hazırlanan ve tartar boza adı verilen içeceğin yaygınlaşmasıyla Sultan II.Selim tarafından yasaklanmış. 17. yüzyılda ise; Sultan IV.Mehmet alkollü içkiler kategorisine bozayı da dahil ederek boza satan dükkanların hepsini kapattırmış. Evliya Çelebi seyahatnamesinde, yasaklardan önce bozanın halk tarafından yaygın olarak tüketildiğini, sadece İstanbul da 300 adet bozacı dükkanı ve buralarda çalışan 1005 işçi olduğunu bildirmiştir. 28

29 Boza çok az miktarda (yaklaşık %1 oranında) alkol içerir. Yasaklı dönemde Arnavutlar tarafından alkol içermeyen süt beyazı renkli tatlı bir boza yapılmış ve Osmanlı ordusunda yeniçeriler tarafından özellikle sefere çıkmadan önce yaygın olarak tüketilmeye başlanmış. 19. yüzyılda tatlı ve alkolsüz olan Arnavut bozasına Osmanlı sarayında çok rağbet edilmiş yılında İstanbulda vefa semtinde Hacı Salih Bey tarafından açılan bozacı dükkanı İstanbul da oldukça popüler olmuştur. Boza mısır, buğday, yulaf ve pirinçten yapılabilir. Kullanılan tahıla göre tadı değişiklik gösterir. Bir litre boza bin kalorilik enerji ve ayrıca A, B ve E vitaminlerini içerir. Kış aylarında daha çok tüketilen boza, serin yerde saklandığı takdirde her mevsim tüketilebilir. Laktik asit bakterileri ve mayaların karışık kültürünü içeren doğal fermentasyonu ile elde edilir. Ancak bu işlem sırasında mikroorganizmaların birbirleriyle olan ilişkileri kontrol altında değildir. Bu durum ürünün kalitesinde ve dayanıklılığında değişikliklere yol açabiliyor. Yoğurt, peynir, bira ve turşu gibi 29

30 fermentasyon ürünlerinde starter kültürler kullanılarak ürünlerin optimizasyonu başarılmıştır. Bozanın mikroflorası bellidir. Ancak boza üretiminde starter geliştirilmesiyle ilgili çalışma ilk olarak Ege Üniversitesi Gıda Mühendisliği bölümü öğretim üyelerinden Ömer Hancıoğlu ve Mehmet Karapınar tarafından gerçekleştirilmiştir. Esasen günümüze kadar boza ile ilgili olarak yapılmış ve Science Direct kapsamında yer alan araştırmaların üç tanesi yine aynı fakültenin öğretim üyeleri tarafından bilim dünyasına kazandırılmıştır.2011 de Çorum Hitit Üniversitei Gıda Mühendisliği öğretim üyeleri Kabak B ve Dobson AD güzel Türkiyemizdeki geleneksel içecekler ve yiyeceklerle ilgili olarak Crit Rev Food Sci Nutr dergisinde bir derleme yayınlamışlardır. Binlerce yıllık bir Anadolu geleneğinin ürünü olan ve bir zamanlar Osmanlı İmparatorluğunun sınırları içerisinde kalmış birçok ülkede günümüzde de yaygın olarak tüketilmeye devam eden boza ile ilgili olarak çok 186 gibi az sayıda uluslar arası bilimsel makale olmasına doğrusu çok şaşırdım. Evde yapılmış yoğurt ve kefir gibi probiyotik özellikleri olan, barsak floramıza ve vücudun 30

31 bağışıklık sistemine çok önemli destekler sağlayan geleneksel içeceğimiz olan BOZA ya bilim ad amları ileri düzeyde araştırmalar yaparak ve bizler de içerek hak ettiği ilgiyi göstermeliyiz. SAHTE RAKI Türk gıda kodeksine göre rakı; yalnızca Türkiyede üretilen yaş veya kuru üzümün ham madde olarak kullanılmasıyla elde edilen üzüm kökenli bir distilat olan suma nın veya tarımsal kökenli alkol ile karıştırılmış suma nın litre veya daha küçük hacimli geleneksel bakır imbiklerde anason tohumu ile ikinci kez distile edilmesiyle üretilen alkollü içkidir. Rakının metanol içeriği %100 lük alkolün litresinde 1,5 gramdan fazla olmamalıdır. Metanol; kömür, doğal gaz, organik atıklar veya odundan elde edilir. Odun alkolü veya metil alkol olarak da bilinir. Çözücü özelliği olan uçucu ve renksiz bir sıvıdır. Ağız yolu ile metanol alındığında organizmada hızla emilerek dokuların su içeriği ile orantılı olarak vücuda dağılır. Yarılanma ömrü 2 ilâ 24 saat 31

32 kadardır. Metanolün %5-10 u solunum yoluyla akciğerlerden ve böbrek yoluyla idrar ile değişmeden atılır. %90-95 i ise karaciğerde bulunan bir protein olan alkol dehidrojenaz enziminin etkisiyle oksitlenerek önce formaldehide daha sonra ise formik aside dönüştürülür. Ağız içini dolduracak şekilde bir kez metanol içilmesi bile zehir etkisi yapar. Vücut ağırlığının kilosu başına 1 mililitre olacak şekilde örneğin 70 kilo ağırlığındaki erişkin bir insanın 70 mililitre metanol içmesi ölüme neden olabilir. Kan metanol düzeyi %20 miligramdan fazla ise zehir etkisi başlar, %40 miligramdan fazla ise ciddi zehirlenme belirtileri meydana gelir. Metanol zehirlenmesinde klinik belirtiler üç aşamada görülür: Birinci aşama narkotik safha olup; 8 saat içinde santral sinir sisteminin depresyonu, bilinç bulanıklığı ve kusma görülür. İkinci aşama metanol içilmesinden itibaren 6 ilâ 36 saat sonrasına kadar devam eder. Ciddi zehirlenmelerde bile önemli bir belirti vermeden tamamlanır. Üçüncü aşamada baş ağrısı, kusma, solunum güçlüğü görülür. Karaciğerde metanolün etkisiz hale 32

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR!

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR! Acıbadem Hastanesi Büyüme ve Ergenlik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz ile, çocuğun doğumundan itibaren vücudunda hangi hormonların ne gibi işlevleri olduğunu, ilk 3 yılın önemini ve ergenlik

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm Bölüm 24 Astım ve Beslenme Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm dünya yüzeyinde, son 50 yılda büyük bir

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı

Detaylı

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma Gıdalar ve Güzellik Besinlerin dengeli bir şekilde tüketilmesi cildin sağlıklı bir görünüme sahip olmasını sağlar. Aşağıda cilt sağlığına katkıları olan besinler ve içerdikleri vitaminler ile mineraller

Detaylı

Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı

Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı Uluslararası Otizm Enstitüsü'nün Türkiye'deki tek üyesi olan nükleer tıp uzmanı Dr. Cem Kınacı'nin otizmle ilgili çalışmaları yurtdışında

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı Besin Gidaların Yararı ve Zararı Yiyip içtiklerinizin sağlığınızı nasıl etkilediğini, ömrünüzü uzatıp uzatmadığını ya da sizi yavaş yavaş öldürüp öldürmediğini merak ediyormusunuz. Yiyeceklerin eksi ve

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIK Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık ; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi olma halidir. BESLENME Bir insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME Kalp hastalıkları deyince; kalp ve kan damarlarına ilişkin hastalıklar aklımıza gelmektedir. Damar sertliği; Atardamar duvarının kalınlaşmasıdır. Yavaş seyreden ilerleyici

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı Yaşlanma her canlıda görülen ve vücutta değişiklik yapan bir süreçtir Herkes bir gün yaşlanacaktır

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN NEDİR? Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

SUNUM PLANI MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME

SUNUM PLANI MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME SUNUM PLANI MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ YAŞAM BEBEKLİK

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 2. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

FENOLİK MADDELER (Resveratrol)

FENOLİK MADDELER (Resveratrol) FENOLİK MADDELER (Resveratrol) Fenolik madde nedir? Fenolik bileşikler ve daha yaygın olarak kullanılan ismi ile polifenoller benzen halkası içeren maddelerdir. Fenollerin en basit bileşikleri bir adet

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

Güçlü bir kas sistemi, beyin ve kalp için kuruyemiş tüketin!

Güçlü bir kas sistemi, beyin ve kalp için kuruyemiş tüketin! Güçlü bir kas sistemi, beyin ve kalp için kuruyemiş tüketin! Her anlamda güçlü olmak ne kadar önemli aslında. Güçlü bir kas sistemi, güçlü bir beyin, güçlü bir kalp, güçlü saçlar, kendini iyi hissetmek

Detaylı

MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI

MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-D SELİN YAĞMUR ÇAKMAK DOĞA DAĞ DANIŞMAN ÖĞRETMEN NİLÜFER DEMİR İZMİR - 2013 İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN AMACI.3 2. PET ŞİŞELER

Detaylı

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? KALP DAMAR HASTALIĞI NEDİR? DAMARLAR NEDEN DARALIR? KALP DAMAR HASTALIĞININ BULGULARI RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR? KALP

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600 İki veciz söz s Diyabet ve komplikasyonlarıyla yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, tek bir adımla başlamak zorundadır. r. Lao Tzu MÖ 600 Şeker Hastalığı; Ülkemizde;

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin öğeleri proteinler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, günlük alınan

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy

Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy YENİ BİR YIL YENİ BİR SİZ Kendimizde dahil, birçok kişi, yeni bir yıla birçok yeni kararla başlar.

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu*

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu* Tip 2 Diyabet Hastaları için Beslenme Kılavuzu* Değerli hastalar, Hazırladığımız bu kısa kılavuz ile size günlük hayatınızda tüketeceğiniz gıda maddelerini seçerken, yönünüzü daha iyi belirleyebilmenize

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

İngiliz doktorlar daha sağlıklı olmak isteyenler için 30 öneri getiriyor.

İngiliz doktorlar daha sağlıklı olmak isteyenler için 30 öneri getiriyor. İngiliz doktorlar daha sağlıklı olmak isteyenler için 30 öneri getiriyor. The Independent gazetesinde yayınlanan sağlık ipuçları listesinde günde bir diş sarımsak yemek, sık sık balık tüketmek, kansere

Detaylı

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE ÜRÜN ÖZELLİKLERİ Kurutulmuş bira mayası ve keten tohumu

Detaylı

Anti-oksidan nedir? Etkileri Nelerde bulunur?

Anti-oksidan nedir? Etkileri Nelerde bulunur? Yaşamımız boyunca mükemmel işleyişine akıl sır erdiremediğimiz vücudumuz belli bir yaştan sonra ihanet eder ve toksit maddeler, cildin kolejen tabakasını tahrip eden serbest radikaller ve karbon monoksit

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

Gazlı İçecekler Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor?

Gazlı İçecekler Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor? Son yıllarda özellikle sofralarımıza hakim olmuş gazlı içecekleri içmeden önce bir kez daha düşünmek de yarar var. Gazlı içecekler hakkındaki gerçekleri anlatan Judith Valentine'in makalesi, bu yabancıyı

Detaylı

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Süt Nedir? SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Gıda Mühendisi Tülay DURAN Türk standartları çiğ süt standardına göre: Süt; inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat ve kıvamda

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN

MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN MADDE BAĞIMLILIĞI NEDİR? Madde kullanımı sonucunda gelişen belirli bir hastalık

Detaylı

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER VE ALKALİ GIDA LİSTESİ ph değerinin sağlığımız için önemi nedir? Asidik bir vücut hastalıkları kendine çeken güçlü bir mıknatıstır. Bu nedenle de vücudun ph

Detaylı

Kanser Hastalarında Beslenme

Kanser Hastalarında Beslenme Kanser Hastalarında Beslenme Tedavi Öncesi, Tedavi Süresince ve Tedavi Sonrası Beslenme İpuçları Uzm.Dyt.Elvan YILMAZ AKYÜZ Hedefler Sağlıklı kiloyu korumak Vücudun onarımını ve tedavisini sağlayan sağlıklı

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı