ÜNİTE 4. Ünite. Maddenin Halleri MADDENİN FİZİKSEL HALLERİ 234 GAZLAR 234 SIVILAR 258 KATILAR 287

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE 4. Ünite. Maddenin Halleri MADDENİN FİZİKSEL HALLERİ 234 GAZLAR 234 SIVILAR 258 KATILAR 287"

Transkript

1 ÜNİTE 4 v Ünite 4 Maddenin Halleri MADDENİN FİZİKSEL HALLERİ 234 GAZLAR 234 SIVILAR 258 KATILAR

2 MADDENİN HALLERİ ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ 1A H 2A 8A 3A 4A 5A 6A 7A He N O F Ne Cl Ar Kr Xe Rn 25 C ve 1 atmosferde gaz halinde bulunan elementler. Soy gazlar (grubu 8A elementleri) tek atomludur; diğer elementler iki atomlu moleküller halinde bulunurlar. Ozon (O 3 ) molekülü üç atomlu bir gazdır. MADDENİN FİZİKSEL HALLERİ Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz olmak üzere 3 temel halde bulunmaktadır. Son yıllarda maddenin plazma haliyle ilgilenilmesine rağmen bu ünitede sadece 3 temel halden, bu hallerin birbirine dönüşümünden ve maddenin farklı hallerde olmasının canlı hayatı, endüstri ve çevre açısından öneminden bahsedilecektir. Günlük yaşantımızın vazgeçilmez unsurlarından biri olan suyun üç fiziksel halinin canlı yaşamına çeşitli etkileri bulunmaktadır. Örneğin kar, sıcaklık koşullarının belirlenmesinde Suyun katı, sıvı ve gaz hali etkilidir. Kuru ve soğuk geçen kış günlerinde karın yağması havayı yumuşatır ve bu olay birçok bitkinin aşırı dondan etkilenmesini engeller. Bahar döneminde eriyen kar suları ise önemli bir su kaynağı olarak etki etmektedir. Yağmur ise su döngüsünde önemli bir rol oynamaktadır. Buharlaşan sular yağmur sayesinde tekrar yeryüzüne dönmektedir. Su buharı ise nem anlamı taşımaktadır. Nemin çok olduğu bölgelerin bitki çeşitliliği, gürlüğü ve sıklığı fazla iken nem oranı azaldıkça toprağın verimliliği de azalmaktadır. Öteleme GAZLAR Bizler, hacimce bileşimi, % 78 N 2, % 21 O 2 ve % 1 CO 2 ile diğer gazlar olan atmosferin en alt tabakalarındaki havada yaşıyoruz. 1990'lı yıllarda, çevre kirliliğinin zararlı etkilerinden dolayı, hayati önemi olan bu gaz karışımının kimyası büyük bir ilgi kaynağı haline gelmiştir. Havada bulunan oksijen gazı canlıların başlıca temel yaşam kaynağıdır. Bu bölümde, genellikle normal atmosfer koşullarında, gaz halindeki maddelerin davranışları üzerinde durulacaktır. Gazların Genel Özellikleri Molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. Maddenin en düzensiz halidir. Tanecikleri arasında çekim kuvvetleri katı ve sıvılarınkine oranla çok azdır. Gaz molekülleri arasında etkileşim yok denecek kadar az olduğundan moleküller birbirinden bağımsız hareket ederler. Gazlar bulundukları kapları tamamen kapladıklarından hacimleri kabın hacmine şekilleri de kabın şekline benzerdir. Gazlar sıkıştırılabildiklerinden düşük sıcaklık ve yüksek basınçta sıvılaşabilirler. Genleşebildiklerinden sıcak hava balonlarında kullanılırlar. Gazlar birbirleriyle her oranda karışarak homojen karışımları oluşturabilirler. Yoğunlukları katı ve sıvılara göre daha düşüktür. Gaz molekülleri öteleme, dönme ve titreşim hareketlerini yapabilirler. Gaz taneciklerinin oluşturdukları hacimler moleküller arasındaki boşluklar yanında ihmal edilir. Gaz molekülleri birbirleri ile çarpıştıklarında taneciklerin hızları ve yönleri değişebilir. Fakat ortalama hızları değişmez. Çünkü çarpışmalar esnektir. SORU Gazlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Her oranda homojen karışırlar. B) Kabın her noktasına aynı basıncı yaparlar. C) Belirli şekilleri ve hacimleri yoktur. D) Sıkıştırılamazlar. E) Her yöne doğru birbirinden bağımsız hareket ederler. Gazlar, sıkıştırılabilir akışkandırlar. 234 Dönme Titreflim Soru Yanıt D

3 Gazların Sıkışma ve Genleşme Özelliği Gazların sıkıştırılabilmeleri fiziksel bir özelliktir. Sıkıştırma ile gazlar birbirlerine daha çok yaklaşırlar ve aralarındaki uzaklık azalır. Böylece sıkıştırma maddenin fiziksel halinin değişmesine sebep olabilir. Gazlar sıcaklıkları azaltılıp basınçları arttırıldığında sıvılaşma özelliği kazanmaktadır. Sıvılaştırılmış gazlar ise hayatımızın çeşitli alanlarında kullanılmaktadır. Sürtünmesiz hareketli piston CO 2 (g) Basınç arttıkça CO 2 (sıvı) Sürtünmesiz hareketli piston He(g) Basınç arttıkça He(g) Kaplar içindeki CO 2 ve He gazları basınçla sürtünmesiz piston sayesinde sıkıştırılmaktadır. Basınç arttıkça CO 2 ve He gazlarının molekülleri arasındaki uzaklık azalır. Bunun sonucunda CO 2 gazı, moleküller arasındaki çekim kuvvetinin artmasıyla sıvılaşır. Ama uygulanan basınç He'un sıvılaşmasını sağlayamaz. Bu durumda He gazının CO 2 gazına göre daha idealdir denilebilir. Örneğin LPG olarak adlandırılan sıvılaştırılmış petrol gazı, propan ve bütan gazlarının sıvılaştırılmasıyla elde edilmekte ve yakıt olarak kullanılmaktadır. Yine "itici gazlar" olarak bilinen gazların sıkışma ve genleşme özelliklerinden ilaç, parfüm ve spreylerde faydalanılmaktadır. Diğer bir örnek olarak sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) verilebilir. Doğal gaz, atmosfer basıncında, 162 C ye kadar soğutulduğunda yoğunlaşarak sıvı faza geçer ve "Sıvı Doğal Gaz" (LNG) elde ediler. Doğal gazın hacmi, gaz fazından sıvı faza geçerken yaklaşık 600 kat küçülür. Bu sayede yüksek miktardaki doğal gaz, düşük basınçlar altında hacmi 600 kez küçültülerek sıvı halde saklanabilmektedir. Bu durum, doğal gazın boru hatları ile taşınmasının teknik ve ekonomik anlamda mümkün olmadığı yerlere, gemi ve kamyon tankerler ile nakliyesini uygun hale getirmektedir. LNG den elektrik üretimi, sıcak hava eldesi, metal işleme, buhar eldesi, seramik ve cam sanayi alanlarında faydalanılmaktadır. Havadan Azot ve Oksijen Eldesi Hava bir gaz karışımıdır. Havanın hacimce yaklaşık % 78'i azot gazı ve % 2'si oksijen gazıdır. Önce hava içinde bulunan tozlar ve partiküller temizlenir. Temizlenmiş hava yüksek basınçlarda sıkıştırıldığında sıvılaşır. Sıvılaşmış hava yavaş yavaş ısıtıldığında ayrımsal damıtmaya uğrar. İlk önce kaynama noktası ( 196 C) olan azot gazı sıvı havadan ayrılmaya başlar. Sıcaklık 183 C'ye ulaştığında oksijen gazı da ayrılmaya başlar. Ayrışmalar sonunda önce azot gazı tekrar soğutularak basınçlı tanklarda toplanmaya başlar. Daha sonrada sıvı oksijen tanklara alınır. Azot ve oksijen gazlarını sıvılaştırmak için kullanılan jeneratör Elde edilen azot gazı altın üretimi, kaynakçılık, bobin üretimi, araba lastiği şişirilmesi, tıpta çeşitli dokuların dondurulması ve gıda endüstrisinde gıdaların raf ömrünün uzatılması gibi birçok alanda kullanılır. Elde edilen azot gazı metallerin kesiminde, roketlerde hidrojen ile birlikte yakıt olarak ve ozon üretimi gibi birçok alanda kullanılır. LPG gazı LNG taşıyan bir tanker ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Sürtünmesiz hareketli piston Sıcaklık arttıkça Sıcaklık arttıkça Sürtünmesiz hareketli piston CO 2 (g) CO 2 (g) He(g) He(g) Şekillerde de görüldüğü gibi CO 2 ve He gazlarının sıcaklığı arttıkça, moleküllerin ortalama kinetik enerjileri artar ve daha hızlı hareket etmeye başlarlar. Kabın çeperlerine çarpma sayıları da artar. Çarpma sonucunda oluşan itme kuvvetlerinin etkisiyle sürtünmesiz piston yukarı doğru hareket eder. Kabın hacmi de artmış olur. Sıcaklığın artmasıyla gaz moleküllerinin hareketliliğinden kaynaklanan hacim değişimine ısıl genleşme adı verilir. CO 2 gazındaki ısıl genleşme, He gazındaki ısıl genleşmeden daha az olmuştur. Bunun sebebi He gazının ideale daha yakın olmasıdır. Doğal gaz borularıyla ülkeler arası doğal gaz transferi yapılabilir. 235

4 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Molekül hareketinin gösterimi Bir gazın molekülleri sabit bir hızda hareket ederler, birbirleriyle ve kabın çeperleri ile çarpışırlar. Atmosfer bas nc (a) GAZLARI TANIMLAYAN ÖZELLİKLER Basınç (P) Kapalı bir kapta gaz taneciklerinin kabın yüzeylerine çarpması sonucu oluşturdukları büyüklüğe gaz basıncı denir. Gaz molekülleri sürekli hareket halindedirler ve bu yüzden çarptıkları herhangi bir yüzeye basınç uygularlar. Atmosfer Basıncı Dünyamızı saran gaz küreye atmosfer denir. Atmosfer gazlarının atom ve molekülleri, diğer tüm maddeler gibi dünyanın yerçekimi kuvvetinin etkisi altındadır. Atmosfer, yeryüzü yakınlarında yükseklere göre daha yoğundur. Hava yoğunluğu yeryüzüne doğru arttıkça, uygulayacağı basınç da artmaktadır. Bu nedenle atmosfer basıncı, atmosferdeki gazlar tarafından uygulanan basınçtır. Atmosfer basıncını ölçen aletlere barometre adı verilir. Atmosfer basıncı ilk kez 1643 yılında İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli tarafından ölçülmüştür. Evangelista Toricelli Basit bir barometre, bir ucu kapalı ve cıva ile doldurulmuş ( ) uzun bir cam tüpten ibarettir. Eğer bu tüp, içine hava girmeyecek şekilde bir cıva kabına ters olarak daldırılırsa, tüpteki bir miktar cıva, tüpün yukarısında bir boşluk bırakarak kaba akar. Tüpte kalan cıvanın ağırlığı, kaptaki cıvanın yüzeyine etki eden atmosfer basıncı tarafından dengelenir. Standart atmosfer basıncı (1 atm), deniz seviyesin- Atmosferde ve 0 C'de, 760 mm (veya 76 cm) yükseklikte bir cıva sütununun basıncına eşittir. bas nc Basıncın SI (uluslararası birim sistemi)'ya göre birimi newton/metrekare (N.m 2 ) veya- Paskal (Pa) olarak tanımlanır. Diğer basınç birimleri ise bar (bar), mbar (milibar), atm (atmosfer), mm Hg (milimetre cıva) dır. 1 paskal= 1 N.m 2 = 1 kg.m 1.s 2 1 atm= 760 mm Hg 1 bar= 10 5 paskal 1 atm= N.m 2 = Pa= 760 mm Hg 1 atm= 1,0133 bar (b) Hacim (V) Bir maddenin uzayda kapladığı boşluğa hacim denir. Gazların hacimleri bulundukları kabın iç hacmine eşittir. Bu nedenle gazların hacmi, kabın hacmi ile aynıdır. Bunun yanı sıra açık bir kaptaki gaz için böyle bir hacimden bahsedilemez. Hacmin birimi genelde m 3, dm 3, cm 3, L ve ml şeklindedir. Kapalı kaplarda gazın mol sayısı arttıkça, kütlesi de artar. 1 m 3 = 1000 dm 3 = 1000 L 1 dm 3 = 1 L 1 dm 3 = 1000 cm 3 = 1000 ml 1 cm 3 = 1 ml (a) 236 (b) Bir cıva ba ro met re si ile at mos fer basıncının öl çül me si: Ok lar atmos fe rin oluşturduğu basıncı göster mek te dir. (a) Ucu açık bo ru nun için de ki ve dışındaki cıva se vi ye si aynıdır. (b) Kapalı uç lu bo ru da ise 760 mm yük sek lik te bir cıva sü tu nu oluşur. Cıva sü tu nu nun en al tın da ki ba sınç at mos fe rin oluş tur du ğu basın ca eşit tir. Sıcaklık (T) Bir maddenin taneciklerinin sahip olduğu ortalama kinetik enerjilerinin bir ölçüsüdür. Termometre ile ölçülür. Birimi Fahrenheit ( F), Reavmur (R), Celcius ( C) ve Kelvin (K) şeklindedir. Biz daha çok K ve C birimlerini kullanmaktayız. Bu sıcaklık değerleri arasında; Kelvin (K) = Celcius ( C) T(K) = t( C) bağıntısı bulunmaktadır. Gazlarda mutlak sıcaklık ifadesi kullanılırsa Kelvin sıcaklığı demektir. Mol Sayısı (n) Gazların madde miktarı, genellikle mol sayısı ile belirtilir. Bir maddenin tanecik sayısının Avogadro sayısıyla kıyaslanmasından elde edilen bir niceliktir. 12,00 gram 12 C izotopunda bulunan 6, tane tanecik içeren madde miktarına bir mol denir. 6, sayısına Avogadro sayısı denilmiştir. N A ile gösterilebilir. 6, taneye yani Avogadro sayısı kadar taneciğe 1 mol denir. Buradaki tanecik; atom, iyon, molekül birimi olabilir Soru

5 Örneğin; 1 mol Na atomu = 6, tane Na atomu içerir. 1 mol NaCI bileşiği = 6, tane NaCl bileşiği içerir. 1 mol CO 2 molekülü = 6, tane CO 2 molekülü içerir. 1 mol NaCI bileşiği = 6, tane Cl iyonu içerir. 1 mol Cl iyonu içerir. 1 mol H 2 molekülü = 6, tane H 2 molekülü içerir = 2x6, tane H atomu içerir. 1 mol C 2 H 6 molekülü = 2 x 6, tane C atomu içerir = 2 mol C atomu içerir. 1 mol C 3 H 4 molekülü = 4 x 6, tane H atomu içerir = 4 mol H atomu içerir. Maddeyi oluşturan taneciklerin kütleleri birbirinden farklı olduğu için 1 mol taneciklerinin kütleleri de birbirinden farklıdır. 1 mol O atomu = 16 gram O = 6, tane O atomu 1 mol Mg atomu = 24 gram Mg = 6, tane Mg atomu SORU 12, tane He gazı kaç moldür? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 1 mol He 6,O tane? mol 12, tane? = 2 mol He atomu Yanıt B Bir mol ele ment. Sol da bir mol bakır ato mu, sağ da bir mol kü kürt atomu gö rül mek te dir. Cam kap ta ise bir mol sıvı cıva var dır. Ba lon da da bir mol hel yum ga zı bu lu nu yor. ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ SORU 6 mol atom içeren N 2 gazı kaç moldür? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 1 mol N 2 2 mol atom içerirse? mol 6 mol atom? = 3 mol Yanıt C SORU 0,5 mol H atomu kaç tane H atomu içerir? A) 2.N A B) N A C) N A D) N A 3 E) N A mol H N A tane atom içerirse 0,5 mol? tane? = N A 2 tane Yanıt C Not SORU 2 mol C 3 H 7 OH bileşiğinde kaç tane H atomu bulunur? A) 12.N A B) 14.N A C) 15.N A D) 16.N A E) 18.N A 1 mol C 3 H 7 OH bileşiğinde 8 mol H atomu bulunur. 2 mol bileşikte ise 2x8 = 16 H atomu bulunur. Bu da 1 mol N A tane 16 mol?? = 16.N A tane yapar. Yanıt D Örneğin; 6 mol oksijen atomu içeren SO 3 gazı kaç tane SO 3 molekülü içerir denildiğinde önce bileşiğin kaç mol olduğu bulunmalıdır. 1 mol SO 3 3 mol O atomu içerirse? mol 6 mol O? = 2 mol SO 3 gazı Daha sonra kaç tane molekül içerdiği bulunmalıdır. SORU 1,5 mol H 2 O molekülünde toplam kaç tane atom bulunur? A) 1,5.N A B) 3.N A C) 4.N A D) 4,5.N A E) 6.N A 1 mol H 2 O molekülü 3 mol atom içerir. 1,5 mol H 2 O molekülü ise 1,5x3 = 4,5 mol atom içerir. Bu da 1 mol N A tane 4,5 mol? 1 mol SO 3 N A tane molekül içerir 2 mol?? = 2.N A tane molekül içerir.? = 4,5.N A tane atom içerir. Yanıt D 237

6 GAZLARIN KİNETİK TEORİSİ ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Gaz moleküllerinin serbest hareketini inceleyen tanecikler arasındaki boşlukları ve etkileşimleri açıklayan teoriye kinetik teori denir. Ludwing Boltzman, James Clerk, Maxwell ve diğer bilim insanları tarafından ortaya konmuştur. Bu teoriye göre; Gaz taneciklerinin hacimleri, bulundukları kabın hacmi yanında ihmal edilecek kadar küçüktür. Gaz tanecikleri gelişigüzel hareket ederken birbirleri ile ve kabın çeperleri ile çarpışırlar (Brown hareketi). Bu çarpışmalar hızlı ve esnektir. Yani çarpışmalar sırasında bir molekül diğerlerine enerji aktarabilmekle beraber taneciklerin kinetik enerjisinde azalma olmamaktadır. Aynı sıcaklıkta farklı gazların ortalama kinetik enerjileri de aynıdır. Gaz molekülleri arasındaki itme ve çekme kuvvetleri ihmal edilebilir düzeydedir. Spor ayakkabının esnekliğini sağlayan bir etken de hava cepleridir. UYARI Kinetik teoriye uyan gazlara ideal gaz denir. Gerçekte hiçbir gaz tam anlamıyla ideal değildir. Sadece gazlar özellikleri bakımından ideal gaza yakın ya da uzak olabilirler. GAZ YASALARI Bu bölümde basınç, hacim, sıcaklık ve gaz miktarı arasındaki ilişkileri inceleyeceğiz. Özellikle, değişkenlerden ikisi sabitken, diğerlerinin birbirlerine nasıl bağlı olduklarını göreceğiz. Bu ilişkilerin hepsine birden basit gaz yasaları denir. Basınç Hacim İlişkisi: Boyle-Mariotte Kanunu 1662 yılında İngiliz kimyacı Robert Boyle gazların davranışını sistematik olarak ve nicel yönleriyle incelemiştir. Robert Boyle, çalışmalarında hava basıncının hacim üzerindeki etkilerini gözlemlemek için aşağıdaki gibi bir düzenek kurmuştur. Şekildeki gazı göz önüne alacak olursak bu gaz bir silindir içinde ve ağırlığı olmayan, serbestçe hareket edebilen bir piston ile kapatılmış olsun. Gaz basıncı piston üzerindeki toplam ağırlığa bağlıdır. Piston üzerindeki ağırlık 2 katına çıkarılırsa basınçta 2 katına çıkar ve gaz hacmi yarıya iner. Basınç ve hacim arasındaki bu ilişki aşağıdaki şekilde açıkça görülmektedir. Buna karşın eğer uygulanan basınç azaltılırsa, gazın hacmi artar. 238 n P m 4V T n m 2P 2V Basınç P 2P Hacim 4V 2V m T Basınç (P) 4P 3P 2P P n ve T sabit olmak koşuluyla basınç ve hacim arasındaki bu ters orantıyı gösteren matematiksel ifade şöyledir. 1 Pa ve P.V= k V 1 k 1 : Sabit bir sayı olup madde miktarı ve sıcaklığa bağlıdır. 1 Verilen bir gaz örneği için, sıcaklık sabit tutulduğu ve gazın miktarı değişmediği (n sabit) sürece, V T basınç ve hacim değişmesine rağmen, P ile V nin çarpımı her zaman sabit bir değere 2 > T eşittir. 1 Böylece verilen gaz örneği için, sabit sıcaklıkta iki farklı koşul için, PV 1 1= k1= P2V2 veya PV 1 1= P2V2 yazılabilir. V 2V 4V P (n sabit) T 2 > T 1 Basınç V 1 değerine karşı grafiğe alındığında yukarıdaki grafikler elde edilir. Soru Hava basıncı üzerindeki çalışmalarıyla gazların basınç altındaki davranışlarını inceleyen Robert Boyle İrlanda asıllı kimyacı ve fizikçidir. 1 V P.V T 2 > T 1 T 2 > T 1 T 2 T 2 T 1 T 1 V P veya V (n sabit) (n sabit) P P.V P P.V T 2 > T 1 T 2 > T T 1 2 > T 1 T Farklı sıcaklıklarda eşit mole sahip olan 2 P T P bir gazın 2 basınç (P) hacim (V) değişimi ile basınç.hacim T 2 T 2 T 1 çarpımının T(P.V) 2 T T 1 basınç veya hacimle değişim grafikleri 1 V P veya V V yukarıdaki gibidir. (n sabit) (n sabit) (n sabit) (n s Hacim (V) 1 (n ve T sabit) V P T 2 T 1 P (n ve T sabit) 1 V P T 2 (n sabit) T 2 > T 1 T 1 1 V P (n ve T

7 ÜNİTE 4 Sabit sıcaklıkta bir miktar gazın basıncı ile hacmi ters orantılı olarak değişir. A) 1 3.4= P2. 6 B) 2 C) 4 D) 6 E) 8 P1.V1= P2. V2 P2 = 2 atm Yanıt B V1 = 40 cm V 2 = = 160 cm P1 = 360 mm Hg P2 =? mm Hg P1 V1 = P2 V = P2.160 Yukarıdaki silindirde sabit sıcaklıkta piston ok yönünde 120 cm daha çekilirse silindirdeki basınç kaç mm Hg olur? A) 90 B) 120 C) 180 D) 240 E) 280 P2 = 90 mm Hg Yanıt A Basınç (atm) n3 n2 n1 Hacim (L) Bir X gazının sabit sıcaklıkta değişik miktarlarının basınç hacim ilişkisi yukarıdaki grafikte verilmiştir. Buna göre, X gazının mol sayıları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) n3 > n2 > n1 B) n1 > n2 > n3 C) n2 > n3 > n1 D) n3 > n1 > n2 Yanıt A E) n1 > n3 > n2 239 MADDENİN HALLERİ Sabit sıcaklıkta 4 litrelik bir kapta bulunan gazın basıncı 3 atmosferdir. Kabın hacmi 6 litreye çıkarılırsa gazın basıncı kaç atmosfer olur?

8 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Hacim Sıcaklık İlişkisi: Charles Kanunu Gazların hacimleri ile sıcaklıkları arasındaki ilişki ilk kez 1787 yılında Fransız fizikçi Jocques Charles tarafından keşfedilmiş ve bundan bağımsız olarak 1802 yılında başka bir Fransız fizikçi Joseph Gay Lussac tarafından yayınlanmıştır. n P V T Hacim V 2V n P 2V 2T Sıcaklık T 2T n P 3V 3T 3V 3T Yukarıdaki grafikte, bir gazın aynı basınç altında üç farklı sıcaklıktaki hacimlerinin değişimi gösterilmektedir. Buradan anlaşıldığı üzere gazın sıcaklığı arttıkça hacmi de artmaktadır. Gazın sıcaklığı düşürüldükçe hacmi küçülecek ve belirli bir sıcaklık değerinde sıvılaşmaya başlayacaktır. Sabit basınç altında ısıtılan bir gazın hacminin santigrat sıcaklığıyla ve kelvin sıcaklığı ile değişimi aşağıdaki grafiklerdeki gibidir. 3V 2V V Hacim (V) T 2T 3T Sıcaklık (K) Havacılık üzerine çalışarak ilk hidrojen balonunu yapan Jocques A.C. Charles ( ) Fransız matematikçi ve fizikçidir. Hacim (L) P 2 P 1 Kuramsal olarak ulaşılabilecek 273 C ye mutlak sıfır noktası veya mutlak sıcaklık adı verilir. Charles Yasasına göre sabit basınçta belirli miktar gazın hacmi, mutlak sıcaklığı ile doğru orantılıdır. T (Kelvin)= t C Gaz hacminin sıcaklığa bağlılığı ise şu şekildedir. V a T ve V= k 2. T k 2 : Sabit bir sayı olup gazın basıncına ve miktarına bağlıdır. Sabit sıcaklıktaki basınç hacim ilişkisinde olduğu gibi, sabit basınçtaki bir gaz örneğinin de iki farklı hacim sıcaklık koşullarını karşılaştırabiliriz. V1 V2 V1 V2 = k veya T 2 = = 1 T2 T1 T2 0 T Mutlak sıcaklık (K) Hacim mutlak sıcaklık grafiğindeki doğruların eğimlerinin karşılaştırılması; Eğer mol sayısı sabitse eğim basınçlar arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın basıncı küçüktür. T sıcaklığında hacmi büyük olan P 2 basıncı daha küçüktür. P 1 > P 2 SORU Sabit basınç altında 27 C deki bir miktar CO 2 gazının hacmi 80 mililitredir. Gazın sıcaklığı 927 C ye çıkarılırsa son hacmi kaç mililitre olur? A) 180 B) 320 C) 360 D) 410 E) Öncelikle ilgili sıcaklıklar Kelvin cinsinden bulunmalıdır. T 1 = C = = 300 K T 2 = C = = 1200 K Verilen değerler eşitlikte yerine konulur. V1 V2 80 V2 = & = T1 T V = V2 = 320 ml Yanıt B Hacim (L) 0 T Mutlak sıcaklık (K) Eğer basınç sabitse mol sayıları arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın mol sayısı büyüktür. n 2 > n 1 Soru n 2 n 1

9 ÜNİTE 4 Grafikteki X ve Y doğruları bir miktar ideal gazın farklı basınçlarda hacim sıcaklık değişimlerini göstermektedir. Buna göre, bu grafik ile ilgili; I. A noktası mutlak sıfır noktasıdır. II. A noktası 273 C yi göstermektedir. III. X doğrusu daha düşük basınçta elde edilmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II D) II ve III P hava C) I ve II Yanıt E E) I, II ve III =P Sabit basınçta bir miktar gaz için Phava= P T1 V1 = yazılabilir. T2 V h = & T = 300 K 3 T2 h 4 t1 = 127 C n mol = 27 C olur. h X (g) I t2 =? n mol X (g) 3h 4 II Açık hava basıncının P olduğu ortamda bir kaptaki gazın sıcaklığı 127 C iken birincideki konumdadır. Basınç değişmeden piston ikincideki gibi olursa gazın sıcaklığı kaç C olmalıdır? A) 27 B) 54 C) 81 D) 273 E) 300 Yanıt A 1 atmosfer basınç altında belirli bir miktar H2 gazının sıcaklığı 0 C ve hacmi 5 litredir. Bu gazın basıncı ve miktarı değiştirilmeden hacmini 10 litreye çıkarabilmek için sıcaklığı kaç C olmalıdır? A) 27 B) 273 C) 323 D) 327 E) 500 Yanıt B 241 MADDENİN HALLERİ Teorik olarak gaz hacminin sıfır olabileceği sıcaklığa mutlak sıfır noktası denir ve 273 C dir. Herhangi bir sıcaklıkta X doğrusuna ait hacim daha fazla olduğuna göre, basınç Y'ye göre daha düşüktür.

10 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Basınç-Sıcaklık İlişkisi: Gay Lussac Kanunu Fransız bilim insanı Joseph Gay Lussac yapmış olduğu çalışmalar sonucunda, Charles yasasına benzer bir ilişkinin madde miktarı (mol sayısı) ve hacmin sabit tutulduğunda, basınçla sıcaklık arasında da olduğunu söylemiştir. Sabit bir hacim ve sabit miktarda alınan bir gazın basınç sıcaklık ( C) grafiği şekilde verilmiştir. Basınç (atm) 3P 2P P 273, Sıcaklık( C) Aynı gazın basınç mutlak sıcaklık (K) grafiği çizildiğinde basınçla mutlak sıcaklık arasında doğru orantı olduğu görülür. Basınç (atm) 3P Basınç (atm) Joseph Gay Lussac V 2 2P P V Sıcaklık ( C) Basınçla, mutlak sıcaklık arasında; P T veya P= k. T ifadesi yazılabilir. Burada "k" sabit olup, gazların miktarına ve hacmine bağlı olarak değişir. Yukarıdaki ifadeyi sabit hacim ve miktardaki farklı sıcaklık ve basınçlara sahip bir gaz örneği için; P1 P2 = şeklinde yazabiliriz. T1 T2 SORU Sabit hacimli kapta 27 C de bulunan bir miktar H 2 gazının basıncı 2 atmosferdir. Buna göre, gazın basıncını 6 atmosfer yapmak için sıcaklığı kaç C'ye çıkarılmalıdır? A) 227 B) 273 C) 327 D) 546 E) 627 Başlangıçtaki sıcaklık = 300 Kelvindir. P1 P2 2 6 = & = T1 T2 300 T2 T 2 = 900 K = 627 C olur. Yanıt E 0 T Mutlak sıcaklık (K) Basınç mutlak sıcaklık grafiğindeki doğruların eğimlerinin karşılaştırılması; Mol sayısı sabitse eğim hacimler arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın hacmi küçüktür. T sıcaklığında V 2 değerine gelen basınç daha büyük olduğu için hacmi daha küçüktür. V 1 > V 2 SORU Sabit hacimli kapta bulunan bir miktar gaz ısıtılıyor, ısıtma süresince kaptaki gazın; I. Yoğunluğu II. Basıncı III. Moleküllerin ortalama kinetik enerjisi niceliklerinden hangileri artar? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III 242 m Yoğunluk (öz kütle) & d = V Gazın kütlesi ve hacmi değişmediğinden yoğunluğu değişmez. Sabit hacimde sıcaklık artacağından gazın basıncı ve ortalama kinetik enerjisi artar. Yanıt D Basınç (atm) 0 T Mutlak sıcaklık (K) Hacim sabitse eğim mol sayıları arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın mol sayısı da büyüktür. n 2 > n 1 Soru n 2 n 1

11 ÜNİTE 4 Basınç (n ve V sabit) I Basınç x hacim Mutlak sıcaklık I. Mol sayısı ve hacim sabitken mutlak sıcaklık arttırıldığında basınçta doğru orantılı artar. Ancak sıfırdan başlayıp artar. II. Mol sayısı ve sıcaklık sabitken basınç arttırıldığında hacim azalır. Basınç x hacim (P.V) çarpımı değişmez. III. Basınç ve sıcaklık sabitken mol sayısı arttırıldığında hacimde doğru orantılı olarak artar. Hacim (n ve T sabit) Basınç (P ve T sabit) Mol II III sayısı çizilen yukarıdaki grafiklerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III Hacim Basınç Mutlak sıcaklık Yanıt E Grafiğe bakıldığında hacim sabitken sıcaklık arttırılmıştır. Bu da basıncı arttırır. Dolayısıyla P.V çarpımı da artar. Sıcaklık Isıtılmakta olan belli bir miktar X gazının hacim sıcaklık grafiği yukarıda veriliyor. Buna göre, X gazı ile ilgili; I. Moleküllerin ortalama kinetik enerjisi artar. II. Basınç artar. III. P.V çarpımı artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Sıcaklık arttırıldığında moleküllerin ortalama kinetik enerjisi artar. Yanıt E Sürtünmesiz piston X2(g) t= 120 C M Yukarıda verilen kaptaki gazın basıncını 2 katına çıkarmak için; I. 120 C de hacmi yarıya indirmek II. Piston sabit tutularak gazın sıcaklığını 240 C ye çıkarmak III. Piston ve sıcaklık sabit tutularak kaptaki kadar X2 gazı ilave etmek işlemlerinden hangileri yapılmalıdr? A) Yalnız II B) I ve III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Yanıt B 243 MADDENİN HALLERİ İdeal davranıştaki gazlar ile ilgili;

12 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Mol Sayısı Hacim İlişkisi veya Mol Sayısı Basınç İlişkisi: Avogadro Kanunu Hacim (ml) Avogadro Kanunu mol sayısının, hacim ya da basınç ile arasındaki ilişkiyi açıklar. 400 A. Mol Sayısı Hacim İlişkisi 300 Miktarı artırılan bir gazın basıncı ve sıcaklığı sabit ise hacminde bir artış olur. Yani hacimdeki deği- 200 şim miktarı, molekül sayısındaki değişim ile doğru 100 orantılıdır. Bu oran V a n veya V= k.n (k= sabit) şeklinde 0 0,1 0,2 0,3 0,4 ifade edilebilir. Mol sayısı Bir gazın iki farklı hacim ve miktarı arasındaki ilişki ise; V 1 = V 2 n 1 n 2 şeklinde ifade edilir. Deneyler Normal Koşullarda, NK da (0 C ve 1 atm basınçta) 1 mol (6, tanecik) ideal gazın 22,4 litre hacim kapladığını göstermiştir. B. Mol Sayısı Basınç İlişkisi Sabit sıcaklık ve hacimde basınç ile mol sayısı doğru Basınç (atm) orantılı olarak değişir. Sabit hacimli kapta sabit sıcaklıkta mol sayısı arttıkça basınç da artar. Mol sayısı azaldıkça basınç da azalır. 4 Bu oran P a n veya P= k. n (k= sabit) şeklinde ifade 3 edilebilir. 2 Bir gazın iki farklı basınç ve miktarı arasındaki ilişki ise; 1 P 1 = P 2 şeklinde ifade edilir. n 1 n 2 0 0,1 0,2 0,3 0,4 Mol sayısı İDEAL GAZ ve GERÇEK GAZ Tanecikleri arasında etkileşimin olmadığı varsayılan ve taneciklerinin hacmi gazın kapladığı hacim yanında sıfır kabul edilen gazlar ideal gazlardır. Gerçekte ideal gaz yoktur. Ancak gerçek gazlar ideal hale yaklaşabilirler. İdeal gazda, gaz tanecikleri hacmi olmayan fakat kütlesi olan tanecikler olarak kabul edilir. İdeal gaz taneciklerinin her türlü çarpışması esnek kabul edilir. Yani çarpışmadan önceki ve sonraki toplam enerji korunur. İdeal gaz tanecikleri arasında itme ve çekme kuvvetlerinin olmadığı kabul edilir. Gerçek gazlar yüksek sıcaklık ve düşük basınçta ideal gaza yakın davranışlar gösterir. Düşük sıcaklık ve yüksek basınç değerlerinde de ideallikten uzaklaşırlar. Aynı koşullarda bulunan gazlardan, tanecik kütlesi küçük olan ideale daha yakındır. SORU I. 1 atmosfer basınç ve 0 C sıcaklıktaki O 2 gazı II. 0,5 atmosfer basınç ve 273 C sıcaklıktaki O 2 gazı III. 2 atmosfer basınç ve 0 C sıcaklıktaki O 2 gazı Yukarıdaki gaz örneklerini içinde bulundukları koşullara göre değerlendirdiğimizde ideal gaza yakınlıklarının en yakından en uzağa sıralaması aşağıdakilerden hangisi gibi olur? A) I, II, III B) I, III, II C) II, I, III D) II, III, I E) III, II, I 244 Basınç ne kadar az, sıcaklık ne kadar yüksekse gazın davranışı ideal gaza o kadar yaklaşır. O halde ideal gaza en yakın olan II. durum, en uzak olan da III. durum olur. Sıralama II, I, III tür. Yanıt C Hacim 0 Hacim mol sayısı grafiğindeki doğruların eğimlerinin karşılaştırılması; Basınç sabitse eğim mutlak sıcaklıklar arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın mutlak sıcaklığı büyüktür. T 2 > T 1 Hacim 0 Basınç Basınç mol sayısı grafiğindeki doğruların eğimlerinin karşılaştırılması; Sıcaklık sabitse eğim hacimler arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın hacmi daha küçüktür. V 1 > V 2 Soru T 2 P 2 V 2 T 1 Mol sayısı P 1 V 1 Mol sayısı Mutlak sıcaklık sabitse eğim basınçlar arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın basıncı küçüktür. P 1 > P 2 Basınç 0 T 2 T 1 Mol sayısı Mol sayısı Hacim sabitse eğim mutlak sıcaklıklar arasındaki ilişkiyi verir. Eğimi büyük olanın sıcaklığı daha fazladır. T 2 > T 1

13 ÜNİTE 4 Buna göre, bu kaba sabit sıcaklıkta 1,2 mol He gazı eklendiğinde kaptaki toplam basınç kaç atmosfer olur? A) 0,4 B) 0,6 C) 0,8 D) 1,0 0,4 mol gaz ^0,4 + 1,2h mol gaz MADDENİN HALLERİ Sabit hacimli bir kaptaki 0,4 mol SO2 gazının basıncı 0,2 atmosferdir. 0,2 atm ise? 1,6.0,2?= = 0,8 atmosfer 0,4 E) 1,2 Yanıt C V1 n1 = V2 n2 bağıntısından yararlanarak piston Y noktasın- da iken kapta bulunan toplam mol sayısı 3 katına çıkmalıdır. Yani 6 mol olmalıdır. 6 2= 4 mol H2 eklenmelidir. Sabit sıcaklıkta ve basınçta şekildeki hareketli pistonlu kapta 2 mol He gazı bulunmaktadır. Kaba aynı koşullarda M musluğundan kaç mol H2 gazı ilave edildiğinde sürtünmesiz piston X'ten Y'ye gelir? A) 4 B) 8 C) 10 D) 12 E) 16 Yanıt A Sabit hacimli boş bir kaba sabit sıcaklıkta sürekli gaz eklenmektedir. Bu olaya göre kap basıncının zamanla değişimi hangi seçenekte doğru belirtilmiştir? A) B) Basınç Zaman D) Basınç C) Basınç Zaman E) Zaman Basınç Zaman Basınç Zaman Yanıt B 245

14 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Merak Ediyorsanız Gaz Yasalarının Birleştirilmesi İdeal Gaz Denklemi Basit gaz yasalarının üçü hacim değişikliklerine, diğer iki etkenin sabit kaldığı durumda, bir değişkenin etkisini anlatır. Boyle Mariotte kanunundan V α 1 ilişkisi, Charles kanunundan V α T ilişkisi, Avogadro P yasasından V α n ilişkisi anlaşılmaktadır. Buna göre V α n.t yazılabilir. R ile gösterilen ve ideal gaz sabiti olarak adlandırılan P orantı kat sayısı kullanılarak P.V = n.r.t eşitliği elde edilir. Bu eşitliğe ideal gaz denklemi denir. İdeal gaz sabiti (R) = 22,4 273 veya 0,082 atm.l mol.k dir. Mısırın patlaması gazların özellikleri ile yakından ilişkilidir. P = cn.r m T v eşitliğindende görüldüğü gibi (n.r ve V sabit olduğunda) bir gazın basıncı doğrudan sıcaklığa bağlıdır. Mısır taneleri içerisine hapsolmuş olan nem, ısının etkisiyle buharlaşarak basıncı arttırır. Mısır taneleri içinde oluşan yüksek basınç en sonunda kabuğu parçalar (hacmini arttırır). Bu parçalanma sırasında mısırın içindeki nişasta normal boyutunun yaklaşık 40 katı kadar genişleyerek patlar. 246 Not Örneğin, 0,2 mol H 2 gazının 23 C ve 380 mmhg basınçta kaplayacağı hacim bulunmak istendiğinde önce büyüklükler birimlere göre ayarlanır. T = 23 C = 250 K P 1 atm 760 mmhg? 380 mmhg? = 0,5 atm Daha sonra tüm büyüklükler ideal gaz denkleminde yerine konur ve hacim bulunur. P.V = n.r.t 0,5.V = 0,2.0, V = 8,2 litre SORU 8,96 litrelik sabit hacimli bir kapta 273 C de 2 atmosferdeki X 2 O gazının mol sayısı kaçtır? A) 0,4 B) 0,5 C) 0,8 D) 1,2 E) 1,5 SORU 546 C de 22,4 litrelik bir kapta bulunan 0,5 mol X gazının basıncı kaç cmhg dır? A) 76 B) 95 C) 114 SORU D) 152 E) 228 3, tane atom içeren NO gazı normal koşullarda kaç litre hacim kaplar? A) 22,4 B) 4,48 C) 11,2 D) 5,6 E) 8,96 T = 273 C = 546 K Tüm büyüklükler ideal gaz denkleminde yerine konur ve mol sayısı bulunur. P.V = n.r.t 2.8,96 = n 22, n = 0,4 mol Yanıt A T = 546 C = 819 K Tüm büyüklükler ideal gaz denkleminde yerine konulur ve gaz basıncı bulunur. P.V = n.r.t P.22,4 = 0,5 22, P = 1,5 atm 1 atm 76 cmhg 1,5 atm?? = 114 cmhg 1 mol 6, tane atom ise? 3, tane atom? = 0,5 mol atom içerir. 1 mol NO 2 mol atom içerirse? 0,5 mol atom Soru Yanıt C? = 0,25 mol NO Normal koşullarda = O C ve 1 atm P.V = n.r.t 1.V = 0,25 22, V = 5,6 litre Yanıt D

15 ATMOSFER VE BİZ Dünyamızı çevreleyen, güneşten gelen enerjinin hızlı bir şekilde uzaya geri dönmesini önleyen ve canlılar için yaşamsal önem taşıyan gaz kütlesine atmosfer denir. Bilim adamları, dünyamızın yaklaşık 5 milyar yıl önce oluştuğuna inanmaktadırlar. Atmosferin muhtemelen karbondioksit (CO 2 ), karbonmonoksit (CO), su buharı (H 2 O), azot (N 2 ) ve hidrojen (H 2 ) gibi gazlardan oluştuğu varsayılmaktadır. Atmosferin önemi Güneşten gelen zararlı ışınları tutar. Yaşam için gerekli olan gazları bulundurur. Dünyanın aşırı ısınma ve soğumasını engeller. Güneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, gölgede kalan kısımlarında aydınlanmasını sağlar. Bir başka ifade ile gölgelerin tam karanlık olmasını önler. Meteorolojik olayların görülmesini sağlar. Işığı, sesi, sıcaklığı geçirir ve iletilmelerini sağlar Uzaydan gelen meteorların parçalanmasını sağlar. Dünya ile birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı engeller. İklim olayları meydana gelir. Hava akımları sayesinde gündüz olan kesimlerin aşırı sıcak, gece olan kesimlerin de aşırı soğuk olmasını engeller. Sera etkisi Güneşten gelen ısı dünyada organizmaların yaşayabilmesine uygun bir sıcaklık sağlar. Dünyaya ulaşan ısının çoğu geri yansır. Atmosferdeki çeşitli bileşikler örneğin bulut biçiminde su buharı bu ısının kaybolmasını önler. CO 2 de ısıyı tutar. Atmosferdeki CO 2 miktarı arttığı için yer küredeki sıcaklığın da artmasından korkulmaktadır. ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ Atmosferi Kirleticilerden Koruma Bilinci Atmosfere dağılarak, onu kirleten kirleticiler katı, sıvı ve gaz halindedirler. Toz, is, sis, buhar, kül, duman, sera gazları, ozon tüketen gazlar vb. atmosfer kirliliğini oluşturan maddelerdir. Fabrika bacalarından çıkan duman ve motorlu taşıtlardan egzoz gazları atmosfer kirliliğinin temel etkenleridir. Kömür, petrol gibi yakıtların dumanındaki kükürt dioksidin (SO 2 ) havadaki su buharı ile birleşerek oluşturduğu sülfürik asit (H 2 SO 4 ), asit yağmuru olarak yeryüzüne iner. Asit yağmurlarının göllerin asitliğinin artması sonucu balık neslinin tükenmesi, ormanların, mermer yapıların ve heykellerin zarar görmesi gibi bir çok zararı vardır. Atmosfer kirlenmesinin bir başka tehlikeli sonucu atmosferin yüksek katmanlarında bir karbon dioksit tabakasının oluşmasıdır. Kömür, odun, mazot gibi yakıtların yanmasıyla açığa çıkan karbondioksitin (CO 2 ) oluşturduğu bu tabaka, yeryüzünden yansıyan güneş ışınlarının dünya dışına çıkışını engelleyerek atmosferin ısınmasına yol açar. Sera etkisi denen bu olgu dünyanın sıcaklığının artmasına neden olmaktadır. Eğer enerji üretimi için odun, kömür ve petrol ürünlerinin yakılması bu düzeyde sürerse 50 yıl içerisinde dünyamızdaki ortalama sıcaklığın 3 ile 5 derece yükseleceği sanılmaktadır. Bunun sonucunda iklim özelliklerinin değişeceği, bazı bölgelerin çoraklaşacağı, kutuplardaki buzların eriyerek deniz düzeyinin 5 metre kadar yükseleceği, birçok liman ve alçak alanların sularla kaplanacağı tahmin edilmektedir. Atmosfer kirliliğinin bir başka etkeni de parfümlerde ve soğutucularda kullanılan bazı gazların (florokloro karbonlar) atmosfere karışmasıdır. Bu gazlar özellikle ozon tabakasına etki ederek bu tabakanın incelmesine neden olmuşlardır. Ozon tabakasının incelmesi sonucunda ise güneş ışınlarından gelen zararlı mor ötesi ışınlar yeteri kadar emilememekte ve canlıların sağlığını tehdit etmektedir. Atmosfer Kirliliğini Önlemek ve Azaltmak İçin Alınacak Tedbirler Yeşil alanlar arttırılmalı, orman yangınları önlenmelidir. Ozon tabakasına zarar veren maddeler kullanılmamalıdır. Sanayi tesislerinin bacalarına filtre takılmalıdır. Sanayi ve iş merkezlerinin mümkün olduğu kadar yerleşim merkezleri dışına alınmalıdır. Büyük kentlerde toplu taşıma hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır. Böylece otomobil egzozlarının neden olduğu kirlilik azaltılabilir. Fosil yakıtların kullanımı azaltılmalı ve yerine doğalgaz, güneş enerjisi, jeotermal enerji gibi alternatif enerji kaynaklarının kullanımı yaygınlaştırılmalıdır. Şehir yerleşim planlarında rüzgar durumu ve meteorolojik faktörler göz önünde bulundurulmalıdır. 247

16 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ 1. Şekil I Şekil II Şekil I deki gibi bir engelle kapatılmış iki gaz arasındaki engel kaldırılarak Şekil II elde edilmiştir. Buna göre, I. Gaz molekülleri arasında boşluklar bulunur. II. Gazlar yayılma özelliğine sahiptir. III. Gaz molekülleri birbiri içinde karışabilme özelliğine sahiptir. yargılarından hangileri söylenebilir? ÇÖZÜMLÜ SORULAR 4. Basınç (atm) 2P P 27 X Sıcaklık ( C) Hacmi ve mol sayısı sabit olan bir gazın basınç sıcaklık değişimi grafikte belirtilmiştir. Buna göre, X ile belirtilen sıcaklık kaç C dir? A) 54 B) 273 C) 327 D) 546 E) 627 A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. Hacmi V litre olan bir gazın basıncını iki katına, mutlak sıcaklığını dört katına çıkardığımızda son hacim kaç litre olur? A) V B) V C) 2V D) 4V E) 6V 2 5. Oda sıcaklığında hava üflenerek şişirilen bir balonun bulunduğu ortam soğutulmaktadır. Buna göre, balondaki havanın ortalama kinetik enerjisi (I) ve hacminin (II) ilk duruma göre değişimi hangi seçenekte doğru verilmiştir? I A) Azalır Azalır II 3. Basıncı ve mol sayısı sabit tutulan ideal davranıştaki X gazı için çizilen; BasınçxHacim Öz kütle B) Artar Artar C) Azalır Artar D) Artar Azalır E) Değişmez Azalır I Sıcaklık ( C) II Sıcaklık ( C) Hacim Sıcaklık (K) III grafiklerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Pistonlu bir kapta bulunan bir gaz ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Piston aşağı itilirse gaz sıkıştırılır. B) Piston serbestken ısıtılırsa gaz genleşir. C) Kaptaki gaz tanecikleri sürekli hareket halindedir. D) Piston aşağı itilerek gaz taneciklerinin arasındaki uzaklık arttırılır. E) Kap içinde basınç her noktada aynıdır. 248 Soru

17 7. P.V V P T (T sabit) (P,n sabit) (V, n sabit) n t( C) I II III T(K) Yukarıdakilerden hangileri ideal bir gaz için doğru değişimi gösterir? A) I ve III B) II ve III C) I ve II D) Yalnız II E) Yalnız III 10. Kaptaki gaz için, piston I. 1 yönünde değiştirilirse II. 2 yönünde değiştirilirse basınç değişimi nasıl gerçekleşir? I II ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ A) Azalır Artar B) Azalır Azalır C) Artar Artar 8. Gazlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Bulundukları kabı doldururlar. B) Her yöne doğru sürekli hareket halinde olan gazlar birbiriyle çarpışırlar. C) Gaz moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi sabit sıcaklıkta hacim değişimine bağlıdır. D) Ortam sıcaklığı azaltılan ve basınç uygulanan gaz tanecikleri sıvılaşabilir. E) Gaz tanecikleri arasında büyük boşluklar bulunur. D) Değişmez Artar E) Azalır Değişmez 11. I. Fabrika bacalarından çıkan gazlar II. Sera etkisi III. Ozon tabakasının delinmesi Yukarıda verilenlerden hangileri atmosfer kirliliğinin sebep ve sonuçları arasında yer alır? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 12. Hacim (L) Sıcaklık 9. Bir gaz örneği ile ilgili aşağıdaki işlemler ayrı ayrı uygulanmaktadır. I. Sıcaklık ve hacim sabit tutularak birim hacimdeki molekül sayısı arttırılıyor. II. Basınç sabit tutularak, hacim iki katına çıkarılıyor. III. Sıcaklık ve basınç sabit tutularak hacim arttırılıyor. Buna göre, yukarıdaki işlemlerin hangilerinde gazın mol sayısının arttığı kesinlikle söylenir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III Yukarıda verilen grafikteki 1 ve 2 doğruları bir miktar ideal gazın hacim sıcaklık değişimlerini göstermektedir. Buna göre bu grafik ile ilgili; I. Sıcaklık birimi Kelvin'dir. II. 1 ve 2 doğrusu farklı basınçlar için çizilmiştir. III. 273 niceliği mutlak sıfır noktasıdır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 249

18 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ 1. Engel kaldırıldığında gaz molekülleri birbirine karışmıştır. Ayrıca yerlerinde durmamış ve yayılmışlardır. Gaz molekülleri arasında boşluklar bulunur. Yanıt E 2. Gaz basıncı iki katına çıktığında hacmi yarıya iner yani V 2 olur. Mutlak sıcaklık ise dört katına çıkarıldığında hacimde dört katına çıkar. V =x 4= 2V olur. 2 Yanıt C ÇÖZÜMLER 7. I. Sıcaklık sabitken mol sayısı artırıldığında basınç veya hacim artacağından P.V çarpımı doğru orantılı olarak artar. II. 0 C bir gazın hacmi sıcaklık artırıldıkça P.V belli bir noktadan başlayarak n artar. III. Hacim ve mol sayısı sabitken mutlak sıcaklık artırıldığında basınçta artar. Yani oranı değişmez. T P Yanıt B 3. I. grafikte sıcaklık birimi Kelvin olunca o şekilde çizilebilir. II. grafikte sıcaklık arttıkça hacim artacağından öz kütle azalır. III. grafik, mutlak sıcaklık arttıkça hacim artacağından doğrudur. Yanıt D 4. Hacim ve mol sayısı sabitken basınç ile sıcaklık doğru orantılıdır. T 1 = K T 2 = X Gaz moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi sadece sıcaklık değişimine bağlıdır. Yanıt C n 9. I. Hacim sabitken birim hacimdeki molekül sayısının a k V artması mol sayısının artmasıyla olur. II. Basınç sabit tutularak, hacmin iki katına çıkarılması sıcaklık arttırılarak da olabilir. III. Sıcaklık ve basınç sabit tutularak hacmin arttırılması ancak mol sayısının artmasıyla olur. Yanıt E P1 P P 2P = T T 2 & = X = X X = 327 C Yanıt C 10. Piston 1 yönünde değiştirildiğinde hacim artacağından basınç azalır. 2 yönünde ise tam tersi olur. Yanıt A 5. Balon soğutulduğunda sıcaklığı düşeceğinden ortalama kinetik enerjisi azalır. Balon büzüşür ve hacmide azalır. Yanıt A 11. Ozon tabakasının delinmesi, sera etkisi, fabrika bacalarından çıkan gazlar küresel çevre sorunları arasındadır. Yanıt E 6. Pistonlu bir kapta piston aşağı itildiğinde gaz tanecikleri birbirine yaklaşır. Aralarındaki uzaklık azalır. 250 Yanıt D 12. Sıcaklık birimi C dir. 1 ve 2 doğrusunda hacimler farklı olduğundan basınçlar da farklıdır. 273 niceliği mutlak sıfır noktasıdır. Yani 0 Kelvin'dir. Soru Yanıt A

19 1. Gazlar birbirleri içerisinde her oranda homojen şekilde dağılabilirler. 2. Sabit hacimde miktarı belirli olan bir gazın basıncı ile mutlak sıcaklığı arasında doğru orantı vardır. 3. Gazlar bulundukları kabın her tarafına yayılırlar. 4. 0,25 mol O 2 gazının 25 litre hacim kapladığı şartlarda 2 mol He gazı 100 litre hacim kaplar. 1. Petrolden elde edilen sıvılaştırılmış gazların genel adı...'dir. 2. Sabit sıcaklıkta 5 litrelik kapta bulunan X gazının basıncı 4 atmosfer iken kabın hacmi 2 litreye düşürüldüğünde gazın basıncı... atmosfer olur. 3. Şekildeki hareketli pistonlu kapta bulunan He gazının hacmi 1,5V ve basıncı 4P iken hacim V'ye indirilirse basınç... olur. He(g) 1,5V ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ 5. Belirli miktardaki bir gazın sabit sıcaklıkta hacmi arttırılırsa basınç.hacim çarpımı (P.V) nin değeri değişmez. 4. "Sabit sıcaklık ve basınçta bir gazın hacmi ile mol sayısı doğru orantılıdır." ifadesi... kanunu olarak bilinir. 5. Gazların davranışlarını açıklamak üzere bilim insanları ortaya... teoriyi koymuşlardır. 6. Gerçek bir gazın ideale yaklaşması için basıncının arttırılıp, sıcaklığının düşürülmesi gerekir mm Hg basıncının atmosfer cinsinden eşdeğeri... atmosferdir. 7. Sabit sıcaklıkta sürtünmesiz pistonlu bir kapta bulunan bir gazın basıncı 8 atmosfer ve hacmi 4 litre iken basıncı 2 atmosfere düşürüldüğünde hacmi de 1 litre olur. 7. Sabit basınç altında 127 C deki He gazının hacmi 220 mililitredir. Bu gazın sıcaklığı 227 C ye çıkarıldığında hacmi... mililitre olur. 8. Bir miktar gazın sabit sıcaklıkta hacmi arttırılırsa basıncı azalır. 8. Sabit hacimli bir kaba sabit sıcaklıkta gaz eklenirse basınç. hacim çarpımı Sabit hacimli bir kaba sabit sıcaklıkta aynı gazdan eklendiğinde kaptaki gaz yoğunluğu artar. 9. Sabit basınçlı bir kaptaki bir miktar gazın hacmi ile sıcaklığı arasındaki ilişki... kanunu olarak adlandırılır. 10. Sabit hacimli bir kaba sabit sıcaklıkta bir miktar gaz eklenirse basınç değeri artar. 10. Sabit hacimli bir kapta 127 C'de 0,5 atmosfer basınca sahip He gazının basıncını 1,5 atmosfere çıkarabilmek için sıcaklık... C yapılmalıdır. 1. D 2. D 3. D 4. Y 5. D 6. Y 7. Y 8. D 9. D 10. D 1. LPG P 4. Avogadro 5. kinetik 6. 0, artar 9. Charles

20 ÜNİTE 4 MADDENİN HALLERİ 1. 0,5 mol HF gazının hacmi V'dir. Aynı sıcaklık ve basınç koşullarında hacmi 3V olan C 3 H 4 gazının mol sayısı kaçtır? 2. AÇIK UÇLU SORULAR 1,5 4. Hacimleri ve mol sayıları eşit olan X, Y ve Z gazlarının ısıtılmasına ait, ilk (t 1 ) ve son (t 2 ) sıcaklıkları çizelgede gösterilmiştir. Buna göre, gazlardan hangilerinin basıncı ilk durumuna göre iki katına çıkmıştır? (g) Şekildeki sisteme aşağıdaki işlemler ayrı ayrı uygulanıyor. Buna göre, I. Sabit sıcaklıkta pistonun aşağıya itilmesi II. Sıcaklığın arttırılması III. Ortamdan bir miktar X gazı çekilmesi işlemlerinden kaç tanesinde gazın P.V değeri artar? Y ve Z 5. Bir gazın basıncı (P), hacmi (V), mol sayısı (n), mutlak sıcaklığı ise (T) dir. Diğer değişkenler sabit kalmak koşuluyla, x 1 3. "Sabit sıcaklıkta belli miktar ideal gazın basıncıyla hacmi ters orantılıdır." Yukarıda Boyle Mariotte yasasının tanımı verilmiştir. Buna göre, sabit sıcaklıkta belirli bir miktar ideal gaz örneği ile ilgili; I. Hacmi arttırıldığında P.V değerinin değişmemesi II. Sıkıştırıldığında molekül sayısının değişmemesi III. Mol sayısı arttırıldığında basıncının değişmesi yargılarından kaç tanesi Boyle Mariotte yasası ile ilgilidir? y grafiği; x y I. I. P.V P.V P II. II. V n III. III. P.V P.V n IV. P IV. T T V. V. V T yukarıdaki değişimlerden kaç tanesine ait olabilir? Soru

Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir.

Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç halde bulunurlar. Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. Gaz molekülleri birbirine

Detaylı

GAZLAR I. ) gazı, ozon (O 3. Oksijen (O 2. ) gazı, hidrojen (H 2. ) gazı, azot (N 2. ) gazı, klor (CI 2. ) gazı, flor (F 2

GAZLAR I. ) gazı, ozon (O 3. Oksijen (O 2. ) gazı, hidrojen (H 2. ) gazı, azot (N 2. ) gazı, klor (CI 2. ) gazı, flor (F 2 GAZLAR I GAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Maddenin üç fiziksel hali (katı, sıvı ve gaz halleri) içinde en düzensiz halinin, gaz hali olduğunu daha önceki konulardan biliyoruz. Gaz halindeki maddenin, katı ve

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI 2008 ANKARA ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI DERS SORUMLUSU:Prof. Dr. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN:Derya ÇAKICI 20338451 GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak

Detaylı

GAZLAR GAZLARIN ÖZELLİKLERİ

GAZLAR GAZLARIN ÖZELLİKLERİ GAZLARDAKİ NİCELİKLER A. MOL SAYISI Saf maddelerin mol sayısı (n), kütlesinin, mol kütlesine bölünmesi ile bulunur. Mol Kütlesi = Kütle Mol Kütlesi Mol sayısı, tanecik sayısından da bulunur. 1 mol saf

Detaylı

Maddenin. Halleri-1. Gazların Genel Özellikleri

Maddenin. Halleri-1. Gazların Genel Özellikleri Maddenin 2010 Halleri-1 Gazların Genel Özellikleri 1. AŞAĞIDA VERİLEN İFADELERİN DOĞRU YA DA YANLIŞ OLDUĞUNU YAZINIZ? 1. Taneciklerinin bir birinden etkilenmediği varsayılan maddenin haline gaz hali denir.

Detaylı

Gazların Özellikler Barometre Basıncı Basit Gaz Yasaları

Gazların Özellikler Barometre Basıncı Basit Gaz Yasaları İÇERİK Gazların Özellikler Barometre Basıncı Basit Gaz Yasaları Boyle Yasası Charles Yasası Avogadro Yasası Gaz Davranışları ve Standart Koşullar İdeal ve Genel Gaz Denklemleri Gaz Karışımları Gaz Yasalarına

Detaylı

DENEY FÖYÜ BALIKESİR-2015

DENEY FÖYÜ BALIKESİR-2015 DENEY FÖYÜ BALIKESİR-2015 2 İçindekiler DEVRE ŞEMASI... 3 DENEY SETİNDE KULLANILAN MALZEMELER... 3 TEORİK BİLGİ... 4 BOYLE-MARİOTTE KANUNU... 4 GAY-LUSSAC KANUNU... 7 DENEYLER... 10 Deney TE 680-01...

Detaylı

GAZLAR. Farklı sıcaklıklardaki iki gazın difüzyon hızları GAZLARIN ÖZELLİKLERİ

GAZLAR. Farklı sıcaklıklardaki iki gazın difüzyon hızları GAZLARIN ÖZELLİKLERİ GAZLAR GAZLARIN ÖZELLİKLERİ Aşağıdaki soruları doğru-yanlış olarak kodlayınız. 1. Maddenin en düzenli halidir. 2. Küçük hacimlere kadar sıkıştırılabilirler. 3. Gaz molekülleri arasındaki itme ve çekme

Detaylı

MADDENİN FİZİKSEL HÂLLERİ GAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

MADDENİN FİZİKSEL HÂLLERİ GAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ MADDENİN FİZİKSEL HÂLLERİ GAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ 1.MADDENİN GAZ HÂLİ: Bulunduğu hacmi doldurabilen ve bastırarak hacmi büyük ölçüde küçültülebilen akışkanlara GAZ denir. Gazların Genel Özellikleri:

Detaylı

SIVILAR YÜZEY GERİLİMİ. Bir sıvı içindeki molekül diğer moleküller tarafından sarılmıştır. Her yöne eşit kuvvetle çekilir.daha düşük enerjilidir.

SIVILAR YÜZEY GERİLİMİ. Bir sıvı içindeki molekül diğer moleküller tarafından sarılmıştır. Her yöne eşit kuvvetle çekilir.daha düşük enerjilidir. SIVILAR YÜZEY GERİLİMİ Bir sıvı içindeki molekül diğer moleküller tarafından sarılmıştır. Her yöne eşit kuvvetle çekilir.daha düşük enerjilidir. Yüzeydeki molekül için durum farklıdır Her yönde çekilmediklerinden

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

Serüveni 4.ÜNİTE MADDENİN HALLERİ ORTAK VE AYIRDEDİCİ ÖZELLİKLER

Serüveni 4.ÜNİTE MADDENİN HALLERİ ORTAK VE AYIRDEDİCİ ÖZELLİKLER Serüveni 4.ÜNİTE MADDENİN HALLERİ ORTAK VE AYIRDEDİCİ ÖZELLİKLER MADDENİN HALLERİ MADDE MİKTARINA BAĞLI ÖZELLİKLER:(ORTAK ÖZELLİKLER) :Madde miktarının ölçüsüdür. :Maddenin boşlukta kapladığı yerdir Eylemsizlik:Maddenin

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. Bölüm m 7 GAZLAR Gazlar:

Detaylı

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI DALTON KISMİ BASINÇLAR YASASI Aynı Kaplarda Gazların Karıştırılması Birbiri ile tepkimeye girmeyen gaz karışımlarının davranışı genellikle ilgi çekicidir. Böyle bir karışımdaki bir bileşenin basıncı, aynı

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

İdeal gaz Moleküllerin özhacimlerinin moleküllerin serbestçe dolaştıkları tüm hacim oranı çok küçük olan (yani tüm hacim yanında ihmal edilebilecek

İdeal gaz Moleküllerin özhacimlerinin moleküllerin serbestçe dolaştıkları tüm hacim oranı çok küçük olan (yani tüm hacim yanında ihmal edilebilecek İdeal gaz Moleküllerin özhacimlerinin moleküllerin serbestçe dolaştıkları tüm hacim oranı çok küçük olan (yani tüm hacim yanında ihmal edilebilecek kadar küçük kalan), Moleküllerinin arasında çekme ve

Detaylı

KİM 2013 Fizikokimya. Yrd.Doç. Dr. Kinyas POLAT Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü

KİM 2013 Fizikokimya. Yrd.Doç. Dr. Kinyas POLAT Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü KİM 03 Fizikokimya Yrd.Doç. Dr. Kinyas POLAT Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü kinyas.polat@deu.edu.tr YARARLANILABİLCEK KAYNAKLAR DEĞERLENDİRME Vize (%0) + Vize (%0) + Quiz/Ödev (%0)

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j ISI VE SICAKLIK ISI Isı ve sıcaklık farklı şeylerdir. Bir maddeyi oluşturan bütün taneciklerin sahip olduğu kinetik enerjilerin toplamına ISI denir. Isı bir enerji türüdür. Isı birimleri joule ( j ) ve

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR İdeal Gaz Yasaları Gazlarla yapılan deneyler, 17. yüzyılda başlamış olup fizikokimya dalında yürütülen ilk bilimsel nitelikteki araştırmalardır. Gazlar için basınç (p), hacim (v),

Detaylı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI VE ISI. Maddenin Sınıflandırılması

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI VE ISI. Maddenin Sınıflandırılması Maddenin Sınıflandırılması 1.Katı Tanecikler arasında boşluk yoktur. Genleşir. Sıkıştırılamaz 2.Sıvı Tanecikler arasında boşluk azdır. Konulduğu kabın şeklini alır. Azda olsa sıkıştırılabilir. Genleşir.

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıvılar ve Katılar MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıcaklık düşürülürse gaz moleküllerinin kinetik enerjileri azalır. Bu nedenle, bir gaz yeteri kadar soğutulursa moleküllerarası

Detaylı

GAZ BASINCI BÖLÜM P Y 3. P K. 2. I. durumda: 5. Tüp F kuvveti ile h kadar MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER = P L = 5P.

GAZ BASINCI BÖLÜM P Y 3. P K. 2. I. durumda: 5. Tüp F kuvveti ile h kadar MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER = P L = 5P. GZ BSINCI BÖÜ 15 ODE SORU 1 DE SORURIN ÇÖZÜER 3. P P 5P olur. 3P. 1. 2 2 d 3 P + 2d 5P 3P + 2dg 2P 2dg P dg olur. P P + 3dg 5P + 3P 8lur. P P P s d Z s 3d 2 ve larının basınçları yazılıp oranlanırsa; P

Detaylı

Her kazanıma uygun, kavratan, öğreten ve ölçen soru modellerini,

Her kazanıma uygun, kavratan, öğreten ve ölçen soru modellerini, Sevgili Öğrenciler ve Değerli Öğretmenler, Yeni sisteme uygun ve çalışmalarınızda ışık tutacak KİMYA SORU BANKASI hazırladık. SORU BANKASI tamamıyla Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu nun belirlediği

Detaylı

Ünite GAZLAR. ünite BÖLÜMLER. Bölüm 1: Gazların Özellikleri. Bölüm 2: Gaz Kanunları. Bölüm 3: İdeal Gaz Denklemi

Ünite GAZLAR. ünite BÖLÜMLER. Bölüm 1: Gazların Özellikleri. Bölüm 2: Gaz Kanunları. Bölüm 3: İdeal Gaz Denklemi Ünite ünite 3 GAZLAR BÖLÜMLER Bölüm 1: Gazların Özellikleri Bölüm 2: Gaz Kanunları Bölüm 3: İdeal Gaz Denklemi Bölüm 4: Kinetik Teori ve Difüzyon Kanunları Bölüm 5: Gerçek Gazlar Bölüm 6: Gaz Karışımları

Detaylı

Termodinamik İdeal Gazlar Isı ve Termodinamiğin 1. Yasası

Termodinamik İdeal Gazlar Isı ve Termodinamiğin 1. Yasası İdeal Gazlar Isı ve Termodinamiğin 1. Yasası İdeal Gazlar P basıncında, V hacmindeki bir kaba konulan kütlesi m ve sıcaklığı T olan bir gazın özellikleri ele alınacaktır. Bu kavramların birbirleriyle nasıl

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

Sıcaklık (Temperature):

Sıcaklık (Temperature): Sıcaklık (Temperature): Sıcaklık tanım olarak bir maddenin yapısındaki molekül veya atomların ortalama kinetik enerjilerinin ölçüm değeridir. Sıcaklık t veya T ile gösterilir. Termometre kullanılarak ölçülür.

Detaylı

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti KALDIRMA KUVVETİ Her cisim, dünyanın merkezine doğru bir çekim kuvvetinin etkisindedir. Buna rağmen su yüzeyine bırakılan, tahta takozun ve gemilerin batmadığını, bazı balonların da havada, yukarı doğru

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER YASEMĐN KONMAZ 20338575 Çalışma Yaprağı Ders Anlatımı: REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER: 1.Reaktif Maddelerin

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

Bölüm 2. Sıcaklık ve Gazların Kinetik Teorisi. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 2. Sıcaklık ve Gazların Kinetik Teorisi. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Bölüm 2 Sıcaklık ve Gazların Kinetik Teorisi Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Sıcaklık ve Gazların Kinetik Teorisi Gazlarda Basınç Gaz Yasaları İdeal Gaz Yasası Gazlarda Basınç Gazlar parçacıklar arasında

Detaylı

11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU

11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU 11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU Bitki gelişimi için gerekli olan besin maddelerinin açığa çıkmasını sağlar Besin maddelerini bitki köküne taşır Bitki hücrelerinin temel yapı maddesidir Fotosentez için gereklidir

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramının Varsayımları Boyle, Gay-Lussac ve Avagadro deneyleri tüm ideal gazların aynı davrandığını göstermektedir ve bunları açıklamak üzere kinetik gaz kuramı ortaya atılmıştır. 1. Gazlar

Detaylı

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI İdeal Gaz Karışımları İdeal gaz karışımları saf ideal gazlar gibi davranırlar. Saf gazlardan n 1, n 2,, n i, mol alınarak hazırlanan bir karışımın toplam basıncı p, toplam hacmi v ve sıcaklığı T olsun.

Detaylı

MADDENİN HALLERİ. Gazların sıkıştırılabilme özelliği, gaz molekülleri arasındaki boşlukların büyük olmasından kaynaklanır.

MADDENİN HALLERİ. Gazların sıkıştırılabilme özelliği, gaz molekülleri arasındaki boşlukların büyük olmasından kaynaklanır. MADDENİN HALLERİ GAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. Gaz molekülleri birbirine uzak olduğu için aralarında

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

GAZ BASINCI. 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, + h.d cıva

GAZ BASINCI. 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, + h.d cıva . BÖÜ GZ BSINCI IŞTIRR ÇÖZÜER GZ BSINCI 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, P +.d cıva.g Düzenek yeterince yüksek bir yere göre götürülünce azalacağından, 4. Y P zalır zalır ve nok ta

Detaylı

a) Isı Enerjisi Birimleri : Kalori (cal) Kilo Kalori (kcal)

a) Isı Enerjisi Birimleri : Kalori (cal) Kilo Kalori (kcal) 1- Maddenin Tanecikli Yapısı : Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Madde, doğada fiziksel özelliklerine göre katı, sıvı ve gaz olarak 3 halde bulunur. Madde

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramından Gazların Isınma Isılarının Bulunması Sabit hacimdeki ısınma ısısı (C v ): Sabit hacimde bulunan bir mol gazın sıcaklığını 1K değiştirmek için gerekli ısı alışverişi. Sabit basınçtaki

Detaylı

Hidrojen birincil enerji kaynaklarından üretilen bir yakıt olup temiz bir enerji kaynağı olarak kullanılabilecek önemli bir elementtir.

Hidrojen birincil enerji kaynaklarından üretilen bir yakıt olup temiz bir enerji kaynağı olarak kullanılabilecek önemli bir elementtir. Hidrojen birincil enerji kaynaklarından üretilen bir yakıt olup temiz bir enerji kaynağı olarak kullanılabilecek önemli bir elementtir. Benzinden iki kat daha verimlidir. Hidrojen kainatta en çok bulunan

Detaylı

Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır.

Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır. 1 1. TEMEL TARİF VE KAVRAMLAR (Ref. e_makaleleri) Kuvvet Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır. F=ma Burada F bir madde parçacığına uygulanan

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

Isı enerjisi iletim, konveksiyon (taşıma = sıvı ve hava akımı) ve ışıma (radyasyon) yolu ile yayılır.

Isı enerjisi iletim, konveksiyon (taşıma = sıvı ve hava akımı) ve ışıma (radyasyon) yolu ile yayılır. 2) Isının Yayılımı Bulunduğu ortama göre sıcaklığı fazla (yüksek) olan her madde çevresine ısı aktarır, yayar. Masa, insan, ateş, buz, su kendisinden daha soğuk bir ortamda bulunduğunda çevresine ısı aktarır,

Detaylı

FİZK Ders 1. Termodinamik: Sıcaklık ve Isı. Dr. Ali ÖVGÜN. DAÜ Fizik Bölümü.

FİZK Ders 1. Termodinamik: Sıcaklık ve Isı. Dr. Ali ÖVGÜN. DAÜ Fizik Bölümü. FİZK 104-202 Ders 1 Termodinamik: Sıcaklık ve Isı Dr. Ali ÖVGÜN DAÜ Fizik Bölümü www.aovgun.com http://fizk104.aovgun.com 1 Dersin İçeriği Bölüm A: Termodinamik 1.Sıcaklık 2.Isı ve Termodinamiğin 1. Kanunu

Detaylı

6. Kütlesi 600 g ve öz ısısı c=0,3 cal/g.c olan cismin sıcaklığı 45 C den 75 C ye çıkarmak için gerekli ısı nedir?

6. Kütlesi 600 g ve öz ısısı c=0,3 cal/g.c olan cismin sıcaklığı 45 C den 75 C ye çıkarmak için gerekli ısı nedir? ADI: SOYADI: No: Sınıfı: A) Grubu Tarih.../.../... ALDIĞI NOT:... ( ) a) Termometreler genleşme ilkesine göre çalışır. ( ) b) Isı ve sıcaklık eş anlamlı kavramlardır. ( ) c) Fahrenheit ve Celsius termometrelerinin

Detaylı

METEOROLOJİ. IV. HAFTA: Hava basıncı

METEOROLOJİ. IV. HAFTA: Hava basıncı METEOROLOJİ IV. HAFTA: Hava basıncı HAVA BASINCI Tüm cisimlerin olduğu gibi havanın da bir ağırlığı vardır. Bunu ilk ortaya atan Aristo, deneyleriyle ilk ispatlayan Galileo olmuştur. Havanın sahip olduğu

Detaylı

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Hareketli bir pistonla bağlantılı bir silindirik kap içindeki gazı inceleyelim (Şekil e bakınız). Denge halinde iken, hacmi V olan gaz, silindir çeperlerine

Detaylı

MADDENİN HALLERİ KATI SIVI GAZ SEZEN DEMİR

MADDENİN HALLERİ KATI SIVI GAZ SEZEN DEMİR KATI SIVI GAZ Maddenin halleri, katı, sıvı, gaz ve plazma olmak üzere dört tanedir. Gündelik hayatta maddeler genel olarak katı, sıvı ya da gaz halinde bulunur, ancak Dünya dışında, evrendeki maddenin

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ MADDE Madde kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan her şeydir. Maddenin aynı zamanda kütlesi hacmi vardır. Maddenin üç fiziksel hali vardır: Katı, sıvı, gaz. HACİM Her maddenin

Detaylı

Gazların sıcaklık,basınç ve enerji gibi makro özelliklerini molekül kütlesi, hızı ve sayısı gibi mikroskopik özelliklerine bağlar.

Gazların sıcaklık,basınç ve enerji gibi makro özelliklerini molekül kütlesi, hızı ve sayısı gibi mikroskopik özelliklerine bağlar. KİNETİK GAZ KURAMI Gazların sıcaklık,basınç ve enerji gibi makro özelliklerini molekül kütlesi, hızı ve sayısı gibi mikroskopik özelliklerine bağlar. Varsayımları * Gazlar bulundukları kaba göre ve aralarındaki

Detaylı

Maddenin Tanecikli Yapısı

Maddenin Tanecikli Yapısı Maddenin Tanecikli Yapısı MADDENİN TANIMI MADDENİN HALLERİ MADDENİN EN KÜÇÜK BİRİMİ MADDENİN DEĞİŞİMİ YAPISI Maddenin Tanımı Kütlesi olan ve boşlukta yer kaplayan her şeye madde denir. Cisim nedir? Maddenin

Detaylı

PNÖMATİK TEMEL PRENSİPLER. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

PNÖMATİK TEMEL PRENSİPLER. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN PNÖMATİK Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN Havanın fiziksel özelliklerini öğreneceksiniz. HAVANIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Gazların uygun bir karışımı olan havada yaklaşık olarak %78 Azot, %21 Oksijen vardır, ayrıca

Detaylı

KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE II

KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE II KİMYASAL TEPKİMELERDE DENGE II Kimyasal tepkimelerde denge, sıcaklık, basınç ve denge bağıntısında yer alan maddelerin derişimlerine bağlıdır. Denge halindeki bir sistemde bu üç etkenden birini değiştirerek,

Detaylı

Maddenin Halleri. Katı

Maddenin Halleri. Katı Katı Sıvı Gaz Gaz halde bulunan molekül sayısı azdır., Maddenin Halleri - Belirli bir şekli ve hacmi vardır.. - Tanecikler birbirine çok yakın ve düzenlidir. - Belli bir hacmi olmakla beraber bulunduğu

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

Bilgi İletişim ve Teknoloji

Bilgi İletişim ve Teknoloji MADDENİN HALLERİ Genel olarak madde ya katı ya sıvı ya da gaz hâlinde bulunur. İstenildiğinde ortam şartları elverişli hâle getirilerek bir hâlden diğerine dönüştürülebilir. Maddenin katı, sıvı ve gaz

Detaylı

Gazların fiziksel davranışlarını 4 özellik belirler.

Gazların fiziksel davranışlarını 4 özellik belirler. 6. Gazlar Gazların fiziksel davranışlarını 4 özellik belirler. Sıcaklık (K), Hacim (L), Miktar (mol), Basınç (atm, Pa (N/m 2 )). Birbirlerinden bağımsız değiller, herhangi 3 tanesinden 4. hesaplanabilir.

Detaylı

7. Bölüm: Termokimya

7. Bölüm: Termokimya 7. Bölüm: Termokimya Termokimya: Fiziksel ve kimyasal değişimler sürecindeki enerji (ısı ve iş) değişimlerini inceler. sistem + çevre evren Enerji: İş yapabilme kapasitesi. İş(w): Bir kuvvetin bir cismi

Detaylı

1- İletken : Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Isı iletkenlerini oluşturan tanecikler arasındaki boşluk çok azdır ve tanecikler

1- İletken : Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Isı iletkenlerini oluşturan tanecikler arasındaki boşluk çok azdır ve tanecikler 1- İletken : Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Isı iletkenlerini oluşturan tanecikler arasındaki boşluk çok azdır ve tanecikler düzenlidir. Isı iletkenleri kısa sürede büyük miktarda ısı iletirler.

Detaylı

Isı ve Sıcaklık. Test 1'in Çözümleri

Isı ve Sıcaklık. Test 1'in Çözümleri 1 Isı ve Sıcaklık 1 Test 1'in Çözümleri 1. Sıcaklığın SI sistemindeki birimi Kelvin'dir. 6. Madde moleküllerinin ortalama kinetik enerjileri maddenin sıcaklığı ile ilgilidir. Cisimlerin sıcaklıkları sırasıyla

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

BASINCA SEBEP OLAN ETKENLER. Bu bölümü bitirdiğinde basınca sebep olan kuvvetin çeşitli etkenlerden kaynaklanabileceğini fark edeceksin.

BASINCA SEBEP OLAN ETKENLER. Bu bölümü bitirdiğinde basınca sebep olan kuvvetin çeşitli etkenlerden kaynaklanabileceğini fark edeceksin. BASINCA SEBEP OLAN ETKENLER Bu bölümü bitirdiğinde basınca sebep olan kuvvetin çeşitli etkenlerden kaynaklanabileceğini fark edeceksin. Basınca neden olan kuvvetler çeşitli etkenlerden kaynaklanır. Balon

Detaylı

ÜNİTE 6. Gazlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 6. Gazlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 6 Amaçlar Gazlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Maddenin diğer hallerine göre gazların farklılığını ve yaşamımızdaki önemini kavrayacak, Gazların gözlenen fiziksel özelliklerinin kinetik teori ile

Detaylı

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI YAĞMURUN OLUŞUMU VE SUYUN UĞRADIĞI DEĞİŞİKLİKLER GÜNEŞ ENERJİSİ VE YERYÜZÜNE ETKİSİ ISI VE SICAKLIK KAVRAMLARI ISINMAK İÇİN KULLANILAN YAKITLAR ISININ MADDE ÜERİNDEKİ ETKİSİ

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

F KALDIRMA KUVVETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti

F KALDIRMA KUVVETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUET E HAREKET F KALDIRMA KUETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti 1 F KALDIRMA KUETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ)

Detaylı

Maddeyi Oluşturan Tanecikler-Madde Hallerinin Tanecikli Yapısı. Maddeyi Oluşturan Tanecikler- Madde Hallerinin Tanecikli Yapısı

Maddeyi Oluşturan Tanecikler-Madde Hallerinin Tanecikli Yapısı. Maddeyi Oluşturan Tanecikler- Madde Hallerinin Tanecikli Yapısı Maddeyi Oluşturan Tanecikler- Madde Hallerinin Tanecikli Yapısı a) Saf Madde Kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri olan, ayırt edici özellikleri bulunan ve bu ayırt edici özellikleri sabit olan

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.

Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi. Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yvzkymkc@gmail.com 2 Atmosferi hangi coğrafya dalı inceler? Klimatoloji 4 Asal Gazlar 0,96% Oksijen 20,95% Azot 78,07% ASAL GAZLAR

Detaylı

KATILARIN ve DURGUN SIVILARIN BASINCI

KATILARIN ve DURGUN SIVILARIN BASINCI KATILARIN ve DURGUN SIVILARIN BASINCI Yeryüzünde bulunan bütün maddeler ağırlıklarından dolayı bulundukları zemin üzerine kuvvet uygular. Uygulanan bu kuvvetler cisimler üzerinde bir basınç oluşturur.

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

MADDE VE ÖZELIKLERI. Katı, Sıvı ve Gazlarda Basınç 1

MADDE VE ÖZELIKLERI. Katı, Sıvı ve Gazlarda Basınç 1 MADDE VE ÖZELIKLERI Katı, Sıvı ve Gazlarda Basınç 1 Katılar, sıvılar ve gazlar ağırlıkları nedeni ile dokundukları her yüzeye bir kuvvet uygular. Birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete basınç, bütün

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA SORU 1: 32 16X element atomundan oluşan 2 X iyonunun; 1.1: Proton sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.2: Nötron sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.3: Elektron

Detaylı

Isı Cisimleri Hareket Ettirir

Isı Cisimleri Hareket Ettirir Isı Cisimleri Hareket Ettirir Yakıtların oksijenle birleşerek yanması sonucunda oluşan ısı enerjisi harekete dönüşebilir. Yediğimiz besinler enerji verir. Besinlerden sağladığımız bu enerji ısı enerjisidir.

Detaylı

Sonuç olarak; gerçek gazların ideallikten sapma eğilimleri sıcaklık düştükçe ve basınç arttıkça

Sonuç olarak; gerçek gazların ideallikten sapma eğilimleri sıcaklık düştükçe ve basınç arttıkça GERÇEK GAZLAR 1.GERÇEK GAZLAR: Gaz moleküllerinin kendi hacimleri ( öz hacim ) toplam hacim yanında ihmal edilebilecek kadar küçük olan ve molekülleri arasında etkileşme bulunmayan gazlar ideal gaz varsayımına

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 3. BÖÜ GAZ BASINCI ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖZÜERİ 3. ı ı Z ı 1. I II III,, muslukları açıldığında: I düzeneğinde: aptaki yüksekliği arttığından, kabın tabanına yapılan toplam basınç artar. Borudaki

Detaylı

Isı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra,

Isı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra, ÜNİTE 6 Isı Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar enerji kavramını, sıcaklık ve ısıyı, özgül ısıyı, ısı ölçümünü, erime ve buharlaşmayı, genleşmeyi, gazları öğreneceksiniz. İçindekiler Giriş Enerji Sıcaklık

Detaylı

1 mol = 6, tane tanecik. Maddelerde tanecik olarak atom, molekül ve iyonlar olduğunda dolayı mol ü aşağıdaki şekillerde tanımlamak mümkündür.

1 mol = 6, tane tanecik. Maddelerde tanecik olarak atom, molekül ve iyonlar olduğunda dolayı mol ü aşağıdaki şekillerde tanımlamak mümkündür. 1 GENEL KİMYA Mol Kavramı 1 Mol Kavramı Günlük hayatta kolaylık olsun diye, çok küçük taneli olan maddeler tane yerine birimlerle ifade edilir. Örneğin pirinç alınırken iki milyon tane pirinç yerine ~

Detaylı

d = m/v g / cm 3 kg / m 3 m = kütle v = hacim 1cm 3 su + 4 C 1gr d su = 1gr/cm 3 d su = 1000kg/m 3

d = m/v g / cm 3 kg / m 3 m = kütle v = hacim 1cm 3 su + 4 C 1gr d su = 1gr/cm 3 d su = 1000kg/m 3 ÖZKÜTLE Özkütle: bir maddenin birim hacminin kütlesine denir. d ile gösterilir. Özkütleye yoğunluk da denir. Maddenin ayırt edici özelliklerinden biridir. d = m/v g / cm 3 kg / m 3 d = özkütle m = kütle

Detaylı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI MADDENİN TANECİKLİ YAPISI ÜNİTE : Maddenin Tanecikli Yapısı Üniteye Giriş Evrendeki tüm maddeler, tüm cisimler kendilerinden çok çok küçük parçacıklardan oluşmuşlardır. Örneğin; çok fırtınalı bir günde

Detaylı

6. Aşağıdaki tablodan yararlanarak X maddesinin ne olduğunu (A, B,C? ) ön görünüz.

6. Aşağıdaki tablodan yararlanarak X maddesinin ne olduğunu (A, B,C? ) ön görünüz. 1. Lavosier yasası nedir, açıklayınız. 2. C 2 H 4 + 3O 2 2CO 2 + 2 H 2 O tepkimesine göre 2,0 g etilenin yeterli miktarda oksijenle yanması sonucu oluşan ürünlerin toplam kütlesi nedir, hesaplayınız. 3.

Detaylı

Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin

Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin titreşim hızı artar. Tanecikleri bir arada tutan kuvvetler

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

MADDE ve ÖZELLİKLERİ

MADDE ve ÖZELLİKLERİ MADDE ve ÖZELLİKLERİ 1 1. Aşağıdaki birimleri arasındaki birim çevirmelerini yapınız. 200 mg =.. cg ; 200 mg =... dg ; 200 mg =...... g 0,4 g =.. kg ; 5 kg =... g ; 5 kg =...... mg t =...... kg ; 8 t =......

Detaylı

Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir.

Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir. Madde Tanımı Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir. MADDENİN MADDENİN HALLERİ HALLERİ maddenin haller i MADDENİN

Detaylı

Havacılık Meteorolojisi Ders Notları. 1. Atmosfer ve İçeriği

Havacılık Meteorolojisi Ders Notları. 1. Atmosfer ve İçeriği Havacılık Meteorolojisi Ders Notları 1. Atmosfer ve İçeriği Yard.Doç.Dr. İbrahim Sönmez Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ballıca Kampüsü Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA MOLEKÜLLER ARASI KUVVETLER Moleküller Arası Kuvvetler Yüksek basınç ve düşük sıcaklıklarda moleküller arası kuvvetler gazları ideallikten saptırır. Moleküller arası kuvvetler molekülde kalıcı

Detaylı

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık maddedeki moleküllerin hareket hızları ile ilgilidir. Bu maddeler için aynı veya farklı olabilir. Yani; Sıcaklık ortalama hızda hareket eden bir molekülün hareket (kinetik) enerjisidir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET. E GAZLARIN BASINCI 1 Açık Hava (Atmosfer) Basıncı 2 Kapalı Kaplardaki Gaz Basıncı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET. E GAZLARIN BASINCI 1 Açık Hava (Atmosfer) Basıncı 2 Kapalı Kaplardaki Gaz Basıncı ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET E LARIN BASINCI 1 Açık Hava (Atmosfer) Basıncı 2 Kapalı Kaplardaki Gaz Basıncı 1 E LARIN BASINCI : 1 Açık Hava (Atmosfer) Basıncı : Dünya nın

Detaylı

METEOROLOJİ. VI. Hafta: Nem

METEOROLOJİ. VI. Hafta: Nem METEOROLOJİ VI. Hafta: Nem NEM Havada bulunan su buharı nem olarak tanımlanır. Yeryüzündeki okyanuslardan, denizlerden, göllerden, akarsulardan, buz ve toprak yüzeylerinden buharlaşma ve bitkilerden terleme

Detaylı

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI Soru 1: Aşağıdaki ifadeleri tanımlayınız. a) Sistem b)adyabatik sistem c) Kapalı sistem c) Bileşen analizi Cevap 1: a) Sistem: Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına verilen

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI F- HAL DEĞĐŞĐM ISILARI (ERĐME DONMA VE BUHARLAŞMA YOĞUŞMA ISISI) 1- Hal Değişim Sıcaklıkları (Noktaları) 2- Hal Değişim Isısı 3- Hal Değişim

Detaylı

Termodinamik Isı ve Sıcaklık

Termodinamik Isı ve Sıcaklık Isı ve Sıcaklık 1 Isıl olayların da nicel anlatımını yapabilmek için, sıcaklık, ısı ve iç enerji kavramlarının dikkatlice tanımlanması gerekir. Bu bölüme, bu üç büyüklük ve termodinamik yasalarından "sıfırıncı

Detaylı