Yrd. Doç. Dr. Duran Karabel

Transkript

1 Yrd. Doç. Dr. Duran Karabel

2 İntrauterin Büyüme Geriliği (İUBG) Hesaplanan gebelik haftasında beklenen fetal ağırlığın 10. persentilden daha düşük olması Fetusun büyüme potansiyelini olumsuz yönde etkileyen fetal, maternal, plasental faktörler nedeniyle fetal büyüme kapasitesinin olması gerekenden daha düşük olması durumunu tanımlar

3 İntrauterin Büyüme Geriliği (İUBG) İntrauterin dönemde yapılan seri ölçümler ile saptanır Fetus normal büyüme eğrisinden progresif bir şekilde sapma gösterir Tüm gebeliklerin % 3-10 unda; ölü doğumların % 20 sinde görülmektedir En önemli ve en sık neden maternal-fetal dolaşım yetersizliği

4 İntrauterin Büyüme Geriliği (İUBG) Fetusun büyümesi 1. trimestirde etkilenirse simetrik İUBG, 2. trimestirde etkilenirse kombine İUBG, 3. trimestirde etkilenirse asimetrik İUBG göülür Simetrik İUBG: Ağırlık, boy ve baş çevresi genellikle 10. persentilin altındadır. Genetik bozukluklar, konjenital anomaliler ve intrauterin enfeksiyonlar etyolojide rol oynar.

5 İntrauterin Büyüme Geriliği (İUBG) Kombine İUBG: Ağırlık, boy ve kısmen baş çevresi geri kalır. Sigara, uyuşturucu kullanımı, plasental patolojiler, çoğul gebelikler ve annede malnutrisyon olması neden olabilir.

6 Asimetrik İUBG: Ağırlık 10. persentilin altında boy ve baş çevresi ise genellikle normal olarak saptanır. Uteroplasental yetmezlik (maternal kronik hipertansiyon, preeklampsi, kronik böbrek hastalığı, siyanotik kalp hastalığı, hemoglobinoptiler, plasental enfarktüs, plasenta dekolmanı, çoğul gebelikler, plasental bozukluklar ve sigara) rol alır.

7 Düşük Doğum Ağırlığı Düşük doğum ağırlığı, yenidoğan bebeğin doğum sonrası bakılan doğum ağırlığının saptanan gebelik haftasında, ait olduğu toplumun referans büyüme eğrilerine göre belli bir değerin altında olması (<3,5-10. persentil veya <2 SD) durumunu tanımlar. Doğum sonrası yapılan tek ölçümle belirlenir.

8 Düşük doğum ağırlıklı bebeklerin % 40 ında İUBG ne yol açabilecek herhangi bir neden saptanmaz. Genellikle yakın takip gerekmez. Ancak % 60 ı İUBG den etkilenmiş olup prenatal ve neonatal dönemde yakın takip gerektirir. Ciddi İUBG olan yenidoğanlarda perinatal asfiksi ve mekonyum aspiasyonu riski çok yüksektir. Ayrıca hipotermi, hipoglisemi, asidoz ve anemi/polisitemi özellikle ilk 6 saat içerisinde gelişebilecek diğer önemli metabolik sorunlardır.

9 İntrauterin Fetal Kayıp: Normal bebeklere göre risk 5-20 kat daha fazladır. Perinatal asfiksi, konjenital anomaliler ve kontrol altına alınamayan metabolik sorunlar en önemli nedenlerdir.

10 -Perinatal Asfiksi: Fetal malnutrisyon ve kronik hipoksiye yol açan plasental yetmezliğin neden olduğu İUBG de kronik hipoksik fetus normal bir doğum eyleminin yol açtığı akut hipoksik stresi tolere edemez ve uygun metabolik yanıtı veremez. İUBG de APGAR skorları genellikle düşüktür ve sıklıkla resusitasyona ihtiyaç duyarlar.

11 Hipoksik iskemik ensefalopati, hipoksik iskemi ve yetersiz glikojen depolarına bağlı miyokard yetmezliği, mekonyum aspirasyonu, persistan pulmoner hipertansiyon, akut hemorajik akciğer ödemi, gastrointestinal hipoperistaltizm ve iskeminekroz sonrası fokal perforasyon, akut tübüler nekroz ve böbrek yetersizliği perinatal asfiksi sekeli olarak gelişir (çoklu organ sistem disfonksiyonu).

12 Bu nedenle İUBG saptanan bebeğin doğumu sırasında resüsusitasyon için yeterli ekip ve ekipman hazır bulundurulmalı uygun yaklaşım yapılan bebek uygun transportla derhal yenidoğan yoğun bakım ünitesine alınmalıdır.

13 Mekonyum Aspirasyonu: Mekonyumla boyalı amniyon sıvısı çoğunlukla 34. gebelik haftasından sonra görülür. Özellikle term ve posterm yenidoğanları etkiler. 34. haftadan önce görülmesi nadirdir ve intestinal perforasyona işaret edebilir. İntrauterin dönemde akciğerler ve havayolları sıvı ile dolu olduğundan mekonyumun havayollarında ilerlemesi zordur. Doğum sonrası akciğer sıvının azalması mekonyum pasajını kolaylaştırır.

14 Mekonyumun aspire edilmesi mekanik etki ile kısmi veya tam havayoluna obstrüksiyonuna, kimyasal etki ile ise bronşiyal ödem ve küçük hava yolarında obstrüksiyona neden olur. Alveollerde bulunan mekonyum sürfaktanı inhibe edebilir. Parsiyel obstrükiyon, atelektazi ve kimyasal pnömoni sonucu yetersiz ventilasyon, hiperkapni ve hipoksemi gelişebilir.

15 Mekonyum aspirasyonlu hastaların perinatal asfiksi gibi bir risk faktörünün varlığının önceden belirlenmesi önemlidir. Mekonyumla doğan bebek canlı değil, kas tonusu kötü, solunumu kötü, kalp atım hızı<100 ise önce hipofarinks daha sonra ise endotrakeal aspirasyon yapılmalıdır. Mekonyumlu doğan bebek canlı, kas tonusu iyi, solunumu var ve kalp atım hızı>100 ise endotrakeal aspirasyona ihtiyaç duyulmamaktadır.

16 -Hipoglisemi: Kan şekerinin <40 mg/dl altında olması hipoglisemi olarak kabul edilir. İUBG de özellikle ilk 3 gün daha sık görülür. Hipogliseminin nedeni karaciğer ve kas glikojen depolarının yetersizliği, glukoneogenez hızının düşük olması, glukagon, epinefrin ve kortizol eksikliği, hiperinsülinizm ve artmış insülin duyarlılığıdır.

17 Hipoglisemisi olan bebeklerde erken enteral ve intravenöz beslenme önemlidir. Kan şekeri doğumun ilk 30 dk. sı içerisinde ölçülmeli daha sonra sık aralıklarla ölçüm tekrarlanmalı ve kan şekeri > 50 tutulmalıdır. Glukoz infüzyonu 4-8 mg/kg/dk olacak şekilde ayarlanmalı, kan şekerinin <35 seyrettiği veya beraberinde konvülziyon olan hastalarda 2 ml/kg % 10 dekstroz puşesi yapılmalıdır

18 Hiperglisemi: Serum glukoz düzeyinin termlerde 125 mg/dl, pretermlerde ise 150 mg/dl olması hiperglisemi olarak tanımlanır. İleri derce preterm İUBG olan yenidoğanlarda insülin salınım hızı ve plazma insülin düzeyi düşüktür.

19 Hipokalsemi: Özellikle perinatal asfiksinin eşlik ettiği İUBG li hastalar erken hipokalsemi için risk altındadır. Bu nedenle ilk 24 içinde kalsiyum düzeyi kontrol edilmelidir. Total serum kalsiyum düzeyi term yenidoğanlarda <8 mg/dl pretermlerde ise <7 mg/dl olması hipokalsemi olarak değerlendirilir.

20 -Hipotermi: Kısıtlı fakat tam tükenmemiş kahverengi yağ dokusu sayesinde doğum odasında soğuk ortama maruz kalan yenidoğan oksijen tüketimi ile vücut ısısını yükseltebilir. Soğuk stresin devam ettiği ortamda, ısı kaybı ısı üretimini aşar ve vücut ısısı düşer. Bu nedenle doğumdan hemen sonra önceden açılmış radyant ısıtıcının altına konmalı kuru ve ılık bir havlu ile kurulanmalı ve ıslak havlu ortamdan uzaklaştırılmalıdır.

21 Persistan Pulmoner Hipertansiyon Polisitemi/Hiperviskozite Gastrointestinal Perforasyon ABY İmmün Yetmezlik

22 İUBG de prognoz IUBG olanlarda perinatal mortalite 10 kat daha fazla Ölüm nedenleri; kronik fetal hipoksiye bağlı intrauterin ölümler, asfiksiye bağlı HIE, PPH, ölümcül anomaliler Nörolojik ve diğer morbiditeleri 10 kat daha fazla Simetik IUGR olanlar genellikle ömür boyu küçük, Asimetrik IUGR olanlar uygun beslenmeyle genellikle 6. ayda büyümeyi yakalarlar