İHRACAT YÖNELİMLİ YABANCI YATIRIM ORTAMI: KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İHRACAT YÖNELİMLİ YABANCI YATIRIM ORTAMI: KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ"

Transkript

1

2 İSTANBUL TİCARET ODASI İHRACAT YÖNELİMLİ YABANCI YATIRIM ORTAMI: KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ HAZIRLAYANLAR Doç. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin Arş Gör. Hakan Danış Arş Gör. Ender Demir YAYIN NO: İstanbul, 2008

3 Copyright İTO Tüm haklar sakhdır. Bu yayının hiç bir bölümü, yazarın ve İTO'nun önceden yazılı izni olmaksızın mekanik olarak, fotokopi yoluyla veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz. Eserin bazı bölümleri veya paragrafları, sadece araştırma veya özel çalışmalar amacıyla, yazarın adı ve İTO belirtilmek suretiyle kullanılabilir. ISBN İTO ÇAĞRI MERKEZİ Tel: (212) 444 O 486 İTO yayınlan için ayrıntılı bilgi Bilgi ve Doküman Yönetimi Şubesi Dokümantasyon Servisi'nden alınabilir. Tel : (212) Faks : (212) E-posta : İntemet: Odamız yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz. YAYINA HAZIRLIK, BASKI, CİLT Artus Basım Huzur Mah. İmam Çeşme Cad. No: 14/1 Seyrantepe/İstanbul Tel: (212) Faks: (212)

4 ÖNSÖZ Uzun yıllar istenilen düzeyde doğrudan yabancı yatırım çekmeyi başaramayan Türkiye, son yıllarda üstün bir performans sergilemektedir. Gerçekten de, Türkiye'ye yönelik yabancı yatırımlar, son yıllarda rekor üstüne rekor kırmaktadır yılında 20 milyar doları aşan doğrudan yabancı yatırım düzeyi, Türkiye'nin yabancı yatırımcıların gözde yatırım merkezlerinden biri haline geldiğini göstermektedir. Son yıllardaki yabancı yatmm girişleri, büyük ölçüde satınalma ve birleşmelerden kaynaklanmıştır. Hiç kuşku yok ki, son yıllarda sağlanan siyasi ve ekonomik istikrarla, AB üyelik sürecindeki ilerlemeler ve IMF ile ilişkilerin yolunda gitmesi de bunda etkili olmuştur. Yatırım ortamının iyileştirilmesi yönünde son yıllarda atılan adımları da unutmamak gerekir. Günümüzde ülkeler, doğrudan yabancı yatırımları çekme konusunda adeta yarış halindeler. Çünkü bu yatırımlar, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için çok önemlidir. Dolayısıyla son yıllardaki başarıya rağmen, Türkiye'nin hala atması gereken adımlar vardır. Yatırım ortamının iyileştirilmesi, yatırımların önündeki engellerin kaldırılması ve doğran yabancı yatırımları teşvik edici düzenlemelerin yapılmasıyla, performansın daha da artırılması mümkündür. Bu yönde atılacak adımların, yerli yatırımcılar için de destekleyici ve teşvik edici olacağını belirtmeliyiz. Odamız, konunun önemine olan inancından dolayı bu araştırmayı yaptırmış ve ilgililerin istifadesine sunmuştur. Araştırma kapsamında, yabancı yatırımları çekmede Türkiye'nin rakibi olan dört eski Doğu Bloku ülkesinin yabancı yatırım ortamı ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin bu konuda atması gereken adımlar da ele alınmaktadır. Araştırmamızın, ilgililer için güncel ve yararlı bir kaynak olacağını ümit eder, hazırlayan Doç.Dr.Mehmet Hüseyin Bilgin başkanlığındaki ekibe ve yayınlanmasında emeği geçenlere teşekkür ederim. Dr. Cengiz Ersun Genel Sekreter

5

6 İÇİNDEKİLER ÖZET 11 GİRİŞ 15 BİRİNCİ BÖLÜM POLONYA 1.1. Genel Ekonomik Durum Öncesi ve Sonrası Doğrudan Yabancı Yatınmlar ve Yatırım Ortamı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Doğrudan Yabancı Yatınm Ortamı Genel Olarak Yatırım Ortamı Yatırım Teşvikleri AB Yapısal Fonları Vergi Oranlan İşçilik Maliyetleri İş Yapma Kolaylığı Ülke Riski Yolsuzluk Doğrudan Yabancı Yatırımları Çekme Açısından Polonya'nın SWOT Analizi Güçlü Yanları Zayıf Yanları Fırsatlar Tehlikeler Polonya'ya Yönelik Doğrudan Yabancı Yatırımlara Mikro Bir Bakış: Polonya Otomotiv Sektörü 46 İKİNCİ BÖLÜM ÇEK CUMHURİYETİ 2.1. Genel Ekonomik Durum Öncesi ve Sonrası Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Yatınm Ortamı Doğrudan Yabancı Yatmmlar Doğrudan Yabancı Yatırım Ortamı Genel Olarak Yatırım Ortamı Yatınm Teşvikleri Vergi Oranlan İşçilik Maliyetleri 67

7 İş Yapma Kolaylığı Ülke Riski Yolsuzluk Doğrudan Yabancı Yatırımları Çekme Açısından Çek Cumhuriyeti'nin SWOT Analizi Güçlü Yanlan Zayıf Yanlan Fırsatlar Tehlikeler Çek Cumhuriyeti'ne Yönelik Doğrudan Yabancı Yatınmlara Mikro Bir Bakış: Sektör Örnekleri Çek Otomotiv Sektörü Çek Cam Sektörü 76 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BULGARİSTAN 3.1. Genel Ekonomik Durum Doğrudan Yabancı Yatmmlar ve Yatınm Ortamı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Yabancı Yatınm Ortamı Genel Olarak Yatırım Ortamı Yatınm Teşvikleri Vergi ve Diğer Teşvikler Vergi Oranları İşçilik Maliyetleri İş Yapma Kolaylığı Finansal Risk Politik Risk Yolsuzluk Doğrudan Yabancı Yatınmlan Çekme Açısından Bulgaristan'ın SWOT Analizi Güçlü Yanlan Zayıf Yanlan Fırsatlar Tehlikeler Bulgaristan'a Yönelik Doğrudan Yabancı Yatırımlara Mikro Bir Bakış: Firma Örneği 93 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ROMANYA 4.1. Genel Ekonomik Durum Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Yatırım Ortamı Doğrudan Yabancı Yatmmlar Doğrudan Yabancı Yatırım Ortamı Genel Olarak Yatırım Ortamı Yatırım Teşvikleri Avrupa Birliği Fonlan Vergi Oranları 107

8 îşçilik ve Enerji Maliyetleri İş Yapma Ortamı Yolsuzluk Doğrudan Yabancı Yatınmları Çekme Açısından Romanya'nın SWOT Analizi Güçlü Yanları Zayıf Yanları Fırsatlar Tehlikeler Romanya'ya Yönelik Doğrudan Yabancı Yatu-ımlara Mikro Bir Bakış: Sektör Örnekleri Otomotiv Sektörü ve Johnson Controls Firması 115 BEŞİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE 5.1. Genel Ekonomik Durum Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Yatırım Ortamı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Yabancı Yatırım Ortamı Genel Olarak Yatırım Ortamı Yasal Düzenlemeler Yatırımlarda Devlet Yardımları Serbest Ticaret Bölgeleri Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (Teknopark) İhracata Yönelik Devlet Yardımları Azgelişmiş Bölgeler İçin Teşvikler Vergi Oranları İşçilik Maliyetleri İş Yapma Ortamı Yolsuzluk İkiU Anlaşmalar Demografik Yapı Doğrudan Yabancı Yatınmları Çekme Açısından Türkiye'nin SWOT Analizi Güçlü Yanları Zayıf Yanları Fu-satlar Tehlikeler 137 ALTINCI BÖLÜM GENEL DEĞERLENDİRME VE POLİTİKA ÖNERİLERİ 6. Genel Değerlendirme ve Politika Önerileri 139 KAYNAKLAR 147

9 TABLOLAR LİSTESİ 1.1: Temel Ekonomik Göstergeler : GSYİH'mn Ana Bileşenleri : Polonya'mn Dış Ticareti ve Ülkelere Göre Dağılımr : Polonya'mn İhracat ve İthalat Kalemleri : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Ülkelere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımlar (Stok-Ülkelere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Sektörlere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımlar (Stok-Sektörlere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımların Kaynakları : Avrupa'daki En İyi 15 Yatırım Merkezi : Doğrudan Yabancı Yatırımların İstihdam Yaratma Sayısına Göre En iyi 15 Avrupa Ülkesi : Doğrudan Yabancı Yatırım Düzenleyici Sınırlama Endeksi : Kanuni Aylık Asgari Ücret : Aylık İşçilik Maliyetleri ve Saat Başı Ücretler : Toplam Cari İşçilik Maliyetleri Endeksi : İş Yapma Kolaylığı : Polonya Ülke Riski : Yolsuzluk Algılama Endeksi : Polonya Otomotiv Sektöründe Doğrudan Yabancı Yatırımlar : Temel Ekonomik Göstergeler : GSYİH'mn Ana Bileşenleri : Çek Cumhuriyeti'nin Dış Ticareti ve Ülkelere Göre Dağılımı : Çek Cumhuriyeti'nin İhracat ve İthalat Kalemleri : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Ülkelere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımlar (Stok-Ülkelere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Sektörlere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımlar (Stok-Sektörlere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımların Kaynakları : Doğrudan Yabancı Yatmmların Çek Ekonomisindeki Yeri : Avrupa'daki En İyi 15 Yatırım Merkezi : Doğrudan Yabancı Yatırımların İstihdam Yaratma Sayısına Göre En iyi 15 Avrupa Ülkesi : Doğrudan Yabancı Yatırım Düzenleyici Sınırlama Endeksi : Kanuni Aylık Asgari Ücret : Aylık İşçilik Maliyetleri ve Saat Başı Ücretler : Toplam Cari İşçilik Maliyetleri Endeksi : İş Yapma Kolaylığı : Çek Cumhuriyeti Ülke Riski : Çek Cumhuriyeti Kredi Notu : Yolsuzluk Algılama Endeksi : Çek Cumhuriyeti'ndeki Yabancı Yatırımcıların Bazıları : Temel Ekonomik Göstergeler : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişleri (Güneydoğu Avrupa Ülkeleri) : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Ülkelere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırımlar (Yeni Projeler) 84

10 3.5: Çalışan Kişi Başına Üretkenlik : Bulgaristan'ın Kredi Notu : Yolsuzluk Algılama Endeksi : Yılları Arasındaki İlk 20 Yabancı Yatırımcı : Temel Ekonomik Göstergeler : Doğrudan Yabancı Yatırımlar : Doğrudan Yabancı Yatırımların Sektörlere Göre Dağılımı : Doğrudan Yabancı Yatırım Stokunun Ülkelere Göre Dağılımı : Romanya - Yeşil Şaha Yatırımı Sayısı : Yabancı Sermayeli Yeni Şirket Sayısı : Brüt Asgari Ücret : Ulusal Ortalama Aylık Kazanç : Tüm Vergiler Dahil Sanayi Sektörü Elektrik Fiyatları : Yolsuzluk Algılama Endeksi : Romanya Yabancı Yatırım Ajansı Tarafından Desteklenen ve İzlenen Başarıh Yatırım Projeleri : Temel Ekonomik Göstergeler : Kuruluş Türlerine Göre Yabancı SermayeU Şirket Sayısı : En Büyük Beş Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi : Özelleştirme ve Doğrudan Yabancı Yatırım Girişleri : Yeşil Şaha Yatırımı Sayısı : Yabancı SermayeU Firmalara Verilen Teşvik Belgeleri : Doğrudan Yabancı Yatırımlar İçin Düzenlenen Teşvik Belgelerinin Sektörel Dağılımı : ÇeşitU Endekslere Göre Seçilmiş Ülkelerin Sıralaması : Forbes Vergi Endeksi : Brüt ve Net Aylık Asgari Ücret ve İşverene Maliyeti : Yolsuzluk Algılama Endeksi : Yaş Gruplarının Toplam Nüfus İçindeki Payı : Eğitim Düzeyine Göre İşgücünün Durumu 135

11 GRAFİKLER LİSTESİ 1.1: Yabancı Yatırımcılar İçin En Cazip 10 Ülke : Doğrudan Yabancı Yatırım Güven Endeksi : Kurumlar Vergisi : Yabancı Yatırımcılar İçin En Cazip 10 Ülke : Doğrudan Yabancı Yatırım Güven Endeksi : Kurumlar Vergisi : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Yatırım Türüne Göre Dağılım) : 2006 Yılı Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi (Ülkelere Göre Dağılım) : Kurumlar Vergisi : GSYİH (Sektörlere Göre Dağılım) : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişleri : Doğrudan Yabancı Yatırımın Ülkelere Göre Dağılımı : Yabancı Sermayeli Şirketlerin Faaliyet Gösterdikleri Sektörlere Göre Dağılımı : Kurumlar Vergisi Oranları : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişleri : Doğrudan Yabancı Yatırım Girişleri (Sektörlere Göre Dağılım) : Yabancı Yatırımların Ülkelere Göre Dağılımı : Kurumlar Vergisi : Aylık Brüt Kanuni Asgari Ücret : İş Yapma Kolaylığı Sıralaması 133

12 ÖZET Dünya ekonomisinde yaşanan küreselleşmenin temel özelliklerinden biri de, hızla artan ve gittikçe önem kazanan doğrudan yabancı yatırımlardır. Gerçekten de doğrudan yabancı yatırımlar; 1980'lerin başından itibaren giderek önem kazanmış, gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkenin ilgi odağı haline gelmiştir. Bu dönemde, doğrudan yabancı yatırımlar, dünya üretimi ve ticaretinden daha hızlı artmıştır. Günümüzde doğrudan yabancı yatırımların dünya genelindeki hacmi önemli düzeylere ulaşmıştır yılında 1,270 milyar dolara ulaşan doğrudan yabancı yatırımlar, 2002 yılında 1,411 milyar dolarla rekor kırmıştır. Doğrudan yabancı yatmmlar, 2006 yılında ise yüzde 38 gibi oldukça yüksek bir düzeyde artarak 1,306 milyar dolar olmuştur. Doğrudan yabancı yatırımlar, kuşkusuz Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için çok önemlidir. Ekonomiye sağladığı katkılar nedeniyle günümüzde birçok ülke, özellikle de gelişmekte olan ülkeler arasında yabancı sermaye çekme yarışı yaşanmaktadır. Üstelik bu yarışta giderek artan dozda bir rekabet de söz konusudur. Bu çerçevede, gelişmekte olan ülkeler, bir yandan yatırım ortamlarını yabancı yatırımlar için daha cazip bir hale getirebilmek amacıyla önemli politika değişikliklerine gitmekte, diğer yandan da ilgili mevzuatlarını mümkün olduğu kadar basitleştirmeye çalışmaktadırlar. Daha çok yabancı yatırım çekmek için yapılan düzenleme ve değişikliklerin, yabancı yatırımcılar kadar, yerli girişimciler için de destekleyici ve teşvik edici olduğu açıktır. Son yıllarda önemli miktarlarda doğrudan yabancı yatırım çekmeyi başarabilen ve ekonomik yapıları Türkiye'ye benzeyen dört ülkenin yabancı yatırım ortamı, bu çalışmada ayrıntılı biçimde incelenmektedir. İncelenen ülkeler; Polonya, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan ve Romanya'dır. Tamamı gelişmekte olan ülke olan bu ülkelerin yabancı yatırımları çekme yarışında Türkiye'nin rakipleri olduğu söylenebilir. Ayrıca, incelenen ülkelerin tamamı "Geçiş Ekonomileri" olarak adlandırılan eski Doğu Bloku ülkeleridir ve 1990'dan sonra; siyasal, ekonomik, sosyal, hukuki ve benzeri pek çok alanda önemli değişimler geçirmişlerdir. Polonya, 1989 yılında yapılan demokratik seçimlerle Orta Avrupa'da Komünist düzeni kaldıran ilk ülke olarak tarihe geçmiştir. 1999'da NATO'ya ve Mayıs 2004'te de AB'ye tam üye olmayı başarmıştır. Planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçişin ilk yıllarında sıkıntılar yaşamış, uygulanan politikaların sonucu olarak ekonomisi izleyen yıllarda hızla toparlanmıştır. Ekonomideki iyileşmenin sonucu olarak 2006 yılı sonu itibariyle toplam 100 milyar doların (stok) üzerinde doğrudan yabancı yatırım çekmeyi başarmıştır. Bu başarıda; ekonomisini dışa açması, daha şeffaf politikalar takip etmesi, uygulamaya koyduğu yapısal reformlar, AB ve OECD üyelikleri gibi birçok faktör rol oynamıştır. Hiç kuşku yok ki, bu başarıda, yabancı yatırımlara yönelik düzenleme ve teşvikler de etkili olmuştur. Polonya'da, yerli ve yabancı yatırımcılar eşit haklara sahiptir. Öte yandan, yeni yatırım ve iş imkanlarını çoğaltmak amacıyla yerli ve yabancı yatırımcılara, bölgesel yardım adı altında çeşitli devlet yardımları sağlanmaktadır. Belirli bölgelerde yatırım yapılması durumunda belirli bir süre kurumlar vergisi muafiyeti de söz konusu olabilmektedir. Yabancı ve yerli yatırımcılan teşvik etmek amacıyla kurumlar vergisi son yıllarda kademeli olarak düşürülmüştür. Yabancı yatırımcılara diğer teşvik alanlarında olduğu gibi, AB fonlarını kullanmada da ayrıcalık veya ayrımcılık yapılmamaktadır. Fonların yabancı yatırımcılara da açık olması, yabancı yatırımcıların finansmanlarını karşılamalarında önemli kolaylıklar sağlamaktadır. Çek Cumhuriyeti, Çekoslovakya'nın ikiye bölünmesiyle 1 Ocak 1993'te kurulmuştur. Mart 1999'da resmen NATO üyesi olmuş, 1997'de AB'ye "hızh kulvar" (fast track) üyesi ve Mayıs 2004'te de tam

13 üye olarak kabul edilmiştir. Nitelikli bir işgücüne sahiptir ve demiryoluyla karayolu altyapısı bakımından bölgedeki diğer ülkelere göre daha gelişmiş durumdadır. Planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçişin ilk yılları, Çek Cumhuriyeti için de sıkıntılı olmuştur. Fakat, serbest ekonomiye geçişte gösterdiği başarı, sonraki yıllarda performansını olumlu etkilemiştir yılıyla birlikte ekonomi hızlı bir büyüme trendine girmiş ve yılları arasında yıllık yüzde dört büyüme oranı yakalanmıştır. 2000'li yıllarda önemli miktarlarda yabancı yatırım çeken Çek Cumhuriyeti'ne yönelik yabancı yatırım girişleri, 2005 yılında 11 milyar doları aşmıştır. Bu, ülke tarihindeki en yüksek yıllık giriş miktarıdır ve küçük ve orta büyüklükteki ülkelerin ortalama çektiği yabancı yatırım miktarının oldukça üzerindedir. Çek Cumhuriyeti'nde mevcut vergi sistemi, yerli ve yabancı yatırımcılara herhangi bir ayrım getirmemektedir. Bazı alanlarda yatırım yapılması durumunda firma kârları belirli bir süre kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır. Halen yüzde 24 olan kurumlar vergisi oranının 2008'de yüzde 21, 2009'da yüzde 20, 2010'da da yüzde 19'a düşürülmesi planlanmaktadır. Vergi sisteminde olduğu gibi, yatırım teşviklerinden yararlanmada da yerli ve yabancı yatırımcılar arasında bir ayırım söz konusu değildir. Yatırım teşviklerinin temel amacı; imalat sanayi, iş destek hizmetleri ve teknoloji merkezlerindeki üretim seviyesini artırmak olarak belirlenmiştir. Yatırım teşvikleri; vergi muafiyeti, istihdam yaratan projelere yönelik destekler ve eğitim destekleri şeklinde yatırımcılara sağlanmaktadır. Teşvikler; imalat sanayi, yazılım-geliştirme ve iş destek hizmetleriyle AR-GE alanlarına verilmektedir. Ayrıca, işsizlik oranının yüksek olduğu bölgelerdeki küçük projeler için yatırımcılara, "İş Yaratma Destek Programı" çerçevesinde yatırım teşviki sağlanmaktadır. Öte yandan, küçük yatırımcılar için de yatırım teşvikleri söz konusudur. Yatırım teşviklerinden yararlanmak isteyen yatırımcılar "Czechlnvesf'den ücretsiz olarak yardım alabilmektedirler. Yatırımcılar, devletin sağladığı bu teşviklerin yanı sıra, AB Yapısal ve Uyum Fonları'ndan da yararlanabilmektedirler. Coğrafi bakımdan oldukça stratejik bir konuma sahip bulunan komşumuz Bulgaristan, son yıllardaki istikrarlı ekonomik yapısıyla dikkat çekmektedir. Bulgaristan, geçen 20 yılda sosyal ve ekonomik anlamda büyük değişiklikler yaşamış ve planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçişte çeşitli zorluklar yaşamıştır yıllarında yaşadığı krizlerin ardından; ticaret ve fiyatların liberalleştirilmesi, girişimciliğin önünün açılması, sosyal sektör reformunun yapılması ve uygulanan finans, tarım ve enerji sektörlerinin yeniden yapılandırılmasını içeren kapsamlı ekonomik programın sonucu olarak giderek istikrara ve güçlü bir ekonomik yapıya kavuşmaya başlamıştır. Bulgaristan, 1996'da Dünya Ticaret Örgütü'ne üye olmuş, 2004'te NATO'ya katılmış ve 1 Ocak 2007 itibariyle de AB'ye tam üye olmuştur yılına kadar önemli miktarlarda yabancı yatırım çekmeyi başaramayan Bulgaristan, yabancı yatırım çekme performansını bu yıldan sonra giderek artırmıştır. 2003, 2004 ve 2005 yıllarındaki doğrudan yabancı yatırım girişlerinin toplamı, geçmiş 8 yıldaki girişlerin toplamını aşmıştır. Kişi başına ve GSYİH'ya göre doğrudan yabancı yatırım girişlerine göre ise son 10 yıllık dönemin en başarılı ülkelerinden biridir döneminde brüt doğrudan yabancı yatırım girişlerinin GSYİH'ya oranı yüzde 7.2'dir. Yabancı yatırım girişlerinde önceki yıllarda özelleştirme uygulamaları etkili olurken, son yıllarda ihracata ve yerel pazara yönelik yeşil saha yatırımlarına yönelik yatırımların öne çıktığı görülmektedir. Güçlü ekonomik yapı, istikrarlı siyasi atmosfer, düşük işçilik maliyetleri, nitelikli işgücü, doğrudan yabancı yatırımları çekmek için yapılan yasal düzenlemelerle AB üyelik süreci ve üyeliği, Bulgaristan'ın yabancı yatırımları çekme başarısının temel nedenleri olarak sıralanabilir yılında uygulamaya konulan Yatırım Teşvikleri Kanunu da yabancı yatırımların artışında önemli rol oynamıştır. Söz konusu ya-

14 sa ile hem yerel, hem de yabancı yatırımcılar için eşit uygulamalar getirilmiştir. Ayrıca, Bulgaristan, Güney Kıbrıs ile birlikte AB'deki en düşük kurumlar vergisi oranına (yüzde 10) sahiptir. Bulgaristan, yaptığı mevzuat değişiklikleriyle yatırımın önündeki engelleri azaltmış ve yabancı yatırımcıların tek bir devlet kurumuyla muhatap olmasını sağlamıştır. Dolayısıyla, işletme kurmak için gereken süre ve yasal prosedür sayısını azaltarak, yatırımcılar için bürokratik engelleri en aza indirmiştir. Romanya, günümüzde çok partili parlamenter sistemle yönetilen demokratik bir cumhuriyettir. 1 Ocak 2007'de AB'ye tam üye olmuştur milyonluk nüfusuyla bölgesinde Polonya'nın ardından en kalabalık nüfusa sahip ikinci ülkedir. Ayrıca, genç nüfus oranı AB-27 ortalamasının üzerindedir. Fakat nüfusu, yılları arasında yüzde 4 oranında azalmıştır. Diğer eski Doğu Bloku ülkelerinde olduğu gibi, Romanya'da da planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçiş süreci sıkıntılı olmuştur. 1990'İl yıllarda yaşanan sıkıntıların ardından, 2000 yılından itibaren ülkedeki ticari faaliyet ortamında geuşme ve ekonomik verilerde iyileşme sağlanmaya başlanmış ve son yıllarda giderek güçlenen bir ekonomik yapıya kavuşmuştur. Ekonomisindeki iyileşmeye bağlı olarak Romanya'ya yönelik doğrudan yabancı yatırımlar giderek artmıştır. Romanya'nın doğrudan yabancı yatırım stoku, 2000 yılında 6.9 milyar euro iken, 2006 yılında 31.1 milyar dolara yükselmiştir. Doğrudan yabancı yatırım stoku 6 yıllık periyotta yaklaşık 4.5 kat artmıştır. Romanya, 2006 yılında 9.1 milyar euro ile tarihinin en yüksek doğrudan yabancı yatırım girişini elde etmiştir. Kalabalık nüfusu, stratejik konumu, yapılan yasal düzenlemeler, zengin doğal kaynakları ve düşük işçilik maliyetleri, son yıllarda artan doğrudan yabancı yatırımları etkileyen diğer faktörler olarak belirtilebilir. Romanya'da da, yabancı ve yerel yatırımcılar eşit yatırım fırsatlarına sahiptir. Buna rağmen, diğer Doğu Avrupa ülkeleri gibi Romanya da, yabancı yatırımları çekmek için yıllarca çeşitli teşvikler uygulamıştır. Kurumlar vergisi oranını yüzde 16'ya düşürmüştür. Mikro işletme kavramı kapsamına giren şirketlerin tüm gelirleri üzerinden 2007 yılında ödemek zorunda oldukları vergi oranı ise yüzde 2'dir. Öte yandan, AB üyeliğiyle birlikte yatırımcıların AB fonlarından yararlanma imkanı söz konusu olmuştur. Ayrıca; büyük, küçük ve orta ölçekli ve mikro işletmelere yönelik devletin sağladığı çeşitli yatırım teşvikleri ve destekler mevcuttur. 13 Mart 2002'de Romanya Yabancı Yatırım Ajansı kurulmuştur. Ajans, hükümetin belirlediği yabancı yatırımları çekme ve teşvik etme politikasının uygulanmasından sorumludur. Uzun yıllar potansiyelinin altında performans gösteren ve istediği doğrudan yabancı yatırımları çekmeyi bir türlü başaramayan Türkiye'ye yönelik yabancı yatırım girişlerinde son yıllarda büyük bir artış gözlenmektedir. Gerçekten de; arasında 240 milyon dolara yakın, arasında 15 milyar dolar civarında ve arasında da yıllık ortalama 767 milyon dolar civarında yabancı yatırım çekebilen Türkiye'ye, sadece 2006 yılında giren doğrudan yabancı yatırım miktarı 20 milyar dolar civarındadır. Son yıllardaki yabancı yatırım girişlerinde; 2001 krizinden sonra IMF ile uygulanan program nedeniyle ekonomide göreli olarak sağlanan istikrarlı makroekonomik ortam, göreli siyasi istikrar, AB ve IMF ile ilişkilerin yolunda gitmesi ve yapılan büyük çaplı özelleştirmelerin önemli etkisi olmuştur. Son yıllardaki artışa rağmen, Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım çekme performansının hala potansiyelinin altında olduğu söylenebilir. Nitekim, 2000 yılında yaklaşık 20 milyar dolar civarında olan Türkiye'deki doğrudan yabancı yatırım stoku, 2006 yılında 60 milyar dolara yükselmiştir. Fakat, yüzde 16 olan Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım stokunun GSYİH'ya oranı, hala dünya ortalaması olan yüzde 22.7'nin altındadır. Bu çerçevede belirtilmesi gereken bir diğer husus da, son yıllarda gelen yabancı

15 yatırımların genelde mevcut, yani kurulu tesisleri ya satın aldığı ya da ortak olduğu gerçeğidir. Gerçekten de, 2005 ve 2006 yıllarında Türkiye'ye giriş yapan doğrudan yabancı yatırımların yaklaşık yüzde 75-80'i satın almalar ve birleşmeler yoluyla gerçekleşmiştir yılındaki bu satın alma ve birleşmelerin yüzde 44'ü finans sektöründe ve yüzde 40.5'i ise telekomünikasyon sektöründe gerçekleşmiştir. Bu nedenle, üretimi ve istihdamı artmcı etkisinin sınırlı kaldığı ileri sürülebilir. Hiç kuşku yok ki, diğer gelişmekte olan ülkeler gibi Türkiye'nin de doğrudan yabancı yatırımlara ihtiyacı var. Hedefin büyütülmesi ve alınacak tedbirlerle, bugüne kadar potansiyelin altında kalan performansın yükseltilmesi elbette mümkündür. Bunun yolu, yatırım ortamını iyileştirmekten, yatırımların önündeki engelleri kaldırmaktan ve yabancı yatırımları teşvik edici düzenlemeleri yapmaktan geçmektedir. Gelen yatırımcı sermayeye; yani gelip yeni tesisler kuracak, istihdam yaratacak yabancı yatırımcıya, her türlü teşvik ve desteğin sağlanması, daha fazla yabancı yatırım çelanek için neredeyse şarttır. Öte yandan, iç pazar amacıyla değil, ihracat amacıyla gelen yatırımcı sermayeye yönelik düzenlemelerin yapılmasının, Türkiye'nin bu alandaki performansını belirlemede etkili olacağı beklenebilir. Kuşkusuz, doğrudan yabancı yatırımlar her derdin ilacı değildir. Dolayısıyla, ekonomide umudu sadece yabancı yatırımlara bağlamanın da doğru bir yaklaşım olmayacağı açıktır. Türkiye, yatırım ortamının iyileştirilmesi konusunda son yıllarda önemli ilerlemeler kaydetmiştir. Ayrıca, son derece liberal bir yabancı yatırım mevzuatına sahiptir. Yerli ve yabancı yatırımcılar arasında bir ayırım da söz konusu değildir. Öte yandan; yatırımları özendirmek, desteklemek ve yönlendirmek için uluslararası taahhütler uyannca çeşitu teşvikler de sağlanmaktadır. Teşvikler, yerli ve yabancı yatırımcılara eşit olarak sunulmaktadır. Fakat tüm bunlara rağmen; vergi sistemi, bürokratik engeller, teşvikler ve maliyetler başta olmak üzere birçok alanda, Türkiye'nin atması gereken adımlar bulunmaktadır. Bu adımlar atıldığı zaman, yeni yatırımlara ve ihracata yönelik daha fazla doğrudan yabancı yatırımın Türkiye'ye geleceği beklenebilir. Bu çerçevede, sadece maliyetlerin düşürülmesinin bile, Türkiye'ye yönelik doğrudan yabancı yatırımları önemli miktarda artıracağı söylenebilir. Hiç kuşku yok ki, bu, yerli yatırımcıların yatırımlarında da belirgin bir artışa yol açacaktır. Çünkü, daha çok yabancı yatınm çekmek için yapılan düzenleme ve değişiklikler, yabancı yatırımcılar kadar, ülke içindeki girişimciler için de destekleyici ve teşvik edici olmaktadır. Daha da önemlisi, yerli yatırımcıların yurtdışına çıkışını engelleyici bir etkisi de söz konusu olacaktır. Bilindiği gibi, içerideki yüksek maliyetlerden dolayı hatın sayılır miktarda bir yerli sermaye, son yıllarda yurtdışına çıkmıştır. Yerli yatmmcıların en çok tercih ettiği ülkelerin başında bir kısmı bu çalışmada incelenen eski Doğu Bloku ülkeleri gelmektedir. Nitekim, Romanya'daki yabancı sermayeli şirket sayısının ülkelere göre dağılımında yüzde 7.05 ile Türkiye üçüncü sırada yer almaktadır. Yatırım ortamının iyileştirilmesine ve maliyetlerin düşürülmesine yönelik önerilere, bir de bu açıdan bakılmasının faydalı olacağına inanmaktayız.

16 GİRİŞ Yabancı sermaye yatırımları, doğrudan yabancı sermaye yatırımları^ ve portföy yatırımları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Portföy yatırımları bir ülkenin sermaye piyasasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade etmektedir.^ Kısa vadeli sermaye hareketleri olarak da adlandırılan portföy yatırımlarına, kısa vadede yüksek getiri peşinde koştuğu ve spekülatif niteliği ağır bastığı için zaman zaman sıcak para da denilmektedir. Portföy yatırımları, kısa vadeli yabancı sermaye hareketleridir. Gittiği ülkede bir işletme kurma ya da sabit bir yatırım yapma gibi uzun vadeli bir amacı yoktur. Bu çalışmanın konusunu oluşturan doğrudan yabancı yatırımlar ise uluslararası sermaye akışı demektir. Bir başka ifadeyle, yatırılabilir kaynakların kişi veya kuruluşlar tarafından bir başka ülkeye taşınmasıdır. Bir veya birden fazla uluslararası yatırımcının, tamamına sahip olarak veya yerli bir veya birkaç firmayla ortaklık halinde gerçekleştirdikleri yatırımlar, doğrudan yabancı yatırım olarak tanımlanmaktadır.3 Günümüzde, tamamına yakın bölümü çok-uluslu şirketler tarafından gerçekleştirilen doğrudan yabancı yatırımlar, bir firmanın, üretimini kurulu olduğu ülkenin sınırları ötesine yaymak üzere yabancı ülkelerde üretim tesisi kurması veya mevcut üretim tesislerini alması biçiminde de tanımlanabilir.'^ Doğrudan yabancı yatırımlar, sermayeyle birlikte teknoloji ve işletmecilik bilgisini de beraberinde getirdiğinden dolayı İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra önem kazanmaya başlamış,^ 1980Terin başından itibaren ise giderek daha da önemli hale gelmiştir. Gerçekten de, küreselleşme süreci öncesinde yeterince önemsenmeyen doğrudan yabancı yatırımlar, kalkınmaya olan katkısının anlaşılmasıyla, günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkenin ilgi odağı haline gelmiştir.^ Bu dönemde, doğrudan yabancı yatırımlar, dünya üretimi ve ticaretindeki artıştan daha hızlı artmıştır döneminde, dünya genelinde doğrudan yabancı yatmmlardaki yıllık ortalama artış oranı yüzde 13'tür7 Kuşkusuz, dünya ekonomisinde yaşanan küreselleşmenin temel özelliklerinden biri de, hızla artan ve gittikçe önem kazanan doğrudan yabancı yatırımlardır. Günümüz dünyasında yabancı yatırımların dış ticaretten çok daha önemu bir hale geldiği söylenebilir.8 Doğrudan yabancı yatırımlar, özellikle 1990'ların başından itibaren gelişmekte olan ülkeler için "kalkınmanın motoru" olarak genel kabul görmüştür yılında 1,270 milyar dolara ulaşan doğrudan yabancı yatırımlar, 2002 yılında 1,411 milyar dolarla rekor kırmıştır. Günümüzde doğrudan yabancı yatırımların dünya genelindeki hacmi önemli düzeylerdedir. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (United Nations Conference on Trade and Development - UNCTAD) 2007 Yılı Dünya Ya- 1 İlgili literatüre uyum sağlamak amacıyla bu çalışmada bundan sonra "Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları" yerine "Doğrudan Yabancı Yatırımlar" (Foreign Direct Investment - FDI) kullanılacaktır. 2 DPT, Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu Raporu, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Yayın No: DPT: 2514-ÖİK: 532, Ankara, 2000, s.l. ^a.g.e., s.l. 4 Halil Seyidoğlu, Uluslararası İktisat, 9. Baskı, Güzem Yayınlan, İstanbul, 1993, ss Rıdvan Karluk, "Türkiye'de Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Katkısı", (içinde) Ekonomik İstikrar, Büyüme ve Yabancı Sermaye, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü, Yayıma Hazırlayan: A. Tarhan, Ankara, Şubat Suna Oksay, "Çokuluslu Şirketler Teorileri Çerçevesinde Yabancı Sermaye Yatınmlarının İncelenerek Değerlendirilmesi", Dı Ticaret Dergisi, Sayı: 8, Ocak Padma Mallampally ve Kari P. Sauvant, "Foreign Direct Investment in Developing Countries", Finance & Development, Vol. 36, No. 1, March Palle S. Andersen ve P. Hainaut, "Foreign Direct Investment and Employment in the Industrial Countries", BIS Working Papers, No. 61, November 1998.

17 tırım Raporu'na göre,^ dünya genelinde doğrudan yabancı yatırımlar, 2006 yılında yüzde 38 gibi oldukça yüksek bir düzeyde artarak 1,306 milyar dolar olmuştur. Bu, 2002 yılından sonraki en yüksek düzeydir yılında hem gelişmiş, hem gelişen, hem de geçiş ekonomilerine yönelik yatırım girişlerinde artış yaşanmıştır. Bu yüksek artışta, sınır-ötesi birleşme ve satın almalar önemli rol oynamıştır. Öte yandan, bu çalışma kapsamında incelenen dört ülkenin de içinde bulunduğu Güneydoğu Avrupa ülkelerine yönelik girişlerdeki artış oranı ise yüzde 68 gibi çok daha yüksek bir düzeydedir. Doğrudan yabancı yatırımlar, kuşkusuz Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için de çok önemlidir. Ekonomiye sağladığı katkılar nedeniyle günümüzde birçok ülke, özellikle de gelişmekte olan ülkeler arasında yabancı yatırım çekme yarışı yaşanmaktadır. Üstelik bu yarışta giderek artan dozda bir rekabet de söz konusudur. Bu çerçevede, gelişmekte olan ülkeler, bir yandan yatırım ortamlarını yabancı yatırımlar için daha cazip bir hale getirebilmek amacıyla önemli politika değişikliklerine gitmekte, diğer yandan da ilgili mevzuatlarını mümkün olduğu kadar basitleştirmeye çalışmaktadırlar. Yine UNCTAD'm raporuna göre, daha çok doğrudan yabancı yatırım çekmek isteyen ülkeler, bu amaçla 2006 yılında 147 adet politika değişikliği yapmışlardır. Yapılan değişikliklerin yüzde 74'ü gelişen ülkeler tarafından yapılmıştır. Çoğunun kapsamı kurumlar vergisinde indirimdir. Daha çok yabancı yatırım çekmek için yapılan düzenleme ve değişikliklerin, yabancı yatırımcılar kadar, yerli girişimciler için de destekleyici ve teşvik edici olduğu açıktır. Gelişmekte olan ülkelerde toplam yatırımlar içindeki payı gittikçe artan doğrudan yabancı yatırımlar, yatırımın yapıldığı ev sahibi ülke ekonomisi üzerinde çeşitli etkiler yaratmaktadır. Ekonomi literatüründe, doğrudan yabancı yatırımların ülkeye gelişinin ülke için yararlı olduğuna dair kuvvetli bir kanı vardır. Bu yatırımların, gittikleri ülkeye; sermaye, teknoloji ve üretim bilgisi götürdüğü, sıklıkla savunulmaktadır. Bu yatırımların ev sahibi ülke ekonomisi üzerindeki diğer etkilerinin ise üretim, istihdam, gelir, fiyat, ödemeler dengesi, ekonomik gelişme ve genel refah gibi etkiler olduğu söylenebilir, Bu nedenledir ki, hemen hemen gelişmekte olan tüm ülkelerde günümüzde hükümetler, doğrudan yabancı yatırımları kalkınma hedeflerinin bir parçası olarak görmektedirler. ^ Türkiye'ye gelince, Türkiye'nin yabancı yatırım çekme performansının potansiyelinin altında olduğu söylenebilir. Gerçekten de Türkiye, oldukça liberal yabancı sermaye mevzuatına ve yabancı yatırımları çekme konusundaki bazı avantajlarına rağmen, uzun yıllar yeterli yabancı sermayeyi çekmeyi başaramamıştır. Türkiye, arasında 240 milyon dolara yakın doğrudan yabancı yatırım çekmiştir arasında ise bu rakam, 15 milyar dolar civarındadır arasında Türkiye'ye yönelik doğrudan yabancı yatırımların, yıllık ortalama 767 milyon dolar civarında seyrettiği gözlenmektedir. 12 Fakat son yıllarda, Türkiye'ye yönelik yabancı yatırım girişlerinde büyük bir artış yaşanmaktadır. Rakamlar, son yıllarda bu alanda rekorlar kırıldığını göstermektedir. Dolayısıyla, adeta bir yabancı akınının söz konusu olduğu ileri sürülebilir yılında 2.8 milyar dolar olan Türkiye'ye yönelik doğrudan yabancı yatırımların, 2005'te 9.8 milyar dolara ulaştığı ve 2006'da da 20 milyar dolar civarında gerçekleştiği görülmektedir. Bu artışta; 2001 krizinden sonra IMF ile uygulanan program nedeniyle ekonomide göreli olarak sağlanan istikrarlı makroekonomik ortam, göreli siyasi istikrar, AB ve IMF ile ilişkile- 9 UNCTAD, World Investment Report 2007: Transnational Corporations, Extractive Industries and Development, United Nations Publication, Karluk, a.g.m. ve Hasan Sabır, "Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarını Gelişmekte olan Ülkelere Yönlendirici Politikalar", Dı Ticaret Dergisi, Sayı: 26, Ekim Sabır, a.g.m., 12 M. Hüseyin Bilgin, "Türkiye'ye Yönelik Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının İstihdama Etkisi", ÖNERİ Dergisi, Sayı: 22, Yıl: 11, Cilt: 6, Haziran 2004, ss

18 rir yolunda gitmesi ve büyük çaplı özelleştirmelerin önemli etkisi vardır. Yabancıların gayrimxenkul alımlarının da bu artışta büyük katkısı olduğunu belirtmek gerekir. Sadece rakamlara bakılırsa, Türkiye'nin yabancı yatırımların yeni çekim merkezi olduğu iddia edilebilir. Fakat belirtilmesi gereken önemli bir nokta, son yıllarda gelen yabancı yatırımların genelde mevcut, yani kurulu tesisleri ya satın aldığı ya da ortak olduğu gerçeğidir. Bu nedenle, üretimi ve istihdamı artırıcı etkisinin sınırlı kaldığı ileri sürülebilir. Hiç kuşku yok ki, diğer gelişmekte olan ülkeler gibi Türkiye'nin de doğrudan yabancı yatırımlara ihtiyacı vardır. Hedefin büyütülmesi ve alınacak tedbirlerle, bugüne kadar potansiyelin altında kalan performansın yükseltilmesi elbette mümkündür. Bunun yolu, yatırım ortamını iyileştirmekten, yatırımların önündeki engelleri kaldırmaktan ve yabancı yatırımları teşvik edici düzenlemeleri yapmaktan geçmektedir. Bu çerçevede, gelen yatırımcı sermayeye; yani gelip yeni tesisler kuracak, istihdam yaratacak yabancı yatırımcıya, her türlü teşvik ve destek verilmelidir. Öte yandan, iç pazar amacıyla değil, ihracat amacıyla gelen yatırımcı sermayeye yönelik düzenlemelerin yapılmasının, Türkiye'nin bu alandaki performansını belirlemede etkili olacağı beklenebilir. Bir başka ifadeyle, yabancı yatırımcıların sadece iç pazara hitap etmekten çok, ihracat yapma amacıyla Türkiye'ye girişi teşvik edilmelidir. Yeri gelmişken şunu da belirtmekte yarar vardır, kuşkusuz doğrudan yabancı yatırımlar her derdin ilacı değildir. Burada söylenenlerden, ekonomide umudu sadece yabancı yatırımlara bağlamak gibi bir sonuç asla çıkarılmamalıdır. Ancak şurası da açıktır, yatırımcı doğrudan yabancı sermaye, birçok açıdan Türkiye ekonomisini olumlu etkiler. İstihdam, üretim ve ihracatı artırıcı etkileri bir yana; ekonominin rekabet gücünü artırır, ekonomiye dinamizm kazandırır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım ortamım karşılaştırmalı bir şekilde analiz etmek ve Türkiye'nin yabancı yatırım ortamını ihracat yönelimli bir hale getirebilmek için neler yapılması gerektiğini ortaya koymaktır. Bu çerçevede, ihracat yönelimli ya da dış ticaret esaslı olarak doğrudan yabancı yatırımlara verilen teşviklerin ya da bu tür sermayenin yatırım ortamının incelenmesi ve politikaların geliştirilmesi, bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu amaçla; bir yandan ihracat yönelimli ya da dış ticaret esaslı olarak Türkiye'nin yabancı yatırım ortamı, ekonomik yapıları Türkiye'ye benzeyen ve son yıllarda önemli miktarlarda doğrudan yabancı yatırım çeken Polonya, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan ve Romanya'nın yabancı yatırım ortamıyla karşılaştırılmakta, diğer yandan da Türkiye'nin yabancı yatırım ortamının ihracat yönelimli bir hale getirilebilmesi için neler yapılması gerektiği tartışılmaktadır. Türkiye'nin yabancı yatırım ortamının benzer yapıdaki ülkelerin yatırım ortamıyla karşılaştırılması ve bu ülkelerin uygulamalarından hareketle altematif politika önerilerinin geliştirilmesi, çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışmada; "Geçiş Ekonomileri" olarak adlandırılan ve tamamı eski Doğu Bloku ülkesi olan Polonya, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan ve Romanya'nın yabancı yatırım ortamı; teşvikler, vergi, istihdam yükleri, iş yapma ortamı, riskler, hukuki yapı ve benzeri değişkenler bazında ayrıntılı olarak incelenmektedir. Ayrıca, doğrudan yabancı yatırımlar açısından her ülkenin swot analizi yapılmaktadır. Çalışmada; Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım ortamı da incelenmekte ve diğer ülke deneyimlerinden hareketle Türkiye için bazı politika önerileri geliştirilmektedir.

19

20 BIRINCI BOLUM POLONYA Orta Avrupa'da yer alan Polonya'nın yüzölçümü 312,680 kilometrekaredir. Para birimi Zloty'dir. Kişi başı GSYİH'sı 10 bin dolara yakındır. Polonya, 38 milyon nüfusuyla Orta ve Doğu Avrupa'da en yüksek nüfusa sahip ülkedir. Bu nüfusun yüzde 38'i kırsal, yüzde 62'si ise kentsel yerleşim yerlerinde yaşamaktadır. Tahminler, 2025 yılında Polonya'nın toplam nüfusunun 36.6 milyona düşeceği yönündedir. Eski bir Komünist ülke olmasından dolayı Polonya'da okur-yazar oranı yüksektir. Fakat finans, bilgi işlem gibi piyasa ekonomisinin ihtiyaç duyduğu alanlarda yeterli sayıda yetişmiş insan gücüne sahip değildir. Polonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti ile birlikte 1999 yılında NATO'ya tam üye olmayı başarmıştır. Mayıs 2004'de ise Avrupa Birliği'ne (AB) tam üye olmuştur GENEL EKONOMİK DURUM ÖNCESİ Polonya, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yaklaşık 45 yıl diğer Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri gibi dünyadaki diğer ülkelerden izole olmuş, doğrudan yabancı yatırım ve ticaretin faydalarından mahrum kalmıştır. 1980'lerin sonlarına kadar merkezi planlama ve içe dönük kalkınma politikaları izleyen Polonya; politik, ideolojik ve ekonomik nedenlerden ötürü yabancı yatırımcıların genelde uzak durduğu bir ülke olmuştur. Dış ticaretin tamamen devlet kontrolü altında yapıldığı bu dönemde, ürettiği malı ihraç etmek isteyen firmalar, sadece dış ticaret firmaları aracılığıyla mallarını yurt dışına satabilme imkanına sahip olmuşlardır. Bu dönemde dış ticaret firmalarının sayısının çok az olduğunu da belirtmek gerekir. Aracı kullanmak zorunda kalan ihracatçı firmaların, doğal olarak yurt dışındaki firmalarla doğrudan ilişki kurma imkanından yoksun olmaları^^, Polonya'nın dış ticaret rakamlarının, uzun yıllar potansiyelinin altında seyretmesine neden olmuştur. Polonya ekonomisinin bu dönemdeki büyüme rakamlarına bakıldığında, ekonominin gidişatının hiç de istenildiği şekilde olmadığı anlaşılmaktadır yılları arasında Polonya ekonomisi, ortalama yıllık yüzde 0.12 gibi çok düşük bir oranda büyümüştür. Diğer bir ifadeyle, reel GSYİH'sı 1980'den 1989'a kadar sadece yüzde 6.2 oranında artmıştır. Yine aynı dönemde, enflasyon yüzde 9.4 ile yüzde 251 arasında dalgalanmış, 1990 yılında yüzde 585 düzeyine çıkarak zirve yapmıştır. Bu yıllarda kişi başı milli gelir ise hep 2000 doların altında kalmıştır. Bu olumsuz tablo, Polonya'nın radikal bir değişime gitmesine zemin oluşturmuştur. Olumsuz makroekonomik göstergelerin etkisiyle Polonya, 1980'lerin sonlarına doğru ekonomik, hukuki ve politik birçok alanda radikal değişikliklere gitmiştir yılında yapılan demokratik seçimlerle Orta Avrupa'da Komünist düzeni kaldıran ilk ülke olarak tarihe geçmiştir. Komünist düzenin sona ermesinin ardından 1990 ve 1991 yılları, Polonya için oldukça zor geçmiştir. Bu iki yılda ortalama yıllık 13 EIU, Country Profile 2007: Poland, The Economist Intelligence Unit, 2007, ss Arjun S. Bedi ve Andrzej Cieslik, "Foreign Direct Investment and Host Country Regional Export Performance: Evidence From Poland", The Institute of Social Studies, Working Paper Series, No. 322, September 2002, s.7.

21 yüzde 7 oranında gerileyen Polonya ekonomisi, 2000 yılına kadarki dönemde yıllık ortalama yüzde 5'in biraz üzerinde büyüme rakamlarını yakalamayı başarmıştır. Fakat 2001 yılıyla birlikte, küresel ekonomideki durgunluğa da bağlı olarak büyüme rakamları, 2001 ve 2002 yıllarında yüzde l'ler civarında seyretmiş, işsizlik oranı da yüzde 19.9 ile 2002 yılında oldukça yüksek bir düzeye çıkmıştır. Küresel ekonomideki durgunluğa bağlı olarak doğrudan yabancı yatırımların azalması ve Polonya para birimi olan Zloty'nin aynı dönemde değerlenmesi, Polonya'nın ihracatını da olumsuz etkilemiştir. Buna bir de ihracatının çok büyük bir kısmını gerçekleştirdiği Alman ekonomisindeki yavaşlama ve düşük yurtiçi talep eklenince, ekonomik büyüme azalmış ve işsizlik oranı artmıştır. Tablo l.l'den de görülebileceği gibi, yıllarında yıllık yüzde 3.5 ile 5.8 arasında büyüyen Polonya ekonomisi, enflasyon oranını düşük tutmayı başarmış, fakat işsizlik sorunu konusunda kayda değer bir ilerleme gösterememiştir VE SONRASI Polonya ekonomisi, 2006 yılında yüzde 5.8 oranında büyümüştür. Bu büyüme, büyük ölçüde özel tüketim ve yatırımlardan kaynaklanmıştır. Büyüme oranı, 2006 yılının son çeyreğinde yüzde 7'lere kadar çıkmıştır yılı ilk çeyrek rakamları, büyümenin bu yıl da yüksek seyredeceğine işaret etmektedir. Özellikle AB yatırım fonları ve doğrudan yabancı yatırımların etkisiyle yatırım kalemi talep büyümesine neden olmuştur. Ayrıca; ücretlerdeki artış, artan istihdam oranı ve olumlu kredi ortamı sayesinde hanehalkı harcamaları da artmıştır. Dışa açılma oranındaki artışa, cari işlemler açığındaki artış eşlik etmiştir. Bu dönemde gerçekleşen büyüme, işsizlik verilerine de olumlu yansımış, 2006 yılı sonunda işsizlik oranı yüzde 14'ün altına inmiştir. Bu, 2000'li yıllarda görülen en düşük işsizlik oranıdır. Bu başarıdaki en önemli etken, istihdam olanaklarının artması, işgücünün azalması ve yurtdışına işçi göçüdür. Öte yandan, bütün bu gelişmeler, bir yandan sanayi sektöründe işçi verimliliğinin (bkz. Tablo 1.1), diğer yandan da birim işçilik maliyetlerinin artmasına neden olmuştur. The Economist Intelligence Unit (EIU), 2007 yılında Polonya ekonomisinin yüzde 6.3, 2008'de yüzde 5.V^ ve yıllarında da yılda yüzde 4 büyüyeceğini tahmin etmektedir.ı^ İhracatının eskisi gibi yine güçlü olması beklenmekle birlikte, özellikle yatırımların etkisiyle ithalatının ihracattan daha fazla artıp cari açığı büyütmesi beklenmektedir. Enflasyon oranı 2007 yılı dahil son yıllarda yüzde 2'nin altında olmasına rağmen, fiyatlarda yukarı doğru bir artış gözlenmektedir. Bundan dolayı yakın zamanda Polonya Merkez Bankası faiz oranlarını artırmak zorunda kalmıştır. Polonya Merkez Bankası'nm bu politikası, Polonya ile Avrupa Birliği Merkez Bankası faizleri arasındaki farkı azaltmış ve Polonya Merkez Bankası'nm enflasyon oranının artmasına pek de izin vermeyeceğini göstermiştir. Dolayısıyla, kısa ve orta vadede enflasyonun yüzde 2'1er civarında dalgalanması beklenmektedir. İşsizlik, Polonya ekonomisinin halen en önemli sorunlarından biri olmakla birlikte, AB'ye girdikten sonra çalışanların göç etmesi, nüfusun artmaması ve istikrarlı büyümenin işsizlik oranını düşürmeye devam edeceği söylenebilir. 15 EIU, Country Report: Poland, The Economist InteUigence Unit, August 2007, s.4. Diğer taraftan. Tablo l.l'den de görülebileceği gibi, OECD'nin 2007 ve 2008 için tahminleri sırasıyla yüzde 5.8 ve yüzde 5'tir. 16 The Economist Intelligence Unit,

22 Tablo 1.1: Temel Ekonomik Göstergeler W 2008 W Red GSYİH (Milyar - Yerel Para Birimi) , Büyüme (Yıllık - %) Cari GSYİH (Milyar $) Kişi başı Cari GSYİH ($) 1, , , , , , , TÜFE (Yıllık Yüzde Değişim) Cari İşlemler Dengesi (Milyar $) Cari İşlemler Dengesi/GSYİH Nüfus (Milyon) Toplam Brüt Dış Borç (Milyon $) - 107, , , , İşçi Verimliliği (Saat Başı) (b) 43.7 (b) 44.6 (b) 46.0 (b) İşsizlik (%) (a) UNCTAD tahmin. Eurostat hesaplaması. Kaynak: UNCTAD, Eurostat, OECD, Polonya Merkez Bankası, Ülke üretiminin en büyük kalemini hizmetler sektörü oluşturmaktadır yılı GSYİH'nın üretim bileşenlerine bakıldığında, hizmetler sektörünün GSYÎH'nm yüzde 50'sinden fazlasını oluşturduğu görülmektedir. Tablo 1.2'den de görülebileceği gibi, hizmetler sektörünü imalat, ticaret ve inşaat sektörleri izlemektedir. Kırsal kesimde yaşayan nüfusa oranla tarım sektörünün GSYÎH'ya katkısının oldukça sınırlı düzeyde olduğu görülmektedir. Diğer yandan, GSYİH'nın tüketim bileşenlerine bakıldığında, özel tüketimin ekonominin ana motoru durumunda olduğu anlaşılmaktır. Tablo 1.2: GSYIH'mn Ana Bileşenleri (2006) üretim Bileşenleri Toplam (%) Tüketim Bileşenleri Toplam (%) Tarım ve Ormancılık 4.5 Özel Tüketim 61.7 İmalat (İnşaat Hariç) 25.1 Kamu Tüketim 17.3 İnşaat 6.6 Brüt Sabit Yatınm 21.8 Ticaret ve Onanm 19.4 Stoklardaki Değişim 0.4 Ulaşım, Finansal Ve Diğer Piyasa Hizmetleri 30.1 Mal ve Hizmet İhracatı 39.6 Kamu Yönetimi ve Diğer Devlet Hizmetleri 14.4 Mal ve Hizmet İthalatı 41.2 Kaynak: The Economist Intelligence Unit,

23 Polonya'nın dış ticaret ortaklarına bakıldığında ise (Tablo 1.3), Polonya'nın dış ticaretinin büyük bir kısmını Almanya ile gerçekleştirdiği görülmektedir. Polonya, 2006 yılında; ihracatının yüzde 27.1'ini, ithalatının ise yüzde 23.8'ini Almanya ile gerçekleştirmiştir. Buradan çıkartılabilecek en önemli sonuç, Polonya ekonomisinin Alman ekonomisine bağımlı olduğu gerçeğidir. Polonya, ihracatının yüzde 6.4 ve 6.3'ünü ise sırasıyla İtalya ve Fransa'ya gerçekleştirmiştir. Öte yandan, Tablo 1.1 'deki cari denge rakamlarına bakıldığında, Polonya'nın 1996 yılından sonra sürekli dış açık verdiği, dış açığının 2006 yılında GSYİH'mn yüzde 2.6'sı oranında gerçekleştiği görülmektedir. Ayrıca, yine Tablo 1.1'de gösterildiği gibi, Polonya'da ithalatın ihracattan daha fazla artmaya devam edeceği tahmin edildiğinden, cari açığm da buna paralel olarak 2008 yılında GSYİH'mn yüzde 3.6'sına ulaşması beklenmektedir. Tablo 1.3: Polonya'nın Dış Ticareti ve Ülkelere Göre Dağılımı (2006) Ihracat(3) Toplam (%) Ithalat(«) Toplam (%) Almanya 27.1 Almanya 23.8 İtalya 6.4 Rusya 9.7 Fransa 6.3 İtalya 6.7 İngiltere 5.7 Çin 6.1 (a) Gümrük bazlı. Kaynak: The Economist Intelligence Unit, htpp://www.eiu.com Polonya'nın ihracat ve ithalat rakamları Uluslararası Standart Ticaret Sımflaması'na göre daha ayrıntılı olarak Tablo 1.4'te verilmektedir. Söz konusu tablo incelendiğinde, Polonya'nın en büyük ilk iki ihracat ve ithalat kaleminin aynı olduğu görülmektedir. "Makine ve Ulaştırma Araçları" ile "Başhca Sınıflara Ayrılarak İşletilmiş Mallar" kategorileri, en büyük ithalat ve ihracat kalemlerini oluşturmaktadır. Tablodan da görüldüğü gibi, 2006 yılında Polonya'nın ihracat rakamının milyar dolarını ve ithalat rakamının da 44.8 milyar dolarını makine ve ulaştırma araçları oluşturmaktadır. Tablo 1.4: Polonya'nın İhracat ve İthalat Kalemleri (2006) Ana ihracat Kalemleri (FOB) Milyon $ Ana ithalat Kalemleri (CİF) Milyon $ Makine ve Ulaştırma Araçlan 43,850 Makine ve Ulaştırma Araçları 44,798 Başlıca Sınıflara Ayrılarak İşletilmiş Mallar 25,208 Başlıca Sınıflara Ayrılarak İşletilmiş Mallar 25,851 Çeşitli Mamul Eşya 14,657 Kimyasal Sanayi Ürünleri 16,857 Canlı Hayvanlar ve Gıda Maddeleri 9,187 Madeni Yakıtlar ve Yağlar 13,003 Kaynak: The Economist Intelligence Unit,

24 1.2. DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR VE YATIRIM ORTAMI DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR Polonya, 1990'ların başından itibaren gösterdiği ekonomik performansla 2006 yılı sonu itibariyle toplam 100 milyar doların (stok) üzerinde doğrudan yabancı yatırım çekmeyi başarmıştır. Bu başarıda, hiç kuşkusuz ekonomisini dışa açması, daha şeffaf politikalar takip etmesi, uygulamaya koyduğu yapısal reformlar, AB ve OECD üyelikleri gibi birçok faktör rol oynamıştır yılı dünya genelinde ve dolayısıyla Polonya için de doğrudan yabancı yatırımlar açısından oldukça kötü bir yıl olmuştur. Bu yıl, dünya genelinde doğrudan yabancı yatırımlar yüzde 27.4 oranında azalmıştır. Bunun bir yansıması olarak, Tablo 1.5 ve 1.7'de gösterildiği gibi, Polonya'ya yönelik doğrudan yabancı yatırım girişleri de yüzde 28 oranında azalmış ve 4.1 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Öte yandan, 2003 yılında Avrupa ve OECD ülkelerine giren ve çıkan doğrudan yabancı yatırımlar yüzde 28 oranında gerilemiştir.polonya'ya yönelik doğrudan yabancı yatırımların büyük bir kısmının OECD ülkeleri kaynaklı olmasına rağmen, 2003 yılında Polonya, bir önceki yıla kıyasla daha fazla yabancı yatırım çekmeyi başarmıştır. Fakat, ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımlar 5 milyar doların altında kalmıştır. Dünya genelindeki doğrudan yabancı yatırımlarda 2004 yılında gerçekleşen yüzde 30'1ar civarındaki artış, Polonya'ya yönelik yabancı yatırımların bir önceki yıla göre iki kattan daha fazla artmasına neden olmuştur. Bu müthiş performans, 12.4 milyar dolar düzeyindeki bir doğrudan yabancı yatırımın Polonya'ya girişi anlamına gelmektedir yılında dünya genelindeki doğrudan yabancı yatırımlar, yine yaklaşık yüzde 30 oranında artmış, fakat bu artış bu kez Polonya'ya yansımamış ve Polonya'ya yönelik doğrudan yabancı yatırımlar 10 milyar doların altına gerilemiştir yılma kadarki dönemde Polonya'ya yönelik doğrudan yabancı yatırım girişleri ve stok verilerinin ülkelere göre dağılımı, detaylı bir şekilde Tablo 1.5 ve 1.6'de sunulmuştur. Tablolardaki verilerden Polonya'daki mevcut doğrudan yabancı yatırımların yüzde 96'sının OECD ülkeleri ve yüzde 89'unun da Avrupa ülkeleri kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır. Bu ülkeler içinde en büyük paya sırasıyla Hollanda, Almanya, Fransa ve ABD sahiptir. Tablo 1.7 ve 1.8 ise, yıllar itibariyle doğrudan yabancı yatırım girişleri ve stok rakamlarının sektörlere göre dağılımını göstermektedir. Söz konusu tablolarda verilen OECD istatistiklerine göre, 2005 yılı itibariyle doğrudan yabancı yatırım stokunun yüzde 63'ü hizmetler sektöründe bulunmaktadır. Hizmetler sektörü, 2005 yılına kadar 56 milyar doların üzerinde doğrudan yabancı yatırım çekmeyi başarmışken, bu miktarın 16.5 milyar doları ticaret ve onarım, 18.2 milyar doları ise finansal aktiviteler alanına gitmiştir. Doğrudan yabancı yatırımların yaklaşık yüzde 37'si ise imalat sanayinde bulunmakta, tarım ve madencilik sektörlerinin payı ise yüzde 0.5 gibi oldukça düşük bir düzeyde kalmaktadır. Diğer taraftan, 2006 yılında Polonya'ya yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarındaki artış, aynı yıl dünya genelinde yaşanan artışın üzerine çıkmış ve 14.7 milyar dolarla ülke tarihinin en yüksek se- 17 EIU, World Investment Prospects to 2011: Foreign Direct Investment and the Challenge of Political Risk, The Economist Intelligence Unit, 2007, S Hans Christiansen ve Ayse Bertrand, Trends and Recent Developments in Foreign Direct Investment, OECD Directorate for Financial and Enterprise Affairs, June 2004.

TÜRKİYE NİN YABANCI YATIRIM ORTAMININ ANALİZİ VE BAZI ÖNERİLER 12

TÜRKİYE NİN YABANCI YATIRIM ORTAMININ ANALİZİ VE BAZI ÖNERİLER 12 TÜRKİYE NİN YABANCI YATIRIM ORTAMININ ANALİZİ VE BAZI ÖNERİLER 12 Mehmet Hüseyin Bilgin, Hakan Danış, Ender Demir ÖZET Bu çalışmanın amacı, Türkiye nin yabancı yatırım ortamının incelenmesi ve yatırım

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU Ağustos 2010 TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2010 YILI İLK YARISINDA 3,2 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yılının ilk yarısında, Türkiye ye

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ 2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ Türkiye de son 6 yılda kurulan uluslararası sermayeli şirketlerin* sayısı 2010 yılı Kasım ayı itibariyle 26 bin 40 e ulaşmıştır.

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı Avrupa Komisyonu Ekonomik ve Mali Konular Genel Müdürlüğü nün AB ye üye ülkeler ile aday ve potansiyel aday ülkelerdeki makroekonomik

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MAYIS 2014 (SAYI: 63) 04.06.2014 GENEL DEĞERLENDİRME BÜTÇE AÇIĞI İKAZ EDİYOR Küresel ekonomi krizden çıkış sinyalleri verdi. Hem OECD hem de AB ülkelerinde GSYH arttı. OECD

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Almanya ya ihracat yapan 1.073 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı Avrupa Komisyonu nun AB ye aday ve potansiyel aday ülkelerdeki makroekonomik gelişmelere ilişkin değerlendirmeleri içeren ve 2015 yılının

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir.

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir. Genel Görünüm 2008 yılı son çeyreğinde tüm dünya ekonomilerini ve finans piyasalarını derinden etkileyen küresel kriz, tüm ülke hükümetlerinin aldıkları mali ve para politikası önlemleri ile 2009 yılı

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU. Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme.

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU.  Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme. TÜRKİYE EKONOMİSİ İşsizlik artışa geçti. TÜİK Temmuz ayı işgücü istatistiklerine göre işsizlik oranı %9,3 e yükseldi. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı ise 0,4 puan artarak %10,1 olarak gerçekleşti.

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Haziran 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Haziran 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Haziran 2015) Tüketici Güven Endeksi (Mayıs 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir azalış göstermiştir. 2015 Nisan ayında 65.35 olan

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Macaristan a ihracat yapan 246 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Akra Yüzölçümü : 238.537 km 2 Nüfus : 25,3 milyon (2012) Önemli Şehirler : Akra, Kumasi, Sekondi-Takoradi, Tamale GSYİH (2012 ) : 36,952 Milyon $ Kişi Başına

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER I. KÜRESEL GELİŞMELER Zayıf ücret artışları, güçlü istihdam artışını gölgede bıraktı ABD de Şubat ayında toplam tarım dışı istihdam 195 bin kişilik beklentilerin belirgin üzerinde 242 bin kişi olarak açıklandı.

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 2015 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara

Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 2015 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 215 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara Sunum Planı 1) Kur Gelişmeleri 2) Dış Ticaret Gelişmeleri 3) Enflasyon ve Faiz 4) Yatırımın Belirleyicileri

Detaylı

KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması

KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması Müge ÜNAL Hasan Çağdaş KARAKAŞ Kalkınma Bakanlığı 5. Ulusal Verimlilik Kongresi 6 Ekim 2015 Sunum Akışı 1.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı