Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi: Ulusal Tarama Program n n Etkisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi: Ulusal Tarama Program n n Etkisi"

Transkript

1 Özgün Araflt rma/original Article Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi: Ulusal Tarama Program n n Etkisi Evaluation of the Patients with Congenital Hypothyroidism: Effect of the National Screening Program Erdal Eren, Halil Sa lam, Aysel Zengin*, Yahya Gül*, Esra Deniz P. Çak r, Taner Özgür*, Ömer Tar m Uluda Üniversitesi T p Fakültesi, Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dal, Bursa, Türkiye * Uluda Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Bursa, Türkiye Yaz flma Adresi/Address for Correspondence Prof. Dr. Ömer Tar m Uluda Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Endokrinoloji Bilim Dal Bursa, Türkiye Tel.: Faks: E-posta: Gelifl Tarihi/Received: Kabul Tarihi/Accepted: Güncel Pediatri Dergisi, Galenos Yay nevi taraf ndan bas lm flt r. The Journal of Current Pediatrics, published by Galenos Publishing. ÖZET Girifl: Konjenital hipotiroidi (KH) önlenebilir mental retardasyonun en s k nedenidir. Hastal k belirti vermeden seyredebilmekte ve mental retardasyon gibi a r komplikasyonlarla sonuçlanmaktad r. Bu nedenle ülkemizde Aral k 2006 dan itibaren KH tarama program bafllat lm fl ve böylece erken tan ve tedavi imkân sa lanm fl, olas komplikasyonlar önlenmifltir. Bu çal flmada Ulusal KH Tarama program n n hastal n seyri üzerindeki etkilerinin de erlendirilmesi amaçlanm flt r. Gereç ve Yöntem: Klini imizde KH nedeniyle izlenen 140 olgunun dosyalar retrospektif olarak incelendi. Program n öncesinde ve sonras nda KH tan s alan olgular n bulgular k yasland. Bulgular: Olgular n 74 ü (%52,9) k z, 66 s (%48,4) erkek idi. En s k baflvuru nedenlerini; sar l k (%32,1), konstipasyon (%32,1), TSH yüksekli i nedeniyle sevk (%25,7) ve büyüme gerili i (%10,7) oluflturmaktayd. Tiroid bezinin sintigrafik ve sonografik de erlendirmesine göre (32 olgu) KH nedeni; %43,7 dishormonogenezis, %43,7 tiroid agenezisi, %12,6 ektopik tiroid olarak saptand. Tedavi bafllama yafl tarama program öncesinde 370,9±704,6 gün iken (108 olgu), sonras nda 35,2 gün±48,3 (32 olgu) olarak bulundu. Mental retardasyon tan s alan 36 olgunun 35 i tarama öncesi tan alm flt. Tarama sonras tan alan hastalar n ortalama boy SDS leri tarama öncesi grupla karfl laflt r ld nda anlaml derecede daha iyiydi (p=0,02). Baflvuruda ortalama serum TSH 144,8±227,1 miu/ml, TT4 4,92±4,44 mcg/dl, ST4 0,63±0,41 ng/l idi. Sonuç: Ulusal KH tarama program ndan sonra mental retardasyonlu olgu say s n n belirgin derecede azalmas bu program n önemini bir kez daha göstermektedir. (Güncel Pediatri 2011; 9: 28-33) Anahtar kelimeler: Konjenital, hipotiroidi, mental retardasyon, tarama program SUMMARY Introduction: Congenital hypothyroidism (CH) is the most common cause of preventable mental retardation. The course of the disease can be silent and may cause serious health problems when the diagnosis is delayed. Screening Program for CH has facilitated early diagnosis and treatment preventing severe complications. Materials and Method: The records of the 140 patients with CH were retrospectively analyzed. The patients with CH were compared before and after the screening program. Results: Of the 140 cases, 74 (52.9%) were female and 66 (48.4%) were male. The clinical presentations of the patients with CH were jaundice (32.1%), constipation (32.1%), referral due to high TSH (25.7%), and growth retardation (10.7%). The etiologies of CH based on scintigraphic imaging of the thyroid gland (32 cases) were thyroid dyshormonogenesis in 43.7%, thyroid agenesis in 43.7%, and ectopic thyroid in 12.6%. The mean age at diagnosis was 292±632 days (370.9±704.6 days before screening, 35.2±48.3 days after screening). A total of 36 patients were diagnosed with mental retardation (35 were diagnosed prior to 28

2 Eren ve ark. Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi Güncel Pediatri 2011; 9: screening). Mean height SDS of patients diagnosed after screening program was significantly higher than that of those diagnosed before screening program (p=0.02). Mean serum TSH, TT4, and FT4 at admission were 144.8±227.1 miu/ml, 4.92±4.44 mcg/dl, and 0.63±0.41 ng/l, respectively. Conclusions: Significant reduction in the number of patients with mental retardation after the screening program shows once again the importance of this program. (Journal of Current Pediatrics 2011; 9: 28-33) Key words: Congenital, hypothyroidism, mental retardation, screening program Girifl Tiroid hormonu erken beyin geliflimi ve sonraki büyüme fonksiyonu için gerekli bir hormondur. Sinaptogenez, miyelinizasyon, akson ve dendrit formasyonu, nöral migrasyon, nörogenezisde önemli rol oynamaktad r (1). Konjenital hipotiroidi (KH) belirti vermeden de seyredebilmekte ve ciddi sa l k sorunlar na neden olabilmektedir. Yenido an döneminde sadece %5 vakada klinik olarak KH tan s koymak mümkün olmaktad r (2). KH tan - s gecikti inde mental retardasyon, motor koordinasyonda bozulma, ataksi, spastik dipleji, musküler hipotoni, strabismus, ö renme bozukluklar ve dikkat eksikli i gibi nörolojik sekeller ortaya ç kabilir. Bu nedenle erken tan ve tedavisi çok önemli bir hastal kt r (2-4). Yenido anlarda hipotiroidi tarama programlar bafllat lmadan önce ortalama IQ düzeylerinin 76 oldu u ve %40 olguda özel e itime gerek duyuldu u saptanm flt r (5). Tarama testleri ile erken tan ve tedavi sa lan p mental retardasyon önlense bile hastalar n motor ve görme yeteneklerinde hafif defisitlerin oluflabildi i haf za ve dikkat bozukluklar görülebildi i bildirilmifltir (6,7). Okulda ö renme problemleri, özellikle de matematikte ö renme güçlükleri saptanabilmektedir (8,9). KH li çocuklarda ileri yafllarda konsantrasyon yeteneklerindeki bozuklu a ba l davran fl bozukluklar ortaya ç kabilmektedir (10). Ülkemizde 2006 y l n n Aral k ay ndan bu yana Ulusal KH Tarama Program n n uygulanmas yla KH de erken tan ve tedavi imkân sa land ve olas komplikasyonlar n önlendi i düflünülmektedir. Bu çal flmada ulusal KH tarama program öncesi ve sonras n içeren 10 y ll k bir dönemde Uluda Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dal 'nda izlenen kal c KH olgular n n dosya kay tlar de erlendirilerek; bu hastalarda ortaya ç kan komplikasyonlar n s kl n n ve bu duruma ulusal tarama program n n etkisinin belirlenmesi amaçlanm flt r. Gereç ve Yöntem Uluda Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Sa l ve Hastal klar Endokrinoloji Bilim Dal 'nda y llar aras nda izlenen 140 kal c KH hastas çal flmaya dâhil edildi. Hastanemizde do an tüm bebekler 1995 y l ndan beri tarama program ile erken tan ald klar için bu gruptaki bebekler çal flmaya dâhil edilmedi. Ayr ca Down Sendomu gibi sendromik KH ve geçici KH olgular çal flmaya al nmad. Çal flmaya dâhil olgular n 108 i ulusal tarama program öncesi, 32 si ise ulusal tarama program ile tan alm flt. Hastalar n dosyalar retrospektif olarak incelendi. Hastalar n yafl, cinsiyet, boy, vücut a rl ve bu ölçümlerin standart sapma skorlar (SDS), akrabal k durumu, ailede tiroid hastal hikâyesi, tan da baflvuru nedenleri, tan konma yafllar ve tiroid uyar c hormon (TSH), serbest T4 (st4) ile total T4 (TT4) düzeylerine bak ld. Tiroid bezinin sintigrafik ve sonografik de erlendirmesi yap lan olgular etyolojik olarak de erlendirildi. Mental de- erlendirme uzman psikolog taraf ndan Denver Geliflim Testi uygulanarak yap lm flt. Sonuçlar KH tarama program n n öncesi ve sonras olarak k yasland. Çal flma öncesinde Uluda Üniversitesi Etik Kurulu ndan onay al nd. statistiksel analiz Windows tabanl kullan lan SPSS 16.0 program yla yap ld. Verilerin normal da l m gösterip göstermedi i Shapiro-Wilk testi ile incelendi. Kategorik de iflken s kl klar aras ndaki farklar ki-kare (chi-square) testi ile araflt r ld. Sürekli de iflkenler için iki grup aras ndaki ortalamalar student s t testi, normal da l m göstermeyenlerde Mann-Whitney U testi ile karfl laflt r ld. kiden fazla gruplar n karfl laflt rmas nda ise tek yönlü varyans analizi veya Kruskal Wallis testi kullan ld. Anlaml l k düzeyi olarak a=0,05 (p<0,05) al nd. Aritmetik ortalamalar, ortalama±standart deviasyon (SD) olarak verildi. Bulgular Kal c KH tan s alan 140 hasta (74 k z, 66 erkek) çal flmaya dâhil edildi. Ortalama tan yafl 292±632 gün ( gün) olarak bulundu. Tan yafl tarama program öncesinde 370,9±704,6 gün iken (108 olgu), sonras nda 35,2±48,3 gün (32 olgu) olarak belirlendi. Bu fark istatistiksel olarak anlaml yd (p<0,001). Tarama öncesi ve sonras nda tan alan hastalar aras nda cinsiyet, gebelik haftalar, do um a rl, aile hikâyesi aç s ndan anlaml fark saptanmad (Tablo 1). Tüm olgular aras nda akraba evlili i oran %20,7 (29 olgu), annede tiroid hastal oran %5,7 (8 olgu) idi. 29

3 Güncel Pediatri 2011; 9: Eren ve ark. Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi Boy SDS de erleri tarama öncesi -1,24±2,43 iken tarama sonras -0,40±1,39 olup fark istatistiksel olarak anlaml yd (p=0,020). A rl k SDS, tarama öncesi -0,52±1,88 iken tarama sonras 0,07±1,18 olarak saptand (p>0,05). Hastalar n ulusal tarama program öncesi ve sonras Denver Geliflim Testi sonuçlar karfl laflt rd nda 36 olguda (%27,1) mental retardasyon saptanm flt. Bunlardan 35 i Ulusal KH Tarama Program öncesinde tan alan olgulard (%32,4). Ulusal tarama program ndan sonra mental retardasyon tan s alan sadece bir olgu vard ve öyküsünde mekonyum aspirasyonu vard. Mental retardasyonu olan ve olmayan olgular Tablo 2 de gösterilmifltir. Mental retardasyonu olan olgular n tedavi bafllama yafllar n n daha geç oldu u, boy ve kilo SDS lerin istatistiksel olarak anlam olarak düflük oldu u saptanm flt r. Laboratuvar verileri aras nda fark saptanmam flt r. Baflvuru nedenleri s rayla 45 (%32,1) olguda sar l k, 45 (%32,1) olguda konstipasyon, 36 (%25,7) olguda TSH yüksekli i nedeniyle sevk, 15 (%10,7) olguda büyüme gerili i, 15 (%10,7) olguda fazla uyuma, cilt kurulu u ve zay f beslenme, 8 (%5,7) olguda konuflma ve yürümede gecikme idi. Tarama öncesi dönemde en s k baflvuru nedenleri 39 (%36,1) olgu ile konstipasyon ve 34 (%31,5) olgu ile sar l k iken, tarama sonras dönemde ise en s k baflvuru nedeni 26 (%81,2) olgu ile TSH yüksekli i nedeniyle sevk idi. Alt (%18,8) olgu ise TSH taramas sonuçlanmadan sar l k veya konstipasyon nedeniyle araflt r l p TSH yüksekli i saptanan, taraf m za yönlendirilen veya takip edilen olgulard. Nöromotor geliflim gerilili i nedeniyle tarama öncesi dönemde 8 olgu baflvururken, tarama sonras dönemde nöromotor gerilik ile baflvuran olgu yoktu. Olgular n yafllara göre baflvuru nedenleri Tablo 3 de özetlenmifltir. Tiroid bezinin ultrasonografik ve sintigrafik de erlendirmesine göre (32 olgu) KH nedeni; 14 olguda (%43,7) dishormonogenezis, 14 olguda (%43,7) tiroid agenezisi, 4 olguda (%12,6) ektopik tiroid idi. Tarama öncesi ve tarama sonras tan alan olgular n tiroid fonksiyon testleri Tablo 1 de görülmektedir. Tart flma Tiroid hormonlar normal beyin geliflimi için çok önemlidir. KH de semptom ve bulgular n nonspesifik ve yetersiz olmas ndan dolay erken tan ve tedavi için tüm dünyada tarama programlar bafllat lm flt r (11,12). Klini imizde de 1995 y l ndan bu yana uygulanmakta olan yenido an TSH tarama program ile KH n n erken tan s sa lanmaktad r. Ülkemizde ise Sa l k Bakanl taraf ndan 2006 y l nda yenido an KH tarama program bafllat lm flt r. Sa lam ve arkadafllar orta derecede iyot eksikli i bölgesi olan Bursa da yenido an taramas yla KH s kl - n 1/840 olarak bulmufllard r. Geçici KH olgular d flland - nda bu oran 1/2350 olarak saptanm flt r (13). Genel popülâsyonda iyot eksikli i olmayan bölgelerde kal c KH nin en s k sebebi (yaklafl k %75-85) tiroid disgenezileri olarak bilinmektedir (2,4,14). Gaudino ve arkadafllar n n yapt klar bir çal flmada KH li olgular aras nda dishormonogenez oran tiroid disgenezilerine göre daha fazla saptanm flt r (15). Ordookhani ve arkadafllar ebeveynleri aras nda akraba evlili i olan KH li hastalar de erlendirdiklerinde dishormonogenezisli hastalar n Tablo 1. Olgular n yafl, cinsiyet da l m, oksolojik verileri ve laboratuvar bulgular Genel toplam Tarama öncesi Tarama sonras p n: 140 (Ort±SS) n: 108 (Ort±SS) n: 32 (Ort±SS) Tedavi bafllama yafl (gün) 292± ,9±704,6 35,2±48,3 <0,001 Cinsiyet 74 k z (%52,9) 60 k z, 48 erkek 14 k z, 18 erkek 0, erkek (%47,1) Gebelik süresi (hafta) 38,74±2,02 38,65±2,09 39,03±1,74 0,365 Do um A rl (gram) 3265± ± ±2667 0,585 Boy SDS -1,04±2,25-1,24±2,43-0,40±1,39 0,020 A rl k SDS -0,41±1,75-0,52±1,88-0,07±1,18 0,119 Laboratuvar Verileri Tarama TSH (miu/ml) 122,1±110,1 128,6±118,1 112,8±101,2 0,676 Serum TSH (miu/ml) 144,8±227,1 149,2±247,9 131,4±149,8 0,721 Serbest T4 (ng/l) 0,63±0,41 0,63±0,43 0,64±0,35 0,897 Total T4 (mcg/dl) 4,92±4,44 4,77±4,72 5,42±3,48 0,572 Ort±SS: ortalama ± standart sapma SDS: Standart sapma skoru p: Tarama öncesi ve sonras verilerin istatistiksel k yaslamas 30

4 Eren ve ark. Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi Güncel Pediatri 2011; 9: daha fazla say da olduklar n saptam fllard r (16). Bizim hastalar m zda dishormonogenezis tan s alan grupta sadece bir akraba evlili i öyküsü vard r. Ancak akraba evlili inin öyküde her zaman belirtilmedi i ve küçük yerleflim birimlerinde kuflaklar boyunca yap lan evliliklerin tan m olarak akraba evlili i say lmasa bile genetik anlamda akraba evlili i gibi de erlendirilebilece i bilinmektedir. Ünüvar ve arkadafllar n n yapt klar bir çal flmada ilk s rada dishormonogenezis saptanm flt r (17). Tamam ve arkadafllar ise 97 kal c hipotiroidili olgunun 32 sinde ektopi, 22 sinde agenezis olmak üzere toplamda %55,6 oranda disgenezis, 43 olguda ise dishormonogenezis (%44,3) saptam flt r (18). Çal flmam zda da Türkiye deki literatüre benzer olarak ultrasonografik ve sintigrafik görüntüleme yap labilen olgular n %56,3 ünde disgenezis, %43,7 sinde dishormonogenezis saptanm flt r. Tar m ve Yordam 1992 y l nda yay nlad klar bir çal flmada y llar aras nda KH tan s alm fl 1000 olgunun verilerini sunmufllard r. Bu çal flmada ortalama tan yafl n n 49,22 ay oldu u, %55,4 ünün iki yafl ndan sonra, %14 ünün 1-2 yafl aras nda, %3,1 inin neonatal dönemde tan ald saptanm flt r (19). Tarama program öncesi yap lan baflka bir çal flmada hastalar n ço unlu- u 0-1 ay aras nda ve 1 yafl üzerinde (s ras yla %41,3 ve %31) tan alm flt r (20). Unachak ve arkadafllar hastalar n ço unlu unun ilk 3 ay içinde (%27) veya 1 yafl üzerinde (%62,5) tan ald klar n bulmufllard r (21). fiimflek ve arkadafllar yenido an tarama program ile ortalama tan yafl n 23±14 gün olarak bulmufltur (22). Çal flmam zda ise KH hastalar n ortalama tan yafllar tarama program öncesinde 370,9+704,6 gün iken, sonras nda 35,2+48,3 gün olarak bulunmufltur. Tüm bu veriler ülkemizde tarama sonras nda tan ve tedavi yafl n n önemli ölçüde erkene kayd n göstermektedir. Ancak ulafl lan bu nokta ideal de ildir. Tarama program ülke çap nda tam olarak ifllevlik kazand kça ortalama tan koyma ve tedavi bafllama yafl n n önümüzdeki y llarda iki haftan n alt na düflmesi beklenebilir. Tar m ve Yordam n çal flmas nda olgular n doktora gelifl nedenleri büyüme gerili i (%26,7), konuflmada (%21,4) ve yürümede (%18,1) gerilik olarak saptanm flt r. Olgular n %72 sinde hipotoni, %68,5 inde konstipasyon, %64,6 s nda kretinoid yüz görünümü dikkati çekmifltir. fiikâyetler yafllara göre da l m yap ld nda; 0-3 ay aras nda konstipasyon (%24), sar l k (%22,4) ve büyük dil (%16), 4-6 ay aras nda büyük dil (%24,4), büyüme gerili i (%22,1) ve konstipasyon (%18,6), 6 ay üzerinde büyüme gerili i (%31,4), konuflmada gerilik (%27,1) ve yürümede gerilik (%22,9) olarak saptanm flt r (19). Unachak ve arkadafllar ilk üç ayda en s k bulunan bulgunun uzam fl sar l k oldu unu rapor etmifllerdir (21). Kurto lu ve arkadafllar n n yapt bir çal flmada ise tarama program öncesi olgular n en s k bulgu ve belirtileri 0-1 ay aras bebeklerde uzam fl sar l k ve hipoaktivite, 1-3 ay aras bebeklerde uzam fl sar l k, 3-6 ay aras bebeklerde hipoaktivite, hipotonisite, kab zl k ve büyüme gerili i, 6-9 ay aras bebeklerde büyüme gerili i, 9-12 ay aras bebeklerde büyüme gerili i ve kab zl k, 1 yafl üstü çocuklarda büyüme gerili i, kab zl k, uzam fl sar l k olarak belirlenmifltir (20). Çal flmam zda en s k baflvuru nedenleri tarama program öncesi konstipasyon (%32,2), sar l k (%32,2) iken tarama program sonras TSH yüksekli i nedeniyle sevk (%77) olarak bulundu. Bir yafl alt nda daha çok konstipasyon ve sar l k görülürken, bir yafl sonras nda nörolojik etkilenme dikkat çekiyordu. Tarama öncesi tan alan hastalarda boy SDS -1,24 iken sonras nda -0,40 Tablo 2. Olgular n mental retardasyon durumuna göre yafl, cinsiyet da l m, oksolojik verileri ve laboratuvar bulgular Mental retardasyon (Ort±SS) Yok (n: 104) Var (n:36) p Tedavi bafllama zaman (gün) 181,2±518,1 611,5±810,1 0,005 Cinsiyet (K z/erkek oran ) 54/50 (1,08) 20/16 (1,25) 0,428 Boy SDS -0,74±2,13-2,01±2,37 0,006 A rl k SDS -0,16±1,58-1,20±2,04 0,004 Laboratuvar Verileri Tarama TSH (miu/ml) 110,53±88,1 169,7±176,8 0,206 Serum TSH (miu/ml) 123,6±179,5 215,65±336,9 0,192 Serbest T4 (ng/l) 0,64±0,43 0,59±0,30 0,704 Toplam T4 (mcg/dl) 5,34±4,33 3,82±4,64 0,166 Ort±SS: ortalama ± standart sapma SDS: Standart sapma skoru p: Mental retardasyon olan ve olmayan olgular n istatistiksel k yaslamas 31

5 Güncel Pediatri 2011; 9: Eren ve ark. Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi olmas hipotiroidinin büyüme üzerine ne kadar etkili oldu unu göstermektedir. Bu veriler tarama sonras semptomatik tan alan olgu say s nda belirgin azalma oldu unu göstermektedir. KH bulgular n n klini e geç yans mas nedeniyle tan ve tedavi gecikmesi hastalarda a r mental retardasyona yol açmaktayd. Ancak son y llarda KH taramalar n n tüm dünyada yayg nlaflmas yla olgular n ço unun hayat n ilk 1-2 haftas nda tedavi edilmeleri sonucu art k a r mental retardasyon s k görülmemekle birlikte etkilenen çocuklarda hafif entelektüel bozulma, nörokognitif ve davran fl bozukluklar ortaya ç karabilmektedir (23-25). Fetal ve neonatal hipotiroidizmin hayat n ilk iki y l nda beyin geliflimi üzerine olumsuz etkisi oldu u vurgulanm flt r (26). Frankenburg ve Dodds taraf ndan 1967 y l nda gelifltirilen Denver Geliflimsel Tarama testi 0-6 yafl aras ndaki çocuklar n geliflimindeki sapmalar saptamak amac yla kullan lmaktad r. Özellikle a r hipotiroidili çocuklarda motor ve mental geliflim tedavinin bafllama zaman na ve yeterlili ine ba l d r (23). KH olgular nda kontrol gruplar na göre zekâ düzeyleri daha düflük bulunmufl, bunun erken teflhis edilememelerinden ve erken tedavi bafllanmamas ndan kaynakland 1990 y l nda Tablo 3. Olgular n baflvuru nedenlerinin da l m, yafllara göre en s k baflvuru nedenleri Genel Olarak Baflvuru Nedenleri n (140) % Konstipasyon 45 32,1 Sar l k 45 32,1 TSH yüksekli i nedeniyle sevk 36 25,7 Büyüme gerili i 15 10,7 Fazla uyuma, cilt kurulu u, zay f beslenme 15 10,7 Konuflma ve yürümede gecikme 8 5,7 Tarama Öncesi Baflvuru Nedenleri (108) Konstipasyon 39 36,1 Sar l k 34 31,5 Büyüme gerili i 15 13,9 Fazla uyuma, Cilt kurulu u, zay f beslenme 12 11,1 TSH yüksekli i nedeniyle sevk 10 9,3 Konuflma ve yürümede gecikme 8 7,4 Tarama Sonras Baflvuru Nedenleri (32) TSH yüksekli i nedeniyle sevk 26 81,2 Sar l k 11 34,3 Konstipasyon 6 18,7 Zay f beslenme 3 9,3 Yafllara göre baflvuru nedenleri 0-3 ay (n:90) Sar l k, Konstipasyon, TSH nedeniyle sevk 3-6 ay (n:13) Konstipasyon 6-9 ay (n:6) Fazla uyuma, konstipasyon 9-12 ay (n:5) Zay f beslenme, konstipasyon 12 ay üzeri (n:28) Büyüme gerili i, konuflmada gecikme, konstipasyon yap lan genifl kapsaml bir çal flmayla gösterilmifltir (27). Derksen-Lubsen ve arkadafllar 7 çal flmay içeren bir meta analizde KH li 670 çocuk ile 570 kontrol grubunu karfl laflt rm fllar ve a r KH li çocuklarda kontrol grubuna göre ortalama 6,3 IQ puan düflüklü ü saptam fllard r (28). lk 2 hafta içinde tedaviye bafllanan çocuklarda IQ düzeylerinde belirgin iyileflme oldu unun saptanmas, KH nin santral sinir sitemine verdi i hasar n tedaviye erken bafllanmas ile önlenebildi ini göstermektedir (5,29,30). Erken ve yüksek doz tedavi ile KH li çocuklarda motor-mental geliflim gerili i riski ortadan kalkmaktad r (31). Kurto lu ve arkadafllar n n yapt bir çal flmada tarama program öncesinde olgular n 62 sine Denver testi yap lm fl ve hastalar n Denver testi sonucuna göre %45,3 ü anormal, %46,7 si normal, %8 i flüpheli bulunmufltur (20). Literatürdeki birçok çal flmada ilk iki hafta içinde tedaviye bafllanan çocuklarda IQ düzeylerinde belirgin iyileflme oldu unun saptanmas, KH nin ciddiyetinin tedaviye erken bafllanmas ile kompanse edilebildi- ini göstermektedir (5,29,30). Çal flmam z n en etkileyici sonucu tarama program öncesi hastalar n %32,4 ünün mental retarde olmas d r. Tarama sonras nda sadece bir hastada mental retardasyon saptanm flt r. Yine mental retardasyon olan grubun boy ve kilolar n n olmayan gruba göre belirgin geri oldu u dikkati çekmektedir. Konjenital hipotiroidinin erken tan nmas, de erlendirmelerinin çok h zl yap larak yüksek doz levotiroksin tedavisine bafllanmas, yak n ve uygun izlemlerin yap lmas fiziksel ve mental geliflim için çok önemlidir. KH tarama program ndan sonra tan n n daha erken konmas ve mental retardasyonlu olgular n azalmas bu program n önemini bir kez daha göstermektedir. Kaynaklar 1. Franchi S. Disorders of the thyroid gland. In: Behrman RE, Kliegman RM, Jenson HB (eds). Nelson Textbook of Pediatrics. Philadelphia: WB Saunders Co. 2000; Fisher DA. Congenital Hypothyroidism. Thyroid International 2002;3: Fisher DA. Disorders of the thyroid in the newborn and infant. In: Sperling MA, editor. Pediatric Endocrinology. 2nd ed. Philadelphia: WB Saunders; p Brown RS, Huang S. The thyroid and its disorders. In: Brook CGD, Clayton PE, Brown RS, editors. Clinical Pediatric Endocrinology. 5th ed. Blackwell Publishing; p Tillotson SL, Fuggle PW, Smith I, Ades AE, Grant DB. Relation between biochemical severity and intelligence in early treated congenital hypothyroidism: a threshold effect. BMJ 1994;309: Kooistra L, van der Meere JJ, Vulsma T, Kalverboer AF. Sustained attention problems in children with early treated congenital hypothyroidism. Acta Paediatr 1996;85: Rovet JF, Ehrlich R. Psychoeducational outcome in children with early-treated congenital hypothyroidism. Pediatrics 2000;105:

6 Eren ve ark. Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi Güncel Pediatri 2011; 9: Bargagna S, Dinetti D, Pinchera A, Marcheschi M, Montanelli L, Presciuttini S, et al. School attainments in children with congenital hypothyroidism detected by neonatal screening and treated early in life. Eur J Endocrinol 1999;140: Bargagna S, Canepa G, Costagli C, Dinetti D, Marcheschi M, Millepiedi S, et al. Neuropsychological follow-up in earlytreated congenital hypothyroidism: a problem-oriented approach. Thyroid 2000;10: Kooistra L, Stemerdink N, van der MJ, Vulsma T, Kalverboer AF. Behavioural correlates of early-treated congenital hypothyroidism. Acta Paediatr 2001;90: Yordam N, Ozon A. Neonatal thyroid screening: methodsefficiency-failures. Pediatr Endocrinol Rev 2003;2: Buyukgebiz A. Newborn screening for congenital hypothyroidism. J Pediatr Endocrinol Metab 2006;19: Sa lam H, Büyükuysal L, Köksal N, Ercan I, Tarim O. Increased incidence of congenital hypothyroidism due to iodine deficiency. Pediatr Int 2007;49: Rose SR, Brown RS, Foley T, Kaplowitz PB, Kaye CI, Sundararajan S, et al. Update of newborn screening and therapy for congenital hypothyroidism. Pediatrics 2006;117: Gaudino R, Garel C, Czernichow P, Leger J. Proportion of various types of thyroid disorders among newborns with congenital hypothyroidism and normally located gland: a regional cohort study. Clin Endocrinol (Oxf) 2005;62: Ordookhani A, Pearce EN, Mirmiran P, Azizi F, Braverman LE. Transient congenital hypothyroidism in an iodine-replete area is not related to parental consanguinity, mode of delivery, goitrogens, iodine exposure, or thyrotropin receptor autoantibodies. J Endocrinol Invest 2008;31: Ünüvar T. Dokuz Eylül Üniversitesi T p Fakültesi Pediatrik Endokrinoloji Ünitesinde zlenen Konjenital Hipotiroidili Hastalar n zlemi ve Prognozlar n De erlendirilmesi (Uzmanl k Tezi). zmir: Dokuz Eylül Üniversitesi; Tamam M, Adalet I, Bakir B, Türkmen C, Darendeliler F, Bafl Fet al. Diagnostic spectrum of congenital hypothyroidism in Turkish children. Pediatr Int 2009;51: Tarim OF, Yordam N. Congenital hypothyroidism in Turkey: a retrospective evaluation of 1000 cases. Turk J Pediatr 1992;34: Demirel A. Konjenital Hipotiroidili Olgular n De erlendirilmesi (Uzmanl k Tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi; Unachak K, Dejkhamron P. Primary congenital hypothyroidism: Clinical characteristics and etiological study. J Med Assoc Thai 2004;87: fiimflek E, Karabay M, Kocabay K. Neonatal screening for congenital hypothyroidism in West Black Sea area, Turkey. Int J Clin Pract 2005;59: Rovet J, Daneman D. Congenital hypothyroidism: a review of current diagnostic and treatment practices in relation to neuropsychologic outcome. Paediatr Drugs 2003;5: Hrytsiuk I, Gilbert R, Logan S, Pindoria S, Brook CG. Starting dose of levothyroxine for the treatment of congenital hypothyroidism: a systematic review. Arch Pediatr Adolesc Med 2002;156: Heyerdahl S. Long-term outcome in children with congenital hypothyroidism. Acta Paediatr 2001;90: Alvarez M, Carvajal F, Renón A, Pérez C, Olivares A, Rodríguez G et al. Differential effect of fetal, neonatal and treatment variables on neurodevelopment in infants with congenital hypothyroidism. Horm Res 2004;61: Elementary school performance of children with congenital hypothyroidism. New England Congenital Hypothyroidism Collaborative. J Pediatr 1990;116: Derksen-Lubsen G, Verkerk PH. Neuropsychologic development in early treated congenital hypothyroidism: analysis of literature data. Pediatr Res 1996;39: Gruters A, Jenner A, Krude H. Long-term consequences of congenital hypothyroidism in the era of screening programmes. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2002;16: Buyukgebiz A. Congenital hypothyroidism clinical aspects and late consequences. Pediatr Endocrinol Rev 2003;2: Eugster EA, LeMay D, Zerin JM, Pescovitz OH. Definitive diagnosis in children with congenital hypothyroidism. J Pediatr 2004;1445:

www.turkailehekderg.org Serum thyroglobulin levels: a reliable parameter in determining the etiology of congenital hypothroidism Summary

www.turkailehekderg.org Serum thyroglobulin levels: a reliable parameter in determining the etiology of congenital hypothroidism Summary Türk Aile Hek Derg 2009; 13(3): 127-131 www.turkailehekderg.org Research Article doi:10.2399/tahd.09.127 Do umsal hipotiroidinin nedenini belirlemede güvenilir bir parametre: Serum tiroglobulin düzeyi

Detaylı

Orijinal Araştırma / Original Article. Hülya Şirin, Seçil Özkan, E. Füsun Karaşahin, Selmur Topal, Sibel Bilgin

Orijinal Araştırma / Original Article. Hülya Şirin, Seçil Özkan, E. Füsun Karaşahin, Selmur Topal, Sibel Bilgin The Journal of Pediatric Research 2015;2(2):78-83 DO I: 10.4274/jpr.03521 Orijinal Araştırma / Original Article Ankara İlinde Yapılan Yuvalandırılmış Olgu-Kontrol Çalışmasında 2009 Yılında Konjenital Hipotiroidi

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Tiroid dışı hastalıklarda düşük T3, yüksek rt3, normal T4 ve normal TSH izlenir.

Tiroid dışı hastalıklarda düşük T3, yüksek rt3, normal T4 ve normal TSH izlenir. TİROİD HORMON SENTEZİ Dishormonogenezis Hasta ötroid? Şiddetli açlıkta, kronik hastalıkta, akut hastalıkta, cerrahi esnasında ve sonrasında T4--- T3 azalır Propiltiourasil, kortikosteroid, amiodaron propnalol

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

Hasta Rehberi Say 11. ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 11. ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 11 ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Ço ul Hipofiz Hormonu Eksikli i - Say 11 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri TRAKYA ÜN V TIP FAK DERG 2005;22(2):88-92 KL N K ARAfiTIRMA Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri Demographic Characteristics

Detaylı

Postpartum/Sessiz Tiroidit. Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

Postpartum/Sessiz Tiroidit. Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Postpartum/Sessiz Tiroidit Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Tanım Otoimmunite / Lenfositik infiltrasyon Geçici tirotoksikoz Hipotiroidi TFT değişiklikleri,

Detaylı

Gebelikte Viral Enfeksiyonlar

Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Prof. Dr. Sabahattin ALTUNYURT Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Perinatoloji BD 2016 İzmir Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Gebelikte geçirilen

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Konjenital hipotiroidi. Yrd. Doç. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi

Konjenital hipotiroidi. Yrd. Doç. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi Konjenital hipotiroidi Yrd. Doç. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi Erken tanı neden önemli? Tedaviden Önce Sonra Erken tanı neden önemli? Tiroid hormonu ile muamele

Detaylı

Hasta Rehberi Say 15b. H POT RO D ZM Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 15b. H POT RO D ZM Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 15b H POT RO D ZM Orta kolayl kta okunabilir rehber Hipotiroidizm - Say 15b (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading, ngiltere

Detaylı

BÜYÜME HORMONU EKS KL

BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 2 BÜYÜME HORMONU EKS KL Kolay okunabilir rehber Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 2 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 14 NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber ntraüterin Büyüme Gerili i - Say 14 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

TİROİD HORMONLARI ve FETOPLASENTER ÜNİTE İLİŞKİSİ

TİROİD HORMONLARI ve FETOPLASENTER ÜNİTE İLİŞKİSİ TİROİD HORMONLARI ve FETOPLASENTER ÜNİTE İLİŞKİSİ Prof.Dr.Sermet Sağol EÜTF Kadın Hastalıkları ve Doğum AD TİROİD HORMONLARI ve FETOPLASENTER ÜNİTE İLİŞKİSİ Hipotiroidi/Hipotiroksinemi Plasental abruption

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

Konjenital Hipotiroidizm

Konjenital Hipotiroidizm Derleme/Review Congenital Hypothyroidism Ali Atafl*, Alpay Çakmak*, Hikmet Karazeybek** Harran Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, *Yrd.Doç.Dr., **Prof.Dr. ÖZET Konjenital

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Habib BİLEN Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı SUNU PLANI Örnek olgu

Detaylı

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit)

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Hasta Rehberi Say 12 fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Kolay okunabilir rehber Diyabet nsipid - Say 12 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Amniyosentezden önce bir şansınız daha var!

Amniyosentezden önce bir şansınız daha var! Hassasiyeti YÜKSEK ve GÜVENİLİR Bir Tarama Testi Fetal trizomilerin taranması ve Y kromozomunun değerlendirilmesinde kullanılan son derece gelişmiş bir kan testi Amniyosentezden önce bir şansınız daha

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Emine Dibek M s rl o lu 1, Didem Aliefendio lu 1, Kibriya Fidan 2, Fatma Nur Çakmak 3, Ali Haberal 2

Emine Dibek M s rl o lu 1, Didem Aliefendio lu 1, Kibriya Fidan 2, Fatma Nur Çakmak 3, Ali Haberal 2 Perinatoloji Dergisi Cilt: 14, Say : 1/Mart 2006 7 Sa l k Bakanl Ankara Etlik Do umevi ve Kad n Hastal klar E itim ve Araflt rma Hastanesinde Do um Yapan Annelerin Antenatal Bak m Hizmetlerinden Yararlanma

Detaylı

ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL

ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 3 ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Ergenlik ve Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 3 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa

Detaylı

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Tiroid Hastalıkları Gebelerin %2-3 ünde tiroid disfonksiyonu var Gebelik tiroid fonksiyonlarını

Detaylı

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Dünya Sağlık Örgütü 1 Şubat günü bir halk sağlığı acili uyarısı yaptı. Bu uyarı uluslararası düzeyde geçerli bir acil uyarı. Bu uyarının nedeni

Detaylı

Konjenital hipotiroidi. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi

Konjenital hipotiroidi. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi Konjenital hipotiroidi İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi Erken tanı neden önemli? Tedaviden Önce Sonra Erken tanı neden önemli? Tiroid hormonu ile muamele edilen ve edilmeyen

Detaylı

Annelerin bebek bakımı ve beslenmesi ile ilgili bilgi düzeyleri

Annelerin bebek bakımı ve beslenmesi ile ilgili bilgi düzeyleri Çocuk Sa lı ı ve Hastalıkları Dergisi 2012; 55: 77-81 Orijinal Makale Annelerin bebek bakımı ve beslenmesi ile ilgili bilgi düzeyleri Kezban Dik 1, Elif Koyuncuo lu 1, H. Tolga Çelik 2, Ay e Korkmaz 3

Detaylı

GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ

GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Hangi durumlarda destek gerekir? Yetersiz beslenme, diyet yetersizliği (düşük

Detaylı

Serebral Palsili 132 Olgunun Demografik Verileri ve Klinik Özellikleri

Serebral Palsili 132 Olgunun Demografik Verileri ve Klinik Özellikleri Özgün Araştırma / Original Investigation nun Demografik Verileri ve Klinik Özellikleri Demografic Data and Clinical Characteristics of 132 Cerebral Palsy Cases Ebru Köseoğlu, Belgin Karaoğlan, Murat Zinnuroğlu

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding Türk Aile Hek Derg 1998; 2(3): 125-129 TEK BAfiINA ANNE SÜTÜ LE BESLENME SÜRES N N ANNE E T M LE UZATILMASI INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS Erdal Koç, 1 Arkan

Detaylı

Konjenital Hipotiroidizm Tarama Program

Konjenital Hipotiroidizm Tarama Program .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Sa lam Çocuk zlemi Sempozyum Dizisi No: 35 Ekim 2003; s. 59-64 Konjenital Hipotiroidizm Tarama Program Prof. Dr. Oya Ercan Konjenital hipotiroidizm

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Graves Hastalığında Nodül Sıklığı, Nodüllerin Ultrasonografik ve Sitopatolojik Özellikleri

Graves Hastalığında Nodül Sıklığı, Nodüllerin Ultrasonografik ve Sitopatolojik Özellikleri Graves Hastalığında Nodül Sıklığı, Nodüllerin Ultrasonografik ve Sitopatolojik Özellikleri Dilara Alpan, Mustafa Tan, Edip Cemil Katayıfçı, Çisem Ulus Danışman: Yrd. Doç. Dr. Cüneyd Anıl ÖZET Graves hastalığında

Detaylı

Hasta Rehberi Say 15a. H PERT RO D ZM Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 15a. H PERT RO D ZM Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 15a H PERT RO D ZM Orta kolayl kta okunabilir rehber Hipertiroidizm - Say 15a (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading, ngiltere

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda Say n Meslektafllar m z, Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda bafl döndürücü flekilde h zl ilerlemeler olmaktad r. Bu geliflmelerin en fazla oldu u

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

Trafik Kazas Nedeniyle Baflvuran Hastalar n

Trafik Kazas Nedeniyle Baflvuran Hastalar n ARAfiTIRMA MAKALES Trafik Kazas Nedeniyle Baflvuran Hastalar n Demografik, Klinik Özellikleri ve Kan Etil Alkol Düzeyi le liflkisi Demographic and clinical properties of patients presenting with traffic

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi,

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi, 27 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28246 Bingöl Üniversitesinden: YÖNETMELİK BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK ARAŞTIRMA VE REHBERLİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Devrim ÖZDEM R ALICI * Özet Bu ara t rmada 2002-2003

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Term gebelikte plasenta ve yenido an do um a rl

Term gebelikte plasenta ve yenido an do um a rl Klinik Araflt rma Perinatoloji Dergisi 2013;21(3):144-150 Perinatal Journal 2013;21(3):144-150 künyeli yaz n n Türkçe sürümüdür. Term gebelikte plasenta ve yenido an do um a rl Cem Ard ç, Resul Ar soy,

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi Bir etkinliğin sonucunda elde edilen çıktıyı nicel ve/veya nitel olarak belirleyen bir kavramdır.

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Reprodük>f Endokrinoloji ve İnfer>lite

Detaylı

Pilonidal Sinüs Hastal nda Komplikasyon ve Nüks Aç s ndan Hastaya Ait Faktörlerin ncelenmesi

Pilonidal Sinüs Hastal nda Komplikasyon ve Nüks Aç s ndan Hastaya Ait Faktörlerin ncelenmesi ÖZGÜN MAKALE & Hastal klar Dergisi Journal of Diseases of the Colon and Rectum Pilonidal Sinüs Hastal nda Komplikasyon ve Nüks Aç s ndan Hastaya Ait Faktörlerin ncelenmesi Investigation of Patient Dependent

Detaylı

HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK. Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011

HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK. Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011 HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011 1 GÜVENLİ ANNELİK GİRİŞİMİ Yüksek maternal mortalite ve morbiditeyi azaltmak için, 1987 yılında DSÖ öncülüğünde Nairobi

Detaylı

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü ÖZET Amaç: HCV-HBV koinfeksiyonlu olgularda viral replikasyon durumunun kesitsel de erlendirmesi ve koinfeksiyonlu olgularla kronik HBV infeksiyonlu olgular n HBV replikasyonu aç s ndan karfl laflt r lmas.

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği Cep Kitapları Serisi Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı www.toraks.org.tr Editörler HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Münevver Erdinç Ege Üniversitesi

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

Hasta Rehberi Say 12. fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 12. fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 12 fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Orta kolayl kta okunabilir rehber fiekersiz Diyabet (Diyabet nsipit) - Say 12 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi,

Detaylı

I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler

I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler 1. AB Hukuku ve Tercüman ve Çevirmenler için Metotlar Eğitimi (Ankara, 8-9 Haziran 2010) EIPA tarafından çeşitli kamu

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

ZİRVE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ABD

ZİRVE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ABD ZİRVE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ABD. 2013 2014 GÜZ YARIYILI OKULLARDA GÖZLEM DERSİ UYGULAMALARI Dersin Sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Ramin ALİYEV

Detaylı

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 1 BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 Belli bir özelliğe yönelik yapılandırılmış gözlemlerle elde edilen ölçme sonuçları üzerinde bir çok istatistiksel işlem yapılabilmektedir. Bu işlemlerin bir kısmı

Detaylı

CONSANGUINEOUS MARRIAGE IN MANISA (TURKEY) AND ITS EVALUATION FROM THE ASPECT OF FAMILY MEDICINE. Fatih Özcan 1

CONSANGUINEOUS MARRIAGE IN MANISA (TURKEY) AND ITS EVALUATION FROM THE ASPECT OF FAMILY MEDICINE. Fatih Özcan 1 Aile Hek Derg 1997; 1(4): 208-212 MAN SA YÖRES NDE AKRABA EVL L KLER VE BUNUN A LE HEK ML YÖNÜNDEN DE ERLEND R LMES CONSANGUINEOUS MARRIAGE IN MANISA (TURKEY) AND ITS EVALUATION FROM THE ASPECT OF FAMILY

Detaylı

MEZUNİYET ANKETİ. İTÜ, Çevre Mühendisliği Bölümü. Bu önemli geri bildirim için TEŞEKKÜR EDERİZ! Adı Soyadı Öğrenci Numarası Adresi

MEZUNİYET ANKETİ. İTÜ, Çevre Mühendisliği Bölümü. Bu önemli geri bildirim için TEŞEKKÜR EDERİZ! Adı Soyadı Öğrenci Numarası Adresi MEZUNİYET ANKETİ İTÜ, Çevre Mühendisliği Bölümü Tarih:././ Değerli öğrencilerimiz, Çevre Mühendisliği programımızı geliştirmek için aşağıda verilen soruların cevaplandırılması konusunda yardımınıza ihtiyacımız

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

GİRİŞ: Açık kalp cerrahisi sonrasında gözlenen komplikasyonlar içinde önemli bir yer teşkil eden cerrahi alan enfeksiyonları, hastalarda görülen morbidite ve mortalitenin önemli bir nedenidir. Açık kalp

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

GEBELİKTE HİPOTİROİDİ TANI VE TEDAVİSİ

GEBELİKTE HİPOTİROİDİ TANI VE TEDAVİSİ GEBELİKTE HİPOTİROİDİ TANI VE TEDAVİSİ Prof Dr Dilek Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Hipotiroidi: Doku düzeyinde tiroid hormonu yetersizliği veya nadiren etkisizliği

Detaylı

KIZAMIKÇIK. German measles; 3 gün hastalığı; Kızamıkcık belirtileri nelerdir?

KIZAMIKÇIK. German measles; 3 gün hastalığı; Kızamıkcık belirtileri nelerdir? KIZAMIKÇIK German measles; 3 gün hastalığı; Kızamıkcık döküntü ve ateşle seyreden bulaşıcı viral bir hastalıktır. Kızamıkçık aşı ile önlenebilen bir hastalıktır. Kızamıkçık bağışıklık bırakır, geçiren

Detaylı

SAĞLIK TARAMALARI. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

SAĞLIK TARAMALARI. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı SAĞLIK TARAMALARI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Şahin Can Özaltun ve Arş. Gör. Dr. Selim Güler tarafından

Detaylı

Çocuk ve Tüberküloz (Verem)

Çocuk ve Tüberküloz (Verem) TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuk ve Tüberküloz (Verem) Pediyatrik Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Türk Toraks Derne i yay n d r Türk Toraks Derne

Detaylı

Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen

Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen ZTB Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Ünitesi GİRİŞ ÇDDA / preterm doğum

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı