Erişkin Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu ve Duygudurum Bozuklukları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Erişkin Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu ve Duygudurum Bozuklukları"

Transkript

1 DERLEME Erişkin Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu ve Duygudurum Bozuklukları Prof.Dr. Lut TAMAM, a Dr. Mehmet Emin DEMİRKOL a a Psikiyatri AD, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adana Yazışma Adresi/Correspondence: Prof.Dr. Lut TAMAM Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri AD, Adana, TÜRKİYE ÖZET Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında başlayan ve yaşam boyu süren ve birçok alanda işlevselliği ciddi anlamda bozan nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Erişkinlerde DEHB prevalansı %4-6 oranındadır. Duygudurum bozuklukları ve DEHB birlikte görüldüğü zaman her iki hastalığın şiddeti genelde artmakta ve hastaların toplumsal, mesleki işlevsellikleri önemli oranda bozulmaktadır. Bu yazıda duygudurum bozukluklarından major depresyon ve bipolar bozukluk ile DEHB nin birlikte bulunduğu hastaların demografik ve klinik özellikleri ile tedavileri üzerinde kısaca durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Hiperaktivite ile birlikte dikkat eksikliği bozukluğu; mizaç bozuklukları; eşzamanlı hastalık ABSTRACT Attention Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is a childhood-onset, lifelong disease which affects daily functions in many ways seriously. The prevalence of ADHD in adults is 4-6%.The comorbidity of ADHD and mood disorders increases the severity of both disorders and impairs the social, occupational functionality of the patients. This article briefly reviews the clinical and demographic features of patients with comorbid ADHD and mood disorders and their treatment options. Key Words: Attention deficit disorder with hyperactivity; mood disorders; comorbidity Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1):48-53 Copyright 2012 by Türkiye Klinikleri ikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkatsizlik, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri ile giden, ilk olarak çocukluk çağında kendini gösteren olguların büyük bir kısmında erişkinlik dönemlerine kadar devam eden nörogelişimsel bir bozukluktur. 1 DEHB, çocuklarda sık görülen bir davranışsal bozukluk tanısıdır. DSM-IV e göre DEHB tanısının çocukluk çağında (7 yaşından önce) konmuş olması hem ergenlik hem de erişkin DEHB tanısı için bir zorunluluktur. 2 Çocukluk çağında yaygınlığının klinik örneklemlerde %3-10 arasında, geniş ölçekli alan çalışmalarında ise %6-9 olarak bildirilmiştir. 3 Türkiye de kentsel kesimdeki ilkokul çocuklarında yapılan epidemiyolojik bir çalışmada DEHB nin yaygınlık oranı %8,1 olarak saptanmıştır. 4,5 Son zamanlarda klinik çalışmalar, hastaların yarısından fazlasında bozukluğun erişkinlik döneminde devam ettiğini göstermektedir. 6 Erişkin dönemde DEHB yaygınlığının yaklaşık %2-6 olduğu bildirilmektedir. 1,2 ABD de erişkin DEHB nin yaygınlık oranı %4,4, uluslararası bir 48 Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1)

2 ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ/HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI Lut TAMAM ve ark. epidemiyolojik çalışmada ortalama yaygınlık oranı %3,4 bulunmuştır. 7,8 Türk toplumunda bu konu ile ilgili olarak Sivas ta 901 olgu üzerinde yapılmış bir çalışmada erişkin DEHB oranı uluslararası literatüre benzer şekilde %3,8 bulunmuştur. 5 Çocukluk çağında başlayan DEHB tanısı bireylerin yaşamlarının birçok alanlarında işlevselliklerinin bozulmasına neden olur. Erişkin DEHB hastalarının çoğu işe yoğunlaşma ve başladıkları işi tamamlama ile ilgili zorluklar, sık iş değiştirme, organizasyon eksikliği, düşük benlik saygısı, becerilerini sergilemede yetersizlik ve daha tipik olarak unutkanlık ve odaklanma eksiklikleri nedeniyle akademik, sosyal yaşamda ve iş yaşamında ciddi sorunlarla karşılaşırlar. 6-8 Öte yandan, çalışmalarda erişkin DEHB nin yaşam boyu psikiyatrik eş tanı için önemli bir risk etkeni olduğu, DEHB tanısı konmuş erişkinlerin daha yüksek oranda eş tanı gösterdiği ve bunun tedavi sürecine ve prognoza belirgin etkisi olduğu görülmüştür. 9 Erişkin DEHB si olan hastaların büyük bir kısmında (yaklaşık %80 i) en az bir yaşam boyu bir kez başka bir psikiyatrik hastalık ek tanısı olduğu saptanmıştır. 9,10 Bu oran DEHB tanısı almayan bireylere göre anlamlı oranda yüksektir. Erişkin DEHB olanlarda sık görülen ek tanılar, duygudurum bozuklukları, anksiyete bozuklukları, alkol ve madde kullanımı ile ilgili bozukluklar ve antisosyal kişilik bozukluklarıdır. 10 Birlikte bulunan ek tanılar arasında duygudurum bozuklukları özellikle major depresyon, erişkin DEHB ye en sık eşlik eden bozukluk gruplarından biridir. 10,11 DEHB na eşlik eden major depresyon prevalansının %1,9 ile %12,6 arasında olduğu bildirilmiştir. 10,12 Erişkin DEHB olan olgularda bu oran %24,4 e çıkmaktadır. 10 Ülkemizde yapılmış olan bir epidemiyolojik alan çalışmasında bu oran %20,8 olarak bildirilmiştir. 5 Bir diğer duygudurum bozukluğu olan bipolar bozukluk ile DEHB arasında konuşkanlık, dikkat dağınıklığı ve artmış motor aktivite gibi benzer semptomlar nedeniyle olası bir ilişki olduğu sıkça dile getirilmektedir Çocuklar ve ergenler arasında bipolar bozukluk- DEHB birliktelik oranları %38-98 oranında saptanmıştır. 14 Bu oranın yaş arttıkça azaldığı ve erişkin bipolar bozukluk hastalarında DEHB sıklığının %15 civarında olduğu bildirilmiştir. 15 Erişkin DEHBolgularında major depresyon ve bipolar bozukluk gibi duygudurum bozuklukları ek tanısının bu hastalıkların tek başlarına görüldüğü durumlardan farklı klinik özellikler gösterdiği ve genelde daha kötü prognoz ve tedavi yanıtına neden oldukları sıkça vurgulanmaktadır. 11,16 Bu yazıda erişkin DEHB ile duygudurum bozuklukları özellikle major depresyon ve bipolar bozukluk (BPB) birlikteliği üzerinde ayrı ayrı durulmuş, bu birlikteliğin klinik ve demografik özelliklere olan etkileri ve tedavi yaklaşımları kısaca tartışılmıştır. ERİŞKİN DEHB-MAJOR DEPRESYON BİRLİKTELİĞİ EPİDEMİYOLOJİ Major depresyon erişkin DEHB ile birlikte en sık görülen ruhsal bozukluklardan biridir. Genel toplumda yapılan çalışmalarda yaşam boyu major depresyon görülme oranı %5-12 aralığındayken, erişkin DEHB tanısı alanlarda major depresyon sıklığının yaklaşık %16-31 aralığında olduğu bulunmuştur. 12 Norveç te yapılan bir çalışmada erişkin DEHB olan olgularda yaşam boyu major depresyon görülme sıklığı %63, son bir aylık prevalans %9 olarak bildirilmiştir. 17 Ülkemizde yapılan iki ayrı çalışmada ise erişkin DEHB popülasyonunda major depresyon oranı %20,8 ve %22,5 olarak bulunmuştur. 5,18 Depresyonun daha hafif fakat kronik bir formu olan distimik bozukluğunda %19-37 oranında erişkin DEHB hastalarında görülebilir. 11 Ülkemizde yapılan iki çalışmada distimik bozukluk için de bu oranlar %20,8 ve 22,5 olarak saptanmıştır. 5,18 KLİNİK ÖZELLİKLER VE ETYOLOJİ Fisher ve arkadaşlarının 320 erişkin DEHB tanısı almış hasta üzerinde yaptıkları bir çalışmada, hastaların %25,3 ünde (n=81) major depresyon ek tanısı bulunduğu belirlenmiş ve erişkin DEHB-major depresyon birlikteliği ile çeşitli klinik ve demografik değişkenlerin ilişkileri araştırılmıştır. 19 Bu birlikteliğin bulunduğu olgulara sosyal fobi ve yaygın anksiyete bozukluğunun daha fazla eşlik ettiği, madde kullanım bozukluğunun ise daha az bulunduğu gözlenmiştir. Bu iki bozukluğun bir arada bulunduğu olgularda panik bozukluk, agorafobi, obsesif kompulsif bozukluk, karşıt olma karşıt gelme bozukluğu ve antisosyal kişilik bozukluğu sıklığının ise artmadığı belirlenmiştir. 19 Çalışmada major depresyon ek tanısı alan erişkin DEHB olgularının özgeçmişlerinde daha fazla psikoterapi ve farmakoterapi gördüklerini, okul başarılarının daha düşük olduğu görülmüştür. Bir diğer önemli bulgu major depresyon ek tanısının erişkin DEHB şiddetini arttırmıyor olmasıdır. Çalışmada iki bozukluğun bir arada bulunduğu olguların doktora ilk başvurduklarında depresif bozukluk yakınmalarının ön planda olduğunu, DEHB bulgularının olmadığını ya da tanı alacak düzeyde yeterli olmadığı yorumu yapılmış, Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1) 49

3 Lut TAMAM ve ark. ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ/HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI ve depresyon bulgularının bazı hastalarda DEHB tanısı için bir uyarı sinyali rolü oynayabileceği belirtilmiştir. Fisher ve ark. major depresyon ve diğer tanıların DEHB tanısının konulmasını geciktirdiğini ve bu konuda yeterli bilgi sahibi olmayan hekimlerin tanıyı atlayabileceğini de vurgulamışlardır. 19 Literatürde yer alan bazı izlem çalışmalarında çocukluk döneminde DEHB tanısı almış çocukların erişkinlik dönemlerinde depresyon geliştirme risklerinin normalden farklı olmadığı bildirilmiştir. 20 Öte yandan Milwaukee Çalışmasında hiperaktif çocukların uzun dönemde izlemlerinde olguların yaklaşık %27 sinin erken erişkinlik döneminde major depresyon geliştirdikleri saptanmıştır. 21 Bramham ve ark. ise ilk defa erişkinlik döneminde tanı konan DEHB olgularında, hastanın ne kadar geç tanı almışsa, depresyon belirtilerinin şiddetinin o kadar yoğun olduğunu bildirmiştir. 20 Araştırmacılar, ilgili hekimlerin DEHB tanılı erişkin hastalarda, özellikle tanı erişkin dönemde konulmuşsa altta yatan depresyon yönünden çok dikkatli olmaları gerektiği uyarısını yapmışlardır. Pliszka ise çocukluğunda DEHB ve davranım bozukluğu bir arada görülen olguların ileriki yaşamlarında antisosyal kişilik bozukluğu geliştirme riskinin arttığını, ek tanı olmaksızın DEHB tanısı alanlar ise daha çok duygudurum bozukluğu geliştirme eğiliminde olduğunu ileri sürmüştür. 22 Depresyonla DEHB nin yüksek birliktelik oranlarını açıklamak üzere çeşitli kuramlar öne sürülmüştür. Bu kuramlara göre DEHB duygudurum bozukluklarının bir varyantı olabilir, duygudurum bozuklukları DEHB nin sonucu olabilir. Herhangi birine yatkınlık diğerine de yatkınlığı doğurabilir. Her iki bozukluk genetik olarak ilişkili olabilir. Depresyon altta yatan kronik ve ciddi bir süreç olan DEHB ye ikincil olabilir. 11 DEHB li bireyler karşılaştıkları önemli yaşam olaylarının üstesinden gelme becerilerinin olmaması durumunda depresyon açısından risk altındadırlar. 20 Depresyondaki kişilerde sıklıkla elemli duygulanım, enerji ve motivasyon kaybı ile geleceğe yönelik umutsuzluk düşünceleri vardır. Bu belirtiler DEHB tablosu ile birleştiğinde, hastanın konsantrasyon kaybı, uyku sorunları ve uyuşukluk gibi ek belirtileri olur. İçsel olarak belirgin huzursuzluk duygularına ek olarak, motivasyon ve enerji kayıplarının olması bu kişilerin yaşama arzu ve heyecanlarının depresif ruminasyon kısır döngüsünde tıkanmasına yol açabilir. 11,20 DEHB tanısı konan ve tedavi sonrası düzelme gösteren hastaların depresif ruminasyona yatkın oldukları bildirilmiştir. Bu hastaların dürtüsel eğilimleri özellikle özkıyım düşüncelerinin varlığında ani, tepkisel davranışlara ve sonuçlara neden olabilir. Bu yüzden, DEHB tanılı hastalarda görülebilecek depresyon belirtileri çok yakından izlenmelidir. 20 Erişkin DEHB si olan hastaların çocukluk döneminde travmatik olaylar yaşama olasılıkları yüksektir. DEHB li çocuklara ebeveynlik yapmak oldukça zordur. Ebeveynlerin başka bir ruhsal bozuklukları olmasa bile otoriteye sürekli meydan okuyan, kurallara uymayan, aile yaşamını bozan ve yönetimi güç DEHB li çocukların anne-babası olmaları bile önemli bir stres kaynağıdır. Bu stres bireylerde depresyona neden olabilecek denli fazla olabilir. Yapılan çalışmalarda erişkin DEHB lilerin akrabalarında istatistiksel olarak anlamlı oranda DEHB ve depresyon saptandığına dikkati çekilmiştir. 21 DEHB li çocukların annelerinin depresyon oranlarının daha yüksek olduğu, ebeveynlerinde DEHB olan ve olmayan erişkinlerin karşılaştırıldığı bir çalışmada; etkilenmiş ebeveynlerin daha erken yaşta depresyon tanısı alma ve distimi açısından daha büyük risk altında olduğu gösterilmiştir. 5,19 Ayrıca DEHB li çocukların anne-babalarının birçoğunda tanı konmamış DEHB bulunabilir. Bu bireylerin ebeveynlik tarzları tutarsız ve kaotik olabilir ve çocukların gelişimsel süreçleri için uygun ortamı sağlamada yetersiz kalabilirler. 20 DEHB hastalarını depresyona sürekleyebilecek bir diğer süreçte çocukluk sürecinde hem okulda hem evde sürekli eleştirilere ve baskıya maruz kalmalarıdır. Eğitim sürecindeki başarısızlıkları çoğunlukla başlangıçta DEHB ye bağlanmaz ve tembel olmalarının bir sonucu olarak değerlendirilir. Hem okuldaki arkadaşları hem de erişkinlerle iletişim kurmada güçlük çekmeleri, gelişimsel süreçte yeterli sosyal desteği sağlayamamalarına, dışlanmalarına ve yakın ilişki kuramamalarına neden olur. Öte yandan yaş ilerledikçe yakınlarına ya da sevdiklerine yönelik olarak eyleme vuruk dürtüsel davranışlar sergileyip kırıcı olabilir ve bundan suçluluk duyabilirler. Yaşlandıkça hiperaktivitenin yerini alan artan dikkat bozuklukları kişinin kendilerine verilen görevleri tamamlama şansı vermez ve kişinin yeterlilik duygularını zedeleyebilir. 18 Kısacası DEHB li hastalarda depresyon ve distimik bozukluk, çocukluk çağından itibaren var olan başarısızlık beklentisi ve sosyal ilişki güçlükleriyle bağlantılı düşük benlik değeri ve genel mutsuzluğun bir sonucu olabilir. 20 Sürekli olumsuz ve umutsuz bakış açısı sergilemesi bireyin alkol ve benzeri maddeleri rahatlamak ve bu sıkıntılı düşüncelerden kurtulmak için kullanmasına neden olabilir. DEHB li hastalarda sık görülen alkol ve madde bağımlılığı bu sürecin bir ürünü olabilir Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1)

4 ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ/HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI Lut TAMAM ve ark. TEDAVİ Erişkin DEHB ve depresyon tanıları alan bir hastanın tedavisinde öncelikle önerilen yaklaşım antidepresan ilaçlar ve psikolojik yaklaşımların bir arada uygulanmasıdır. Depresyonda etkinlikleri kanıtlanmış olan bazı antidepresanların DEHB tedavisinde de etkinliği gösterilmiştir. Özellikle noradrenalin aracılığıyla etkiyen antidepresanların DEHB sürecinde belirtilerin azaltılmasında yardımcı olduğu bilinmektedir. Bu antidepresanlar arasında desipramin, bupropion, duloksetin, venlafaksin sayılabilir DEHB tedavisinde piyasaya sürülen atomoksetin bir norepinefrin geri alım inhibitörüdür, başlangıçta sadece DEHB tedavisinde etkin olduğu öngmrülmüşse de sonraki çalışmalar anksiyete ve depresif belirtilerde de düzelmeye yol açtığını göstermiştir. 26 Öte yandan sadece serotonin üzerinden etkili serotonin geri alım inhibitörlerinin (SSRI) DEHB çekirdek belirtileri üzerinde hiçbir etkisi olmadığı saptanmıştır. Antidepresanlar dışında metilfenidat gibi geleneksel psikostimulanların DEHB nin yanısıra özellikle tedaviye dirençli depresyon olgularında da etkin olduğu bildirilmektedir. Kimi DEHB ve depresyon olgularında psikostimulanların antidepresanlarla birlikte kombinasyonunun iyi bir tedavi yaklaşımı olabileceği bildirilmektedir. 11 Farmakoterpainin yanı sıra bu hastalara bilişsel davranışçı terapi uygulanmasının tedavi sürecinde çok yararlı olacağı vurgulanmaktadır. Depresyon ve DEHB hastalarının düşünme tarzlarını hedefleyen bir bilişsel yaklaşım geliştirilmiş ve bu hastalara başarıyla uygulanmıştır. Bu hastalarda psikoeğitiminde çok işe yarayabileceği bildirilmiştir. 20 ERİŞKİN DEHB-BİPOLAR BOZUKLUK BİRLİKTELİĞİ EPİDEMİYOLOJİ Çocuk ve ergenlerde yapılan çalışmalarda bipolar bozuklukta DEHB oranının %38-98 arasında değiştiği, geç ergenlikte ise %30 oranlarında bulunduğu gösterilmiştir. 10,27 Erişkin dönemde bipolar bozuklukta DEHB ek tanısının yaygınlığı ise %9-35 aralığında değişmektedir. 10 Son yıllarda ülkemizde yapılan çeşitli çalışmalarda bipolar bozukluğu olan hastalarda erişkin DEHB oranı %15-22 arasında bulunmuştur. 15,28 KLİNİK ÖZELLİKLER VE NEDENLERİ DEHB nda görülen konuşkanlık, dikkat dağınıklığı, motor aktivitede artış, yerinde durmama, huzursuzluk ve denetim kaybı gibi belirtiler bipolar bozukluğun manik dönemi belirtilerine benzer ve bazı zamanlar bu iki bozukluğu birbirinden ayırt etmek oldukça güç olabilir. 15,16 Örtüşen belirtilerin fazlalığı bu iki bozukluğun birlikte olduğu durumlarda tanı koymayı güçleştirir. Bipolar bozuklukta DEHB ek tanısı bulunduğunda, duygusal değişkenlik, daha çok depresif ve karma atak, erken başlangıç, ötimik dönem süresinde kısalma, özkıyım riskinde ve suça eğilimde artış, alkol ve madde kullanım bozuklukları daha sık görülmektedir. DEHB ek tanısı daha sıklıkla bipolar I bozuklukta görülmekte, hastalık başlangıcındaki ilk atağın türü depresyon olmaktadır. 16 Bazı araştırıcılar bu birlikteliğin bipolar bozukluğun erken başlangıçlı, daha kötü gidişli, sağaltıma yanıtın az olduğu ayrı bir klinik görünüm olduğunu düşünmektedirler. DEHB ek tanılı bipolar bozukluk olgularının daha erken başlangıç, daha şiddetli ve kötü hastalık süreci, yüksek oranda dürtüsellik ve çevreyle uyumsuz mizaç özellikleri (daha yüksek olumsuz affektivite, daha düşük esneklik, azalmış denetim gibi) gösterdikleri bildirilmektedir. 10,16 Bu birlikteliğin nedenselliğine yönelik çalışma sayısı oldukça azdır. Bu birlikteliğin genetik yönünü aydınlatmaya amaçlayan bir çalışmada Faraone ve ark., DEHB olan 140 çocuk ve onların birinci derece akrabaları (n=822) üzerinde kontrol gruplu bir çalışma yürütmüşlerdir. 8 Çalışmada; DEHB ve bipolar bozukluk tanısına sahip olan çocukların akrabalarında bipolar bozukluk görülme riskinin beş kat arttığı ve ayrıca major depresyon riskinin de belirgin olarak arttığı saptanmıştır. DEHB ve bipolar bozukluk komorbiditesinin diğer DEHB olanlardan genetik geçişli başka bir formu oluşturabileceği yorumu yapılmıştır. Bunun dışında DEHB tanısı almış hastaların yakınlarında bipolar bozukluk sıklığı kontrol grubuna oranla iki kat fazla bulunmuştur. 29 Diğer taraftan bipolar bozukluğu olan anne-babaların çocuklarında DEHB sıklığı kontrollere oranla üç kat fazla saptanmıştır. 29 DEHB-bipolar bozukluk birlikteliği olan hastaların yakınlarında da bu birlikteliğin yüksek bulunması bu tablonun farklı bir alt grup olabileceği tezini güçlendirmektedir. 30,31 Öte yandan son yıllarda sirkadyen gen poliformizmlerinin hem DEHB hem de bipolar bozuklukla ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu bulgu sirkadiyen sistem anormalliklerinin her iki bozukluğun patogenezinde rol oynadığına dair yaygın kanıyı desteklemesi açısından oldukça önemlidir. 31 TEDAVİ DEHB tanısının yanlış olarak konması ve bu hastaların sadece psikostimulanlarla tedavi edilmesinin bipolar hastalarda manik kaymaya ve hızlı döngülülüğe neden olduğu kabul edilmektedir. 16 Ancak son yıllarda bunun Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1) 51

5 Lut TAMAM ve ark. ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ/HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI çokta geçerli olmadığı, manik hastalarda psikostimulan uygulamasının korkulduğu kadar dramatik sonuçlara yol açmadığı, ortaya çıkan toksik yan etkilerin daha çok kısa süreli geçici yan etkiler olduğu ve mani tanısını gerektirecek düzeye ulaşmadığı ileri sürülmektedir. 31 Kimi araştırıcılarda psikostimulanların bipolar bozukluktaki yorgunluk ve bilişsel disfonksiyon gibi belirtilere etki ettiğini ve hastalarda düzelme sağladığını belirtmişlerdir. 31 Konunun ayrıntılı değerlendirilmesi bu hastalar için büyük önem taşımaktadır. Ancak her koşulda iki bozukluğun birarada olduğu durumlarda DEHB tedavisi için kullanılan psikostimulanlar ve antidepresanların bipolar bozukluk tedavisinde sağlanmış olan dengeyi bozabileceği ve hastalığı alevlendirebileceği unutulmamalıdır. 32 Bu nedenle bipolar bozuklukta DEHB ek tanısı varlığında temel tedavi stratejisi öncelikle duygudurum dengesinin sağlanmasıdır. İleriye dönük bir kontrollü çalışmada, bipolar bozukluk ve DEHB olan çocuk hastalarda manik dönemin valproatla düzeltilmesinin ardından amfetaminlerin güvenli bir şekilde eklenebileceği belirtilmektedir. 8 haftalık dönemde valproatla manik belirtiler kontrol altına alındıktan sonra, 4 haftalık çift kör plasebo kontrollü olarak amfetamin eklendiğinde, DEHB belirtilerinde güvenli ve etkin bir tedavi sağlanmıştır. Sonuçta önemli bir yan etki veya manik belirtilerde kötüleşme gözlenmemiştir. 33 DEHB ek tanısı bulunan bipolar bozukluk hastalarında, DEHB tedavisi için bupropionun kullanıldığı 6 haftalık açık çalışmada, hastaların %82 sinde mani ortaya çıkmadan DEHB belirtilerinde iyileşme gözlenmiştir. Çalışma sonunda mani ve depresyon puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma saptanmıştır. 34 SONUÇ Erişkin DEHB tanısı konan hastalarda ektanıların belirlenmesi tedavinin sürecinde büyük bir önem taşımaktadır. Bu hastalarda %80 gibi yüksek oranlarda bulunan ektanılar arasında en sık görüleni duygudurum bozukluklarıdır. Depresyon ve bipolar bozukluk gibi ektanıların saptanması tedavi protokollerinin yanı sıra hastalığın gidişatını da ciddi biçimde etkileyecektir. Erken yaşta saptanan DEHB nun ileri yaşta bipolar bozukluğun bir habercisi olabileceğinin bilinmesi klinisyenlerin bu hastalara bakışını nasıl değiştirecekse, erişkin DEHB olan bireylerde depresyon gelişme riskinin yüksekliğinin bilinmesi özkıyım gibi olası istenmeyen sonuçların ortaya çıkmasını önleyecektir. Her koşulda erişkin DEHB nin tanınması ve tedavisinin klinisyenlerce bilinmesi, bu hastaların yaşadıkları sıkıntıların hafifletilmesinde ve yaşam kalitelerinin geliştirilmesine katkısı olacaktır. 1. Hechtman L, McGough JJ. Dikkat Eksikliği Bozuklukları. In: Kaplan & Sadock s Comprehensive Textbook of Psychiatry. Öner Ö, Aysev A, çev. ed. In: Aydın H, Bozkurt A, eds. 8. baskı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevi; p Amerikan Psikiyatri Birliği. Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El kitabı, 4. Baskı, (DSM-IV), Köroğlu E, çev. ed. Ankara, Hekimler Yayın Birliği; Öner Ö, Arsev AS. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu. In: Arsev AS, Taner YI, eds. Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları nda. İstanbul: Golden Print; p Erşan EE, Doğan O, Doğan S, Sümer H. The distribution of symptoms of attentiondeficit/hyperactivity disorder and oppositional defiant disorder in school age children in Turkey. Eur Child Adolesc Psychiatry 2004;13(6): Yapıcıoğlu B, Kavakcı Ö, Güler AS, Semiz M, Doğan O. Sivas il merkezinde erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun yaygınlığı ve eşlik eden eksen-i, eksen-ii tanıları. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2011;12(3): KAYNAKLAR 6. Wilens TE, Dodson W. A clinical perspective of attention deficit/hyperactivity disorder into adulthood. J Clin Psychiatry 2004;65(10): Adler LA. Clinical presentations of adult patients with ADHD. J Clin Psychiatry 2004;65 Suppl 3: Faraone SV, Biederman J, Spencer T, Wilens T, Seidman LJ, Mick E, et al. Attentiondeficit/hyperactivity disorder in adults: an overview. Biol Psychiatry 2000;48(1): Murphy K, Barkley RA. Attention deficit hyperactivity disorder adults: co morbidities and adaptive impairments. Compr Psychiatry 1996;37(6): Sobanski E. Psychiatric comorbidity in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD). Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci 2006;256(Suppl 1):i Tuğlu C, Şahin ÖÖ. Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Nörobiyoloji, tanı sorunları ve klinik özellikler. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 2010;2(1): Kessler RC, Adler L, Barkley R, Biederman J, Conners CK, Demler O. The prevalence and correlates of adult ADHD in the United States: Results from the National Comorbidity Survey Replication. Am J Psychiatry 2006;163(4): Sachs GS, Baldassano CF, Truman CJ, Guille C. Comorbidity of attention deficit hyperactivity disorder with early- and late- onset bipolar disorder. Am J Psychiatry 2000;157(3): West SA, McElroy SL, Strakowski SM, Keck PE, McConville BJ. Attention deficit hyperactivity disorder in adolescent mania. Am J Psychiatry 1995;152(2): Tamam L, Karakuş G, Ozpoyraz N. Comorbidity of adult attention-deficit hyperactivity disorder and bipolar disorder: prevalance and clinical correlates. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci 2008;258(7): Özpoyraz N, Karakuş G. Bipolar bozuklukta ek tanılar. Psikiyatride Güncel 2011;1(2): Torgersen T, Gjervan B, Rasmussen K. ADHD in adults: a study of clinical characteristics, impairment and comorbidity. Nord J Psychiatry 2006;60(1): Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1)

6 ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ/HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI Lut TAMAM ve ark. 18. Ekinci S, Öncü B, Canat S. Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu: Eş tanı ve işlevsellik. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2011;12 (3): Fischer AG, Bau CH, Grevet EH, Salgado CA, Victor MM, Kalil KL, et al. The role of comorbid major depressive disorder in the clinical presentation of adult ADHD. J Psychiatr Res 2007;41(12): Young S, Bramham J. ADHD in adults: A psychological guide to practice. West Sussex, England: Wiley; p Barkley RA, Murphy KR, Fisher M. ADHD in adults: What the science says? New York: Guilford Press; p Pliszka SR. Patterns of psychiatric comorbidity with attention-deficit/hyperactivity disorder. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am 2000;9(3): Biederman J, Gastfriend DR, Jellinek MS. Desipramine in the treatment of children with attention deficit disorder. J Clin Psychopharmacol 1986;6(6): Daviss WB, Bentivoglio P, Racusin R, Brown KM, Bostic JQ, Wiley L. Bupropion sustained release in adolescents with comorbid attention-deficit/hyperactivity disorder and depression. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2001;40(3): Findling RL, Schwartz MA, Flannery DJ, Manos MJ. Venlafaxine in adults with attention deficit/hyperactivity disorder: an open clinical trial. J Clin Psychiatry 1996;57(5): Michelson D, Adler L, Spencer T, Reimherr FW, West SA, Allen AJ, et al. Atomoxetine in adults with ADHD: two randomized, placebo controlled studies. Biol Psychiatry 2003;53(2): Klassen LJ, Katzman MA, Chokka P. Adult ADHD and its comorbidities, with a focus on bipolar disorder. J Affect Disord 2010;124(1-2): Ateşci F, Tüysüzoğulları HD, Özdel O, Oğuzhanoğlu NK. Erişkinlerde bipolar I bozukluk ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu eştanısı: Bir ön çalışma. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 2010;20(1): Zepf FD. Attention deficit-hyperactivity disorder and early-onset bipolar disorder: two facets of one entity? Dialogues Clin Neurosci 2009;11(1): Franke B, Neale BM, Faraone SV. Genomewide association studies in ADHD. Hum Genet 2009;126(1): Hegerl U, Himmerich H, Engmann B, Hensch T. Mania and attention-deficit/hyperactivity disorder: Common symptomatology, common pathophysiology and common treatment? Curr Opin Psychiatry 2010;23(1): Biederman J, Mick E, Prince J, Bostic JQ, Wilens TE, Spencer T, et al. Systematic chart review of the pharmacologic treatment of comorbid attention deficit hyperactivity disorder in youth with bipolar disorder. J Child Adolesc Psychopharmacol 1999;9(4): Scheffer RE, Kowatch RA, Carmody T, Rush AJ. Randomized, placebo-controlled trial of mixed amphetamine salts for symptoms of comorbid ADHD in pediatric bipolar disorder after mood stabilization with divalproex sodium. Am J Psychiatry 2005;162(1): Wilens TE, Prince JB, Spencer T, Van Patten SL, Doyle R, Girard K, et al. An open trial of bupropion for the treatment of adults with attention-deficit/hyperactivity disorder and bipolar disorder. Biol Psychiatry 2003;54(1):9-16. Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics 2012;5(1) 53

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı

DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı Doç. Dr. Cengiz TUĞLU 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 08 Ekim 2010, İzmir Açıklama Konuşmacı Araştırma Danışma Kurulu Janssen Cilag X X Eli Lilly X X X BMS X AstraZeneca

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

YETİŞKİN DEHB NİN TOPLUMDAKİ YAYGINLIĞI. Dr. Hasan Herken Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği

YETİŞKİN DEHB NİN TOPLUMDAKİ YAYGINLIĞI. Dr. Hasan Herken Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği YETİŞKİN DEHB NİN TOPLUMDAKİ YAYGINLIĞI Dr. Hasan Herken Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lundbeck (Sertindol Çalışması Türkiye Koordinatörü 2008

Detaylı

Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi

Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi *Kenar İ. Ayşe Nur, **Sezai Üstün Aydın, *Alper Zıblak *Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

Gençlik Döneminde DEHB ve Alkol ve Madde Kullanım Bozukluğu

Gençlik Döneminde DEHB ve Alkol ve Madde Kullanım Bozukluğu Gençlik Döneminde DEHB ve Alkol ve Madde Kullanım Bozukluğu Doç.Dr.Nesrin DİLBAZ Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ankara AMATEM DEHB GÖRÜLME SIKLIĞI Prevelans : Çocuklarda %6-%8;Ergenlerde %6;

Detaylı

EŞ TANI VE AYIRI CI TANI DA. Dr. Berk Murat ERGÜN

EŞ TANI VE AYIRI CI TANI DA. Dr. Berk Murat ERGÜN ERİ ŞKİ N DEHB BİBİ P OLAR BOZUKLUK EŞ TANI VE AYIRI CI TANI DA GÜÇLÜKLER Dr. Berk Murat ERGÜN 1 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu çocukluk döneminde

Detaylı

( iki uçlu duygulanım bozukluğu, psikoz manik depresif, manik depresif psikoz)

( iki uçlu duygulanım bozukluğu, psikoz manik depresif, manik depresif psikoz) ÇOCUKLARDA BİPOLAR DUYGULANIM BOZUKLUĞ ( iki uçlu duygulanım bozukluğu, psikoz manik depresif, manik depresif psikoz) Bipolar duygulanım bozukluğu ; iki uçlu duygulanım bozukluğu, manik depresif psikoz

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar Doç Dr Selim Tümkaya ANKSİYETE BOZUKLUKLARI Anksiyete bozukluklarının yaşam boyu prevalansı yaklaşık %29 dur. Kessler ve ark 2005 Uzunlamasına çalışmalar

Detaylı

Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması

Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması 48 Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

ÇOCUKLUKTA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ OLGULARIN ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ PSİKİYATRİK DURUMLARININ İNCELENMESİ

ÇOCUKLUKTA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ OLGULARIN ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ PSİKİYATRİK DURUMLARININ İNCELENMESİ Kriz Dergisi 0 (): 448 ÇOCUKLUKTA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ OLGULARIN ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ PSİKİYATRİK DURUMLARININ İNCELENMESİ Ayla Aysev*, Pınar Öner** ÖZET Amaç: Çocukluğunda

Detaylı

Araştırma / Research. Şükriye Boşgelmez 1, Ali Evren Tufan 2

Araştırma / Research. Şükriye Boşgelmez 1, Ali Evren Tufan 2 Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2014;27:27-33 DOI: 10.5350/DAJPN2014270104 Araştırma / Research Bir Eğitim Hastanesinin Psikiyatri Polikliniğine İlk Kez Başvuran ve Hafif-Orta

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) DEHB Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde DEHB ile İlişkili Bazı Sorunlu Yaşam Olayları

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) DEHB Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde DEHB ile İlişkili Bazı Sorunlu Yaşam Olayları Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2014;27:61-68 DOI: 10.5350/DAJPN2014270108 DEHB Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde DEHB ile İlişkili Bazı Sorunlu Yaşam Olayları Kısa Araştırma

Detaylı

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk Doç. Dr. Sibel Çakır İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri A.D Duygudurum Bozuklukları Birimi Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: ELAN Danışman:

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

ÇOCUK VE GENÇLERDE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI

ÇOCUK VE GENÇLERDE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI ÇOCUK VE GENÇLERDE DUYGUDURUM BOZUKLUKLARI Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Psikoloji Lisans www.gunescocuk.com Tanım Kişinin genel duygu durumundaki bir bozulma, dış şartlara ve durumlara göre uygunsuz bir

Detaylı

Yetişkin Psikopatolojisi. Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR

Yetişkin Psikopatolojisi. Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR Yetişkin Psikopatolojisi Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR Yetişkin psikopatolojisi içerik: Sınıflandırma sistemleri Duygudurum bozuklukları Anksiyete bozuklukları

Detaylı

Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu: Eş tanı ve işlevsellik

Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu: Eş tanı ve işlevsellik Ekinci ve ark. 185 Araştırma / Original article Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu: Eş tanı ve işlevsellik Suat EKİNCİ, 1 Bedriye ÖNCÜ, 2 Saynur CANAT 3 ÖZET Amaç: Çocuklukta başlayan

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

Madde Kötüye Kullanım Öyküsü Olan Bireylerde Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinin Yaygınlığı

Madde Kötüye Kullanım Öyküsü Olan Bireylerde Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinin Yaygınlığı doi: 10.5505/abantmedj.20.30974 Abant Medical Journal Orijinal Makale / Original Article Volume Cilt 3 Issue Sayı 1 Year Yıl 20 Madde Kötüye Kullanım Öyküsü Olan Bireylerde Erişkin Dikkat Eksikliği ve

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Medikal Tıp Teknololojileri Ltd. Şti Nöropsikoloji ve Psikofizyoloji Derneği Başkanı Uslarası Kıbrıs Üniversitesi

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi. Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi. Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta Giriş DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu), çocukluk çağının en sık görülen

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Hasan Kalyoncu Üniversitesi 2016 www.gunescocuk.com NÖROGELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri Ünitesi İNSAN Biyo Psiko Sosyal 11/6/2009 2 KOAH

Detaylı

Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuna Birinci Basamak Yaklaşım

Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuna Birinci Basamak Yaklaşım Cilt: 2 Sayı: 4 www.turkishfamilyphyscian.com Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuna Birinci Basamak Yaklaşım Primary Care Approach to Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder Uzm. Dr.

Detaylı

Çocukluk çağındaki fiziksel ve ruhsal gelişimin uygunluğunu bilecek, Doğru ebeveynlik becerilerinin aile içi ilişkilerde nasıl olması gerektiğini

Çocukluk çağındaki fiziksel ve ruhsal gelişimin uygunluğunu bilecek, Doğru ebeveynlik becerilerinin aile içi ilişkilerde nasıl olması gerektiğini Dönem 1 Dersleri: Konu: Çocuk, Anne ve Aile Amaç: Bu dersin sonunda Dönem I öğrencilerinin aile yapısı, çocukluk çağı psikolojik gelişim süreci ve anne-çocuk ilişkisinin çocuğun ruhsal gelişimi üzerindeki

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

Açıklama. Araştırmacı: Yok. Danışman: Yok. Konuşmacı: Lilly

Açıklama. Araştırmacı: Yok. Danışman: Yok. Konuşmacı: Lilly Açıklama Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: Lilly Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Bipolar Bozukluk Tanısal İlişkisi: Çocuk ve Ergenlerde Eş Tanı ve Ayırıcı Tanıda Güçlükler Yrd. Doç.

Detaylı

DEHB VE SUÇ. Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ

DEHB VE SUÇ. Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ AÇIKLAMA 2011-2012 Araştırmacı: YOK Danışman: Lily, Johnson Konuşmacı: Lily, Johnson En çok tartışılmaya

Detaylı

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Suat Yalçın, Sevda Bağ SBÜ Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları EAH, 3.psikiyatri Kliniği,

Detaylı

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI STAJIN TANITIMI EĞİTİM DÖNEMİ STAJ SÜRESİ YERLEŞKE EĞİTİM BİRİMLERİ DERSHANE : Dönem V : 5 iş günü : Cebeci Hastanesi : Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DEHB başlıca 3 alanda bozulmayı içerir: 1) Dikkat eksikliği 2) Hiperaktivite 3) Dürtüsellik Dikkat eksikliği

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Dersin Adı ve Kodu: Psik 302 Psikopatoloji Dersin ön koşulları: Yok Ders yeri(sınıf): 312 nolu sınıf Ders Günü ve Saati: Salı: 08:30-11:20 Kredisi:

Detaylı

EK-2 CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ PSĠKĠYATRĠ ANABĠLĠM DALI DERS BĠLGĠLERĠ FORMU

EK-2 CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ PSĠKĠYATRĠ ANABĠLĠM DALI DERS BĠLGĠLERĠ FORMU EK-2 CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ PSĠKĠYATRĠ ANABĠLĠM DALI DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Dahili Tıp Yıl/yarıyıl 2010-2011 Dersin adı Ders düzeyi (önlisans, lisans,vb) Dersin türü (Z/S) Dersin dili

Detaylı

Yetişkinlerde DEHB Değerlendirmesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 5 9 Ekim 2010, İzmir

Yetişkinlerde DEHB Değerlendirmesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 5 9 Ekim 2010, İzmir 1 Yetişkinlerde DEHB Değerlendirmesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 5 9 Ekim 2010, İzmir Doç. Dr. Sultan Doğan Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Tekirdağ sultandogan@yahoo.com 2 Son

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluk. Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5.

Obsesif Kompulsif Bozukluk. Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5. Obsesif Kompulsif Bozukluk Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5. Sınıf Dersi Sunum Akışı Tanım Epidemiyoloji Klinik özellikler Tanı ölçütleri Nörobiyoloji

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda eş tanı durumları

Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda eş tanı durumları Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda eş tanı durumları İpek Süzer Gamlı, Lut Tamam Özgeçmiş: İpek Süzer Gamlı, 1988 İstanbul doğumludur. 2011 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp

Detaylı

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde depresyon ve anksiyete düzeyleri

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde depresyon ve anksiyete düzeyleri ARAŞTIRMA Gülhane Tıp Derg 2013; 55: 36-41 Gülhane Askeri Tıp Akademisi 2013 doi:10.5455/gulhane.15509 Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde depresyon ve anksiyete düzeyleri

Detaylı

Epidemiyolojik çalışmalar belirli bir hastalığın toplumda dağılımını ve bu hastalıkla. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi

Epidemiyolojik çalışmalar belirli bir hastalığın toplumda dağılımını ve bu hastalıkla. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi DERLEME Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi Taciser UYSAL ÖZASLAN, a Öznur BİLAÇ b a Isparta Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi, Isparta b Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI STAJIN TANITIMI EĞİTİM DÖNEMİ STAJ SÜRESİ YERLEŞKE EĞİTİM BİRİMLERİ DERSHANE : Dönem V : 5 iş günü : Cebeci Hastanesi : Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Birlikteliği

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Birlikteliği Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2014; 6(1):10-21 doi: 10.5455/cap.20130726020101 Sosyal Anksiyete Bozukluğu ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Birlikteliği Comorbidity

Detaylı

Erişkinlerde DEHB. Prof. Dr. Cengiz TUĞLU. 17. Klinik Eğitim Sempozyumu Antalya, 10 Nisan 2013

Erişkinlerde DEHB. Prof. Dr. Cengiz TUĞLU. 17. Klinik Eğitim Sempozyumu Antalya, 10 Nisan 2013 Erişkinlerde DEHB Prof. Dr. Cengiz TUĞLU 17. Klinik Eğitim Sempozyumu Antalya, 10 Nisan 2013 Açıklama - 2012-2013 Konuşmacı Araştırma Danışma Kurulu Janssen-Cilag X X AstraZeneca X PPD X Kurs Öncesi Değerlendirme

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Madde kullanımı 56% Alkol Kullanımı 49% Newcomer 2006, Krishnan 2005 Başlangıçta %33, 2 yıl sonra %39 olan

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler ARAÞTIRMA Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler Þahbal Aras 1, Gülþen Ünlü 2, Fatma Varol Taþ 3 1 Yrd.Doç.Dr., 3 Uz.Dr., Dokuz

Detaylı

Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olgusu

Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olgusu OLGU SUNUMU Erken Erişkinlikte Tanı Konan İki Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olgusu Ceyhan Balcı Şengül 1, Cem Şengül 1, Şükran Telci 1, Nesrin Dilbaz 2 1 Dr., 2 Doç. Dr., Ankara Numune Eğitim

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları

Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi tıp Fakültesi Psikiyatri AD 43000 yetişkin MKB olanları %17.7 sinde herhangi bir

Detaylı

Astım hastalarında görülen öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi yakınmaların sebebi, solunum

Astım hastalarında görülen öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi yakınmaların sebebi, solunum Bölüm 28 Çocuğum Astımlı mı Kalacak? Dr. S. Tolga YAVUZ Astım hastalarında görülen öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi yakınmaların sebebi, solunum yollarında ortaya çıkan ve şiddeti zaman içinde değişmekle

Detaylı

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi Dr. Berker Duman Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri AD, Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi BD Ankara Üniversitesi Beyin Araştırmaları

Detaylı

ÇOCUK PSİKİYATRİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

ÇOCUK PSİKİYATRİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ (The Assessment of Patients at the Child Psychiatry Outpatient Clinic) Osman Abalı *, SHU Melek

Detaylı

Hastalarla Ortaklık. Dikkat Eksikliği Sendromu. ESOGÜ Tıp Fak. Psikiyatri A.D. Dr.Ş.Soner ÖZDEMİR

Hastalarla Ortaklık. Dikkat Eksikliği Sendromu. ESOGÜ Tıp Fak. Psikiyatri A.D. Dr.Ş.Soner ÖZDEMİR Hastalarla Ortaklık Dikkat Eksikliği Sendromu ESOGÜ Tıp Fak. Psikiyatri A.D. Dr.Ş.Soner ÖZDEMİR Psikiyatrik sınıflandırma tanımlayıcıdır Yani hastalığın sebeplerine göre değil de görünümlerine, bulgularına

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili ÇOCUK PSİKOPATOLOJİSİ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim

Detaylı

Tedaviye Başvuran İnfertil Çiftlerde Kaygı, Öfke, Başa Çıkma, Yeti Yitimi Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi

Tedaviye Başvuran İnfertil Çiftlerde Kaygı, Öfke, Başa Çıkma, Yeti Yitimi Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Tedaviye Başvuran İnfertil Çiftlerde Kaygı, Öfke, Başa Çıkma, Yeti Yitimi Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Dr. Gülcan Güleç, DR. Hikmet Hassa, Dr. Elif Güneş Yalçın, Dr.Çınar Yenilmez, Dr. Didem

Detaylı

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 AÇIKLAMA 2012-2017 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok Olgu 60 yaşında kadın, evli, 2 çocuğu var,

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TEDAVİSİNDE ATOMOKSETİN

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TEDAVİSİNDE ATOMOKSETİN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TEDAVİSİNDE ATOMOKSETİN Eyüp Sabri ERCAN *, Füsün ÇUHADAROĞLU ÇETİN **, Nahit MOTOVALLI MUKADDES ***, Yankı YAZGAN**** ÖZET Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA GİRİŞ: Yaygın anksiyete bozukluğu, birtakım olay ya da etkinliklerle ilgili olarak, bireyin denetlemekte zorlandığı,

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA EŞLİK EDEN BİPOLAR BOZUKLUK VE FARMAKOTERAPİSİ. Uzm Dr Özlem Kuman Tunçel Ege Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA EŞLİK EDEN BİPOLAR BOZUKLUK VE FARMAKOTERAPİSİ. Uzm Dr Özlem Kuman Tunçel Ege Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA EŞLİK EDEN BİPOLAR BOZUKLUK VE FARMAKOTERAPİSİ Uzm Dr Özlem Kuman Tunçel Ege Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD YAYGINLIK Çok yaygın BPB olanların yaklaşık yarısında yaşam

Detaylı

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Dr.ERHAN AKINCI Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Ekim 2010, İZMİR Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok GREGOR MENDEL

Detaylı

Duygudurum Değişimi. Fiziksel Durumda Değişim (Uyku Aktivite Değişikliği) Düşünce ve Duygularda Değişim

Duygudurum Değişimi. Fiziksel Durumda Değişim (Uyku Aktivite Değişikliği) Düşünce ve Duygularda Değişim Bipolar Bozuklukta BDT Yrd.Doç.Dr. Yusuf Sivrioğlu Uludağ Üniversitesi Psikiyatri AD Açıklama 2009 2010 Araştırmacı: Novartis Danışman: Konuşmacı: Santa Farma, Novartis Konuşma Planı Bipolar bozuklukta

Detaylı

Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış

Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış Sedat Batmaz 1, Emrah Songur 1, Mesut Yıldız 2, Zekiye Çelikbaş 1, Nurgül Yeşilyaprak 1, Hanife

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

Nuran DEMİR*, Zehra TOPAL*, Basri KÖYLÜ**, Evren TUFAN***, Umut Mert AKSOY**** *Arş. Gör. Dr., AİBÜ Tıp Fak. ÇERSAH AD **Arş. Gör. Dr., AİBÜ Tıp Fak.

Nuran DEMİR*, Zehra TOPAL*, Basri KÖYLÜ**, Evren TUFAN***, Umut Mert AKSOY**** *Arş. Gör. Dr., AİBÜ Tıp Fak. ÇERSAH AD **Arş. Gör. Dr., AİBÜ Tıp Fak. Nuran DEMİR*, Zehra TOPAL*, Basri KÖYLÜ**, Evren TUFAN***, Umut Mert AKSOY**** *Arş. Gör. Dr., AİBÜ Tıp Fak. ÇERSAH AD **Arş. Gör. Dr., AİBÜ Tıp Fak. Psikiyatri AD *** Yrd. Doç. Dr., AİBÜ Tıp Fak. ÇERSAH

Detaylı

OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo

OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo OKB DE KOMORBİDİTE Komorbiditenin değerlendirilmesi klinisyen için çok önemli. Komorbid durumların varlığı hastalığın klinik seyrini,

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Mizofoni: Psikiyatride yeni bir bozukluk? Yaygınlığı, sosyodemografik özellikler ve ruhsal belirtilerle ilişkisi

Mizofoni: Psikiyatride yeni bir bozukluk? Yaygınlığı, sosyodemografik özellikler ve ruhsal belirtilerle ilişkisi Mizofoni: Psikiyatride yeni bir bozukluk? Yaygınlığı, sosyodemografik özellikler ve ruhsal belirtilerle ilişkisi Uzm. Dr. Gökhan Öz Prof. Dr. Cengiz Kılıç Giriş Mizofoni: Çeşitli hafif seslerden belirgin

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

Anksiyete Bozuklukları

Anksiyete Bozuklukları 10. Bölüm Anksiyete Bozuklukları Nurgül Özpoyraz, Lut Tamam Temel Hedefler Anksiyete bozukluğunun iki uçlu bozukluk ile birlikte bulunması belirtilerin karmaşıklaşmasına, kötü gidişe, sağaltıma yanıtın

Detaylı

OKB HASTALARINDA EMDR UYGULAMALARI. Doç Dr Önder Kavakcı 2017, Antalya

OKB HASTALARINDA EMDR UYGULAMALARI. Doç Dr Önder Kavakcı 2017, Antalya OKB HASTALARINDA EMDR UYGULAMALARI Doç Dr Önder Kavakcı 2017, Antalya OKB Yaşam boyu yaygınlığı %2-3 Yaşam boyu önemli sıkıntıya ve hatta yeti yitimi Yaklaşık 112 milyon insanın OKB den mustarip olduğu

Detaylı

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Hasan Kalyoncu Üniversitesi Psikoloji www.gunescocuk.com Çocuk ve ergen psikiyatrisinde

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. OBEZİTE VE DEPRESYON Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. Obezite nedir? Obezite BKİ>30 kg/m² Çoğul etyolojili Kronik Tekrarlayıcı Yaşam kalitesini bozan Çeşitli

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem V Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Staj Eğitim Programı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem V Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Staj Eğitim Programı 20172018 Eğitim Yılı Dönem V Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Dönem Koordinatörü: Doç. Dr. Coşkun SILAN Koordinatör Yardımcısı: Yrd. Doç.

Detaylı

Uzm.Dr. Kayhan Bahalı. Çocuk Psikiyatri Birimi

Uzm.Dr. Kayhan Bahalı. Çocuk Psikiyatri Birimi Uzm.Dr. Kayhan Bahalı SB Mersin KD ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Çocuk Psikiyatri Birimi 19.ANADOLU PSİKİYATRİ GÜNLERİ ESKİŞEHİR 2010 Araştırmacı: ( ) Açıklama 2008 2009 Danışman: ( ) Konuşmacı: ( )

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Konmuş Çocukların Ebeveynlerinde Psikiyatrik Yüklülük

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Konmuş Çocukların Ebeveynlerinde Psikiyatrik Yüklülük ARAŞTIRMA Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Konmuş Çocukların Ebeveynlerinde Psikiyatrik Yüklülük Oya Güçlü 1, Murat Erkıran 1 1 Bakırköy Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI STAJ DÖNEMİNDE EĞİTİM VE ÖĞRETİMDEN SORUMLU ÖĞRETİM ÜYELERİ:

Detaylı

Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı

Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu Yeditepe Üni. Tıp Fak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı Gebe Ergenlerin Kendilik Algıları Gebe ergenlerin puan ortalaması, diğer ergenlere göre daha yüksek tespit edilmiş!

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı