Solunum Fonksiyonları ve Beslenme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Solunum Fonksiyonları ve Beslenme"

Transkript

1 Mendane SAKA*, Arzu BALKAN**, Necmettin DEMİRCİ**, Ümit SARIKAYALAR*** * Gülhane Askeri Tıp Akademisi Gastroenteroloji Bilim Dalı, ** Gülhane Askeri Tıp Akademisi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, *** Gülhane Askeri Tıp Akademisi Genel Cerrahi Anabilim Dalı, ANKARA ÖZET Organizmanın nütrisyonel durumu, solunum sistemi fonksiyonlarını etkileyip solunum yetmezliğinin nedeni ya da yetersizliği arttırıcı bir faktör olarak ortaya çıkarken, solunum sistemi hastalıklarının kendisi de malnütrisyona yol açabilir. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan hastalarda %27-71 oranında görülen malnütrisyon, fonksiyonel kapasite ve mortaliteyi belirleyen bir faktördür. Anahtar Kelimeler: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, malnütrisyon. SUMMARY Pulmonary Function and Nutrition Respiratory system disease itself can cause malnutrition, while nutritional status can be the cause of or enhance respiratory failure. Malnutrition which exists percent in chronic obstructive pulmonary disease, is a factor that determines functional capacity and mortality. Key Words: Chronic obstructive pulmonary disease, malnutrition. Akciğer hastalıkları, toraks travmaları ve nöromusküler hastalıklar gibi birçok faktör, solunum fonksiyonundaki yetersizliklere neden olmaktadır. Organizmanın nütrisyonel durumu da solunum sistemi fonksiyonlarını etkileyip solunum yetmezliğinin nedeni ya da yetersizliği arttırıcı bir faktör olarak ortaya çıkabilirken, solunum sistemi hastalıklarının kendisi de malnütrisyona yol açabilir (1-3). Malnütrisyon, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan hastalarda sık görülen komplikasyonlardan olup, fonksiyonel kapasite ve mortaliteyi belirleyen bir faktördür. KOAH lı hastalarda %27-71 oranında malnütrisyon bildirilmiştir (3). KOAH daki kilo kaybı diyetle dengelenemeyen, artan enerji harcamasının bir sonucudur. Hem metabolik hem de mekanik yetersizlik günlük enerji harcamasındaki artışa katkıda bulunmaktadır (4). Kronik akciğer hastalığı olanlarda malnütrisyon gelişmesine neden olan patofizyolojik mekanizma; Yazışma Adresi (Address for Correspondence): Dyt. Dr. Mendane SAKA, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Gastroenteroloji Bilim Dalı, 06018, Etlik, ANKARA - TÜRKİYE 461 Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2003; 51(4):

2 Bozulmuş gastrointestinal sistem (GİS) fonksiyonu, Uygun olmayan besin alımı, O 2 tüketimini azaltarak solunum için harcanan gücü minimuma indirmeyi sağlayan adaptif mekanizmalar, Bozulmuş kardiyak fonksiyon ve Hipermetabolik durumu içermektedir (5,6). Malnütrisyonun torakopulmoner fonksiyon üzerine etkileri; respiratuar kas fonksiyonlarında bozulma, ventilatuvar kontrolün değişmesi, pulmoner infeksiyon riskinin artması ve akciğer parankiminde yapısal değişimleri kapsar (2,7). Belirgin açlıkta; dakika ventilasyonu, solunum hızı ve derinliği azalır (3). Düşük ağırlıklı kişiler, aynı pulmoner yapıya sahip kişilere göre daha fazla hava hapsi, düşük difüzyon kapasitesi ve düşük egzersiz kapasitesine sahiptir (3). Çeşitli çalışmalarda, KOAH ve akut solunum yetmezlikli hastaların beslenme durumları ile mekanik ventilasyon (MV) a olan gereksinimleri, mortalite ve morbiditeleri arasında ilişki olduğu gösterilmiştir (3). Beslenme bozukluğu olan KOAH lı hastalarda yeterli beslenenlere göre mortalite daha yüksektir. Bu artan mortalite bozulmuş kas fonksiyonu ve immünyetmezlik ile ilgilidir. Düşük ağırlıklı KOAH lı hastalarda beş yıllık mortalite %50 iken, ağırlığı stabil olanlarda %20 olarak belirlenmiştir (4). Malnütrisyonun, hastaların kötüleşme nedeni mi olduğu ya da hastalığa ilişkin diğer oluşumları mı yansıttığı açık değildir. Ancak bulgular, malnütrisyona eşlik eden metabolik değişiklikler ile inflamasyonun çeşitli mediatörleri arasında ilişki bulunduğunu düşündürmektedir (3). Bu mediatörlerden tümör nekroz faktörü (TNF) lipoprotein lipazı inhibe ederken, interlökin (IL)-2 ve IL-1 ise aminoasitlerin serbestleşmesi ve kas protein metabolizması ve enerji harcamasını arttıran mediatörlerdir. Amfizemli hastalarda leptin ve TNF reseptör arasında da önemli bir korelasyon bulunmuştur. Leptin, TNF reseptör gibi besin alımı ve dinlenme enerji harcaması ile tersine ilişkili olan bir polipeptid hormondur. Bu veriler sitokinlerin serum leptin düzeyini arttırarak iştah ve besin alımını azalttığını göstermiştir (4). SOLUNUM KASLARINDA MALNÜTRİSYONA BAĞLI MORFOLOJİK ve FONKSİYONEL DEĞİŞİMLER Malnütrisyon, periferik kaslarla birlikte solunum kaslarında hem kütle azalmasına hem de fonksiyon bozukluğuna neden olur. Diyafragmatik kas kütlesindeki azalma genellikle yağsız vücut kitlesindeki azalma ile paralellik gösterir. KOAH ve sistemik hastalığı olmayan ancak malnütrisyonlu olan hastalarda, diyafragmatik gerilme, maksimal inspiratuar basınç gibi solunumsal parametrelerin daha düşük olduğu belirlenmiştir (2). Otuz günlük nütrisyonel destek ile diyafragmatik gerilme %42, vücut ağırlığı %13, yağsız kas kitlesi %9 artmıştır (4). Transdiyafragmatik basıncı azaltan etkenlerden biri de elektrolit dengesizlikleridir. Hipofosfatemi ve hipomagnezemi de solunum kas fonksiyonlarını olumsuz olarak etkilemektedir (1,4). Malnütrisyonda diyafragma kütle azalmasının yanı sıra, dokuda yapısal bazı değişiklikler de belirlenmiştir. Kas liflerinin sayısında değişme olmazken liflerin çaplarında azalma, periferik ve diyafragmadaki kas tiplerinde de değişiklikler saptanmıştır. Yetersiz beslenme sonucu solunum fonksiyonları bozulmuş hastalarda nütrisyonel destek tedavisi ile düzelme görülmektedir. Solunumsal parametrelerde nütrisyonel destek tedavisinden sonra belirgin iyileşme olduğu gözlenmiştir. Bu sonuçlar malnütrisyona bağlı diyafragmatik etkilenmenin reversibl olduğunu göstermektedir (2). AKCİĞER HASTALIKLARINDA METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER KOAH hastalarında yağsız vücut kütlesindeki azalmanın nedeni artmış kas proteolizidir. Kas proteolizinde glikokortikoidlerin rolü vardır. Glikortikoidler proteolizisi arttırırken, protein sentezini ve kasa aminoasit taşınmasını inhibe ederek glikoneogenez için aminoasit mobilizasyonunu aktive ederler (3). Bazı hayvan çalışmalarında da açlık döneminde protein sentezinde azalma, total RNA ve akciğer Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2003; 51(4):

3 Saka M, Balkan A, Demirci N, Sarıkayalar Ü. dokusunda RNA/DNA oranında düşme olduğu belirlenmiştir (2). AKCİĞER PARANKİM DEĞİŞİKLİKLERİ Malnütrisyon akciğer morfolojisini de etkilemektedir. Malnütrisyonlu hayvan çalışmalarında internal yüzey alanının azaldığı, hava boşluğunun genişlediği, alveoler septalarda, elastik liflerde ve intraalveoler sürfaktanda azalma olduğu saptanmıştır (9). Malnütrisyon, yetersiz immünolojik fonksiyona, bakteri yapışmasındaki artış ve IgA sekresyonundaki azalma ile ciddi infeksiyonlara yatkınlığa neden olur. Protein enerji malnütrisyonu (PEM) nun immün sisteme etkisi hücresel immünitede daha belirgindir. Bu alveoler defans mekanizmasındaki yetmezliğe bağlıdır. Alveoler makrofajların sayısı, alveoler fagositik fonksiyon ve mikroorganizmaların atılması azalır. Nütrisyonel yetersizlik bakterilerin solunum yolu epiteline yapışmasını ve kolonizasyonunu arttırır. Bu durum ise akciğer infeksiyonu ve sepsisi arttırır (3). KOAH da immün fonksiyon ve beslenme durumunun değerlendirildiği çalışmada; hücresel immün fonksiyonun daha çok etkilendiği, hipoimmünite ve PEM in KOAH patogenezinde önemli olduğu ve beslenme durumundaki iyileşme ile immün fonksiyonun düzeldiği belirlenmiştir (10). SOLUNUM KONTROL MEKANİZMASININ ETKİLENMESİ Normal kişilerde solunum kontrolü PaCO 2 ile sağlanırken, KOAH da PaO 2 etkilidir. Bu nedenle hipoksik solunumsal cevap KOAH da önem taşır. Açlıkta ve yarı açlıkta bazal metabolik hız azalmasına paralel olarak, solunum dakika volümü azalmaktadır. Hipoksiye karşı ventilatuvar cevapta da bir azalma olmaktadır (2). DEĞİŞİK BESİN KAYNAKLARININ SOLUNUMA ETKİLERİ Akciğer hastalarında beslenme desteği verirken göz önünde tutulması gereken önemli konu majör besin ögelerinin solunuma etkileridir. Bunların enerjiye dönüşümünde O 2 kullanılırken, reaksiyonlar sonucu CO 2 açığa çıkar. Açığa çıkan CO 2 nin kullanılan O 2 ye oranı olan solunum katsayısı (RQ); karbonhidratlar için 1, yağlar için 0.7 ve proteinler için 0.8 dir (8). RQ > 1.0 olması O 2 tüketimini ve sonuçta solunum işini arttırır. Bu artmış solunum yükü, pulmoner işlev bozukluğu olan hastalarda var olan solunum sıkıntısının/hastalığın şiddetlenmesine ya da MV den çıkışın güçleşmesine yol açar (9). Kan CO 2 düzeyi, dokulardaki CO 2 üretimi ve ventilasyonla elimine edilen CO 2 miktarı ile belirlenir. Sağlıklı kişilerde metabolik hızın ve üretilen CO 2 miktarının artışı alveoler ventilasyon artışı ile kompanse edilerek, arter kanı CO 2 basıncı normal sınırlarda korunur. Ancak bu solunum rezervi kısıtlı hastalarda sorun yaratabilir (3). SOLUNUM YETMEZLİĞİ ve BESLENME Solunum yetmezliğindeki hastanın beslenme tedavisinin amacı zayıf vücut kitlesinin yenilenmesidir. Nütrisyonel destekte nütrientlerin spesifik özellikleri bilinmeli, hastanın özellikleri ve gereksinmeleri ile birlikte ele alınarak saptanmalı ve uygulanmalıdır. KOAH da bazal metabolik hız yüksektir ve artan solunum enerji harcamasının önemli bir bölümünü oluşturur. Solunumda kullanılan O 2, vücudun total O 2 tüketiminin %5 inden azdır. Ancak obstrüktif ve restriktif akciğer hastalıklarında bu oran artmaktadır. Bu artış solunum dışı O 2 kullanımını azaltmaktadır. KOAH lı hastalarda kilo kaybının kastaki aerobik kapasiteye etkisinin incelendiği çalışmada; vücut kitlesindeki azalma ile kastaki aerobik kapasitedeki azalma arasında yakın ilişki belirlenmiştir (3,11). Son çalışmalarda KOAH da egzersizin erken fazlarında laktik asidoz gelişiminin yaygın olduğu belirlenmiştir (3). KOAH da diyete bağlı termogenez de artmaktadır. Termik etki, orta derecede yüksek CHO diyetinde yüksek yağ diyetine göre daha fazla yükselmektedir. KOAH lı hastaların kilo kaybı sonucu ideal vücut ağırlığının %90 ın altına inmesi morbidite ve mortalite riskini arttırmaktadır. Bu nedenle KOAH lı hastalarda beslenme desteği yararlı bir uygulama olarak bildirilmektedir. ENERJİ Harris Benedict denklemine göre planlanan bazal metabolik hızın katı pozitif enerji dengesi için gereklidir. Daha yüksek kaloriler dispneyi indükler. 463 Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2003; 51(4):

4 KARBONHİDRATLAR CHO lar solunum yetmezliğinde nonprotein kalori olarak en iyi kaynaktır. Ancak kalorik alım, O 2 kullanımı ve CO 2 üretimi düşünülmelidir. Hipertonik glikoz verilmesi ile CO 2 üretimi ve RQ artışını gösteren çalışmalar vardır. CO 2 üretim artışının kompanzasyonu için dakika ventilasyonu artar. Solunum rezervi kısıtlı hastalarda aşırı karbonhidrat uygulaması tek başına solunum yetersizliğine yol açabilir. CHO lar kalorik eş değerli lipidlerle karşılaştırıldığında yaklaşık %40 oranında daha fazla CO 2 oluşturmaktadırlar. Stres altındaki hastalara dekstroz verilmesi de O 2 tüketiminde %20-30 luk bir yükselişe neden olur ve buna paralel CO 2 oluşumu artar (3). MV uygulanan hastaların spontana geçiş süresinde, CHO dan zengin beslenme uygulamasının başarı şansını azalttığı bildirilmektedir (2). Bir çalışmada düşük CHO lu, yüksek yağ içerikli enteral beslenme ile solunum katsayısı %12-17 azaltılmış mekanik ventilatöre bağlı kalma süresi de kısalmıştır (1). Diğer bir çalışmada ise yüksek yağ, düşük CHO içeren beslenme programlarının KOAH da egzersiz performansını olumlu etkilediği belirlenmiştir (6). Yüksek yağ, düşük CHO içeren enteral beslenme uygulamamızın bir olgudaki sonuçları ise PaCO 2 düzeyindeki azalma ile sonuçlanmıştır (12). Ancak bu tür formüllerin akciğer hastalarındaki kullanımı bugüne kadar henüz yeterli klinik veriye dayandırılmamıştır ve çelişkilidir. Çünkü akciğer hastasının beslenmesindeki temel sorun tek başına karbonhidrat kalorilerinin fazlalığı değil, toplam kalorilerin fazlalığı savıdır. Bu savı destekleyen en önemli veri de Talpers ve arkadaşları tarafından ventilasyon desteği altındaki 20 yoğun bakım hastasıyla yapılan çalışmadır. Bir grup hastaya, toplam kalorileri birbirine eşit ancak CHO oranları %40 tan %75 e değişen parenteral beslenme programı, diğer gruba ise sabit bir CHO oranı ve toplam kalorileri hesaplanan REE nin (dinlenme halindeki enerji tüketimi) bir ila iki katı arasında değişen parenteral beslenme programı uygulanmıştır. Sonuçta değişik CHO oranlarının uygulandığı hastalarda üretilen CO 2 açısından hiçbir fark saptanmamış, toplam kalorilerin değiştiği hasta grubunda ise kalori miktarıyla birlikte CO 2 oluşum düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı artış belirlenmiştir. Diğer bir çalışmada ise ventilatörden çıkmak üzere olan dokuz hastaya 24 saatlik iki ayrı çalışma periyodunda önce orta düzeyde kalori alımı (REE x 1.5) daha sonra da yüksek bir kalori alımı (REE x 2.0) sağlanmıştır. PaCO 2 değerleri orta düzeyde kalorik alım ile stabil kalırken, yüksek kalori alımında ise belirgin artış göstermiştir. Yine orta kalorili rejimde RQ hep 1.0 altında kalmasına karşın, yüksek kalori alımında dokuz hastadan dört tanesinde RQ 1.0 üstüne çıkarak solunum sıkıntısı yaratmıştır (13). Genel olarak kabul gören bir görüş de, maksimum glikoz oksidasyon oranı aşılmadıkça CO 2 üretiminin artmayacağıdır. Dolayısıyla dakikada kilogram başına 5 mg ın üstüne çıkmayan bir CHO uygulaması, CO 2 üretiminde anlamlı bir artış oluşturmayacaktır. LİPİDLER Lipidlerin RQ larının düşük olması ve karbonhidratlara oranla daha az miktarda karbondioksit üretimine neden olmaları, özellikle solunum yetmezlikli hastaların protein dışı enerji gereksinimlerinin karşılanması için kullanılmaktadır. Ancak intravenöz (IV) lipid emülsiyonlarının (IVLE) solunum fonksiyonları üzerine etkileri tartışmalıdır. CO 2 üretimini düşürerek solunumsal yükü azaltmasının yanı sıra akciğerlerde gaz değişimini olumsuz etkilemeleri gibi dezavantajları da vardır. Birçok çalışmada IVLE nin değişik derecelerde pulmoner fonksiyon bozukluğuna yol açtığı bildirilmiştir. Bu bozukluk pulmoner difüzyon kapasitesindeki yetersizliğe ve pulmoner şantların artmasına bağlı PaO 2 azalmasıdır. PaO 2 azalmasının nedeni olarak ventilasyon-perfüzyon oranındaki bozulma gösterilmiştir. Bu da IVLE ye bağlı eikosonoidlerin üretimindeki değişime bağlıdır. Bunlar pulmoner vazomotor tonusu değiştirerek etkili olurlar. Bilindiği gibi lipidler prostaglandinlerin prekürsörüdür. Prostaglandinler, pulmoner sirkülasyonda ve pulmoner düz kas üzerinde çeşitli aktivitelere sahiptir. PGE serisi ve PGI 2 pulmoner vazodilatörken, PGF 2 -alfa vazokonstrüktif etkiye sahiptir. Bu nedenle lipidlerin infüzyon hızı önemlidir. Yavaş infüze edilirse pulmoner vazodilatasyon, hızlı infüze edilirlerse pulmoner vazokonstrüksiyon görülmektedir (1). Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2003; 51(4):

5 Saka M, Balkan A, Demirci N, Sarıkayalar Ü. Bir çalışmada, vazodilatör prostosiklinin vazokonstrüktif tromboksan A 2 ye değişikliği sekiz saatlik hızlı IVLE leri ile belirgin olarak görülmüştür. Aynı miktar 24 saatte verildiğinde değişiklik olmamıştır. Günümüzde genel olarak kabul edilen görüş 1.5 g/kg ın altındaki günlük dozlarda ve yavaş infüze edilen IVLE lerin önemli bir klinik sorun yaratmayacağı şeklindedir (3). Yüksek kalori değerleri nedeniyle iyi bir enerji kaynağı olan lipidlerin ikinci kullanım nedeni esansiyel yağ asidi eksikliğinin önlenmesidir. TPN de protein dışı gereksinimin %40 ı IVLE ile karşılanmalıdır (3). Omega-3 yağ asitlerinin de, inflamatuvar fonksiyonlar ve vazomotor tonusa etkileri nedeniyle kullanımı artmaktadır. Bu poliansatüre yağ asitlerinden oluşan araşidonik asit hücre membranları ve eikosonoidlerin sentezinde rol alır. Hayvan çalışmalarında omega-3 yağ asitlerinin eklenmesi ile kronik hipoksinin indüklediği pulmoner hipertansiyonun azaldığı belirlenmiştir. Omega-3 yağ asitleri antiinflamatuvar etkisinin yanı sıra doku hasarının ilerlemesini ve akciğer fibrozisini de azaltmaktadır (3). PROTEİNLER Bazal protein gereksinimi nitrojen kaybına göre ayarlanmalıdır. Erişkinde total kayıp g/kg/gündür g/gün nitrojen ilavesi dengeyi sağlamaktadır. Enerji/nitrojen oranı ise 150/1 olmalıdır. Proteinlerin solunum katsayılarının düşük olması, solunum fonksiyonlarında aşırı zorlanmaya neden olmaz. Vücutta metabolik hız ile ventilatuvar kontrol yakın ilişkilidir. Metabolik hızdaki artış ventilasyonu stimüle etmektedir. Aminoasit infüzyonu ise metabolik hızı arttırmakta bunun sonucunda da ventilasyon stimüle edilerek, solunum dakika hacmi artmakta ve arteryel Pa- CO 2 nin düştüğü görülmektedir. Askanazi ve arkadaşları, malnütrisyonlu hastalarda protein alımına karşı oluşan ventilatuvar yanıtı incelemişler, dakika ventilasyonunda artışı ve PaCO 2 de düşüşü belirlemişlerdir. Tayola ve arkadaşları ise, dört saatlik standart aminoasit infüzyonu ile dallı zincirli aminoasitlerden (DZAA) zengin solüsyonu normal bireylerde karşılaştırmışlardır. Her iki solüsyonun dakika ventilasyonunu, inspiratuar akımı arttırdığını belirlemişlerdir. Ancak DZAA infüzyonu yapılan grupta PaCO 2 düşmesinin belirginliğini ve CO 2 ye ventilatuvar yanıtın arttığını gözlemişlerdir. Hayvan çalışmaları DZAA ların kronik açlıkta diyafragma için önemli bir enerji kaynağı olduğunu ve kullanımının kat arttığını göstermiştir. DZAA lar kas proteinlerinin yıkımını da inhibe etmektedirler. Deneysel çalışmalarda, proteinin beyinde serotonin sentezini baskılayarak, ventilatuvar kontrol mekanizmasında değişikliğe yol açtığı saptanmıştır. Serotonin, respiratuar inhibitör bir maddedir. Serotonin hem dinlenme ventilasyonunu, hem de karbondioksite ventilatuvar yanıtı deprese eder. DZAA ların varlığında serotoninin serum konsantrasyonu azalmaktadır. Çünkü DZAA ların varlığında serotoninin prekürsörü olan triptofanın serebral tutulumu azalır, dolayısıyla serotonin sentezi de azalmaktadır (1,2). DZAA ların, CO 2 ye karşı oluşan ventilatuvar yanıtı standart aminoasit solüsyonlarından daha fazla arttırmaları bu savı desteklemektedir (3). DZAA ların stimüle edici etkisi, solunum kontrolü azalmış hastalarda MV den spontana geçişte yararlı olabilir. Ancak dakika ventilasyonunun gereğinden fazla artması, solunum işinin artmasını da beraberinde getirmektedir. Artmış solunum işi rezervi kısıtlı, kas güçsüzlüğü olan yoğun bakım hastasında tolere edilmeyerek yorulma sonucu solunum yetersizliğinin nedeni de olabilir. Bu nedenle enteral veya parenteral protein ya da aminoasit kullanımı, hastanın yakından izlenmesi ve solunumsal yönden iyi bir şekilde monitörize edilmesini gerektirir (3). GROWTH HORMON Solunum fonksiyonları ve beslenme desteğindeki gelişmelerden biri de rekombinant insan growth faktördür. Bu faktörün uygulanımı ile lipolizis, protein anabolizması ve kas büyümesi sağlanır (1,14). Rekombinant growth hormonun 0.43 IU/kg 12 gün süre ile uygulanması akut solunum yetmezlikli MV deki hastalarda belirgin nitrojen retansiyonuna neden olmuştur (15). 465 Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2003; 51(4):

6 Diğer bir çalışmada ise growth hormon verilmesi ile nitrojen kaybı azalmış, fosfat retansiyonu sağlanmış, ancak gaz utilizasyonu üzerinde önemli etki sağlanamamıştır (16). VİTAMİN Oksidan, antioksidan dengesizliği ve oksidatif hasar KOAH ın gelişimine katkıda bulunur. Akciğer lavaj sıvısında antioksidan vitamin E düzeyinin sigara içenlerde anlamlı şekilde azaldığı gösterilmiştir. Bu ilişki antioksidan vitaminlerin koruyucu rolünü ortaya koymuş ve KOAH tedavisinde nonspesifik antioksidan vitamin kullanımı önerilmiştir. Vitamin C ve E ile tedavi, sigara içenlerde akciğer fonksiyonlarının kötüye gidişini yavaşlatmıştır. Diyetle vitamin E ve beta-karoteni yüksek düzeyde alanlarda kronik bronşit ve dispne prevalansının daha düşük olduğu gösterilmiştir. Diğer yandan asemptomatik sigara içen erkeklerde vitamin E ve beta-karotenin beş-sekiz yıllık suplementinin öksürük, balgam ya da dispne gelişimine etkisinin olmadığı gösterilmiştir (17). Bir başka çalışmada da vitamin C ya da betakarotenin düşük ve yüksek alımı FEV 1 ve FVC için karşılaştırıldığında yüksek alımın koruyucu olduğu gösterilmiştir. Ancak aynı etki respiratuar semptomlar için olmamıştır (14). MEKANİK VENTİLASYONDA BESLENME DESTEĞİ Malnütrisyon, MV uygulanan hastalarda yüksek orandadır. Laoben ve arkadaşları, MV uygulanan hastalarda %43-74 oranında malnütrisyon bildirmişlerdir. Organ yetmezliklerinin nedenlerinden biri olan malnütrisyon solunum yollarında epitelin rejenerasyonunu azaltıp, solunum kaslarının eski gücüne kavuşmasını uzattığı için de MV nin süresini uzatmaktadır. Bunun yanında fazla beslenme de CO 2 üretimini arttırıp bunu dengelemek için fazla ventilasyon gereksinimi ile MV yi uzatabilmektedir (18). Yapılan çalışmalar, uygun bir beslenme yaklaşımının ve hatta arginin, glutamin, nükleotidler, omega-3 yağ asitleri ve kısa zincirli yağ asitleri gibi immün nütrientleri içeren immün nütrisyon uygulamasının MV den ayırmada ve hastanedeki kalış süresini kısaltmada yararlı olduğunu göstermiştir (19,20). KAYNAKLAR 1. Öktemer S. Solunum fonksiyonları ve beslenme desteği. Aktüel Tıp Dergisi 1999; 4: Moral AR. Solunum fonksiyonları ve nutrisyon. Klinik Nutrisyon. Logos Yayıncılık, 1993: Ünvar S. Akciğer Hastalığı ve Beslenme. KEPAN 2000: AMWJ Schols, Nutrition and respiratory disease. Clin Nutr 2001; 20: Shris ME, Olsan JA, Shike Mad. Modern Nutrition in Health and Disease. 8 th ed. 1994: Pezza M, Iermano C, Tufano R. Nutritional Support for the Patient with Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Monald Arch Chest Dis 1994; 49: Keithley JR. Nutritional needs and support of mechanically ventilated patients. Medsurg Nurs 1997; 6: Palange P, Forte S, Felli A. Nutrional state and exercise tolerance in patients with COPD. Chest 1995; 107: Gündoğdu H. Akciğer Hastalıklarında Beslenme Desteği Enteral Parenteral Beslenme, 1995; 8: Song Y, Kang XM, Xia XR. The nutritional status and immune function of patients with chronic obstructive pulmonary disease. Zhonghua Nei Ke Za Zhi 1993; 32: Sridhar MK, Galloway A, Lean ME. An out patient nutritional supplementation programme in COPD patients. Eur Respir J 1994; 7: Balkan A, Saka M, Bilgiç H ve ark. Lipit içeriği yüksek karbonhidrat içeriği düşük enteral formüla ile beslenmenin PaCO 2 düzeyine etkisi. Tüberküloz ve Toraks 1997; 45: Malone AM. Is a pulmonary enteral formula warranted for patients with pulmonary dysfunction? Nutrition in Clinical Practice 1997; 12: Burdet L, Murait B, Schutz Y. Administration of growth hormone to underweight patients with chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med 1997; 156: Pichard C, Kyle U, Chevrolet JC. Lack of effects of recombinant growth hormone on muscle function in patients requiring prolonged mechanical ventilation. Crit Care Med 1996; 24: Voerman BJ, Strack van Schijndel RJ, de Boer H, et al. Effect of human growth hormone of fuel utilization and mineral balance in criticaily ill patient on full intravenous nutritional support. J Crit Care 1994; 9: Griavink I, Smit HA, Ocke MC. Dietary in take of antioxidant provitamins, respiratory symptoms and pulmonary function. Thorax 1998; 53: Laaban JP. Nutrition and chronic obstructive pulmonary disease. Rev Pneumol Clin 1991; 47: Gianfrance G. Nutritional and metabolic abnormalities in the CIP., KEPAN 2000: Keithley JK. Nutritional needs and support of mechanically ventilated patients. Med Surg Nurs 1997; 6: Tüberküloz ve Toraks Dergisi 2003; 51(4):

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörolojik Yoğun Bakımda Nutrisyon Nörolojik hasta grubuna ait çalışma sayısı sınırlı

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi. Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi

Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi. Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi 1967: 18.07.2013 2 Tarihçe 1967 Acute Respiratory Distress in Adults 1971 Adult Respiratory Distress

Detaylı

Kronik Solunum Hastalıklar Vücut Kompozisyon anormallikleri ve Nutrisyonel destek. Solunumsal rehabilitasyon- Evde Bakım m Merkezi

Kronik Solunum Hastalıklar Vücut Kompozisyon anormallikleri ve Nutrisyonel destek. Solunumsal rehabilitasyon- Evde Bakım m Merkezi Kronik Solunum Hastalıklar klarında Vücut Kompozisyon anormallikleri ve Nutrisyonel destek Doç.Dr. Pınar P Ergün Atatürk Göğüs G s Hastalıklar kları ve Göğüs G s Cerrahisi Merkezi/ Solunumsal rehabilitasyon-

Detaylı

Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna

Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna Ameliyatın Riski Ameliyatın Riski Major akciğer ameliyatı yapılacak hastalarda risk birden fazla faktöre bağlıdır. Ameliyatın Riski

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

ENTERAL BESLENME KILAVUZLARI. Dr. Mesci&Uzunlulu

ENTERAL BESLENME KILAVUZLARI. Dr. Mesci&Uzunlulu ENTERAL BESLENME KILAVUZLARI Dr. Mesci&Uzunlulu KAYNAKLAR Klinik Enteral Parenteral Beslenme Derneği (KEPAN) Amerikan Parenteral ve Enteral Nütrisyon (ASPEN) Avrupa Parenteral ve Enteral Nütrisyon (ESPEN)

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI)

DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI) DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI) Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Yüksek irtifa fizyolojisi İrtifa (metre) Atm.P (mmhg) At.PO 2 (mmhg) P A CO 2 (mmhg) P A O 2 (mmhg) Art.O 2

Detaylı

YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE. Dr Burcu TÜRKÖZ 28.11.2013

YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE. Dr Burcu TÜRKÖZ 28.11.2013 YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE BESLENME Dr Burcu TÜRKÖZ 28.11.2013 1 Vücut fonksiyonlarının optimal şekilde sürdürülmesi için yeterli ve dengeli nütrisyon gerekli Yetersiz destek => MALNÜTRİSYON Aşırı nütrisyon

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Oksijen tedavisi. Prof Dr Mert ŞENTÜRK. İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı

Oksijen tedavisi. Prof Dr Mert ŞENTÜRK. İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı Oksijen tedavisi Prof Dr Mert ŞENTÜRK İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı OKSİJEN TEDAVİSİ Kime uygulanmalı? Endikasyonlar? Kaç litre? Ne şekilde? Kime uygulanmalı? Gereksinimi

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Nütrisyonel tarama metodları

Nütrisyonel tarama metodları Nütrisyonel tarama metodları Doç Dr Sema Basat Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi 02.11.2013 Özellikle hastanede yatan hastada malnütrisyon TANIMLANMIYOR TEDAVİ EDİLMİYOR. NEDEN? TARAMA, DEĞERLENDİRME,

Detaylı

Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme. Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme. Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Protein-Enerji Kaybı (Protein-Energy Wasting, PEW) Diyaliz hastalarında PEW insidansı

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Prof.Dr.Oktay Demirkıran İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı Acil Yoğun Bakım Ünitesi Avrupa da yaklaşık 700,000/yıl

Detaylı

Vücut kitle indeksi. Bel- Kalça oranı Triseps deri kalınlığı. Orta kol kas bölgesi

Vücut kitle indeksi. Bel- Kalça oranı Triseps deri kalınlığı. Orta kol kas bölgesi Beslenme Desteğine Başlama Kriterleri Klasik Önceden var olan ciddi malnütrisyon Oral olarak, gereksinimin < %50 karşılanması > 5-7 günden fazla yemede gecikme olmasının beklenmesi Erken enteral nütrisyon

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ SPORCU BESLENMESİ SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ Yeterli ve dengeli beslenmenin bir sporcunun başarısını garanti etmediği, ancak yetersiz ve dengesiz beslenmenin bazı sağlık problemlerine ve performans

Detaylı

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar?

ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar? ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar? AKCİĞERLERİN PRİMER GÖREVİ GAZ ALIŞVERİŞİNİ SAĞLAMAKTIR. AKG analizi ile Asit Baz dengesi Oksijenizasyon Gaz alışverişi

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Sibel KÜÇÜK Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Solunum Sistemi Hastalıklarında Evde Bakımın Amacı Progresyonu önlemek,

Detaylı

SPORCULAR için......sizin için

SPORCULAR için......sizin için SPORCULAR için......sizin için 1 NEDEN EGZERSİZ YAPARIZ? Kilo kontrolü İyi bir görünüm Fitness / Egzersiz Performans 2 2 ENERJİ KAYNAKLARI 3 MAKROBESİNLER 4 Gün içinde beslenmenizi çeşitlendirmek önemlidir...

Detaylı

Nörolojik Hastalarda Tüple Beslenme Endikasyonları Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman

Nörolojik Hastalarda Tüple Beslenme Endikasyonları Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Nörolojik Hastalarda Tüple Beslenme Endikasyonları Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acibadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Maslak Hastanesi Tüple Beslenme; Günlük protein, kalori ve sıvı gereksinimlerini

Detaylı

İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ

İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ AMAÇ: Katılımcıların bu sunumun sonunda kan gazı ve asit baz dengesi ile ilgili bilgilerini artırmaları amaçlanmıştır. HEDEFLER:

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

BASI YARASINDA BESLENME DESTEK TEDAVİSİ. Doç. Dr. Bülent SAKA İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı

BASI YARASINDA BESLENME DESTEK TEDAVİSİ. Doç. Dr. Bülent SAKA İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı BASI YARASINDA BESLENME DESTEK TEDAVİSİ Doç. Dr. Bülent SAKA İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Kronik Yara Tipleri Bası ülserleri Venöz staz ülserleri Diabetik

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Conjugated Linoleic Acid

Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid (CLA) GENEL BAKIŞ Konjuge linoleik l ik asit bir omega-6 esansiyel yağğ asidi olan linoleik asit (LA) in 28 geometrik ve pozisyonel izomerlerini kapsar.

Detaylı

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri GARD Türkiye Projesi Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri KBYM Triaj Bilgilendirme Eğitim İleri teknoloji hastaneleri 2. Basamak hastane Evde bakım I. basamak Acil Servisler Özel bakım kuruluşları

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

OBEZİTE-HİPOVENTİLASYON SENDROMU

OBEZİTE-HİPOVENTİLASYON SENDROMU OBEZİTE-HİPOVENTİLASYON SENDROMU Dr. Gökhan Kırbaş Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi TORAKS DERNEĞİ UYKU BOZUKLUKLARI ÇALIŞMA GRUBU MERKEZİ KURSLAR

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

Diyetisyen. Doktor. Hemşire. Eczacı. www.kepan.org.tr. ü LU CL < Z L Klinik Enteral Parenteral Nütrisyon Derneği

Diyetisyen. Doktor. Hemşire. Eczacı. www.kepan.org.tr. ü LU CL < Z L Klinik Enteral Parenteral Nütrisyon Derneği ü LU CL < Z L Klinik Enteral Parenteral Nütrisyon Derneği www.kepan.org.tr Doktor Diyetisyen K L İN İK EN TERAL PARENTERAL N ÜTRİSYON DERNEĞİ I Eczacı Hemşire MALNÜTRİSYONUN NEDENLERİ Değişmiş besin öğesi

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR FİZYOLOJİ İNSAN VÜCUDUNU OLUŞTURAN SİSTEMLER NASIL ÇALIŞIYOR? ANATOMİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ BİYOFİZİK BİYOKİMYA EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ EGZERSİZ ESNASINDA SİSTEMLER NASIL

Detaylı

PROF. DR. ERDAL ZORBA

PROF. DR. ERDAL ZORBA PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler, kemik mineral yoğunluğundaki artış, beden suyundaki değişimler,

Detaylı

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? KOAH NE DEMEKTİR? KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hastalar için özet bilgiler KOAH nedir? KOAH, hastalığın belli başlı özelliklerinin tanımını içinde barındıran Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı teriminin

Detaylı

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ 3 farklı enerji sistemi Acil enerji sistemi Kısa süreli enerji sistemi Uzun süreli enerji sistemi Acil enerji ATP -------------> ADP Creatine + ADP ------------>

Detaylı

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ 3 farklı enerji sistemi Acil enerji sistemi Kısa süreli enerji sistemi Uzun süreli enerji sistemi Acil enerji ATP -------------> ADP Creatine + ADP ------------>

Detaylı

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA Normale dönüş-performans ilişkisi Ne kadar hızlı? Egzersiz sonu toparlanmanın amacı... Tüm vücudu ve kasları dinlendirmek, egzersiz öncesi şartları yeniden hazırlamaktır. Kısa

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler; kemik

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

Eser Elementler ve Vitaminler

Eser Elementler ve Vitaminler Doç. Dr. Onur POLAT Eser Elementler ve Vitaminler Esansiyel eser elementin temel özellikleri diyetten kesilmesi veya yetersiz alımıyla yapısal ve biyokimyasal değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ. Doç Dr Tunçalp Demir

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ. Doç Dr Tunçalp Demir SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ Doç Dr Tunçalp Demir SFT-SINIFLANDIRMA A-)Spirometrik inceleme 1. Basit spirometri 2. Akım-volüm halkası a)maksimal volenter ventilasyon (MVV) b)reversibilite c)bronş provokasyonu

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Ekstrakorporeal Yaşam Destek Tedavileri (ECLS)

Ekstrakorporeal Yaşam Destek Tedavileri (ECLS) Ekstrakorporeal Yaşam Desteği Ekstrakorporeal Yaşam Destek Tedavileri (ECLS) Dr. Nermin KELEBEK GİRGİN Uludağ ÜTF, Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Yoğun Bakım BD Ø Renal replasman tedavisi Ø Karaciğer

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

Noninvaziv Mekanik Ventilasyonda Cihaz ve Maske Seçimi Mod ve Ayarlar

Noninvaziv Mekanik Ventilasyonda Cihaz ve Maske Seçimi Mod ve Ayarlar Noninvaziv Mekanik Ventilasyonda Cihaz ve Maske Seçimi Mod ve Ayarlar Dr.Kürșat Uzun Selçuk Ü. Meram Tıp F. Göğüs Hastalıkları AD Yoğun Bakım Bilim Dalı SEVGİDE GÜNEŞ GİBİ OL Solunum yetmezliğinde NIV

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

Lourdes. Serbest Radikallerle Savaşan SAĞLIK ve GENÇLİK DOLU SU

Lourdes. Serbest Radikallerle Savaşan SAĞLIK ve GENÇLİK DOLU SU Lourdes Serbest Radikallerle Savaşan SAĞLIK ve GENÇLİK DOLU SU Serbest Radikaller Yaşlanma sürecinin en önemli unsurlarından biri serbest radikallerin hücrelerimiz ve DNA mıza verdiği zararlardır. Serbest

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

HUMAN ALBÜMİN Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Finansal Analiz Daire Başkanlığı Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı

HUMAN ALBÜMİN  Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Finansal Analiz Daire Başkanlığı Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı HUMAN ALBÜMİN 2013 yılında Stok Takip ve Analiz Daire Başkanlığınca ilaç tasarrufuna teşvik etmek ve maliyetini azaltmak amacıyla Human Albümin çalışması yapılmıştır. ALBUMİN NEDİR? Albumin karaciğerde

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI

PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi PULMONER REHABİLİTASYON ve EVDE BAKIM MERKEZİ Pulmoner

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI 2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI Doğru cevap: B Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Ders Notları Cilt 2 Sayfa: 10 Doğru cevap: A Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Cilt 1 Ders Notları Sayfa: 233

Detaylı

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu Doç. Dr. Halil Coşkun Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu GİRİŞ 2010 verilerine göre dünyada erişkinlerde (20-79 yaş) diabet prevalansı %6,4 (285 milyon). 2030 da bu oranın %7,7 ye (439 milyon) yükseleceği öngörülüyor.

Detaylı

Kronik Zeminde Akut Karaciğer Yetmezliği

Kronik Zeminde Akut Karaciğer Yetmezliği Kronik Zeminde Akut Karaciğer Yetmezliği Prof. Dr. Birol ÖZER Başkent Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı 1. Türkiye-Azerbaycan Ortak Hepatoloji Kursu, İstanbul, 2015 Tanım Kronik karaciğer hastalığı

Detaylı

GARD Türkiye Projesi PULMONER REHABİLİTASYON

GARD Türkiye Projesi PULMONER REHABİLİTASYON GARD Türkiye Projesi PULMONER REHABİLİTASYON Pulmoner Rehabilitasyon; ERS/ATS Pulmoner rehabilitasyon kronik solunum hastalığı olup semptomatik ve sıklıkla günlük yaşam aktiviteleri azalmış olgularda kanıta

Detaylı

YENĠDOĞANDA TOTAL PARENTERAL BESLENME. Dr.Esin Koç Gazi Üniversitesi

YENĠDOĞANDA TOTAL PARENTERAL BESLENME. Dr.Esin Koç Gazi Üniversitesi YENĠDOĞANDA TOTAL PARENTERAL BESLENME Dr.Esin Koç Gazi Üniversitesi Oral alamayan bebeklerimizi nasıl besliyoruz? Yenidoğan ünitelerinin beslenme politikalarında farklılıklar var Erken 1970 ler TPN YYBÜ

Detaylı

Yaşlı Diyabetik Hastanın Beslenme Tedavisi

Yaşlı Diyabetik Hastanın Beslenme Tedavisi Yaşlı Diyabetik Hastanın Beslenme Tedavisi Prof.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü 49. Diyabet Kongresi 20 Nisan 2013, Antalya TBT KİŞİYE

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı EGZERSİZ Fizyolojisi Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Kaslarda güç, kuvvet ve dayanıklılık Maksimum kasılma kuvveti 3-4 kg/cm2 kesit alanı

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

4. BÖLÜM EGZERSİZ VE TOPARLANMA

4. BÖLÜM EGZERSİZ VE TOPARLANMA 4. BÖLÜM EGZERSİZ VE TOPARLANMA EGZERSİZ SONRASI TOPARLANMA Toparlanma, organizmanın egzersiz sonrasında istirahat seviyesine dönmesi olarak tanımlanabilir ve toparlanma süreci 4 ana başlık altında incelenir;

Detaylı

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Prof. Dr. A. Necati GÖKMEN DEÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

SOLUNUM FİZYOPATOLOJİSİNE GİRİŞ

SOLUNUM FİZYOPATOLOJİSİNE GİRİŞ SOLUNUM FİZYOPATOLOJİSİNE GİRİŞ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Solunum düzensizliklerini saptama yöntemleri Kan gazları ve ph Akciğer işlevi testleri: Statik solunum testleri: Akciğer

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar EKMEK REYTINGI EN YUKSEK BESIN Ekmek KİLO ALDIRIYOR Ekmeğin üzerine SAĞLIĞA ZARARLIDIR yazılmalı (19.03.2013 Sabah Gazetesi) Ekmek

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi HIV infeksiyonlu hastalarda tüberküloz sıklığı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi 212 HIV infeksiyonlu hasta - 8 Akciğer tüberkülozu - 4

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı